του Άρη Χατζηστεφάνου

Πηγή: Η Εφημερίδα των Συντακτών

Η λάμψη της παγκόσμιας πρεμιέρας του «Τζέιμς Μποντ» στο Λονδίνο έμοιαζε παράταιρη σε μια χώρα όπου κυριαρχούν εικόνες άδειων σούπερ μάρκετ και όπου η κυβέρνηση αναζητά οδηγούς φορτηγών για την τροφοδοσία της αγοράς. Έτσι ακριβώς είχε οραματιστεί όμως και ο Ίαν Φλέμινγκ τον πρωταγωνιστή των μυθιστορημάτων του: τον τελευταίο ήρωα μιας ξεπεσμένης αυτοκρατορίας.

H Βρετανία, έγραφε προ ημερών ο συντάκτης αμυντικών θεμάτων της εφημερίδας «Guardian», αγοράζει την προβολή ισχύος που της προσφέρει μια ταινία με τον Τζέιμς Μποντ. Και την πλήρωσε ακριβά. Η βρετανική κυβέρνηση έχει χρηματοδοτήσει εμμέσως την ταινία με περίπου 55 εκατομμύρια ευρώ μέσω φοροαπαλλαγών, ενώ διέθεσε για τα γυρίσματα δεκάδες στρατιώτες και το καταδρομικό HMS Dragon. Δεν έχει περάσει άλλωστε ούτε μια δεκαετία από τη στιγμή που «δάνεισε» στους παραγωγούς ακόμη και τη βασίλισσα Ελισάβετ, η οποία συμμετείχε σαν ένα ακόμη «κορίτσι του Μποντ» στην τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων του Λονδίνου.

Από το πρώτο έτος της δημιουργίας του, το 1953, ο Τζέιμς Μποντ αποτέλεσε για το Ηνωμένο Βασίλειο ένα ιδιότυπο comfort food (φαγητό παρηγοριάς), το προϊόν που καταναλώνει κάποιος σε μεγάλες ποσότητες για να ξεπεράσει μια έντονα στρεσογόνο κατάσταση – στη συγκεκριμένη περίπτωση την απώλεια μιας αυτοκρατορίας. Μάλιστα, ο Μάθιου Πάρκερ, συγγραφέας του βιβλίου «Goldeneye: Where Bond was born», έφτασε να εξετάζει το έργο του Ίαν Φλέμινγκ, σε σχέση με την πτώση της βρετανικής αυτοκρατορίας, μέσα από τη γνωστή θεωρία για τα πέντε στάδια του πένθους: άρνηση, θυμός, διαπραγμάτευση, κατάθλιψη, αποδοχή.

Η φάση της άρνησης έρχεται ήδη με το δεύτερο βιβλίο της σειράς, «Ζήσε κι άσε τους άλλους να πεθάνουν». Παρά το γεγονός ότι το Λονδίνο έχει ήδη υποστεί την πρώτη του γεωπολιτική συντριβή με την ανεξαρτητοποίηση της Ινδίας και του Πακιστάν, ο Βρετανός πράκτορας διατηρεί τον σεβασμό των νικητών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ως εκπρόσωπος μιας αυτοκρατορίας. Πρόκειται, μάλιστα, για το έργο στο οποίο εκφράζει τον πιο ακραίο βρετανικό ρατσισμό, καθώς αντιμετωπίζει τον μαύρο πληθυσμό των ΗΠΑ άλλοτε σαν κοινούς κακοποιούς και άλλοτε σαν βιτρίνα των κομμουνιστικών μυστικών υπηρεσιών.

Η φάση της οργής, σύμφωνα πάντα με τον Μάθιου Πάρκερ, έρχεται με το βιβλίο «Τα διαμάντια είναι παντοτινά», το οποίο παρεμπιπτόντως εκδόθηκε λίγους μόλις μήνες πριν από την κρίση του Σουέζ, όταν η Ουάσιγκτον και η Μόσχα ανάγκασαν το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Γαλλία να αποχωρήσουν ταπεινωτικά από την περιοχή αφήνοντας στην Αίγυπτο τον έλεγχο της διώρυγας που είχε εθνικοποιήσει ο Νάσερ. Ο Φλέμινγκ έχει προλάβει να εκφράσει τα υποτιμητικά συναισθήματά του για τη νέα υπερδύναμη του δυτικού κόσμου, παρουσιάζοντας την αμερικανική κοινωνία σαν ένα συνονθύλευμα νεοπλουτισμού και εγκληματικότητας.

