Δεκάδες χιλιάδες Ισπανοί διαδήλωσαν σήμερα στο κέντρο της Μαδρίτης για να απαιτήσουν τον τερματισμό των περικοπών κονδυλίων και τις ιδιωτικοποιήσεις που αφορούν τις υπηρεσίες δημόσιας υγείας, που βρίσκονται σε κρίση στην περιφέρεια της ισπανικής πρωτεύουσας.

Οι υπηρεσίες υγείας της περιφέρειας της Μαδρίτης βρίσκονται υπό τεράστια πίεση εδώ και χρόνια εξαιτίας της έλλειψης πόρων και προσωπικού, γεγονός που υποχρεώνει όλο και περισσότερους ανθρώπους να στρέφονται προς τις υπηρεσίες των Επειγόντων των νοσοκομείων, που πλέον έχουν κατακλυσθεί.

Αυτήν την εβδομάδα, η ένωση SEMES των εργαζομένων στις υπηρεσίες Επειγόντων επεσήμανε ότι στην πρωτεύουσα οι υπηρεσίες αυτές βρίσκονται αντιμέτωπες με αύξηση κατά 10% έως 20% του αριθμού των ασθενών.

Από την πλευρά της η ADSP, που εκπροσωπεί επίσης τους επαγγελματίες υγείας στην Μαδρίτη, κατήγγειλε ότι 300 άνθρωποι περιμένουν στους διαδρόμους για να ελευθερωθεί κλίνη.

Στην σημερινή διαδήλωση ένα τεράστιο κεντρικό πανό έγραφε: «Οχι στις περικοπές και τις ιδιωτικοποιήσεις και ναι στην δημόσια υγειονομική περίθαλψη και υπηρεσίες».

Διαδηλωτές ζήτησαν την παραίτηση της επικεφαλής της περιφέρειας Ισαβέλ Ντίαθ Αγιούσο που προέρχεται από το Λαϊκό Κόμμα λέγοντας ότι «οι περικοπές στις υπηρεσίες υγείας συνιστούν εγκληματική πράξη».

«Η κατάσταση στην Μαδρίτη δεν είναι βιώσιμη λόγω των σκόπιμων πολιτικών παραμέλησης και ιδιωτικοποίησης που εφαρμόζει η Αγιούσο και η κυβέρνησή της, τα αποτελέσματα των οποίων είναι ξεκάθαρα ορατά στην σημερινή κατάσταση των υπηρεσιών έκτακτης ανάγκης», σύμφωνα με την ADSP .

«Δεν μπορούμε να συνεχίσουμε με ανεπαρκή αριθμό νοσοκομειακών κλινών και αυτό επιδεινώνεται κάθε χρόνο με την μείωση του αριθμού των κλινών στα δημόσια κέντρα υγείας και τη διοχέτευση δημοσίου χρήματος σε ιδιωτικά κέντρα», πρόσθεσε η οργάνωση.

Σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις ελλείψεις στις παροχές υπηρεσιών δημόσιας υγείας στην Ισπανία, απεργίες ή στάσεις εργασίας οργανώνονται σε 17 περιφέρεις της χώρας.

Στην Μαδρίτη, οι γενικοί γιατροί και οι παιδίατροι επαναλαμβάνουν από την Πέμπτη την επ’ αόριστον απεργία που ξεκίνησε στις 21 Νοεμβρίου, αλλά διακόπηκε έναν μήνα αργότερα για τις γιορτές των Χριστουγέννων, έπειτα από την αποτυχία των διαπραγματεύσεων των εκπροσώπων τους με το τοπικό υπουργείο Υγείας.

Πηγή: iskra.gr

Το 92% των συμμετεχόντων σε έρευνα του Balkan Insight έχει πέσει θύμα ή μάρτυρας τέτοιων συμπεριφορών.

Στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης αρέσει να βγάζουν στη φόρα τα σκάνδαλα των άλλων – φέρνουν και νούμερα. Αλλά δεν τους αρέσει καθόλου να βγάζουν τα δικά τους. Έτσι, σε αντίθεση με τον χώρο του αθλητισμού και του θεάτρου, όπου υπήρξαν πολλές καταγγελίες για κακοποιητικές συμπεριφορές, στο πλαίσιο και του #metoo, στα ΜΜΕ τα λίγα που ειπώθηκαν κρύφτηκαν στα γρήγορα κάτω από το χαλί. Κι όμως, η πρώτη και μοναδική έως τώρα έρευνα που έχει γίνει στην Ελλάδα για την παρενόχληση και την κακοποίηση στα ΜΜΕ, από το Balkan Insight και τη δημοσιογράφο Ελένη Σταματούκου, είναι αποκαλυπτική: το 43% των συμμετεχόντων έχει υπάρξει θύμα σεξουαλικής κακοποίησης, το 35% λεκτικής παρενόχλησης και το 5,4% και σεξουαλικής και λεκτικής. Η Ελένη Σταματούκου μιλάει στο Kosmodromio για τα αποτελέσματα της έρευνάς της, για την αίσθηση που της έμεινε, για το τι θα πρέπει να γίνει.

«Η έρευνά μας έρχεται ως απάντηση σε όσους άσκησαν βία και σκοπός της είναι να ανοίξει τη συζήτηση, να αρχίσουν να μιλάνε οι δημοσιογράφοι για την παρενόχληση και την κακοποίηση, που μπορεί να είναι σεξουαλική, σωματική, ψυχολογική, στο χώρο εργασίας τους», λέει η Ελένη. Όσον αφορά την αφορμή για να πραγματοποιηθεί, ήταν το γεγονός «ότι σχεδόν δεν υπάρχει γυναίκα στα ΜΜΕ που να μην έχει κακοποιηθεί ή παρενοχληθεί με κάποιο τρόπο ή που να μην έχει υπάρξει μάρτυρας τέτοιων περιστατικών. Είναι κάτι που συζητάμε μεταξύ μας αλλά όχι ανοιχτά, δημόσια». Το δείχνει και η έρευνα: Περίπου το 92% περιέγραψε τον εαυτό του ως θύμα και το 8% ως μάρτυρα σε περιστατικά που συνέβησαν μεταξύ 1993 και 2021, ενώ το νεότερο θύμα ήταν 17 ετών και το μεγαλύτερο 62.

