του Σωτήρη Παπαδημητρίου*

Ευάγγελος Μυτιληναίος: «Είμαστε στο έλεος του χειμώνα»! «Η απόφαση για την κατάργηση των λιγνιτικών αποδεικνύεται πρόωρη»! «Το απόλυτα καταστροφικό σενάριο, θα ήταν μια κακοκαιρία τύπου “Μήδεια” σε πανευρωπαϊκό επίπεδο»! «Η ΔΕΗ έχει κάποια υδροηλεκτρικά και κάποια λιγνιτικά ακόμη, αλλά όχι όσα χρειάζονται να αντιμετωπίσουν έκτακτες συνθήκες»! «Η πράσινη μετάβαση έχει κόστος που οι πολιτικοί αρνούνται να πουν στον κόσμο και όταν έρχεται ο λογαριασμός, οι πολίτες δεν είναι προετοιμασμένοι»! Και το χειρότερο όλων ότι «ο μεγαλύτερος φόβος για τη λιανική είναι οι απλήρωτοι λογαριασμοί, φαινόμενο που δεν το έχουμε δει ακόμα»!

Ακούγοντας τα παραπάνω λόγια από έναν από τους κυριότερους ανταγωνιστές της ΔΕΗ (ένας καπιταλιστής που έχει συγκρουόμενα συμφέροντα με την ΔΕΗ, μιας και ήταν και είναι εκτός από ανταγωνιστής – ως ο μεγαλύτερος ανεξάρτητος παραγωγός ενέργειας – και ο κύριος μέτοχος της μεγαλύτερης μεταλλουργικής εταιρίας της χώρας, της Αλουμίνιον της Ελλάδος και γι’ αυτό και ο μεγαλύτερος ενεργειακός καταναλωτής της ΔΕΗ, με την φτηνότερη τιμολόγηση ενέργειας) σου έρχεται στο νου ότι έχεις μπροστά σου την εκδίκηση της ΔΕΗ;

Αλλά εδώ δεν πρόκειται γι’ αυτό.

Σε δημοσίευμά της η εφημερίδα «Ημερησία» αναφέρει πως ο επιχειρηματίας σε συνέντευξή του επισήμανε τους κινδύνους  που απειλούν την αγορά ενέργειας.

Αυτό έγινε την ίδια περίοδο που η κυβέρνηση προωθεί μετά βαΐων και κλάδων, το ξεπούλημα του παλαιού κρατικού μονοπωλιακού παραγωγού ενέργειας. Φαίνεται πως οι ενέργειές της αφήνουν έκπληκτους ακόμα και τους υπέρμαχους της ιδιωτικοποίησής του. Όπως ήταν και ο συγκεκριμένος επιχειρηματίας που φαίνεται να έχει τώρα σοβαρές αντιρρήσεις για την στιγμή και τον τρόπο λειτουργίας (ενεργειακό παραγωγικό μίγμα), που έχει επιλεγεί πριν οδηγηθεί στην πώληση.

Κατ’ αρχάς ο ενεργειακός σχεδιασμός Μητσοτάκη που είναι συνέχεια στην πράσινη ανάπτυξη του Γιωργάκη Παπανδρέου, έχει κλείσει μεγάλες λιγνιτικές μονάδες και στηρίζει, προς χάριν των επιδοτούμενων ΑΠΕ, την παραγωγή ενέργειας από επιδοτούμενες μονάδες  φυσικού αερίου, ενώ φέτος το φυσικό αέριο στην Ευρώπη και στην χώρα μας είναι σε έλλειψη και έχει 5πλασιάσει την τιμή του.

Όπως λέει ο ίδιος στην συνέντευξη, η έλλειψη έχει προκληθεί λόγω γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Η Ευρώπη που τροφοδοτείται από την Ρωσία, καθυστέρησε να ολοκληρώσει την σύνδεση με τα  «55 BCM του Nord Stream 2, μια ποσότητα που θα έφερνε ισορροπία στην ευρωπαϊκή αγορά», λόγω της απόφασης του πρώην προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να επιβάλλει κυρώσεις στη Ρωσία, έτσι επηρεάστηκαν και οι σχέσεις της Ευρώπης με την Ρωσία, με αποτέλεσμα ο αγωγός να ολοκληρωθεί πριν λίγες ημέρες και όχι το 2019. Το χρονοδιάγραμμα τώρα προβλέπει ένα 4μηνο για έγκριση από τη γερμανική ΡΑΕ και άλλους 2 + 2 μήνες για τις απαραίτητες εγκρίσεις από την Κομισιόν. Και καθώς πρόκειται για ένα πρόδηλα γεωπολιτικό θέμα οι γερμανικές εκλογές, μάλλον περιπλέκουν την κατάσταση, αν αναλογιστεί κανείς την πιθανότητα να αργήσει να σχηματιστεί κυβέρνηση στην Γερμανία. Έτσι κανείς δεν μπορεί με ασφάλεια να προδικάσει σε πόσο χρόνο θα αρχίσουν οι απαραίτητες συζητήσεις και ζυμώσεις με τους Ρώσους. Αν ξεκινήσουν το Δεκέμβρη θα είναι επιτυχία. Ενώ η εκτίμηση μιας νέας κανονικότητας στην προμήθεια φυσικού αερίου, προβλέπεται για καλό Απρίλη.

