Η σχετική αναθέρμανση του επίσημου πληθωρισμού, όπως αυτός αποτυπώνεται στο δείκτη τιμών καταναλωτή, αλλά και οι προβληματισμοί αστικών επιτελείων για το κατά πόσο η εξέλιξη αυτή αποτελεί πρόσκαιρο και συγκυριακό φαινόμενο ή μονιμότερο χαρακτηριστικό, αποτελεί τη νέα πραγματικότητα στην ΕΕ και την Ευρωζώνη, μετά από μια περίοδο σχετικής νομισματικής σταθερότητας.

Όπως και να 'χει, το λαϊκό εισόδημα «ροκανίζεται» έτσι από μια ακόμα πλευρά που έρχεται να προστεθεί στη φοροληστεία και τα παλιάς και νέας κοπής χαράτσια που θα φορτωθούν το επόμενο διάστημα στις πλάτες του λαού, για να αποπληρωθούν τα «σπασμένα» του Ταμείου Ανάκαμψης, πλάι βέβαια με τις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις κι ενώ τα λαϊκά στρώματα έρχονται αντιμέτωπα και με πολύ μεγάλες αυξήσεις στα ήδη τσουχτερά τιμολόγια ρεύματος. Και όλα αυτά σε συνθήκες παραπέρα χτυπήματος των μισθών, των συντάξεων

, των λαϊκών εισοδημάτων.

Σύμφωνα λοιπόν με την τελευταία αξιολόγηση και την επεξεργασία των δεδομένων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ελλάδας, ο πληθωρισμός, μετρούμενος με τον εναρμονισμένο δείκτη τιμών καταναλωτή (ΕνΔΤΚ), χαρακτηρίστηκε από σημαντική μεταβλητότητα, φτάνοντας στο 0,9% τους πρώτους μήνες του 2021 και 2% το Μάη (προσωρινή εκτίμηση), από -0,3% το Δεκέμβρη του 2020.

Η αύξηση αυτή οφείλεται κατά κύριο λόγο στην αύξηση της ενεργειακής συνιστώσας (πετρέλαιο, φυσικό αέριο κ.ά.), η οποία εκτιμάται ότι έφτασε στο 13,1% το Μάη του 2021 από -9,7% τον Απρίλη του 2020 και στην επιβολή προσαύξησης φόρου στην κατανάλωση άνθρακα στη Γερμανία το Γενάρη του 2021.

Στην αυξητική τάση συνέβαλαν επίσης η διόγκωση των ναύλων και του κόστους των θαλάσσιων μεταφορών, η οποία όπως επισημαίνεται οφείλεται στον αυξημένο όγκο διεθνών εμπορευματικών συναλλαγών, αλλά και σε διαταράξεις στις θαλάσσιες μεταφορές φορτίων και στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες.

Σύμφωνα με τις πρόσφατες εκτιμήσεις, ο πληθωρισμός στην Ευρωζώνη αναμένεται να διαμορφωθεί σε 1,9% κατά μέσο όρο το 2021, έναντι 0,3% το 2020, επηρεαζόμενος από την αύξηση της οικονομικής δραστηριότητας και της διεθνούς τιμής του πετρελαίου, καθώς και από την άρση της μείωσης της έμμεσης φορολογίας που εφαρμόστηκε στη Γερμανία το 2020, για τη διαχείριση της καπιταλιστικής κρίσης.

Μαζικές ανατιμήσεις στη λαϊκή κατανάλωση

Το κύμα ανατιμήσεων καταγράφεται και στα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ που δείχνουν αυξήσεις σχεδόν σε όλα τα είδη λαϊκής κατανάλωσης κατά 2% περίπου μεσοσταθμικά, που για ορισμένα είδη φτάνουν μέχρι και το 12%.

Ειδικότερα, σύμφωνα με πρόσφατη επεξεργασία στοιχείων της ΕΛΣΤΑΤ, το μήνα Μάρτη 2021, σε σύγκριση με τον αντίστοιχο περσινό, οι τιμές κατέγραψαν αύξηση 3,4%, εξαιτίας κυρίως των ανατιμήσεων στις ζωοτροφές και στο κόστος Ενέργειας.

Τον Ιούνη ο γενικός δείκτης τιμών καταναλωτή, σε σύγκριση με τον Ιούνη του 2020, τσίμπησε 1% έναντι μείωσης 1,6%, που σημειώθηκε κατά την αντίστοιχη σύγκριση του έτους 2020 με το 2019.