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με online ερωτηματολόγιο από τον Αύγουστο του 2022, δίνοντας τη δυνατότητα για ανώνυμες μαρτυρίες, υπήρχε, ωστόσο, και η δυνατότητα για διά ζώσης επαφή. Συμμετείχαν 40 δημοσιογράφοι από την Ελλάδα και το εξωτερικό, εκ των οποίων το 94,5% ήταν γυναίκες. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν ταυτόχρονα τον Δεκέμβριο στο Balkan Insight και στην Εφημερίδα των Συντακτών.

Είδος παρενόχλησης

43,24% σεξουαλική βία

35,1% λεκτική βία

5,4% σεξουαλική και λεκτική βία

5,4% σωματική βία

0.5% ψυχολογική βία

5,4% άλλο

Γιατί δεν αναφέρατε το περιστατικό;

53,% φόβος ότι δεν θα λάβω καμία υποστήριξη

11,5% φόβος ότι θα χάσω τη δουλειά μου

3,8% έλλειψη νομικών διαδικασιών στο μέσο όπου εργαζόμουν/εργάζομαι

30,7% άλλο (συνδυασμός των παραπάνω, η κουλτούρα του γραφείου ενθάρρυνε μια τέτοια συμπεριφορά, ήμουν πολύ μικρή και δεν ήξερα τι να κάνω κ.λπ.)

Ποιος διέπραξε την κακοποίηση

51,35% ανώτερος

21,62% συνάδελφος

10,81% μέλος του ΔΣ

5,4% αρχισυντάκτης

10,8% άλλο

Τρεις μαρτυρίες

«Ο 55χρονος διευθυντής ειδήσεων μας στρίμωχνε στις γωνίες και μας άγγιζε, άλλοτε είχε εκρήξεις θυμού και μας απέλυε… Αργότερα, η αρχισυντάκτριά μου με αποκαλούσε ηλίθια. Μου το είχε πει τόσες φορές που στο τέλος το είχα πιστέψει» – Ζωή, 33 ετών.

«Κάθισα με μια παρέα ανθρώπων με θέση εξουσίας. Μέθυσα. Αυτός ο κύριος, άνω των 60, προσφέρθηκε να με συνοδεύσει στο δωμάτιό μου. Αρνήθηκα. Και εκεί αρχίζει το οδυνηρό μέρος να μη θυμάμαι πολλά, μόνο μια διαμάχη μεταξύ μας, να μου κρατάει τα χέρια και να προσπαθεί να με φιλήσει. Επέστρεψα στο δωμάτιό μου, όπου το μοιραζόμουν με γυναίκα συνάδελφο, η οποία δεν έκανε τίποτα για να με βοηθήσει. Μόνο ο ψυχολόγος μου ξέρει το περιστατικό» – Μαρίνα 33 ετών.

«Δεν έκανα καταγγελία επειδή ο χώρος είναι μικρός και φοβόμουν ότι θα στιγματιστώ και θα χάσω τη δουλειά μου» – Χαρά, 49 ετών.

Αφορμή για την έρευνα υπήρξε και το #metoo, οι καταγγελίες στον αθλητισμό και στο θέατρο, που ξεκίνησαν με την καταγγελία της Σοφίας Μπεκατώρου τον βιασμό της από μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Ελληνικής Ιστιοπλοϊκής Ομοσπονδίας. Όπως λέει η Ελένη Σταματούκου, στον χώρο των ΜΜΕ δεν συνέβη κάτι αντίστοιχο. «Στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης γυναίκες δημοσιογράφοι μοιράστηκαν τις ιστορίες τους, κάποιες τόλμησαν να κατονομάσουν τους δράστες. Ωστόσο, κανείς δεν έχει κατηγορηθεί για οποιοδήποτε έγκλημα».

Ελάχιστα ΜΜΕ διαθέτουν διαδικασίες για να γίνουν καταγγελίες

Η Ελένη υπογραμμίζει ότι το πότε ένα θύμα θα είναι έτοιμο να μιλήσει εξαρτάται από το πότε θα νιώθει ασφάλεια και όχι φόβο. Λέει, ακόμη, ότι τα media είναι έτσι κι αλλιώς ιδιόμορφος χώρος. «Πολλές φορές είναι χώροι εξουσίας, όπου κάθε ένδειξη ευαισθησίας μεταφράζεται σε αδυναμία». Και όπως μάλλον θα συμπεράνατε, ελάχιστα ΜΜΕ διαθέτουν κάποιον μηχανισμό όπου ένα θύμα θα μπορούσε να απευθυνθεί – γιατί όπως επισημαίνει η κ. Σταματούκου «αυτή δεν μπορεί να είναι η δουλειά κάποιου προϊσταμένου». Τα δύο τρίτα των εργαζομένων δήλωσαν ότι οι εργοδότες τους δεν διαθέτουν διαδικασίες για την υποβολή καταγγελιών, το 86% είπε ότι δεν τους παρέχεται εκπαίδευση και μόλις το 19% έχει παρακολουθήσει σεμινάρια με δική του πρωτοβουλία.

Είναι χαρακτηριστικό ότι στο πλαίσιο της έρευνας υποβλήθηκαν ερωτήσεις σε περίπου 60 επιχειρήσεις ενημέρωσης και μόλις 13 από αυτές απάντησαν – «είναι κι αυτό ένα μέτρο του τι συμβαίνει, δείχνει την αδυναμία και των ίδιων των Μέσων να μιλήσουν», λέει η Ελένη. Από αυτές τις επιχειρήσεις, μόνο η ΕΡΤ διαθέτει ειδικό τμήμα που χειρίζεται τέτοιες υποθέσεις, καθώς και ο ραδιοφωνικός σταθμός 9,84. Στην ΕΡΤ υπάρχουν δύο καταγγελίες για κακοποίηση, το 2017 και το 2021, με το Πειθαρχικό Συμβούλιο να εκδίδει αθωωτική απόφαση για την πρώτη, ενώ η υπόθεση της δεύτερης εκκρεμεί. Το αντίστοιχο τμήμα του 9,84 μέχρι σήμερα δεν έχει διαχειριστεί αντίστοιχες καταγγελίες. «Είναι πολύ λυπηρό να μην υπάρχουν οι κατάλληλες διαδικασίες, ένα προστατευτικό πλαίσιο, ώστε τα θύματα ή οι μάρτυρες να μπορούν με ασφάλεια να καταγγείλουν κακοποιητικές συμπεριφορές, οι οποίες δεν έχουν φύλο, ιδεολογία και ανώτερη θέση στην ιεραρχία – μπορεί να είναι ένας συνάδελφος», λέει η Ελένη Σταματούκου.