Στη δύσκολη δε αυτή γεωπολιτική εξίσωση προστίθενται και διάφοροι άλλοι συγκυριακοί λόγοι, όπως το γεγονός της φετινής χαμηλής καλοκαιρινής απόδοσης των ΑΠΕ της Ευρώπης, σε συνδυασμό με τη αυξημένη καλοκαιρινή ευρωπαϊκή ζήτηση ενέργειας, που αύξησε την κατανάλωση του φυσικού αερίου, με αποτέλεσμα τα αποθέματα σήμερα των ευρωπαϊκών χωρών να είναι ιδιαιτέρως χαμηλά για να αντιμετωπίσουν την ενεργειακή ζήτηση του χειμώνα.

Γίνεται κατανοητό λοιπόν πως μέσα σε όλο αυτό το ασταθές περιβάλλον, ένας ακόμα λόγος αστάθειας είναι και ο σχεδιασμός της κυβέρνησης Μητσοτάκη που επιβάλει την πώληση της ΔΕΗ! Ακόμα και αν δεν επισημαίνεται έτσι από τον εκπρόσωπο του ΣΕΒ.

Η αντίδραση του μεγαλομέτοχου της Μυτιληναίος που είναι εκλεγμένος στον Σύνδεσμο Ελλήνων Βιομηχάνων, δείχνει κατά την άποψή μας, τις σοβαρές αντιρρήσεις ακόμα και των βιομηχάνων απέναντι στους τυχοδιωκτικούς ενεργειακούς σχεδιασμούς της κυβέρνησης Μητσοτάκη.

Γιατί γίνεται προφανές, πως η αντίδραση δεν αφορά την «πώληση», αν και όλα δείχνουν πως πρόκειται για «δωρεά». Μια «δωρεά» που ακολουθεί την δωρεά του ΟΤΕ, του Αεροδρομίου, των αεροδρομίων και των λιμανιών. «Δωρεές» που δεν έφεραν ποτέ αντιδράσεις αλλά καλωσορίστηκαν από τον ΣΕΒ.

Ο ίδιος καταγγέλλει πως πρόκειται για το ότι, ο κυβερνητικός σχεδιασμός απειλεί την χώρα με μια καταστροφή που μπορεί να καταδικάσει σε φυσικό θάνατο πολίτες της. Εδώ αν σκεφτούμε πως και προηγούμενες χρονιές είχαμε νεκρούς, φτωχούς πολίτες που καίγανε μαγκάλια για να ζεσταθούν αλλά δεν προκάλεσαν τέτοιες τοποθετήσεις από μεριάς του ΣΕΒ, τότε τι τους κάνει τώρα να αντιδρούν έτσι;

Θέλει με τον θόρυβο να προειδοποιήσει, να ακουστεί και εν τέλει να αλλάξει η πολιτική του ενεργειακού μίγματος στην ΔΕΗ, να παραμείνουν ανοικτές λιγνιτικές μονάδες παραγωγής ενέργειας που θα προσφέρουν φτηνή και επαρκή ενέργεια κρατώντας ασφαλή ενεργειακά την χώρα όσο διαρκεί η ενεργειακή ανεπάρκεια στην Ευρώπη.

Έτσι αποκαλύπτει όμως για ακόμα μια φορά μετά τις πυρκαγιές, την υγειονομική κρίση στην πανδημία, την πολιτική χάους των κυβερνητικών επιλογών.