Θα ακολουθήσει η φάση της διαπραγμάτευσης στο «Από τη Ρωσία με αγάπη», όπου ο Τζέιμς Μποντ, αν και αναγνωρίζει την τεχνολογική και γεωπολιτική υπεροχή των ΗΠΑ, διατηρεί την αξία χρήσης του χάρη στην εφευρετικότητα και την «αγάπη για περιπέτεια». Οι κοινωνιολόγοι Τόνι Μπένετ και Τζάνετ Γούλακοτ θα συμπληρώσουν ότι στο συγκεκριμένο μυθιστόρημα «ο Τζέιμς Μποντ ενσαρκώνει το ουτοπικό ενδεχόμενο η Αγγλία να ανακαταλάβει τη θέση της στο επίκεντρο των διεθνών εξελίξεων».

Ο Ίαν Φλέμινγκ θα βιώσει τη φάση της κατάθλιψης στο έργο του «Ζεις μονάχα δύο φορές», όπου αφήνει τον ήρωά του να κυλήσει στον τζόγο και τον αλκοολισμό. Ακόμη και όταν η ζωή του αποκτά πρόσκαιρα κάποιο νόημα με την ανάθεση μιας νέας αποστολής, ο 007 δεν θα βρει τη δύναμη να απαντήσει στον επικεφαλής των ιαπωνικών μυστικών υπηρεσιών όταν αυτός θα τον ταπεινώσει με την παρακάτω φράση: «Δεν χάσατε απλώς μια μεγάλη αυτοκρατορία, σχεδόν αγωνιούσατε να την πετάξετε στα σκουπίδια και με τα δυο σας χέρια».

Τέλος, η φάση της αποδοχής έρχεται με το βιβλίο «Στην υπηρεσία της Αυτής Μεγαλειότητος», στο οποίο o Τζέιμς Μποντ αναπολεί μαζί με τον Μ τις παλιές ένδοξες ημέρες του βρετανικού Πολεμικού Ναυτικού – στις μυστικές υπηρεσίες του οποίου είχε υπηρετήσει και ο ίδιος ο Φλέμινγκ κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Έχοντας περάσει λοιπόν και από τα πέντε στάδια του πένθους, ο Φλέμινγκ διατηρεί με αξιώσεις τη θέση του επίσημου θρηνωδού (ή αν προτιμάτε της μοιρολογίστρας) της βρετανικής αυτοκρατορίας. Γεννήθηκε σε μια εποχή όπου η χώρα του καθόριζε τις τύχες 450 εκατομμυρίων ανθρώπων, αλλά έγραψε τις ιστορίες του όταν το Λονδίνο δυσκολευόταν να διαχειριστεί ακόμη και τα του οίκου του. Δεν ξέρουμε πώς θα είχε αντιδράσει αν προλάβαινε να ζήσει και τον λεγόμενο Χειμώνα της Δυσαρέσκειας (winter of discontent) τo 1978, όταν ακόμη και το BBC διέκοπτε το πρόγραμμά του μόλις νύχτωνε για να αναγκάζει τους Βρετανούς να κοιμούνται νωρίτερα και να καταναλώνουν λιγότερη ενέργεια.

Δεν γνωρίζουμε τι μυθιστορήματα θα έγραφε αν βίωνε τις φυλετικές εξεγέρσεις του Μπρίξτον τo 1981 και τις μεγάλες συγκρούσεις για το χαράτσι (Poll Tax) που επέβαλε η Μάργκαρετ Θάτσερ το 1990. Ούτε αν θα αηδίαζε, όπως ο Τζον Λε Καρέ, όταν η χώρα του μετατράπηκε σε ορντινάντσα των αμερικανικών πολέμων στο Ιράκ και το Αφγανιστάν. Σίγουρα όμως θα μπορούσε να διαχειριστεί καλύτερα από όλους μια εποχή στην οποία οι ταινίες με τον ήρωά του θα προβάλλονταν κοντά σε άδεια ράφια σούπερ μάρκετ. Και αυτή τη φορά ο πράκτορας 007 θα έσωζε την κατάσταση οδηγώντας ένα φορτηγό.