«Πιστεύω ότι με αυτή την έρευνα γίνεται μια αρχή για να συζητηθεί εκ νέου το θέμα της παρενόχλησης/κακοποίησης στα ελληνικά MME. Θα ήθελα να ευχαριστήσω την αρχισυντάκτριά μου, Dusica Tomovic και την Εφημερίδα των Συντακτών για την αναδημοσίευση της έρευνας στα ελληνικά, για την υποστήριξη και εύχομαι να ακολουθήσουν και άλλες έρευνες και από άλλα μέσα ενημέρωσης, ώστε το θέμα της κακοποίησης και παρενόχλησης να γίνει πρόβλημα των media».

Πηγή: kosmodromio.gr

Ανάμεσα στα πολλά ζητήματα που αφορούν τη  μοναρχία στην Ελλάδα (πολιτικά, γεωπολιτικά, συνωμοτικά, κλπ), αυτοτελή  σημασία έχει η ιδιότητα του «θεσμού» ως… ρουφήχτρας, που κατάπινε σε βαθμό αδιανόητο δημόσιο χρήμα. Μιας και συζητείται επί τόσες ημέρες η «εξώδιος ακολουθία» του έκπτωτου μονάρχη, ας ασχοληθούμε λίγο και με μια «εισόδιο διαδικασία». Την διαχρονική είσοδο χρημάτων στα ταμεία του Παλατιού. 

Έπεται σταχυολόγηση, αναγκαστικά επιλεκτική, διότι μια σχετικά πλήρης θα απαιτούσε βιβλίο ολόκληρο. 

Ας επισημανθεί πριν απ’ όλα ότι οι παροχές δεν περιορίζονταν στο «ρευστό». Λόγου χάρη, το 1887 η τότε κυβέρνηση του Χ. Τρικούπη παραχώρησε 250.000 στρέμματα της Μανωλάδας Ηλείας στον διάδοχο Κωνσταντίνο, ως δώρο για τον επικείμενο γάμο του με την πριγκίπισσα Σοφία, αδελφή του Γερμανού αυτοκράτορα Γουλιέλμου Β΄. Καθώς οι γάμοι εκείνοι τελέστηκαν στην Αθήνα, το 1889, η δημοτική αρχή της πόλης ενέκρινε πίστωση 200.000 δραχμών. Επειδή δεν είχε τόσα χρήματα, δανείστηκε με επιτόκιο 7%, για τη δέουσα «μεγαλοπρέπεια» των εορτασμών…         

Στα χρόνια εκείνα, η συνήθης «ταρίφα»  της κρατικής επιχορήγησης σε γάμους που έκαναν οι ημέτεροι «γαλαζοαίματοι» ήταν 400.000 δρχ. Τεράστιο ποσό, τότε. Έγιναν δυο τέτοιοι γάμοι μέσα στο 1889 – ο άλλος, που προηγήθηκε κατά λίγους μήνες, ήταν εκείνος της πριγκίπισσας Αλεξάνδρας με τον δούκα Παύλο Αλεξάντροβιτς της Ρωσίας, γιο του τσάρου.  Τουλάχιστον η τελετή έγινε στην Αγία Πετρούπολη και δεν χρειάστηκε να «ξηλωθεί» ο δήμος Αθηναίων και για αυτήν.    

Πολιτική διαμάχη ξέσπασε το 1896, στα τέλη Νοεμβρίου, όταν η τότε κυβέρνηση του Θ. Δηλιγιάννη αποφάσισε να εκταμιεύσει τα «συνήθη» 400 χιλιάρικα για την «προικοδότηση» της πριγκίπισσας Μαρίας, που επρόκειτο να παντρευτεί άλλο Ρώσο δούκα, τον  Γεώργιο Μιχαήλοβιτς. 

Το πράγμα γινόταν πλέον πολύ «χοντρό», για τρεις λόγους. Πρώτος λόγος: Η χώρα είχε χρεοκοπήσει, προ τριετίας κι αντιμετώπιζε τις αφόρητες πιέσεις – και απειλές- των δανειστών.  Δεύτερος λόγος: στα μέσα Νοεμβρίου, φοβερή πλημμύρα είχε καταστρέψει σημαντικό μέρος της Αθήνας και του Πειραιά. Ήταν τεράστιες οι  οικονομικές ανάγκες για την αντιμετώπιση της κατάστασης, ιδίως για την περίθαλψη των πλημμυροπαθών. 

Τρίτος λόγος: Ήταν κοινό μυστικό ότι η χώρα προετοιμαζόταν για πόλεμο με την Τουρκία (ναι, εκείνος ο ολέθριος του 1897). Κι η αλήθεια είναι ότι πολλοί βουλευτές, απ’ όσους τάχθηκαν εναντίον της καταβολής του ποσού των 400.000 στη βασιλική οικογένεια, επιχειρηματολόγησαν επικαλούμενοι μόνο τις στρατιωτικές ανάγκες, έχοντας ήδη «ξεχάσει» την πλημμύρα και τις συνέπειές της.  

Στις 3 Δεκεμβρίου, η Βουλή ενέκρινε έκτακτη δαπάνη του υπουργείου Εσωτερικών για την περίθαλψη των πλημμυροπαθών: μόλις 50.000 δραχμές. Την επόμενη ημέρα ενέκρινε τα 400 χιλιάρικα για την πριγκίπισσα. Το ποσό αυτό ισοδυναμούσε  με το 95% του κονδυλίου που διατέθηκε από το δημόσιο ταμείο για την κατασκευή σιδηροδρομικής γραμμής Μύλων – Καλαμάτας. Και υπερτερούσε  κατά 27.400 δρχ. του συνόλου των ετήσιων βουλευτικών αποζημιώσεων.