Απ’ ό,τι φαίνεται πρόκειται για την απειλή ύπαρξης βιομηχανικών μονάδων αν μια κακοκαιρία τύπου «Μήδεια» χτυπήσει την Ευρώπη. Κατ’ επέκταση αυτός ο φόβος, θέτει με τον πιο τραγικό τρόπο το ερώτημα: μπορεί να υπάρχει βιομηχανική δραστηριότητα στη χώρα κάτω από τέτοιους όρους αγοράς και τέτοιους κυβερνητικούς σχεδιασμούς; 

Είναι φανερό πως πρόκειται για τον φόβο, από την αυτοκαταστροφική μανία ενός συστήματος που υπό τις εντολές των αντιπροσώπων του, προκειμένου να κερδίσει, παίζει διαρκώς με το όριο της αυτοκαταστροφής του ιδίου, που όμως απειλεί να παρασύρει στην καταστροφή όλη την κοινωνία.

Για εμάς είναι καθαρό πως ο κίνδυνος που μας απειλεί είναι η βαρβαρότητα του καπιταλισμού, μια διαρκής κοινωνική απειλή στην εποχή της ιμπεριαλιστικής αποσύνθεσης, από την οποία πρέπει να οργανωθεί άμεση απαλλαγή προς την μόνη ασφαλή διέξοδο, τον σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της κοινωνίας. Με πρώτο βήμα την οργάνωση της ανατροπής της κυβέρνησης του Κούλη.

• Ο Σωτήρης Παπαδημητρίου είναι αντιπρόεδρος Εργατικού Κέντρου Λιβαδειάς

πηγη: neaprooptiki.gr

▸Τώρα αρχίζουν τα δύσκολα για τον ελληνικό λαό με την 11η έκθεση «ενισχυμένης εποπτείας» να βρίσκεται στην ατζέντα της συνεδρίασης των υπουργών Οικονομικών της Ευρωζώνης που θα πραγματοποιηθεί στο Λουξεμβούργο τη Δευτέρα. Σύμφωνα με αξιωματούχο της ΕΕ, οι υπουργοί θα ενημερωθούν για την έκθεση και θα ακούσουν τον έλληνα υπουργό Οικονομικών Χρήστο Σταϊκούρα να εξηγεί πώς θα προχωρήσει με την εκκαθάριση των οφειλών του Δημοσίου στους ιδιώτες, τα κόκκινα δάνεια και τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις στον οικονομικό τομέα. Όπως σημειώνεται, η ελληνική κυβέρνηση ανέλαβε συγκεκριμένες δεσμεύσεις σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένων των ιδιωτικοποιήσεων, για τη βελτίωση του επιχειρηματικού περιβάλλοντος και της φορολογικής διοίκηση, καθώς και για ευρύτερες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, συμπεριλαμβανομένου του τομέα της σχολικής εκπαίδευσης.

«Τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα χαιρετίζουν τη στενή και εποικοδομητική δέσμευση σε όλους τους τομείς και ενθαρρύνουν τις αρχές να διατηρήσουν την ορμή και, όπου απαιτείται, να ενισχύσουν τις προσπάθειες για την αντιμετώπιση των καθυστερήσεων που προκλήθηκαν εν μέρει από την πανδημία, ιδίως όσον αφορά μεταρρυθμίσεις στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στην εκκαθάριση των ληξιπρόθεσμων οφειλών του Δημοσίου προς ιδιώτες». Η έκθεση διαπιστώνει ότι συνεχίστηκε με ικανοποιητικούς ρυθμούς η πορεία των μεταρρυθμίσεων σε διάφορους τομείς, όπως στο σκέλος των ιδιωτικοποιήσεων, με ιδιαίτερες αναφορές στο έργο του Ελληνικού, τη ΔΕΠΑ Υποδομών και την ΑΑΔΕ. Όπως σημειώνεται υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για την πρόβλεψη της ανάπτυξης, με την Κομισιόν να αρνείται να αναθεωρήσει τους στόχους όπως επιθυμεί η ελληνική κυβέρνηση.

πηγη: prin.gr

Μετά τα «Panama Papers» του 2016, η Διεθνής Κοινοπραξία Ερευνητών Δημοσιογράφων (ICIJ) έδωσε στη δημοσιότητα σήμερα το απόγευμα τα λεγόμενα “Pandora Papers”, που αφορούν χιλιάδες υποθέσεις διαφθοράς , μέσα από σχεδόν 11 εκατ. έγγραφα.

Περίπου 35 σημερινοί και πρώην ηγέτες και περισσότεροι από 300 κρατικοί επίσημοι εμφανίζονται στα αρχεία διαφόρων offshore εταιρειών, όπως αποκαλύπτουν σήμερα τα Pandora Papers.