ΠΗΓΗ: kommon.gr

Με βιαιότητα αντιμετώπισε η αστυνομία τους εκατοντάδες εκπαιδευτικούς που συγκεντρώθηκαν στο κέντρο της Αθήνας για να διαμαρτυρηθούν ενάντια στην αξιολόγηση της Νίκης Κεραμέως. Η αστυνομία επιτέθηκε εναντίον των διαδηλωτών με αποτέλεσμα να τραυματιστεί ένας διαδηλωτής, ενώ έγινε και χρήση χημικών.

Συγκεκριμένα αστυνομικές δυνάμεις απώθησαν με τη χρήση χημικών τους διαδηλωτές όταν έφτασαν στη διασταύρωση των οδών Σταδίου και Καραγιώργη Σερβίας και Σταδίου, ώστε να δοθεί στην κυκλοφορία το ένα ρεύμα της Σταδίου.

Πρόκειται για το δεύτερο συλλαλητήριο μέσα στην εβδομάδα, ενώ ΔΟΕ-ΟΛΜΕ και ΟΙΕΛΕ καλούν σε απεργία και πανεκπαιδευτικό συλλαλητήριο και τη Δευτέρα 11 Οκτωβρίου. Η αστυνομία είχε χτυπήσει και το πρώτο συλλαλητήριο. 

«Με ΜΑΤ και βία δεν γίνεται παιδεία» και «η αξιολόγηση είναι μια απάτη, θέλους τους εκπαιδευτικούς με σκυμμένη πλάτη» είναι ανάμεσα στα συνθήματα που ακούστηκαν.

Οι εκπαιδευτικοί με αυτό τον τρόπο απαντούν στον κυβερνητικό αυταρχισμό που από τη μια με τα δικαστήρια και την άλλη με τα ΜΑΤ προσπαθεί να κάμψει τον αγώνα τους και διεκδικούν: Κατάργηση όλου του νομοθετικού πλαισίου για τη λεγόμενη αξιολόγηση των σχολείων και των εκπαιδευτικών, καμία εμπλοκή ιδιωτικών φορέων, επιχειρήσεων και ΜΚΟ στην εκπαιδευτική διαδικασία και τη λειτουργία των σχολείων, κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής και της Τράπεζας θεμάτων, κατάργηση του νόμου – έκτρωμα 4808/21 (Χατζηδάκη) για τα εργασιακά, με βάση τον οποίο η κυβέρνηση έσυρε στα δικαστήρια τις εκπαιδευτικές ομοσπονδίες για να βγάλει παράνομη την αποχή τους από την αξιολόγηση.

ΠΗΓΗ: imerodromos.gr

Ονόματα και στοιχεία από την έρευνα του διεθνούς δικτύου International Consortium of Investigative Journalists (ICIJ) - Το 10% του παγκοσμίως παραγόμενου πλούτου βρίσκεται σήμερα «κρυμμένο» σε φορολογικούς παραδείσους.

Ένα άλλο όνομα που αναφέρεται στα Pandora Papers είναι ο πρωθυπουργός της Τσεχίας Αντρέι Μπάμπις, ένας δισεκατομμυριούχος που εξελέγη το 2017 με την υπόσχεση να πατάξει τη διαφθορά. Τα στοιχεία που διέρρευσαν αποδεικνύουν ότι το 2009 ο Μπάμπις διοχέτευσε 22 εκατ. δολάρια σε δίκτυο εταιρειών, προκειμένου να αγοράσει μία έπαυλη κοντά στην Κυανή Ακτή, η οποία μεταξύ άλλων διαθέτει δύο πισίνες και ιδιωτικό κινηματογράφο. Σύμφωνα με την τσεχική ιστοσελίδα Investigace.cz η ιδιοκτησία των εταιρειών αυτών δεν περιλαμβανόταν στη δήλωση περιουσιακών στοιχείων που είχε υποβάλει ο Αντρέι Μπάμπις. Ο ίδιος δεν απάντησε σε σχετικό ερώτημα του δικτύου.