Εξάλλου, την ίδια ώρα κι ενώ η κυβέρνηση έχει ανοίξει τους «κρουνούς» της χρηματοδότησης για τους ενεργειακούς επιχειρηματικούς ομίλους, μέσα από κάθε πιθανή πηγή άντλησης ρευστότητας (Ταμείο Ανάκαμψης, ΕΣΠΑ, δανεικά με κρατικές εγγυήσεις κ.λπ.), και έχει διαμορφώσει όλο το θεσμικό πλαίσιο που απαιτούσαν τα μονοπώλια για την υλοποίηση των «πράσινων» επενδύσεών τους (σε ΑΠΕ, φυσικό αέριο, δίκτυα μεταφοράς Ενέργειας κ.ά.), τα λαϊκά νοικοκυριά βρίσκονται αντιμέτωπα με νέες πολύ μεγάλες αυξήσεις στα ήδη «εκτοξευμένα» τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος που εκατοντάδες χιλιάδες αδυνατούν ήδη να πληρώσουν. Έτσι από την 1η Αυγούστου θα κληθούν να δουν και νέες αυξήσεις στα τιμολόγια ρεύματος της τάξης του 3% έως 15,6%, σύμφωνα και με τις νέες χρεώσεις που ενέκρινε τις προηγούμενες μέρες η ΡΑΕ, για την κατηγορία των ρυθμιζόμενων χρεώσεων.

Πλάι στις «κρυφές» ανατιμήσεις σε είδη βασικής κατανάλωσης που ήδη συντελούνται, τις αυξήσεις στους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος ελέω «απελευθερωμένης» αγοράς, αλλά και τις δυσοίωνες προβλέψεις για ακόμη μεγαλύτερες αυξήσεις στα καύσιμα και σε μια σειρά άλλων ειδών πρώτης ανάγκης, το ήδη πετσοκομμένο λαϊκό εισόδημα ετοιμάζονται να «ροκανίσουν» παραπέρα και οι κάθε είδους φόροι, πράσινοι και άλλοι, που επιχειρούν να φορτώσουν στο λαό από τους επόμενους κιόλας μήνες. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η νέα φοροεπιδρομή που κυοφορεί η αύξηση των αντικειμενικών αξιών από την κυβέρνηση.

πηγη: 902.gr

Μπάμπης Μιχάλης

Στην Αυστραλία καταδικάστηκε εταιρεία σε πρόστιμο 3,1 εκατ. ευρώ για πώληση ρούχων με... ασπίδα κατά του κορονοϊού, ενώ στις ΗΠΑ, ο νομπελίστας Τζόζεφ Στίγκλιτς αμφισβητεί και καταρρίπτει το βασικό επιχείρημα των αρνητών της άρσης της πατέντας των εμβολίων, περί επάρκειας δόσεων ● Η ίδια η Pfizer εκτιμά ότι θα υπάρξει έλλειψη, γι’ αυτό και ζητά πολλαπλάσια του κόστους τιμή για το εμβόλιό της.

Η πανδημία, ως γνωστόν, έχει… ψωμί. Μπορεί να αρρώστησαν εκατομμύρια, να πέθαναν χιλιάδες και ακόμη περισσότεροι να οδηγήθηκαν στον οικονομικό μαρασμό, όμως για κάποιους ο Covid-19 ήταν χρυσή ευκαιρία για μπίζνες και γρήγορο κέρδος.

Την προηγούμενη εβδομάδα, δικαστήριο της Αυστραλίας καταδίκασε μια εταιρεία αθλητικών ρούχων (activewear) σε πρόστιμο 3,13 εκατ. ευρώ (5 εκατ. δολάρια Αυστραλίας) για μια ματσαράγκα που ανασύρει μνήμες από… νανογιλέκα και κηραλοιφές. Η καταδικασθείσα εταιρεία Lorna Jane ισχυριζόταν ότι κάποια από τα ρούχα της ελαχιστοποιούσαν και σταματούσαν την εξάπλωση του κορονοϊού. Στη σχετική διαφήμισή της διεμήνυε ότι τα ρούχα της χρησιμοποιούσαν την πρωτοποριακή τεχνολογία «Ασπίδα LJ» (Shield LJ), που εμπόδιζε τη μετάδοση όλων των παθογόνων παραγόντων, μη εξαιρουμένων των ιών και των βακτηρίων.

Η εταιρεία δήλωσε ότι εξαπατήθηκε και ότι την ευθύνη φέρει ο… Χατζηπετρής. Υποστήριξε ότι παραπλανήθηκε από αξιόπιστο προμηθευτή της, ο οποίος της «πούλησε ένα προϊόν που δεν απέδωσε τα υποσχόμενα». «Μας έκαναν να πιστέψουμε ότι η τεχνολογία της LJ Shield είχε πουληθεί και αλλού στην Αυστραλία, τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ταϊβάν και ότι ήταν και αντιβακτηριακή και αντιική. Πιστεύαμε ότι παρέχουμε ένα όφελος στους πελάτες μας», δήλωσε στο δικαστήριο ο διευθύνων σύμβουλος της Lorna Jane, Μπιλ Κλάρκσον.