Ανάμεσα στα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο βασιλιάς της Ιορδανίας ο οποίος συγκέντρωσε στα κρυφά 70 εκατομμύρια λίρες στερλίνες από περιουσιακά στοιχεία σε Βρετανία και ΗΠΑ, όπως η βίλα στο Μαλιμπού (βλ. φωτο)

Επίσης ο πρώην πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Τόνι Μπλερ και η σύζυγός του γλίτωσαν 312.000 λίρες στερλίνες όταν αγόρασαν ένα γραφείο στο Λονδίνο.

Η διαρροή συνδέει επίσης τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν με μυστικά περιουσιακά στοιχεία στο Μονακό και δείχνει ότι ο Τσέχος πρωθυπουργός Αντρέι Μπάμπις – που είναι υποψήφιος στις εκλογές που διεξάγονται αυτήν την εβδομάδα – δεν δήλωσε μια υπεράκτια επενδυτική εταιρεία που χρησιμοποίησε για να αγοράσει δύο βίλες έναντι 12 εκατομμυρίων λιρών στερλινών στη νότια Γαλλία.

Επίσης σύμφωνα με πληροφορίες, ανάμεσα στους ανθρώπους που έκρυψαν περιουσιακά στοιχεία σε υπεράκτιες εταιρείες συγκαταλέγονται και 283 περιπτώσεις  Ελλήνων.

Νικόλας Λεοντόπουλος, Μαξάνς Πενιέ

Τον Σεπτέμβριο του 2020 η επικεφαλής διαπραγματεύτρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Σάντρα Γκαλίνα, δεσμεύτηκε πως τα εμβόλια τα οποία θα αγόραζε η Ε.Ε. θα κόστιζαν μεταξύ 5 και 15 ευρώ ανά δόση. «Δεν μπορούμε να ανεβούμε πέρα από ορισμένα όρια, αυτό θα καθιστούσε τις τιμές απρόσιτες» είχε πει η Γκαλίνα στο Ευρωκοινοβούλιο.

Εναν χρόνο μετά δύο από τους τέσσερις παραγωγούς εμβολίων που προμηθεύουν την Ε.Ε. αύξησαν σημαντικά τις τιμές τους.

Σύμφωνα με έγγραφα που έφεραν στο φως οι «Financial Times», η δόση εμβολίου της Pfizer κοστίζει 19,50 ευρώ έναντι 15,50 προηγουμένως. Αντιστοίχως η δόση του εμβολίου της Moderna ανέβηκε από τα 22,50 στα 25,50 -αν και μειώθηκε η τιμή της δεύτερης δόσης.

Μόλις 31 δισ. διαφορά

Συνολικά η Ε.Ε. φέρεται να πλήρωσε μια υπεραξία 31 δισεκατομμυρίων για τα εμβόλια, σύμφωνα με την People’s Vaccine Alliance, μια συμμαχία 70 ανθρωπιστικών οργανώσεων. Η εκτίμηση βασίζεται στη μελέτη του Imperial College του Λονδίνου σύμφωνα με την οποία η μαζική παραγωγή των εμβολίων mRNA εκτιμάται πως κοστίζει από 1,18 δολάρια ώς 2,85 δολάρια ανά δόση. Με άλλα λόγια η υπεραξία ανά δόση ανέρχεται στο 794% για τη Moderna και πάνω από 1.838% για την Pfizer.

Διαμετρικά αντίθετη είναι η άποψη του Ρίτσαρντ Μπέργκστρομ, του συντονιστή της σουηδικής κυβέρνησης για τα θέματα εμβολίων και ενός εκ των εφτά διαπραγματευτών της Ε.Ε. Στη συνέντευξη που έδωσε στο Investigate Europe και την «Εφημερίδα των Συντακτών» ο Μπέργκστρομ ισχυρίστηκε πως οι τιμές που πλήρωσε η Ε.Ε. είναι καλές, καθώς τα εμβόλια είθισται να τιμολογούνται με βάση την αξία τους στην αγορά και όχι το κόστος της παραγωγής τους. Ετσι, κατά τον Σουηδό διαπραγματευτή, «τα εμβόλια Moderna και Pfizer θα έπρεπε να κοστίζουν περισσότερο από 100 δολάρια το καθένα, καθώς ήταν η άποψη των αγορών και των αναλυτών».