Μερίδιο σε εταιρεία με έδρα τις βρετανικές Παρθένες Νήσους κατείχε και ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολόντιμιρ Ζελένσκι. Έναν μήνα πριν από τη νίκη του στις προεδρικές εκλογές του 2019 ο πρώην ηθοποιός που έγινε πολιτικός είχε πωλήσει το μερίδιό του στην εταιρεία Maltex στον Σεργκέι Σεφίρ, στενό φίλο και συνεργάτη του.

Ο μαφιόζος αρχηγός Ραφαέλε Αμάτο, που ενέπνευσε την ταινία Gomorrah, χρησιμοποίησε επίσης εταιρεία βιτρίνα για να αγοράσει εκτάσεις στην Ισπανία. Συνδέεται με σειρά δολοφονιών και εκτίσει ποινή 20ετούς φυλάκισης.

Οι υπεράκτιες εταιρείες δεν είναι δημοφιλείς μόνο στην Ευρώπη. Για παράδειγμα, η Ρωσίδα Σβετλάνα Κριβονόγκιχ έγινε ιδιοκτήτρια διαμερίσματος στο Μονακό μέσω υπεράκτιας εταιρείας της νήσου Τορτόλα της Καραϊβικής τον Απρίλιο του 2003, λίγες εβδομάδες αφού γέννησε ένα κορίτσι. Τότε, βρισκόταν σε μυστική πολυετή σχέση με τον Βλαντίμιρ Πούτιν, όπως αναφέρει η εφημερίδα Washington Post που ανήκει στο ICIJ, επικαλούμενη το ρωσικό ερευνητικό μέσον Proekt. Η Σβετλάνα Κριβονόγκιχ, η 18χρονη σήμερα κόρη της και το Κρεμλίνο δεν ανταποκρίθηκαν στα αιτήματα για σχολιασμό. Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Ρώσος πρόεδρος φέρεται να διαθέτει αδήλωτα περιουσιακά στοιχεία μεγάλης αξίας στο Μονακό.

Επιπλέον, ο πρόεδρος της Κένυας Ουχούρου Κενιάτα, γόνος πολιτικής δυναστείας που εξελέγη με «σημαία» την καταπολέμηση της διαφθοράς, φέρεται ως ιδιοκτήτης – μαζί με τη μητέρα του – κρυφής εταιρείας στον Παναμά. Στη διάρκεια της Αραβικής Άνοιξης, όταν οι Ιορδανοί έβγαιναν στους δρόμους για να διαδηλώσουν την αγανάκτησή τους για τη διαφθορά και την ανεργία – ο μονάρχης Αμπντάλα είχε αγοράσει μέσω offshore εταιρειών τρεις παραλιακές κατοικίες στο Μαλιμπού των ΗΠΑ. Αλλά και η πριγκίπισσα Λάλλα Χάσνα του Μαρόκου βρέθηκε να κατέχει – μέσω δικτύου υπεράκτιων εταιρειών – εταιρεία που είχε αγοράσει ιδιωτική κατοικία αξίας 11 εκατ. ευρώ στο Λονδίνο, κοντά στο Kensington Palace. Ο εμίρης του Κατάρ, Χαμάντ Μπιν Καλίφα Αλ Θανί, αξιοποιεί offshore εταιρείες για να πραγματοποιεί επενδύσεις και να διαχειρίζεται τον πλούτο του. Τα Panama Papers είχαν ήδη αποκαλύψει ότι και το υπερ-γιοτ του εμίρη, αξίας 300 εκατομμυρίων δολαρίων, ελέγχεται από offshore εταιρείες. Επίσης ο πρόεδρος του Ισημερινού Γκιγέρμο Λάσο έχει καταθέσει περιουσιακά στοιχεία σε δύο trust στην Νότια Ντακότα των ΗΠΑ.