Το δικαστήριο, ωστόσο, δεν πείστηκε. Στην απόφασή του υπογράμμισε ότι ο ισχυρισμός της εταιρείας για την «ασπίδα» είχε σκοπό «την εκμετάλλευση, την αρπαγή», ενώ δυνητικά ήταν επικίνδυνος και την τιμώρησε «για ψευδείς και παραπλανητικές κοινοποιήσεις στους καταναλωτές».

Από την πλευρά της η «εξαπατημένη» αποδέχθηκε την ποινή.

Το πρόστιμο που έφαγε η Lorna είναι το δεύτερο σε διάστημα δύο εβδομάδων. Νωρίτερα, η Υπηρεσία Θεραπευτικών Αγαθών της Αυστραλίας τής επέβαλε πρόστιμο 40 χιλιάδων δολαρίων για παράνομη διαφήμιση σε σχέση με την πανδημία.

Πατέντες

Σε αντίθεση, πάντως, με τη Lorna που… εξαπατήθηκε και πληρώνει, εκείνες που συνεχίζουν να τη βγάζουν καθαρή, παρά τα όσα αποκαλύπτονται για την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων τους, κερδίζοντας τα μαλλιοκέφαλά τους με αρωγό τις πατέντες, είναι οι φαρμακευτικές εταιρείες. Το «φαινόμενο» αυτό δεν άφησε αδιάφορο τον γνωστό νομπελίστα οικονομολόγο Τζόζεφ Στίγκλιτς, ο οποίος υποστήριξε σε συνέντευξή του στη γερμανική τηλεόραση (DLF) ότι οι πατέντες των εμβολίων θα πρέπει να αρθούν, καθώς οι φορολογούμενοι έχουν πληρώσει γι’ αυτά.

Ο Στίγκλιτς αμφισβήτησε το κύριο επιχείρημα των υποστηρικτών της «πατέντας», ότι δηλαδή μέσα στο 2021 παράγονται 10 δισεκατομμύρια δόσεις, ποσότητα υπεραρκετή ώστε να εμβολιαστεί όλος ο κόσμος. «Η παραγωγή δεν επαρκεί, υπάρχει πρόβλημα με τη διανομή των εμβολίων και ανησυχώ όταν βλέπω τις ανεπτυγμένες χώρες να πετάνε στα σκουπίδια δόσεις που θα ήταν αναγκαίες στις αναπτυσσόμενες χώρες.

Ωστόσο, δεν υπάρχει αμφιβολία ότι και η παραγωγή δεν επαρκεί, όταν μάλιστα γίνεται συζήτηση και για ενισχυτική δόση booster. Βλέπετε τις τιμές που έχει προβλέψει η ίδια η Pfizer, ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς παγκοσμίως, για τα δικά της εμβόλια. Οι τιμές αυτές είναι πολλαπλάσιες από το κόστος παραγωγής. Για να ζητήσεις τέτοια τιμή, πρέπει να υπάρχει έλλειψη του προϊόντος. Αρα και η ίδια η Pfizer εκτιμά ότι θα υπάρξει έλλειψη». Ο Στίγκλιτς υποστήριξε ακόμη ότι η Γερμανία και προσωπικά η Ανγκελα Μέρκελ είναι το πιο σημαντικό εμπόδιο αυτή τη στιγμή για την άρση της πατέντας, αίτημα που στηρίζουν πάνω από 100 χώρες του κόσμου.

Ο Αμερικανός οικονομολόγος απέρριψε και τον ισχυρισμό των φαρμακευτικών ότι είναι εύλογο να αποκομίζουν κέρδη εφόσον έχουν επενδύσει στην εργαστηριακή έρευνα. «Η αμερικανική κυβέρνηση, δηλαδή ο αμερικανικός λαός, έχει δαπανήσει δεκάδες δισεκατομμύρια δολάρια για να στηρίξει αυτά τα εμβόλια. Κάποιοι κάνουν λόγο για “εμβόλιο του λαού”, γιατί αναπτύχθηκε με τη βοήθεια του αμερικανικού λαού και πολλών άλλων χωρών. Και οι Γερμανοί συνεισέφεραν το δικό τους κομμάτι. Το κόστος της επένδυσης δεν επιβαρύνει αποκλειστικά τις φαρμακευτικές εταιρείες. Το μεγαλύτερο κομμάτι χρηματοδοτήθηκε με κρατικά κονδύλια»… είπε ο άνθρωπος.

πηγη: efsyn.gr

ένα εκπληκτικό άρθρο του μετεωρολόγου και καθηγητή στο ΚΕΣΕΝ Νίκου Μαζαράκη σχετικά με τον άνεμο.