Οι συμφωνίες του Μαΐου και του Ιουνίου προβλέπουν την αγορά 2,1 δισεκατομμυρίων δόσεων ώς το 2023. Στο ντιλ περιλαμβάνονται τα παιδιά καθώς και οι τυχόν ενημερώσεις για την αντιμετώπιση μελλοντικών μεταλλάξεων.

«Είναι μια τιμή που περιλαμβάνει τα πάντα για τα επόμενα δύο έτη και πιστεύουμε πως ήταν ένα πολύ καλό ντιλ» λέει ο Μπέργκστρομ. Η άποψη του Μπέργκστρομ έχει βαρύνουσα σημασία: Ο Σουηδός επιλέχθηκε από την Κομισιόν ως ένας από τους εφτά διαπραγματευτές στην λεγόμενη «Κοινή Ομάδα Διαπραγμάτευσης» (JΝΤ) που αντιμετώπισε τους εκπροσώπους της Big Pharma στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Εδώ όμως υπάρχει ένα πρόβλημα. Ο Μπέργκστρομ επί 29 συναπτά έτη (1992-2021) εργάζεται για τη φαρμακοβιομηχανία, πέντε από αυτά ως επικεφαλής του ευρωπαϊκού της λόμπι. Ακόμα και σήμερα (δηλαδή μετά τον διορισμό του από τη σουηδική κυβέρνηση τον Ιούνιο του 2020 και από την Κομισιόν τον Αύγουστο του 2020) ο Μπέρκγστρομ εξακολουθεί να έχει δραστηριότητα λόμπινγκ και να συνδέεται επαγγελματικά με εταιρείες που παρέχουν υπηρεσίες στις φαρμακευτικές.

Η λίστα των σχέσεων του Μπέργκστρομ

Χρησιμοποιώντας πληροφορίες από ανοιχτές, δημόσιες πηγές ανασυστήσαμε την επαγγελματική σχέση του με τη βιομηχανία.

Υπεύθυνος ρυθμιστικών υποθέσεων στη Roche και τη Novartis.
Γενικός διευθυντής στη LIF (Σουηδική Ενωση της Φαρμακευτικής Βιομηχανίας).
Γενικός διευθυντής στην EFPIA (Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων).
Συνιδρυτής και υπεύθυνος ανάπτυξης πελατών στη PharmaCCX.
Senior εταίρος στη Hölzle Buri Partners Consulting.

Η παραπάνω λίστα των σχέσεων του Μπέργκστρομ με τη Pharma (Πηγή: Linkedin, PharmaCCX.) δεν είναι εξαντλητική, απλώς ενδεικτική.

Ρωτήσαμε τον Μπέργκστρομ για τις σχέσεις του με τις φαρμακευτικές σε δύο δόσεις. Στην αρχική συνέντευξη που κάναμε μαζί του (16.9.2021) απάντησε ως εξής: «Αυτά συνέβησαν πριν από πολύ καιρό και πιστεύω πως τα αποτελέσματα έδειξαν πως υπήρξαμε ιδιαιτέρως καλοί διαπραγματευτές. Δεν θέλω να μιλήσω για τον εαυτό μου, μιλώ σε εσάς επειδή κάνετε ερωτήσεις για τις συμβάσεις».

Επανήλθαμε με νέες ερωτήσεις για τις συγκεκριμένες εταιρείες. Μέχρι αυτή τη στιγμή δεν έχει απαντήσει. Πάντως για τον ίδιο τον Μπέργκστρομ η στενή σχέση του με τις φαρμακευτικές δεν αποτελεί ταμπού. Τον Φεβρουάριο του 2021 (ενώ δηλαδή είναι ήδη διαπραγματευτής της Ε.Ε.) δίνει συνέντευξη στον συνέταιρό του στη PharmaCCX, Νέιθαν Σίγκγουoρθ, σε ένα βίντεο προώθησης της εταιρείας.

Στο 1.51, ο Μπέργκστρομ αναφέρεται στο παρελθόν του: «Ημουν ο αρχιλομπίστας για τη Pharma [τις φαρμακευτικές] στις Βρυξέλλες». Αλλά και στο παρόν του.

Ο Σιγκγουόρθ τον ρωτάει:

- Πού βρίσκεσαι τώρα, Ρίτσαρντ;
- Είμαι στη Στοκχόλμη, στο υπουργείο Υγείας εδώ. Ετοιμάζομαι για τις διαπραγματεύσεις το απόγευμα με τους παραγωγούς των εμβολίων, το οποίο κάνω στο πλαίσιο [της δουλειάς μου] με τις διαπραγματεύσεις της Κομισιόν.