Σε υπεράκτιες εταιρείες καταφεύγουν και πολλοί αστέρες του θεάματος. Ένα παράδειγμα είναι η δημοφιλής τραγουδίστρια Σακίρα. Ο δικηγόρος της δηλώνει πάντως ότι όλοι οι λογαριασμοί της Σακίρα έχουν δηλωθεί και επιπλέον δεν της προσφέρουν κάποια προνομιακή φορολογική μεταχείριση. Άλλο παράδειγμα είναι ο Ινδός πρώην άσος του κρίκετ Σαχίν Τεντουλκάρ και το γνωστό top-model Κλόντια Σίφερ. Πολλοί από τους ενδιαφερόμενους για offshore εταιρείες είναι βέβαια επιχειρηματίες και πολυεκατομμυριούχοι. Όπως ο Τούρκος μεγαλοεργολάβος Ερμάν Ιλιτσάκ, που διατηρεί δεσμούς με δύο υπεράκτιες εταιρείες, οι οποίες όμως είχαν καταχωρηθεί στο όνομα της μητέρας του το 2014. Μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης ο κ. Ιλιτσάκ δεν είχε προβεί σε κάποιο σχόλιο. Ο όμιλος Ronesans, ιδιοκτησίας Ιλιτσάκ, είχε αναλάβει να κατασκευάσει μεταξύ άλλων το περίφημο προεδρικό ανάκτορο του Ταγίπ Ερντογάν, με 1.500 δωμάτια.

Σύμφωνα με το BBC, που συμμετέχει στην αποκάλυψη των Pandora Papers από τον βρετανικό Τύπο, μαζί με τον Guardian, νομική εταιρεία που ίδρυσε ο πρόεδρος της Κύπρου, Νίκος Αναστασίαδης φέρεται να παρουσιάζει «εικονικούς» ιδιοκτήτες προκειμένου να αποκρύψει τους πραγματικούς κατόχους μιας σειράς από offshore εταιρείες. Ανάμεσά τους περιλαμβάνεται και Ρώσος πολιτικός, ο οποίος κατηγορείται για υπεξαίρεση. Το δημοσίευμα σημειώνει πως η κυπριακή εταιρεία διαψεύδει την πληροφορία. Η εταιρεία Anastasiades & Partners απορρίπτει με δήλωσή της την κατηγορία, ενώ με δήλωσή του στον Guardian και ο Πρόεδρος Αναστασιάδης τονίζει ότι αν και κάτοχος μετοχών δεν είχε κανέναν ενεργό ρόλο στη νομική εταιρεία από όταν έγινε ηγέτης της αντιπολίτευσης το 1997. «Δεν έχω γνώση και θα ήταν αδύνατο για μένα να γνωρίζω και να είμαι σε θέση να απαντήσω σε οποιαδήποτε κατηγορία αφορά το χειρισμό των υποθέσεων της πρώην εταιρείας μου», σημειώνει η δήλωση του Προέδρου Αναστασιάδη προς την εφημερίδα. Προσθέτει ότι η σχέση του με τον κ. Λεμπεντεφ ήταν «εγκάρδια» αλλά ποτέ σχέση δικηγόρου-πελάτη.

Ο Guardian σχολιάζει πως δεν υπάρχει υπόνοια περί ανάμειξης του Προέδρου στις δραστηριότητες του νομικού γραφείο, αλλά αμφισβητεί τη σύνεσης της απόφασης να επιτρέψει στο γραφείο να συνεχίσει να χρησιμοποιεί το όνομά του. Το νομικό γραφείο από την πλευρά του διευκρινίζει προς τον Guardian πως οι τρεις υπάλληλοί του που κατά την Alcogal είχαν δηλωθεί ως ωφελούμενοι ιδιοκτήτες των υπεράκτιων εταιρειών δεν είχαν ποτέ δηλωθεί ως τέτοιοι, αλλά ως διαχειριστές εκ μέρους του ιδιοκτήτη, σε απόλυτη συμφωνία με τον κυπριακό νόμο. Η δήλωση της εταιρείας προς τον Guardian επίσης τονίζει ότι ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν έχει καμία ενεργή εμπλοκή στις δραστηριότητες του νομικού γραφείου από το 1997. Σύμφωνα με τη βρετανική εφημερίδα, το ίδιο νομικό γραφείο παρείχε συμβουλές προς τον κ. Λεμπέντεφ ώστε να αποκτήσει την κυπριακή υπηκοότητα το 2011.