Ο άνεμος είναι ίσως το σπουδαιότερο μετεωρολογικό φαινόμενο που επηρεάζει τις δραστηριότητές μας στη θάλασσα, καθώς ο άνεμος είναι αυτός που διαμορφώνει το ύψος των κυμάτων και τη γενικότερη κατάσταση της θάλασσας. Ο ατμοσφαιρικός αέρας μπορεί να κινηθεί με δύο τρόπους είτε οριζόντια είτε κατακόρυφα. Εξ’ ορισμού άνεμο ονομάζουμε την οριζόντια κίνηση του ατμοσφαιρικού αέρα. Οι κατακόρυφες κινήσεις του ατμοσφαιρικού αέρα είναι αυτές που διαμορφώνουν θα λέγαμε τις καιρικές συνθήκες σε μία περιοχή. Έτσι η ανοδική κίνηση είναι αυτή που συμβάλει στη δημιουργία νεφών και το αντίθετο η καθοδική κίνηση. Στο συγκεκριμένο άρθρο θα δούμε αναλυτικότερα την οριζόντια κίνηση του ατμοσφαιρικού αέρα.

Αιτία δημιουργίας ανέμου

Η βασική αιτία δημιουργίας του ανέμου είναι η δύναμη της βαροβαθμίδας, η οποία οφείλεται στο γεγονός ότι η βαρομετρική πίεση δεν είναι η ίδια σε κάθε περιοχή της επιφάνειας της γης. Η δύναμη της βαροβαθμίδας έχει διεύθυνση κάθετη στις ισοβαρείς και φορά πάντα προς τις χαμηλές πιέσεις, όπως φαίνεται και στο σχήμα 1. Αν λοιπόν στον ατμοσφαιρικό αέρα ασκούνταν μόνο η δύναμη αυτή, ο άνεμος θα είχε πάντα φορά από τα βαρομετρικά υψηλά (αντικυκλώνες) προς τα βαρομετρικά χαμηλά (κυκλώνες). Κάτι τέτοιο όμως στην πραγματικότητα δεν συμβαίνει, καθώς ασκείται μία επιπλέον δύναμη στην αέρια μάζα, η οποία οφείλεται στην περιστροφή της γης και ονομάζεται δύναμη Κοριόλις, προς τιμή του Γάλλου μαθηματικού και μηχανικού Gaspard-Gustave Coriolis που γεννήθηκε στο Παρίσι το 1972 και συνέβαλε σημαντικά στη μελέτη της κίνησης σε περιστρεφόμενα συστήματα αναφοράς.

Σχήμα 1: Στην περίπτωση που στον ατμοσφαιρικό αέρα ασκείτο μόνο η δύναμη της βαροβαθμίδας, ο άνεμος θα είναι κατεύθυνση κάθετα στις ισοβαρείς προς τις χαμηλές πιέσεις.

Η δύναμη Κοριόλις έχει ως αποτέλεσμα τα σώματα που κινούνται στη ατμόσφαιρα να εκτρέπονται προς τα δεξιά στο βόρειο ημισφαίριο (Β.Η.) της Γης και προς τα αριστερά στο νότιο ημισφαίριο (βλ. σχήμα 2). Η δύναμη Κοριόλις εξαρτάται από το γεωγραφικό πλάτος ενός τόπου και μηδενίζεται πάνω στον ισημερινό. Είναι η βασική δύναμη που προκαλεί την περιστροφική κίνηση στα χαμηλά, η οποία είναι αντίθετη με τους δείκτες του ρολογιού στο Β.Η. και σύμφωνα με τους δείκτες του ρολογιού στο Ν.Η. Η δύναμη Κοριόλις είναι επίσης ανάλογη με την ταχύτητα του κινούμενου σώματος. Έτσι όταν ένα σώμα είναι ακίνητο δεν ασκείται πάνω αυτή η δύναμη. Όπως φαίνεται στο σχήμα 3, αν αφήσουμε μία αέρια μάζα στο σημείο Α, τότε αυτή θα αρχίσει αυθόρμητα να κινείται προς τις χαμηλές πιέσεις, λόγω της δύναμης της βαροβαθμίδας. Καθώς όμως η ταχύτητα της αέριας μάζας αυξάνεται, θα αυξάνεται και η δύναμη Κοριόλις η οποία είναι πάντα κάθετη στην ταχύτητα του κινούμενου σώματος. Αυτό λοιπόν έχει ως αποτέλεσμα μετά από κάποια απόσταση η δύναμη Κοριόλις να γίνεται ίση άλλα αντίθετης φοράς με τη δύναμη της βαροβαθμίδας. Έτσι η συνολική δύναμη που ασκείται πάνω στην αέρια μάζα (συνισταμένη) θα είναι μηδέν. Στα σχολικά μας χρόνια όμως μάθαμε το 2ο νόμο του Νεύτωνα, που λέει ότι όταν σε ένα σώμα δεν ασκούνται δυνάμεις ή ασκούνται αλλά η συνισταμένη τους είναι μηδέν, το σώμα θα παραμένει ακίνητο ή θα κινείται ευθύγραμμα με σταθερή ταχύτητα.