Ένας ήταν στο θρόνο, δύο επιχορηγήθηκαν…  

Αρκετές πολιτικές προστριβές προκάλεσε και το ζήτημα του ύψους των «κανονικών» κρατικών χορηγιών προς τους εκάστοτε μονάρχες.   Οι αποδοχές των Ελλήνων προέδρων της περιόδου 1924 – 1935 κυμάνθηκαν από 1.5 εκατ. έως 1,9 εκατ. δρχ, αλλά η βασιλική χορηγία το 1921 έφθανε στα 4,2 εκατομμύρια. 

Το 1921, μάλιστα,  θεσμοθετήθηκε κάτι… ξεχωριστό: Ο  Κωνσταντίνος Α΄, ο παππούς του «Κοκού», έλαβε αναδρομική χορηγία – αφορολόγητη- για τα χρόνια της εξορίας του στην Ελβετία. Δηλαδή για το χρονικό διάστημα 1917 – 1920, κατά το οποίο βασίλευε ο γιός του Αλέξανδρος,  κανονικότατα χορηγούμενος. Με άλλα λόγια, ένας βασίλευε, δυο έλαβαν επιχορήγηση. 

Σημασία, όμως, είχε κάτι ακόμη: ο – αποκατασταθείς στο θρόνο- Κωνσταντίνος Α΄ υπέγραψε το οικονομικό ευεργέτημα στον εαυτό του, ευρισκόμενος στη Μικρά Ασία. Είχε πάει να επιθεωρήσει το στράτευμα κι εκεί υπέγραψε, στις 23 Ιουλίου, την απόφαση για την αναδρομική  χορηγία, που έγινε νόμος τέσσερις ημέρες αργότερα  (ΦΕΚ 130, 28.7.1921 ). Τόσο πολύ αδημονούσε, που δεν περίμενε καν λίγες ημέρες, να υπογράψει στην Αθήνα… 

Όλα αυτά βεβαίως θα αποδεικνύονταν «ψίχουλα», μπροστά στο χρήμα που θα απομυζούσε η «βασιλική πρόνοια», ή  «πρόνοια βορείων επαρχιών Ελλάδος» , όπως ακριβώς ονομαζόταν, της βασίλισσας Φρειδερίκης. 

Η «βασιλική πρόνοια» θεσπίστηκε κατά τη διάρκεια του εμφυλίου, τον Ιούλιο του 1947. Σχετικό βασιλικό διάταγμα όρισε ότι θα γινόταν επί ένα εξάμηνο ειδικός έρανος, σε όλη την επικράτεια, «προς βοήθειαν των πληθυσμών των πληγέντων εκ των διαδραματιζομένων εις την Βόρειον Ελλάδα ή και αλλαχού γεγονότων».  

Τη… δουλειά την ανέλαβε προσωπικά η Φρειδερίκη: σε πρώτο στάδιο, τα παιδιά απομακρύνθηκαν από τις εμπόλεμες περιοχές και κλείστηκαν σε «παιδουπόλεις» που φρουρούνταν. Τυπικά, αυτό έγινε για να προστατευτούν από τους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού. Ουσιαστικά, τούτη η «βελούδινη» αιχμαλωσία ασκούσε τρομερή πίεση στις οικογένειες. Κάθε γονέας θα έπρεπε να σκεφθεί πολύ καλά εάν θα τολμούσε να εκδηλώσει συμπάθεια για τους «αντεθνικώς δρώντας», γνωρίζοντας πως το παιδί του  βρισκόταν στα χέρια των φρουρών «του έθνους».  Αλλά ας επικεντρωθούμε στην οικονομική πλευρά της επιχείρησης. 

Διαδοχικά χαράτσια για τη  Φρειδερίκη  

Επί πρωθυπουργίας Θεμιστοκλή Σοφούλη, με τον ΑΝ 843 του 1948 (ΦΕΚ 319, 20.12.1948), το κράτος θέσπισε φόρο «υπέρ τρίτων», ίσο με το 4% επί της αξίας των εισαγομένων από το εξωτερικό ειδών. Το 20%  αυτού του φόρου ορίστηκε πως θα όδευε στον έρανο της Φρειδερίκης (άρθρο 9). 

Στον ίδιο νόμο (και άρθρο)  προβλέφθηκε πως ο έρανος θα ενισχυόταν με πρόσθετα ποσά, από ειδική εισφορά επί εκτελωνισμών, η οποία είχε θεσπιστεί το 1941. Στον έρανο θα δινόταν ολόκληρη η εισφορά, από τους εκτελωνισμούς του χρονικού διαστήματος 1.12.1948 – 9.1.1949. Κάτι σαν δώρο προς τη Φρειδερίκη, για την εορταστική περίοδο Χριστουγέννων – Πρωτοχρονιάς.  

Στις 21 Δεκεμβρίου 1948 συνεδρίασε το υπουργικό συμβούλιο και αποφάσισε δυο ακόμη παροχές προς το «κοινωνικό έργο» της «μεγαλειοτάτης». 

Η πρώτη: η απόφαση 1108 (ΦΕΚ 322, 22.12.1948) καθόρισε φόρο 10 % σε όλα τα δημόσια θεάματα (κινηματογράφος, θέατρο, κλπ), σε Αθήνα, Πειραιά και Θεσσαλονίκη, υπέρ «του εράνου βορείων επαρχιών». Οι επιχειρήσεις υποχρεούνταν να αποδίδουν αυτό το…  «κερατιάτικο» στο τέλος κάθε εβδομάδας ή κατά τις δυο πρώτες ημέρες της επόμενης. Κάθε σχετική παράβαση, αμέλεια ή ανυπακοή θα επέσυρε από πρόστιμα έως την αναστολή του δημοσίου θεάματος, μέχρι να συμμορφωθεί ο «θεατρώνης». 

Την ίδια ημέρα που το υπουργικό συμβούλιο αποφάνθηκε ποιο ήταν το χρέος του φιλοθεάμονος κοινού, όρισε και το αντίστοιχο των καπνιστών (απόφαση 1109, στο ίδιο ΦΕΚ): όποιος αγόραζε πακέτο, με τα ίδια χρήματα θα απολάμβανε δυο τσιγάρα λιγότερα, αν επρόκειτο για «σιγαρέτα εξαιρετικής ποιότητος», ή ένα, αν κάπνιζε «βασικά σιγαρέτα». Η διαφορά της τιμής δινόταν στον «έρανο» της Φρειδερίκης.  

