Του ΚΑΛΛΙΝΙΚΟΥ Κ. ΝΙΚΟΛΑΚΟΠΟΥΛΟΥ**

Η άρνηση πληρωμής δημόσιου χρέους είναι έννομη πράξη, κατά το διεθνές δίκαιο ,ενώ αρκετές χώρες, κατά τη διάρκεια των 200 τελευταίων περίπου ετών, έχουν προσφύγει σε αυτή, της Ελλάδας συμπεριλαμβανομένης που έχει κηρύξει ήδη τέσσερις επίσημες πτωχεύσεις.Πρόσφατες χαρακτηριστικές περιπτώσεις χωρών, με αντιφατικές εμπειρίες, πού αρνήθηκαν στην πορεία την 'βοήθεια'' του ΔΝΤ ή και διέγραψαν μεγάλο ποσοστότου δημόσιου χρέους τους για να αναδειχθούν τα προβλήματα εφαρμογής των 'προγραμμάτων αρωγής' καθώς και οι υπάρχουσες δυνατότητες στην αντιμετώπιση της κρίσης χρέους, είναι αυτές της Αργεντινής και του Ισημερινού-Εκουαδόρ. Χαρακτηριστική είναι επίσης η περίπτωση της Γερμανίας που, σύμφωνα με τη συνθήκη του Λονδίνου του 1953, διέγραψε το 63% του δημόσιου χρέους της επιτρέποντας τη γρήγορη ανάκαμψή της από τις στάχτες του παγκόσμιου πολέμου, που προκάλεσε-επέβαλε η ίδια, και την μεταπολεμική πανευρωπαϊκή κυριαρχία της.

-Τη χρονική περίοδο 1999-2002, η Αργεντινή κλονίσθηκε από μία φοβερή κοινωνικο-οικονομική κρίση, μετά από μια δεκαετία μεγάλης πτώσης του πληθωρισμού, σταθεροποίηση των τιμών και σταδιακή αύξηση του βιοτικού επιπέδου των πολιτών της, λόγω της πολιτικής σύνδεσης του αργεντίνικου πέσο με το αμερικανικό δολάριο. Η χώρα, είχε ιστορικό υπερ-πληθωρισμού επί δεκαετίες και η σύνδεση αυτή των δύο νομισμάτων είχε εκληφθεί ως λύση που επέλυε όλα τα προβλήματα. Παρά την τιθάσευση του πληθωρισμού, η παραγωγικότητα της οικονομίας της έμενε στάσιμη ενώ η παραγωγικότητα εμπορικών εταίρων της Αργεντινής (ΗΠΑ, Ευρώπη, Ν.Α. Ασία, Κίνα, άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής) βελτιωνόταν με γρήγορους ρυθμούς. Η σταθερή σύνδεση πέσο–δολαρίου, δεν επέτρεπε τις απαραίτητες υποτιμήσεις του νομίσματος, που ήταν αναγκαίες, για να εξακολουθήσουν να παραμένουν ανταγωνιστικά τα προϊόντα της Αργεντινής συγκριτικά με τα ξένα ανταγωνιστικά. Οι εισαγωγές προϊόντων ήταν φθηνές, μειώνοντας την ανταγωνιστικότητα των εγχώριων προϊόντων και οδηγώντας σε σταδιακή μείωση της παραγωγικής δραστηριότητας της χώρας και διόγκωση της ανεργίας, χειροτερεύοντας το εμπορικό ισοζύγιο και μειώνοντας τα κρατικά έσοδα, προκαλώντας τη διαρκή αύξηση τωνεμπορικών ελλειμμάτων και του δημόσιου χρέους. Εξαιτίας της εισροής ξένων κεφαλαίων και των σχετικά χαμηλών τιμών γης και άλλων περιουσιακών στοιχείων,δεν ήταν εμφανές το μέγεθος του προβλήματος που θεωρήθηκε διαχειρίσιμο. Όταν όμως άρχισε η έξοδος των ξένων επενδυτών αλλά και των εγχώριων