Με αρχικό κεφάλαιο λίγων εκατοντάδων δολαρίων, οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να συστήσουν μία offshore εταιρεία, η ιδιοκτησία της οποίας παραμένει μυστική. Εναλλακτικά, με ένα κεφάλαιο από 2.000 έως 25.000 δολάρια, μπορούν να δημιουργήσουν ένα ίδρυμα καταπιστευτικής διαχείρισης, το οποίο τους επιτρέπει να ελέγχουν τα χρήματά τους, χωρίς ωστόσο να θεωρούνται νομικά υπεύθυνοι για τις συναλλαγές τους. Με λίγη «δημιουργική λογιστική» τα περιουσιακά στοιχεία προστατεύονται από πιστωτές, δικαστικούς κλητήρες, φοροελεγκτές ή πρώην συζύγους. Σε πολλές χώρες η ίδρυση offshore εταιρειών και η διενέργεια συναλλαγών μέσω φορολογικών παραδείσων είναι απολύτως νόμιμη. Ωστόσο, είναι μία πρακτική που προκαλεί έντονη κριτική.

Σύμφωνα με τον Γκάμπριελ Τσούκμαν, επίκουρο καθηγητή Οικονομικών στο πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ, το 10% του παγκοσμίως παραγόμενου πλούτου βρίσκεται σήμερα «κρυμμένο» σε φορολογικούς παραδείσους. Το ακριβές ποσό παραμένει άγνωστο. Έρευνα του ΟΟΣΑ το 2020 κάνει λόγο για τουλάχιστον 11,3 τρισεκατομμύρια δολάρια. Συνήθως η κοινή γνώμη συνδέει τους φορολογικούς παραδείσους με εξωτικούς προορισμούς στην Καραϊβική, αλλά τα Pandora Papers αποδεικνύουυν ότι το ίδιο σύστημα λειτουργεί με επιτυχία και αλλού, για παράδειγμα στη Σιγκαπούρη, στην Ολλανδία, στην Ιρλανδία, στο Χονγκ Κονγκ, ακόμη και σε ορισμένες πολιτείες των ΗΠΑ. Ο Λάξμι Κουμάρ, στέλεχος του ιδρύματος Global Financial Integrity με έδρα την Ουάσιγκτον, επισημαίνει ότι η απόκρυψη κεφαλαίων σε φορολογικούς παραδείσους έχει άμεσες συνέπειες για τις ζωές όλων μας. «Επηρεάζει την πρόσβαση στο σύστημα υγείας, την πρόσβαση του παιδιού σου στην εκπαίδευση, τις δυνατότητές σου να αποκτήσεις στέγη», λέει χαρακτηριστικά.

To δημοσιογραφικό δίκτυο International Consortium of Investigative Journalists έχει ερευνήσει συνολικά 11,9 εκατομμύρια εμπιστευτικά έγγραφα τα προηγούμενα δύο χρόνια. Τη δημοσιογραφική ομάδα αποτελούν 600 άτομα από 150 διαφορετικά μέσα ενημέρωσης ανά τον κόσμο. Τα έγγραφα που διέρρευσαν προέρχονται από 14 παρόχους υπηρεσιών για offshore εταιρείες. Τα Pandora Papers έρχονται στο φως της δημοσιότητας μόλις πέντε χρόνια μετά τα Panama Papers, που αποκαλύφθηκαν το 2016, προκαλώντας αίσθηση σε όλον τον κόσμο, προκαλώντας ακόμη και την κατάρρευση κυβερνήσεων, για παράδειγμα στην Ισλανδία και στο Πακιστάν.

ΠΗΓΗ: imerodromos.gr