Όταν ο εμφύλιος πόλεμος τελείωσε, ο έρανος για τις «βόρειες επαρχίες» έπαψε να έχει ακόμη και προσχηματικούς λόγους ύπαρξης. Η ισχύς του «θεσμού» της βασιλικής πρόνοιας, όμως, παρατεινόταν συνεχώς. Από την πρώτη ημέρα του 1949 έως τις 30 Απριλίου 1956 η εισφορά από τσιγάρα… πρόλαβε να «στείλει» στο ταμείο της «βασιλικής πρόνοιας»  186 εκατ. δραχμές. Και η  είσπραξη συνεχίστηκε… .   

Η συνέχεια της είσπραξης του «χαρατσιού» στα θεάματα, επεφύλασσε μια ενδιαφέρουσα αλλαγή: το 1961 ενσωματώθηκε κανονικότητα στην τιμή των εισιτηρίων. Έως τότε, οι υπεύθυνοι κάθε επιχείρησης θεάματος ήταν υποχρεωμένοι να αποδίδουν τα χρήματα που αντιστοιχούσαν στα ειδικά δελτία του εράνου,  «ανεξαρτήτως του αν διένειμαν μετά των εισιτηρίων και τα δελτία ταύτα ή μη». 

Πρακτικά, δηλαδή, εάν κάποιος αιθουσάρχης προτιμούσε να μην μοιράσει τα δελτία, μπορούσε να το αποφύγει, γνωρίζοντας ότι θα πλήρωνε ποσά που δεν είχε εισπράξει από το κοινό. Με την ενσωμάτωση του «χαρατσιού» στην τιμή των εισιτηρίων, ουδεμία τέτοια ευχέρεια  απέμενε. 

Εν τω μεταξύ, οι πηγές χρηματοδότησης είχαν διευρυνθεί και πληθύνει, με τους ΑΝ 1419 και 1427 του 1950 (ΦΕΚ 61, 27/2/1950 και ΦΕΚ 72, 2/3/1950 αντίστοιχα). Με σχετική πρόβλεψη του ΑΝ 1427 (άρθρο 7), η βασιλική πρόνοια έφθασε να απορροφά και το 20% των εσόδων που προέρχονταν από «φόρο υπέρ τρίτων», που είχε θεσπιστεί δύο χρόνια νωρίτερα (ΑΝ 843, άρθρο 5) σε βιοτεχνικές και βιομηχανικές επιχειρήσεις.   

Ούτε όλα τούτα, όμως, κρίθηκαν αρκετά! Κάποια στιγμή η διορισμένη διοίκηση της ΓΣΕΕ αποφάσισε να παρακρατηθεί ένα ημερομίσθιο από κάθε μισθωτό εργαζόμενο, υπέρ της «βασιλικής πρόνοιας», η οποία γινόταν, πλέον, «κράτος εν κράτει». 

Εκτός, όμως, από την «πρόνοια» της βασίλισσας υπήρχε – από τον Μάιο του 1947- και το ίδρυμα ερευνών του βασιλιά, το ΒΕΙ. Ένα ίδρυμα που κατά κύριο λόγο μεριμνούσε για την «εθνικόφρονα» διαπαιδαγώγηση, αλλά και την κατάρτιση επίδοξων στελεχών των ανακτόρων και του καθεστώτος. Εξυπακούεται ότι «ρουφούσε» κι αυτό δημόσιο χρήμα. 

1962: Πολιτική «θύελλα» για τα δύο νομοσχέδια Θεοτόκη  

Το 1962  ήταν το έτος, κατά το οποίο συμπληρώθηκε ένας αιώνας από το τέλος της βασιλικής «θητείας» του Όθωνα στην Ελλάδα. Έμελλε να αποδειχθεί και το έτος μιας διπλής πολιτικής «θύελλας», που θα είχε στο επίκεντρο τη ροή δημόσιου χρήματος προς το Παλάτι. 

Εν αρχή, το νομοσχέδιο του υπουργού Οικονομικών της  κυβέρνησης της ΕΡΕ, Σπ. Θεοτόκη, για την καταβολή 9 εκατ. δρχ. (300.000 δολαρίων), ως προίκα στην πριγκίπισσα Σοφία που τον Μάιο θα παντρευόταν τον Χουάν Κάρλος της Ισπανίας, «Δότης», βεβαίως, ο κρατικός προϋπολογισμός. Πλήρης η απαλλαγή του ποσού από κάθε φορολογία και ελεύθερη η μετατροπή του σε συνάλλαγμα. 

Απόντων των βουλευτών της Ένωσης Κέντρου και της ΕΔΑ, που αρνήθηκαν νομιμοποιήσουν τη διαδικασία, το νομοσχέδιο εγκρίθηκε   στην ολομέλεια της Βουλής, στα μέσα  Μαρτίου. Με το σχετικό νόμο, (4228/1962), δόθηκε για πέμπτη φορά  κρατική  προίκα σε Ελληνίδα πριγκίπισσα. Αλλά το ποσό ήταν… το κάτι άλλο.    

Η προίκα αντιπροσώπευε το 9,4% των δαπανών του υπουργείου  Βιομηχανίας, το 10,5% του Ναυτιλίας και το 12% του  Εργασίας , για εκείνο το έτος. Αντιστοιχούσε, επίσης, στο 1,7%  του συνόλου των ξένων κεφαλαίων που είχαν τοποθετηθεί  στην Ελλάδα κατά το 1961, ή στο 4,1%, εάν εξαιρούνταν  οι τραπεζικές καταθέσεις… 

Σύμφωνα, μάλιστα, με τους ανθρώπους της βρετανικής πρεσβείας στην Αθήνα, το πραγματικό μέγεθος της προίκας τελούσε υπό πλήρη εχεμύθεια. Από τα κρατικά ταμεία, ανέφεραν, «βγήκαν 100 έως 200 χιλιάδες χρυσές λίρες».  Το βέβαιο είναι ότι η «γκλαμουριά» της γαμήλιας τελετής επιβάρυνε τα κρατικά ταμεία κατά 2,9 εκατ. δολάρια επιπλέον της προίκας…

Στις 7 Σεπτεμβρίου 1962, ο Σπ. Θεοτόκης κατέθεσε στην αρμόδια Επιτροπή σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος «εξ ενός άρθρου». Αυτό όριζε σημαντική αύξηση της βασιλικής χορηγίας, από την 1η Ιανουαρίου 1963: από το ποσό των 11,5 εκατ. δραχμών, που είχε οριστεί το 1956, η χορηγία θα ανέβαινε στα 17 εκατ. ετησίως. Σε δολάρια, από 384.000 σε 567.000. 