εισοδηματιών, με φυγή κεφαλαίων και ρευστοποίηση περιουσιακών στοιχείων, συνειδητοποιήθηκ εη τεράστια έκταση του προβλήματος. Ητότε κυβέρνηση της Αργεντινής, αντί της άμεσης αποσύνδεσης του πέσο από τοδολάριο και της άμεσης υποτίμησής του, ωσότου επέλθει ισορροπία, προτίμησε τον δανεισμό τεράστιων ποσών από ιδιώτες και το ΔΝΤ, με στόχο τη διαφύλαξη της σύνδεσης της ισοτιμίας πέσο–δολαρίου με αναλογία ανταλλαγής 1 προς 1, υπό την ασφυκτική πίεση και καθοδήγηση του ΔΝΤ. Όταν ολοκληρώθηκε η έξοδος των χρημάτων ξένων και εγχώριων επενδυτών από τη χώρα (λόγω της διατήρησης σταθερής αυτής της νομισματικής ισοτιμίας), το σύστημα κατέρρευσε ολοσχερώς (1999) και το ΑΕΠ της χώρας μειώθηκε κατά 4%, που ήταν το πρώτο στάδιο μιας τριετούς περιόδου ύφεσης που κατέληξε σε πλήρη διάλυση του πολιτικού και οικονομικού σκηνικού. Όταν το 2001 οι κάτοικοι, ευρισκόμενοι σε κατάσταση πανικού, άρχισαν την μαζική απόσυρση των καταθέσεών τους από τις τοπικές τράπεζες και την μεταφορά τους σε τράπεζες του εξωτερικού, η κυβέρνηση του Φερνάντο ντε λα Ρούα αποφάσισε το 'πάγωμα' των καταθέσεων επί 12μηνο, προκαλώντας τεράστια κοινωνική αναταραχή και βίαιες διαδηλώσεις, με συνέπεια τη φυγάδευσή του από τη χώρα με ελικόπτερο τον Δεκέμβριο του 2001. Ο Αδόλφο Ροντρίγκες Σάα, που τον διαδέχθηκε στην προεδρία,προσπάθησε να εφαρμόσει ένα νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα, που δεν απέφερε τα αναμενόμεν ακαι εξαναγκάσθηκε σε παραίτηση. Την περίοδο 2001-2002 το ΑΕΠ μειώθηκε 21%, η επίσημη ανεργία ανήλθε στο 23%, το ποσοστό του ευρισκόμενου κάτω από το όριο της φτώχειας πληθυσμού ήταν 57% και το δημόσιο χρέος ανήλθε σε 140 δις δολάρια. Τον Ιανουάριο του 2002, τερματίσθηκε η πολιτική της σταθερής ισοτιμίας και το πέσο οδηγήθηκε σε ελεύθερη πτώση, εκτινάσσοντας τον πληθωρισμό και την ανεργία σε δυσθεώρητα ύψη. Η ποιότητα ζωής του μέσου πολίτη μειώθηκε κατακόρυφα,πληθώρα επιχειρήσεων οδηγήθηκε σε πτώχευση και τα εισαγόμενα προϊόντα έγιναν σε πραγματικές τιμές απλησίαστα,ενώ η ονομαστική αξία των μισθών είχ επαραμείνει στα επίπεδα προ κρίσης. Εξαιτίας όμως της 'γενναίας' υποτίμησης του πέσο, οι εξαγωγές έγιναν φθηνές και ο τουρισμός αυξήθηκε, οδηγώντας την οικονομία στην επανάκτηση της ανταγωνιστικότητάς της. Επίσης λόγω της αύξησης της τιμής της σόγιας στην παγκόσμια αγορά, καθώς και άλλων προϊόντων(κρέατα-δημητριακά), που προκλήθηκε απότην ανάπτυξη της Κίνας, υπήρξε μαζική εισροή κεφαλαίων στην οικονομία της χώρας, που λειτούργησε ως τονωτική ένεση, οδηγώντας την σε επανεκκίνηση.