Σχήμα 2: Η δύναμη Κοριόλις είναι μία αδρανειακή δύναμη που οφείλεται στην περιστροφή της γης. Η δύναμη αυτή έχει ως αποτέλεσμα την εκτροπή των κινούμενων αντικειμένων στην ατμόσφαιρα προς τα δεξιά στο Β.Η. και προς τα αριστερά στο Ν.Η. ως προς την κίνηση του σώματος. Στο σύνδεσμο https://www.youtube.com/watch?v=i2mec3vgeaI μπορείτε να παρακολουθήσετε (στα Αγγλικά) ένα επεξηγηματικό βίντεο για τη φύση αυτής της δύναμης. Πηγή σχήματος: Meteorology Today – C. Donald Ahrens (Brooks/Cole Cengage Learning).

Σχήμα 3: Εάν αφήσουμε μία αέρια μάζα σε ένα σημείο (θέση 1), τότε θα ασκηθεί πάνω η δύναμη της βαροβαθμίδας η οποία θα μετακινήσει την αέρια μάζα προς τις χαμηλές πιέσεις. Καθώς όμως η αέρια μάζα αποκτάει ταχύτητα θα αρχίσει να ασκείται πάνω της η δύναμη Κοριόλις, η οποία στο Β.Η. έχει πάντα φορά προς τα δεξιά. Έτσι μετά από κάποια απόσταση οι δύο αυτές δυνάμεις θα γίνουν ίσες αλλά αντίθετης φοράς. Αποτέλεσμα της ισορροπίας των δυνάμεων είναι η δημιουργία του γεωστροφικού ανέμου ο οποίος είναι παράλληλος με τις ισοβαρείς, πνέοντας έχοντας στα αριστερά του τις χαμηλές πιέσεις. Πηγή σχήματος: Meteorology Today – C. Donald Ahrens (Brooks/Cole Cengage Learning).

Στην ατμόσφαιρα συμβαίνει το δεύτερο, δηλαδή ο ατμοσφαιρικός αέρας κινείται τελικά παράλληλα με τις ισοβαρείς έχοντας στα αριστερά του τις χαμηλές πιέσεις στο Β.Η. και στα δεξιά του στο Ν.Η. Ο άνεμος αυτός ονομάζεται γεωστροφικός άνεμος και είναι όπως είδαμε αποτέλεσμα μόνο δύο δυνάμεων, της βαροβαθμίδας και της Κοριόλις. Ο γεωστροφικός άνεμος πνέει πάντα πάνω από τα 500 μέτρα υψόμετρο, καθώς στην επιφάνεια αλλά και μέχρι το ύψος των 500 μέτρων, εμφανίζεται και μία Τρίτη δύναμη, που δεν είναι άλλη από τη γνωστή μας τριβή.

Η τριβή είναι μία δύναμη που οφείλεται στη σχετική κίνηση του ατμοσφαιρικού αέρα πάνω από την επιφάνεια της γης. Η τριβή έχει πάντα την ίδια διεύθυνση με την ταχύτητα του σώματος και φορά αντίθετη με την ταχύτητα. Η τριβή εξαρτάται από το ανάγλυφο του εδάφους. Όσο πιο τραχύ είναι το έδαφος τόσο πιο μεγάλη είναι η δύναμη της τριβής. Τη μικρότερη τιμή της η τριβή την έχει πάνω από την επίπεδη θάλασσα, ενώ πάνω από το έδαφος είναι δύσκολο να την υπολογίσουμε λόγω της ποικιλομορφίας του ανάγλυφου (παρουσία φυτικής βλάστησης, κατασκευών κτλ.). Έτσι όπως φαίνεται και στο σχήμα 4, η τελική ισορροπία των τριών αυτών δυνάμεων, έχει ως αποτέλεσμα ο άνεμος στην επιφάνεια να μην είναι παράλληλος με τις ισοβαρείς αλλά να έχει μία κλίση πάντα προς τις χαμηλές πιέσεις. Η κλίση αυτή κυμαίνεται μεταξύ 10 και 30 μοιρών πάνω από τη θάλασσα, όπου έχουμε και τις μικρότερες τριβές, ενώ πάνω από την ξηρά μπορεί να φτάσει ακόμα και τις 45 μοίρες. Έτσι εξηγείται και το γεγονός ότι όταν είμαστε σε ένα νησί στα παράλια η ένταση του ανέμου είναι πολύ πιο ισχυρή στα παράλια σε σχέση με το εσωτερικό του νησιού.