Δύο μήνες αργότερα (Απρίλιος 2021) η PharmaCCX θα ανακοινώσει την αποχώρηση του Μπέργκστρομ, όχι όμως λόγω σύγκρουσης συμφερόντων, αλλά λόγω φόρτου εργασίας του. Η εταιρεία θα κατεβάσει και τις σελίδες που περιέγραφαν τη φύση της δουλειάς του. Στις σελίδες αυτές ο Μπέργκστρομ περιγραφόταν ως «αρχιλομπίστας της φαρμακοβιομηχανίας» και ταυτόχρονα «συντονιστής εμβολίων της Σουηδίας».

Η σχέση του με τη δεύτερη εταιρεία εγείρει ακόμα περισσότερα ερωτήματα διότι εξακολουθεί να υφίσταται. Πρόκειται για την ελβετική εταιρεία Hölzle Buri Partners Consulting. Ο Μπέργκστρομ είναι senior partner (εταίρος) στην εταιρεία με αντικείμενο το… λόμπινγκ, όπως φανερώνει η σχετική σελίδα στην οποία ο ίδιος αναφέρεται ως «πρόσωπο επαφής» για θέματα λόμπινγκ.

Η εταιρεία αναφέρεται στο «πετυχημένο ιστορικό του» και στην «προϋπηρεσία του ως λομπίστα» στην «ευρωπαϊκή αγορά της υγείας» και καταλήγει: «Ως ειδικός μπορεί να σας βοηθήσει να διαμορφώσετε και να πετύχετε τους επιχειρηματικούς και πολιτικούς σας [...] στόχους».

(Η εταιρεία ανήκει σε έναν από τους πιο ιστορικούς λομπίστες στην Ελβετία, τον Βάλτερ Π. Χέλζλε, επί 12 έτη επικεφαλής τoυ ελβετικού λόμπι των φαρμακοβιομηχανιών, με τον οποίο ο Μπέργκστρομ εμφανίζεται ακόμα και σήμερα να συνεργάζεται σε άλλες εταιρείες.)

Ρωτήσαμε τον Μπέργκστρομ για τη σχέση του με τις δύο αυτές εταιρείες, αλλά δεν μας απάντησε. Είναι ο Μπέργκστρομ η μοναδική περίπτωση διαπραγματευτή της Ε.Ε. με ανάλογη σύγκρουση συμφέροντος; Η Ομάδα Διαπραγμάτευσης για τα εμβόλια αποτελείται από εφτά διαπραγματευτές. Ομως η Κομισιόν κράτησε τα ονόματά τους μυστικά. (Το όνομα του Μπέργκστρομ δημοσιοποιήθηκε μονομερώς από τη σουηδική κυβέρνηση.)

«Το πρόβλημά μου είναι πως δεν μπορώ να ελέγξω τους διαπραγματευτές» παραπονείται ο Μοχάμεντ Τσαχίμ, Ολλανδός ευρωβουλευτής στην Επιτροπή Υγείας. «Το Κοινοβούλιο θα έπρεπε να έχει συμμετοχή στις συνομιλίες. Αυτή η έλλειψη διαφάνειας τροφοδοτεί τις αντιδράσεις εναντίον του εμβολιασμού».

Μυστικές συμβάσεις

Η Ε.Ε. πλήρωσε τρία δισ. ευρώ στο πλαίσιο των λεγόμενων Προκαταρκτικών Συμφωνιών Αγοράς με σκοπό αφενός να εξασφαλιστεί ο μέγιστος αριθμός δόσεων και αφετέρου να μειωθεί το ρίσκο για τις παραγωγούς των εμβολίων.

«Οι συμβάσεις δεν έγιναν γνωστές παρά μετά από πολύμηνη πίεση από την κοινωνία των πολιτών, τους ευρωβουλευτές και την Ευρωπαία Συνήγορο του Πολίτη» λέει ο Ολιβιέ Χεντεμάν του Παρατηρητηρίου των Ευρωπαϊκών Πολυεθνικών (Corporate Europe Observatory). Το CEO υπέβαλε δύο αιτήματα Πρόσβασης στην Πληροφορία στην Επιτροπή με σκοπό να αποκτήσει πρόσβαση στις ώς τότε μυστικές συμβάσεις. Από τα 365 εσωτερικά έγγραφα η Κομισιόν δέχτηκε να δημοσιοποιήσει μόλις 80.