Θεσπιζόταν ειδική, δεύτερη χορηγία προς τον διάδοχο Κωνσταντίνο (τον «Κοκό»), της τάξης των 2,5 εκατομμυρίων δρχ. (83.000 δολαρίων), αντί των 900.000 δρχ. Ποσού που ίσχυε από το 1953, διότι ο Κωνσταντίνος το 1956 ήταν ανήλικος κι έτσι το νομοθετικό διάταγμα του έτους εκείνου δεν αναπροσάρμοσε τη δική του χορηγία. Το νομοσχέδιο όριζε πως η χορηγία προς τον διάδοχο θα έφθανε στα 5 εκατ. δρχ. ετησίως, όταν θα έφθανε «η ώρα η καλή» και θα νυμφευόταν. 

Ο «Πειναλέων» του «Μποστ» έχει μαθηματικές απορίες 

Στις 9 Σεπτεμβρίου του 1962, ο απολαυστικός Μέντης Μποσταντζόγλου (Μποστ) σάρκαζε με τον δικό του τρόπο τη χορηγία. Μια από τις κλασσικές μορφές που είχε πλάσει ο Μποστ, ο «Πειναλέων», διατύπωνε εύλογη απορία, μιλώντας στην μητέρα του, τη ρακένδυτη  Ελλάδα (το κείμενο παρατίθεται, φυσικά, με την «ορθογραφία» που άρεσε στον δημιουργό του): 

«Μυτέρα, παρετήρησα κι’ έχω μιαν απορία

εν σχέση με την άφξηση δι’ αυτήν την χορηγία.

Λαβών τον πρίνκιψ δον Χουάν κε φέβγων η μια κόρη, 

με βάρη ολιγότερα, πώς μπένουν νέοι φόροι; 

Αφού τα συντηρούμενα μέλη των ελατούνται,

Γιατί τα λαμβανόμενα του βασιλιά αφξούνται; 

Εάν εις λίγο διάστημα φύγει και η Ειρίνη,

Της χορηγίας το ποσόν τριάκοντα θα γίνει; »

(…).

Η αντιπαραβολή με τις αποδοχές του προέδρου των ΗΠΑ προσφερόταν  για σαρκασμό. Ο Ηλ. Ηλιού, κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΕΔΑ,  δεν αντιστάθηκε στον πειρασμό: 

«Θα ήθελα να υπενθυμίσω ότι ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών λαμβάνει το 1/5 των όσων ζητεί η κυβέρνησις να δοθούν εις των βασιλέα των Ελλήνων. Πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν ότι αι ΗΠΑ έχουν κατά κεφαλήν επταπλάσιον εισόδημα και αριθμών κεφαλών εικοσαπλάσιον των Ελλήνων. Ως εκ τούτου, θα είναι δικαιολογημένον να ζητούν αι ΗΠΑ από την Ελλάδαν βοήθειαν και δεν θα πρέπει να παραπονείται η ελληνική κυβέρνησις, ότι δεν μας δίδουν βοήθειαν…».   

Ο ίδιος ο μονάρχης Παύλος υπέγραψε το νομοθετικό διάταγμα για την αύξηση της χορηγίας  στις 4 Οκτωβρίου του 1962. Τα 19,5 εκατ. έφθαναν το 10,2% των δαπανών του υπουργείου Συντονισμού, το 20,3% του Βιομηχανίας και το 26,1% του Εργασίας, πάντα για το 1962.      

Τα χρόνια πέρασαν, ο διάδοχος Κωνσταντίνος έγινε βασιλιάς και κατόπιν «τέως». Ας θυμηθούμε κάτι: όταν ήταν ξενιτεμένος,   ύστερα από το αποτυχημένο «αντιπραξικόπημά» του (Δεκέμβριος 1967), απέρριπτε μετά βδελυγμίας την πρόταση να παραιτηθεί από τη βασιλική χορηγία, για να αποδείξει την αντίθεσή του στη χούντα. Πρόταση που του είχαν κάνει ο καθηγητής Άγγελος Αγγελόπουλος το Νοέμβριο του ’70 και ο πρέσβης της Ιταλίας στην Αθήνα, Ορλάντι, τον Μάρτιο του ’71.

Ας θεωρήσουμε ότι το «ριφιφί» του 1991 παραμένει στη συλλογική μνήμη. Ομοίως και το «σίριαλ» της δικαστικής διαμάχης για τη «βασιλική περιουσία», που έληξε με τη σχετική απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στις 28 Νοεμβρίου 2002 (ο «Κοκός» και τα μέλη της οικογένειάς του που είχαν προσφύγει πέτυχαν σημαντικές «αποζημιώσεις», αλλά απείρως μικρότερες εκείνων που διεκδικούσαν).

Αντί επιλόγου, αναφέρουμε κάτι θεμελιώδες, που έχει επισημάνει ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου, Νίκος Αλιβιζάτος: η υπόθεση της βασιλικής περιουσίας θα είχε κλείσει από την πρώιμη μεταπολίτευση, εάν στο Σύνταγμα το 1975 είχε περιληφθεί διάταξη, «αντίστοιχη με αυτήν του μεταβατικού άρθρου ΧΙΙΙ του ιταλικού Συντάγματος του 1948». Ο άρθρο αυτό όριζε: «Η περιουσία των πρώην βασιλέων της Σαβοΐας , των συζύγων και των αρρένων απογόνων τους, η οποία βρίσκεται στο εθνικό έδαφος, περιέχεται στο κράτος». 