Σχήμα 4: Στην επιφάνεια της Γης ασκείται στην αέρια μάζα μία επιπλέον δύναμη, που είναι η τριβή. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η ισορροπία των δυνάμεων να αλλάζει και τελικά ο πραγματικός άνεμος τέμνει τις ισοβαρείς προς τις χαμηλές πιέσεις.

Η τριβή είναι μεγαλύτερη στα επιφανειακά στρώματα, ενώ καθώς ανεβαίνουμε προς τα πάνω η δύναμη συνεχώς μειώνεται και μηδενίζεται περίπου στα 500 μέτρα υψόμετρο. Έτσι, όπως φαίνεται και στο σχήμα 5 ο άνεμος, ενώ στην επιφάνεια τέμνει τις ισοβαρείς πάντα προς τις χαμηλές πιέσεις με μία γωνία που όπως είπαμε κυμαίνεται από 10 έως 45 μοίρες, ανεβαίνοντας προς τα πάνω αυτή η γωνία συνεχώς μειώνεται και στα 500 μέτρα μηδενίζεται με αποτέλεσμα ο άνεμος να κινείται παράλληλα με τις ισοβαρείς και να αυξάνει σε ένταση.

Σχήμα 5: Ο άνεμος στην επιφάνεια έχει διαφορετική διεύθυνση από τον άνεμο στα υψηλότερα στρώματα, ο οποίος είναι απαλλαγμένος από τριβές. Έτσι αν ο άνεμος στην επιφάνεια είναι νοτιοδυτικός στα υψηλότερα στρώματα ο άνεμος θα είναι δυτικός.

Με πιο απλά λόγια η διεύθυνση και η ένταση του ανέμου είναι διαφορετική στην επιφάνεια από ότι ψηλά στην ατμόσφαιρα. Όλοι έχουμε παρατηρήσει ότι τα σύννεφα κινούνται και με μεγαλύτερη ταχύτητα αλλά και με άλλη διεύθυνση από αυτή του ανέμου στην επιφάνεια. Για παράδειγμα αν στην επιφάνεια έχουμε βόρειους ανέμους και τα σύννεφα βρίσκονται σε ένα ύψος 500 – 1000 μέτρα, τότε θα τα βλέπουμε να κινούνται προς τα νοτιοδυτικά και όχι προς τα νότια. Η μεταβολή και η ένταση του ανέμου είναι ακόμα πιο αισθητή καθώς ανεβαίνουμε ψηλότερα στην ατμόσφαιρα. Έτσι περίπου στο μέσο της τροπόσφαιρας, του στρώματος της γήινης ατμόσφαιρας όπου εξελίσσονται όλα τα μετεωρολογικά φαινόμενα με μέσο πάχος τα 12 km, ο άνεμος έχει σχεδόν πάντα δυτική διεύθυνση και στα δύο ημισφαίρια της γης και τυπικές ταχύτητες που μπορούν να φτάσουν ακόμα και τους 150 κόμβους. Η δυτική διεύθυνση του ανέμου οφείλεται κατά βάση στην περιστροφή της γης και είναι η αιτία που σχεδόν όλα τα καιρικά συστήματα έχουν μία κίνηση από δυσμάς προς ανατολάς. Η επικρατούσα όμως δυτική διεύθυνση του ανέμου στα ανώτερα ατμοσφαιρικά στρώματα είναι και η αιτία που η διάρκεια των αεροπορικών ταξιδιών είναι μικρότερη όταν το αεροσκάφος κινείται από τα δυτικά προς τα ανατολικά από ότι το αντίθετο, αφού στη δεύτερη περίπτωση τον άνεμο τον έχει κόντρα.

Ένταση του ανέμου

Η ένταση του ανέμου στην επιφάνεια μπορεί να καθοριστεί με σχετικά μεγάλη ακρίβεια από τα μοντέλα αριθμητικής πρόγνωσης καιρού, μόνο όμως πάνω από τη θάλασσα, όπου η δύναμη της τριβής μπορεί να εκτιμηθεί με ακρίβεια. Πάνω από την ξηρά όμως η αλληλεπίδραση του ατμοσφαιρικού αέρα με το ανάγλυφο αποκτά χαοτικές διαστάσεις με αποτέλεσμα τα μοντέλα πρόγνωσης καιρού να μην είναι σε θέση να προσομοιώσουν με ακρίβεια το πεδίο του ανέμου και έτσι η πρόγνωση να είναι εκτός πραγματικότητας. Με πιο απλά λόγια όταν κοιτάμε την πρόγνωση του ανέμου στο ιντερνέτ σε χάρτες όπως αυτοί του Meteo ή του Poseidon ή του Windfinder αλλά και των υπολοίπων γνωστών ιστοτόπων, δεν πρέπει να δίνουμε καμία βαρύτητα στην πρόγνωση του ανέμου πάνω από την ξηρά, παρά μόνο πάνω από τη θάλασσα. Πάνω από την ξηρά ο άνεμος μπορεί να προγνωστεί με ακρίβεια, αλλά θα πρέπει η ανάλυση του μετεωρολογικού μοντέλου να είναι πολύ υψηλή, κάτι το οποίο στην επιχειρησιακή πρόγνωση είναι ανέφικτο.