«Δυστυχώς ήταν τόσο πολλές οι διαγραφές, ώστε η δημοσιοποίησή τους δεν είχε κανένα νόημα» λέει ο Χεντεμάν, σύμφωνα με τον οποίο η Ευρώπη απέτυχε να χρησιμοποιήσει τη διαπραγματευτική της ισχύ ώστε να αποτρέψει τις Pfizer, Biontech και Moderna από το να αποκτήσουν μονοπωλιακή θέση στα εμβόλια mRNA.

Πέρα από το αποκαρδιωτικό θέαμα των λογοκριμένων εγγράφων από την Κομισιόν, ενδιαφέρον έχει η αιτιολόγηση της Κομισιόν για την άρνησή της να δημοσιοποιήσει τα ονόματα των διαπραγματευτών: «Η Επιτροπή θεωρεί πως σε αυτή τη φάση δεν μπορεί να δοθεί ενημέρωση σχετικά με το αν ορισμένα άτομα αποτελούν ή όχι μέλη της JNT [Κοινή Ομάδα Διαπραγμάτευσης] για να προστατευτεί η ιδιωτικότητα και η ακεραιότητά τους». Αυτό, συνεχίζει η απάντηση, θα μπορούσε να συμβεί «μόνο αν υπήρχε ειδικός λόγος δημόσιου συμφέροντος».

Κατά την Κομισιόν, δηλαδή, το αίτημα διαφάνειας σχετικά με τις διαδικασίες αγοράς εμβολίων για την αντιμετώπιση της πανδημίας δεν συνιστά λόγο δημόσιου συμφέροντος.

Οι τρεις εταιρείες Pfizer, Biontech, Moderna έχουν συνολικά σημειώσει πωλήσεις άνω των 60 δισεκατομμυρίων δολαρίων για το 2021 και το 2022. Μόνη της η Biontech θα μπορούσε να δώσει ώθηση στην οικονομία της Γερμανίας της τάξης του 0,5%.

«Οι φαρμακευτικές των εμβολίων έχουν γίνει άπληστες» λέει η Ανα Μάριοτ, επικεφαλής πολιτικής στη Συμμαχία του Εμβολίου των Λαών (People’s Vaccine Alliance). Οι φορολογούμενοι πληρώνουν τρεις φορές το κάθε εμβόλιο: «Πρώτα, χρηματοδοτώντας την έρευνά του, μετά με τις φουσκωμένες τιμές που επιβαρύνουν τους δημόσιους προϋπολογισμούς και, τέλος, επειδή οι εταιρείες πληρώνουν ελάχιστους φόρους». (Για παράδειγμα η Pfizer διαπράττει μαζική φοροαποφυγή χρησιμοποιώντας τις εταιρείες-θυρίδες στην Ολλανδία.)

Κομβικό σημείο στη διαπραγμάτευση υπήρξε η άρνηση των Pfizer/Biontech και Moderna να αποκαλύψουν, έστω στον κλειστό κύκλο των διαπραγματευτών της Ε.Ε., τα κόστη παραγωγής και τα περιθώρια κέρδους τους. Στην ουσία η πλευρά της Ε.Ε. βάδιζε στα τυφλά.

Σύμφωνα με μαρτυρίες δύο πρώην διαπραγματευτών που μίλησαν στο Investigate Europe και την «Εφ.Συν.», οι εταιρείες άσκησαν ασφυκτική πίεση προς την Ε.Ε., ποντάροντας, πρώτον, στις ήδη κλεισμένες συμφωνίες με την κυβέρνηση Τραμπ που αγόρασε δόσεις σε υψηλές τιμές, δεύτερον, στην ανάγκη άμεσων αποφάσεων καθώς τα λοκντάουν ρήμαζαν τις οικονομίες και, τρίτον, στον φόβο του διεθνούς ανταγωνισμού, καθώς πολλές άλλες χώρες περίμεναν στη σειρά να προμηθευτούν τις παρτίδες των εμβολίων αν κατέρρεαν οι διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε.

«Ολο το σύστημα βασίζεται στο γεγονός ότι η μυστικότητα αποφέρει μεγαλύτερο ανταγωνισμό στις τιμές» λέει ο Μπέργκστρομ. «Τόσο η βιομηχανία όσο και το Δημόσιο πιστεύουν ότι η μυστικότητα συμφέρει γιατί στο τέλος και οι δύο πλευρές πετυχαίνουν καλύτερο ντιλ». Κατά τον Σουηδό διαπραγματευτή-λομπίστα, οι τιμές θα ήταν πολύ υψηλότερες αν οι χώρες της Ε.Ε. δεν είχαν συνασπιστεί.