Αλλά, δεν… 

Πηγή: kommon.gr

Τα κέρδη των ελληνικών τραπεζών διαμορφώθηκαν στο 15,38% του μετοχικού κεφαλαίου τους στο γ' τρίμηνο του 2022

Η είδηση είναι απλή: Την ώρα που στην Ελλάδα ο λαός χειμάζεται, την ώρα που οι ανατιμήσεις, η ακρίβεια, ο πληθωρισμός ξεκληρίζουν λαικά εισοδήματα, την ώρα της κλοπής στις τιμές του ρεύματος και των καυσίμων, την ώρα που οι πλειστηριασμοί μοιάζουν με γκανγκστερικές επιθέσεις των οργάνων του κράτους κατά των λεηλατημένων, σε αυτή τη χώρα είναι που οι τράπεζες αναδείχτηκαν πρωταθλήτριες στην κερδοφορία σε όλη την Ευρώπη!

Αυτά είναι τα στοιχεία του γ’ τριμήνου του 2022. Αυτή είναι η είδηση, πίσω από την οποία κρύβεται η φτώχεια, η ανασφάλεια, η λεηλασία ενός ολόκληρου λαού. Δείτε, τώρα, πως μεταφέρει αυτή την είδηση το ΑΠΕ. Απολαύστε: 

Με προοπτική σοβαρής κερδοφορίας, μονοψήφια “κόκκινα δάνεια” και υπόσχεση μερίσματος εισέρχεται ο τραπεζικός κλάδος στη νέα χρονιά.

Η αγορά προσδοκά την πρώτη διανομή μερίσματος από τις τράπεζες, μετά από σχεδόν 14 χρόνια. Εφέτος είναι η πρώτη χρήση στην οποία όλες οι τράπεζες θα είναι κερδοφόρες, με μονοψήφια NPEs.

Η γενική εικόνα είναι άκρως θετική με τις εκτιμήσεις πλέον να αναθεωρούνται ανοδικά για το σύνολο της χρονιάς ενώ η σημαντική πρόοδος στην εξυγίανση των χαρτοφυλακίων συνοδεύτηκε από ενδυνάμωση της κερδοφορίας στο επαναλαμβανόμενο κομμάτι των εσόδων.

Για σχεδόν 10 χρόνια, ο τραπεζικός τομέας στην Ελλάδα αποτελούσε τροχοπέδη για την τοπική αγορά, λόγω του διαρκούς κινδύνου ανακεφαλαιοποίησης αλλά και του πολύ υψηλού επιπέδου μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων.

Αντιστροφή του αρνητικού δείκτη

Αυτό έχει πλέον αντιστραφεί και το 2022, ο ελληνικός τραπεζικός δείκτης αυξήθηκε κατά 11% έναντι αρνητικού 5% για τον ευρωπαϊκό τραπεζικό δείκτη. Η ΕΤΕ και η Eurobank ήταν δύο από τις τράπεζες με τις καλύτερες επιδόσεις στην Ευρώπη (+28% και +18%, αντίστοιχα).

Στην κορυφή της κερδοφορίας στην Ευρώπη βρέθηκαν οι ελληνικές τράπεζες στο γ’ τρίμηνο του 2022, αναστρέφοντας τη θέση ουραγού που είχαν τα προηγούμενα χρόνια. Μία εξέλιξη που αποτυπώνει την αλλαγή πορείας των ελληνικών τραπεζών.

Σύμφωνα με στοιχεία της ΕΚΤ, τα κέρδη των ελληνικών τραπεζών διαμορφώθηκαν στα 2,86 δισ. ευρώ (2,31 δισ. στο β΄3μηνο) ή στο 15,38% του μετοχικού κεφαλαίου τους στο γ’ τρίμηνο του 2022 έναντι 7,55% κατά μέσο όρο των τραπεζών που εποπτεύονται από την ΕΚΤ.

Τα κόκκινα δάνεια αντιστοιχούσαν στο 6,82% των συνολικών δανείων των ελληνικών τραπεζών έναντι 7,11% στο β’ τρίμηνο, ένα ποσοστό πολύ χαμηλότερο σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, αλλά που παραμένει το υψηλότερο στην Ευρώπη, όπου μειώθηκε στο 2,29% στο γ’ τρίμηνο.

Τα μη εξυπηρετούμενα ανοίγματα και ρυθμίσεις των ελληνικών τραπεζών ανήλθαν σε 18,58 δις. ευρώ στο γ’ τρίμηνο, με τις προβλέψεις να διαμορφώνονται στο 52,67%.

Σε υψηλά επίπεδα κινήθηκε και ο δείκτης ρευστότητας, o οποίος έφθασε το 194% έναντι 162% στην Ευρώπη.

Οι τράπεζες στο 9μηνο 2022 εμφάνισαν κέρδη 2,8 δισ. με προοπτική συνολικά για το 2022 να φθάσουν περίπου στα 3,5 δισ. σύμφωνα με εκτιμήσεις των αναλυτών.

Όμως θα πρέπει να σημειωθεί ότι τα έκτακτα κέρδη ανέρχονται σε 1,2 δισ. ευρώ τα οποία δεν θα επαναληφθούν το 2023. Όμως αναμένεται να υπερκαλυφτούν από την αύξηση των επιτοκίων στα δάνεια. Τα έσοδα από τόκους των ελληνικών τραπεζών ήταν υψηλά καθώς αυξήθηκαν τα επιτόκια χορηγήσεων, ενώ έμειναν σταθερά σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα τα επιτόκια καταθέσεων.

Σημαντική, σύμφωνα με τους αναλυτές, είναι και η αναμενόμενη απόκτηση επενδυτικής βαθμίδας, καθώς το γεγονός αυτό θα έχει άμεσο αντίκτυπο στον τραπεζικό κλάδο με τις επερχόμενες αξιολογήσεις από τους επενδυτικούς οίκους να αναβαθμίζουν το αξιόχρεό τους, κάτι που θα είναι άκρως θετικό για το κόστος των τιτλοποιήσεων και την έκδοση ομολόγων για την κάλυψη των δεικτών Ελαχίστων Απαιτήσεων Ιδίων Κεφαλαίων και Επιλέξιμων Υποχρεώσεων (MREL).