Στους χάρτες επιφανείας η ένταση του ανέμου καθορίζεται αποκλειστικά από την απόσταση των ισοβαρών, οι οποίες στις περισσότερες περιπτώσεις σχεδιάζονται ανά 4 mb. Όσο πιο μικρή είναι η απόσταση των ισοβαρών τόσο πιο ισχυρός είναι ο άνεμος μεταξύ των ισοβαρών. Ένας πρακτικός κανόνας για τη θάλασσα του Αιγαίου είναι ο εξής: Εάν δείτε σε ένα χάρτη να υπάρχουν μέσα στη θαλάσσια περιοχή του Αιγαίου πάνω από 4 ισοβαρείς καμπύλες στην ευθεία Θεσσαλονίκης – Ρόδου, τότε η ένταση του ανέμου είναι πάνω από 7 μπ. (βλ. σχήμα 6). Ένας άλλος επίσης πρακτικός κανόνας που μου αρέσει να διδάσκω στους μαθητές μου είναι ο εξής: φανταστείτε ότι οι ισοβαρείς είναι σαν τις όχθες ενός ποταμού. Γνωρίζουμε ότι σε ένα ποτάμι όσο πιο κοντά πλησιάζουν οι όχθες τόσο πιο ορμητικά γίνονται τα νερά. Κάτι αντίστοιχο συμβαίνει και με τον άνεμο, εάν στη θέση των οχθών του ποταμού βάλουμε τις ισοβαρείς και στη θέση του νερού τον άνεμο. Η μόνη διαφορά είναι ότι ενώ το νερό ρέει παράλληλα με τις όχθες, ο άνεμος σχηματίζει όπως είπαμε πριν, μία μικρή γωνία με τις ισοβαρείς, βλέποντας πάντα προς τις χαμηλές πιέσεις.

Σχήμα 6: Όταν ο αριθμός των ισοβαρών μέσα στη θάλασσα του Αιγαίου είναι πάνω από 4, τότε ο άνεμος έχει ένταση πάνω από 7 μπ.

Ώρα για πρακτική

Λαμβάνοντας λοιπόν υπόψη μας όλα τα παραπάνω βλέποντας έναν χάρτη επιφανείας και κοιτώντας τις ισοβαρείς μπορούμε κάνουμε μία χονδρική εκτίμηση της διεύθυνσης αλλά και της έντασης του ανέμου. Στο σχήμα 7 βλέπουμε ένα τέτοιο παράδειγμα. Όπως είπαμε πρωτύτερα στο Β.Η. ο άνεμος πνέει πάντα έχοντας προς τα αριστερά τις χαμηλές πιέσεις και σχηματίζει γωνία από 10 έως 30 μοίρες προς τις χαμηλές πιέσεις, πάνω από τη θάλασσα, με τη γωνία να αυξάνει όταν αυξάνεται η ένταση του ανέμου. Έτσι σε σχέση με τη θέση του χαμηλού στο Νότιο Ιόνιο, που φαίνεται στον προγνωστικό χάρτη των 24 ωρών της Αγγλικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας (πηγή: http://www.cincfleetwoc.com/HF-Fax/North_Atlantic/matrix.html#matrixLatestZData), με ώρα και ημερομηνία ισχύος 1800 UTC, 3 Ιουνίου 2014 (+3 ώρες για την τοπική ώρα), ο άνεμος στο Κρητικό θα είναι νοτιοανατολικός, στρεφόμενος σταδιακά σε ανατολικός – βορειοανατολικός καθώς πηγαίνουμε προς το Κεντρικό Αιγαίο. Στο Ιόνιο θα είναι βορειοανατολικός. Αναφορικά με την ένταση, βλέπουμε ότι στο κάτω δεξί μέρος του χάρτη υπάρχει μία κλίμακα, που ονομάζεται γεωστροφική κλίμακα του ανέμου. Η κλίμακα αυτή μας βοηθάει στο να κάνουμε μία πρόχειρη εκτίμηση της έντασης του ανέμου ως εξής: Με έναν κομπάσο ή με έναν απλό χάρακα μετράμε την απόσταση (άνοιγμα) των ισοβαρών στο σημείο που θέλουμε (κόκκινη γραμμή). Στη συνέχεια μεταφέρουμε την απόσταση αυτή στο κάτω δεξί διάγραμμα, τοποθετώντας το αριστερό τμήμα της κόκκινης γραμμής στο γεωγραφικό πλάτος της περιοχής μας. Η δεξιά άκρη της κόκκινης γραμμής μας δείχνει την ένταση του γεωστροφικού ανέμου, που στο παράδειγμά μας είναι περίπου 38 κόμβοι. Η ένταση όμως του πραγματικού ανέμου στην επιφάνεια είναι ίση με τα 2/3 του γεωστροφικού και έτσι η ένταση στην επιφάνεια θα βγει περίπου ίση με 25 κόμβους. Στην πραγματικότητα όμως αυτή η ένταση μπορεί να είναι σημαντικά μικρότερη από την πραγματική καθώς λόγω των ιδιαίτερων γεωμορφολογικών χαρακτηριστικών της χώρας μας ο άνεμος μπορεί να ενισχυθεί σημαντικά, ανάλογα με τη διεύθυνση και σε συνδυασμό με την τοπογραφία μίας περιοχής.