«Προδοσία της δέσμευσης της Ε.Ε. να προωθήσει τα εμβόλια ως παγκόσμια δημόσια αγαθά»

Στον ετήσιο λόγο της Ενωσης η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν θριαμβολόγησε: «Το κάναμε με τον σωστό τρόπο επειδή το κάναμε με τον ευρωπαϊκό τρόπο».

Η Φον ντερ Λάιεν είχε δεσμευτεί πως η Ε.Ε. θα παράσχει 200 εκατομμύρια δόσεις στις φτωχές χώρες μέσα στο 2021. Μέχρι την 1η Σεπτεμβρίου είχαν παραδοθεί μόλις 18 εκατομμύρια δόσεις ή το 9% της δέσμευσης της Ε.Ε.

Πρόκειται για «προδοσία» της δέσμευσης της Ε.Ε. «να προωθήσει τα εμβόλια ως παγκόσμια δημόσια αγαθά», μας λέει η Ελεν τ’Χεν, διευθύντρια της οργάνωσης Medicines, Law and Policy (Φάρμακα, Νόμος και Πολιτική).

Η Κομισιόν αρνήθηκε να απαντήσει στις ερωτήσεις μας σχετικά με τις τιμές των εμβολίων και περιορίστηκε σε μια γραπτή δήλωση: «Γύρω στις 236 εκατ. δόσεις έχουν παραδοθεί από τον COVAX [τον μηχανισμό προμήθειας εμβολίων από τις πλούσιες χώρες στις φτωχές] σε 139 χώρες. Αυτό είναι ένα σπουδαίο συλλογικό κατόρθωμα».

Εκπρόσωπος της Pfizer μάς είπε πως οι κυβερνήσεις χρεώνονται ανάλογα με την οικονομική τους θέση και πως δόθηκε «σημαντική έκπτωση» από την εταιρεία στις τιμές κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Η Biontech και η Moderna δεν απάντησαν στα ερωτήματά μας.

To Investigate Europe και η «Εφ.Συν.» απευθύνθηκαν σε δεκάδες Ευρωπαίους αξιωματούχους και κυβερνήσεις. Ελάχιστοι ανταποκρίθηκαν. Μέχρι σήμερα η Κομισιόν έχει εξασφαλίσει για τις χώρες της Ε.Ε. 4,6 δισ. δόσεις εμβολίων. Ο πληθυσμός της Ε.Ε. είναι 448 εκατομμύρια.

Τα συμπεράσματα της έρευνάς μας

✔ Οι νέες μεταλλάξεις, ο διεθνής ανταγωνισμός για την αγορά εμβολίων, αλλά και η μυστικότητα σχετικά με τα πραγματικά κόστη παραγωγής επέτρεψαν στις Pfizer/Biontech και τη Moderna να αυξήσουν τις τιμές για τους Ευρωπαίους πολίτες.

✔ Η διαπραγμάτευση της Ε.Ε. με τις πολυεθνικές των εμβολίων έγινε πίσω από κλειστές πόρτες με αποτέλεσμα ακόμα και στοιχειώδεις πληροφορίες να παραμένουν μυστικές.

✔ Η Ε.Ε. αρνείται να δημοσιοποιήσει ακόμα και το ποιους όρισε ως «διαπραγματευτές» για να την εκπροσωπήσουν στις διαπραγματεύσεις με τις φαρμακευτικές.

✔ Ο Μπέργκστρομ, σύμφωνα με δημόσιες πηγές, εξακολουθεί να συνδέεται με εταιρείες που κάνουν λόμπινγκ για λογαριασμό φαρμακευτικών εταιρειών ακόμα και μετά τον διορισμό του στη θέση του διαπραγματευτή της Ε.Ε.

✔ Πριν από τον πρώτο γύρο προμήθειας εμβολίων η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε τονίσει την ανάγκη τα εμβόλια να θεωρηθούν «παγκόσμιο δημόσιο αγαθό» και αναλόγως να διαμορφωθεί η ευρωπαϊκή πολιτική προς τις φαρμακευτικές εταιρείες. Τίποτα από αυτά δεν συνέβη στην πράξη.

✔ Η Ε.Ε. δεσμεύτηκε πως μέσα στο 2021 θα παρέδιδε 200 εκατ. δόσεις σε φτωχές χώρες. Μέχρι τον Σεπτέμβριο είχε παραδώσει 18 εκατ. ή το 9% της δέσμευσής της.

ΠΗΓΗ: efsyn.gr