Η αποεπένδυση του ΤΧΣ

Οι πιθανοί κίνδυνοι για την πορεία των τραπεζικών μετοχών σύμφωνα με την Wood & Company είναι: η μεταβλητότητα που μπορεί να δημιουργηθεί από τις επερχόμενες εκλογές και η υπερεπάρκεια μετοχών στον τραπεζικό τομέα, από την έναρξη των τραπεζικών εκποιήσεων από το ΤΧΣ, αν και όπως τονίζει, τούτο αποτελεί θετικό μακροπρόθεσμο παράγοντα.

Σαν θετική εξέλιξη για τις ελληνικές τράπεζες χαρακτηρίζει η Morgan Stanley την πρόοδο στη διαδικασία αποεπένδυσης του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, παρότι, όπως επισημαίνει, ενδέχεται να υπάρξει μια υπερπροσφορά μετοχών, βραχυπρόθεσμα.

Η αύξηση του free float και της ρευστότητας στις μετοχές των ελληνικών τραπεζών χαρακτηρίζονται ευπρόσδεκτες από τον οίκο.

Στα πιθανά μοντέλα για την αποεπένδυση που θα ακολουθήσει το ΤΧΣ, η Morgan Stanley αναφέρεται στην:

-πώληση στην αγορά: Οι μετοχές μπορούν να πωληθούν απευθείας στο Χρηματιστήριο, μέσω διαδικασιών όπως το bookbuilding, ο μηχανισμός τιμολόγησης day-to-day ή οι επαναγορές μετοχών.

-Ιδιωτική πώληση: Πρόκειται για συναλλαγές στις οποίες ένα μεγάλο πακέτο (5% ή και παραπάνω) πωλείται μέσω private placement ή δημόσιας εξαγοράς σε έναν επενδυτή.

Οι εκτιμήσεις επενδυτικών οίκων

Οι τράπεζες παρουσίασαν το 2022 το καλύτερο 9μηνο των τελευταίων πολλών ετών, έχοντας περάσει σχεδόν μια δύσκολη δεκαετία και οι διεθνείς επενδυτικοί οίκοι ανανεώνουν την “ψήφο” εμπσιτοσύνης τους σε αυτές.

Μετά τις καλύτερες του αναμενόμενου επιδόσεις του 2022, οι τράπεζες θα διατηρήσουν υψηλή κερδοφορία και το 2023, με τα λειτουργικά κέρδη ως ποσοστό του ενεργητικού να ανέρχονται περίπου στο 2%, σύμφωνα τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch

Ο οίκος πιστοληπτικής αξιολόγησης Fitch αναμένει ότι η μείωση των κόκκινων δανείων των ελληνικών τραπεζών θα συνεχισθεί και το 2023 παρά τον υψηλό πληθωρισμό την ταχεία αύξηση των επιτοκίων που δημιουργεί προβλήματα στην εξυπηρέτηση του χρέους νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Μετά τη βουτιά των μη εξυπηρετούμενων δανείων (NPLs) το 2021 στο 9,8%, ο Fitch εκτιμά ότι ο σχετικός δείκτης υποχωρεί κοντά στο 7% φέτος και ότι θα μειωθεί περαιτέρω το 2023 κοντά στο 5%

Οι τράπεζες συνέχισαν την ανάκαμψη και παραμένουν στο επίκεντρο του στόρι των ελληνικών μετοχών, επισημαίνει η HSBC σε πρόσφατη έκεθσή της για το ελληνικό χρηματιστήριο.

Ο οίκος σε έκθεσή στα τέλη του 2022 έδωσε συστάσεις buy με τιμές-στόχους για την Πειραιώς στα 3,30 ευρώ , για τη Eurobank στο 1,60 ευρώ , για την Alpha Bank στο 1,40 ευρώ και για την Εθνική στα 5,20 ευρώ.

Ψήφο εμπιστοσύνη στις προοπτικές των μετοχών των ελληνικών τραπεζών δίνει η Morgan Stanley και αποτελούν κορυφαία της επιλογή. Η ανταμοιβή κινδύνου στην Ελλάδα είναι η πιο ελκυστική και εξακολουθεί να προσφέρει άνοδο, εκτιμά η Morgan Stanley, η οποία τοποθετεί τη μετοχή της Eurobank στη λίστα με τις “Banks: Financials’ Finest List” από τις επιλογές της στις Παγκόσμιες Τράπεζες. H δεύτερη επιλογή της από τον εγχώριο τραπεζικό κλάδο είναι η Πειραιώς. Για τη Eurobank η σύσταση είναι “overweight” με τιμή – στόχο στα 1,38 ευρώ και για την Πειραιώς η σύσταση είναι “overweight” και η τιμή – στόχος στα 1,96 ευρώ.Για την Alpha Bank δίνει τιμή- στόχο στα 1,34 ευρώ.

Για το 2023 η Wood αναμένει αύξηση περίπου 15% για τα βασικά κέρδη, ενώ εκτιμά αύξηση των καθαρών εσόδων από τόκους το 2023 κατά περίπου 10 – 12%). Στις βασικές επιλογές της Wood για το 2023 είναι και η Eurobank (τιμή – στόχος 1,50 ευρώ) και η Πειραιώς (τιμή – στόχος 2,50 ευρώ).

Σύμφωνα με την Eurobank Equities, «η άνοδος των καθαρών εσόδων από τόκους (NII) λόγω της αύξησης των επιτοκίων, η βελτίωση της αποδοτικότητας ROTE και η συμπίεση των αποτιμήσεις αφήνουν μια θετική στροφή κινδύνου/απόδοσης για τους μακροπρόθεσμους επενδυτές, αλλά η πορεία θα είναι ανώμαλη και από τις τραπεζικές μετοχές προτιμά την Εθνική (τιμή στόχος τα 4,58 ευρώ) .

Η Pantelakis Securities προτιμά την Alpha Bank και “βλέπει” άνοδο έως και 100% μακροπρόθεσμα.

Η χρηματιστηριακή εταιρεία επικεντρώνεται στην ισχυρή ανοδική τάση των κερδών της Τράπεζας, με το consensus για κέρδη ανά μετοχή (EPS) το 2023 να έχει ανεβεί κατά 17%.

Πηγή: ΑΠΕ – ΜΠΕ

Πηγή: imerodromos.gr