Σχήμα 7: Για να βρούμε την ένταση του πραγματικού ανέμου, υπολογίζουμε πρώτα τον γεωστροφικό από τη γεωστροφική κλίμακα και κατόπιν βρίσκουμε τον πραγματικό καθώς αυτός είναι ίσος με τα 2/3 του γεωστροφικού.

Δρ. Νίκος Μαζαράκης

Φυσικός – Μετεωρολόγος

Καθ/της Μετεωρολογίας

Πηγή: meteomarine.gr - e-nautilia.gr

Πόσες μερίδες φρούτων και λαχανικών την ημέρα μας χαρίζουν περισσότερα χρόνια ζωής; Μελετώντας μια πληθώρα ερευνητικών δεδομένων οι ερευνητές του Χάρβαρντ μας αποκαλύπτουν τον θαυματουργό αριθμό

«Ένα μήλο την ημέρα το γιατρό τον κάνει πέρα» σύμφωνα με τη γνωστή ρήση, όμως στην πραγματικότητα, εάν θέλουμε να ζήσουμε μέχρι τα βαθιά γεράματα θα πρέπει τουλάχιστον να τα… πενταπλασιάσουμε. Όχι βέβαια μόνο τα μήλα, αλλά γενικά την διατροφική πρόσληψη των φρούτων και των λαχανικών. Το γεγονός αυτό τουλάχιστον αναδεικνύουν τα στοιχεία από μια ανάλυση μελετών δημοσιευμένη στο Circulation, με τους ανθρώπους που κατανάλωναν τουλάχιστον πέντε μερίδες φρούτων και λαχανικών τη μέρα να βρισκόντουσαν σε μικρότερο κίνδυνο πρόωρου θανάτου σε σύγκριση με όσους έτρωγαν μόλις δύο μερίδες ημερησίως.

Οι ίδιοι άνθρωποι διέτρεχαν μικρότερο κίνδυνο εμφάνισης καρδιαγγειακών νόσων, καρκίνου αλλά και νόσων του αναπνευστικού συστήματος. Ωστόσο, τα ίδια ευεργετικά αποτελέσματα δεν παρουσιάσε η καθημερινή κατανάλωση φασολιών, πατάτας, καλαμποκιού ή χυμών φρούτων.

Οι ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ μελέτησαν ένα αρκετά μεγάλο δείγμα, 66.719 γυναικών και 42.016 ανδρών, ενώ συμπεριελάβαν και την ανάλυση 24 άλλων μελετών. Σε όλες τις μελέτες, η μείωση του κινδύνου πρόωρου θανάτου από την κατανάλωση φρούτων και λαχανικών ήταν προφανής.

Αρχικά, οι συμμετέχοντες δεν έπασχαν από καρκίνο, κάποια καρδιαγγειακή νόσο ή από σακχαρώδη διαβήτη. Συμπλήρωσαν κάποια ερωτηματολόγια σχετικά με τις διατροφικές τους συνήθειες και έπειτα κάθε δύο έως τέσσερα χρόνια μετά. Η μελέτη κράτησε σχεδόν 30 χρόνια και κατά τη διάρκεια της σημειώθηκαν περισσότεροι από 18.000 θάνατοι. Αυτό που διαπίστωσαν οι ερευνητές είναι ότι όσοι κατανάλωναν μέσα στη μέρα δύο μερίδες φρούτων και τρεις μερίδες λαχανικών είχαν λιγότερες πιθανότητες να πεθάνουν κατά τη διάρκεια της μελέτης σε σύγκριση με εκείνους που κατανάλωναν λιγότερες μερίδες.

Ο μαγικός αριθμός λοιπόν μου μας φέρνει ένα βήμα πιο κοντά στην μακροζωία είναι το 5, καθώς οποιαδήποτε επιπλέον μερίδα φρούτων ή λαχανικών δε φαίνεται να μείωσαν περαιτέρω τα ποσοστά θανάτου από συγκεκριμένες ασθένειες.

πηγη: ygeiamou.gr