Το 2003 ο νεοεκλεγείς πρόεδρος της Αργεντινής Νέστωρ Κίρχνερ, μετά απ όπερίοδο φοβερής πολιτικής αστάθειας και κοινωνικής εξαθλίωσης, λόγω της εφαρμογής των προγραμμάτων του ΔΝΤ,κήρυξε μονομερή στάση πληρωμών, υποτίμησε περαιτέρω το πέσο κατά 28% και εθνικοποίησε σημαντικούς τομείς της οικονομίας, αρνούμενος την αναγνώριση του δημόσιου χρέους. Το επιχείρημά του ήταν ότι το χρήμα που δανείσθηκε η χώρα, δεν χρησιμοποιήθηκε προς όφελος του λαού,αλλά διοχετεύθηκε στην εξυπηρέτηση επιχειρηματικών συμφερόντων. Μία ομάδα εξουσιοδοτημένων από τον ΟΗΕ επιθεωρητών ,αφού έλεγξαν το περιεχόμενο του χρέους, έκριναν ότι το μεγαλύτερο μέρος δεν μπορούσε να θεωρηθεί νόμιμο. Το 2005, μετά από σειρά σκληρών διαπραγματεύσεων, η χώρα κατόρθωσε να επιτύχει την αναδιάρθρωση του δημόσιου χρέους προς τους ιδιώτες επενδυτές με μία έκπτωση 25%-35% της αρχικής ονομαστικής αξίας των ομολόγων και επιμήκυνση του χρόνου αποπληρωμής (μέσω ανταλλαγής των παλαιών ομολόγων με νέα μικρότερης αξίας και μεγαλύτερης διάρκειας). Σε αντίθεση με τους ιδιώτες επενδυτές, το ΔΝΤ κράτησε αρχικά σκληρή στάση μη αποδεχόμενο επαναδιαπραγμάτευση των όρων του δανείου του, αλλά μετά από πολύμηνες σκληρές διαπραγματεύσεις, έγινε κατορθωτή η περικοπή του 70% του χρέους του και συμφωνήθηκε η αποπληρωμήτου υπολοίπου με δεσμευτικούς όρους.Τ ον Δεκέμβριο του 2005, ο Κίρχνερ ανακοίνωσε ότι τα συναλλαγματικά αποθέματα της χώρας επαρκούσαν για την κάλυψη των υποχρεώσεών της και το 2006, εκμεταλλευόμενηη χώρα τα πλεονάσματα λόγω της οικονομικής ανάπτυξης, αποπλήρωσε με το ποσό των 9,5 δις δολαρίων το χρέος της προς το ΔΝΤ. Την περίοδο εκείνη το ΔΝΤ, λόγω της παταγώδους αποτυχίας του τόσο στην περίπτωση της Αργεντινής όσο και σε εκείνη της κρίσης της Ν.Α. Ασίας, υπέστη φοβερή απαξίωση και κόντεψε να παύσει να υφίσταται, ώσπου η κρίση της Ελλάδας και των λοιπών χωρών της ευρωζώνης το επανακατέστησε ενεργό στη διεθνή οικονομική πραγματικότητα. Με αφορμήτην κήρυξη επιλεκτικής χρεοκοπίας απότους περιώνυμους διεθνείς οίκους πιστοληπτικής αξιολόγησης τον Αύγουστοτου 2014, λόγω άρνησης υποταγής της χώραςσε μία παράλογη απόφαση αμερικάνικου δικαστηρίου που δικαίωσε ένα αμοιβαίοκεφάλαιο-'γύπα', που αρνήθηκε να αποδεχθεί τη συμφωνία της συντριπτικής πλειοψηφίας των διεθνών επενδυτών με τη χώρα, να επισημάνουμε ότι αν και είναι αποκλεισμένη από τις διεθνείς ομολογιακές αγορές από τότε, αναπτύσσεται ταχύταταμε κατά κεφαλή ΑΕΠ 14.760 δολάρια το 2013 έναντι 3.285 δολαρίων το 2002, με τελευταίους ρυθμούς ανάπτυξης 8,9% το 2011, 1,9% το 2012 και 3,5% το 2013, έχοντας βρει αλλού χρηματοδότες των επενδυτικών της σχεδίων (BRICS και ειδικότερα Κίνα και Ρωσία), και συνολικόδημόσιο χρέος που ανέρχεται σε μόλις 44% του τρέχοντος ΑΕΠ της με περίπου  70% αυτού να είναι σε πέσος και ευρώ και όχισε δολάρια.

-Ο Ισημερινός-Εκουαδόρ, με πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Ραφαέλ Κορέα, πρώην Υπουργού Οικονομικών και προέδρου της χώρας, που επέστρεψε στην εξουσία το 2007, κάλεσε το ΔΝΤ για επαναδιαπραγμάτευσητου χρέους. Δεν προέβη σε άρνηση πληρωμής του χρέους αμέσως, αλλά ξεκίνησε τη διαδικασία του διεθνούς λογιστικού ελέγχου με τη συγκρότηση διακομματικής επιτροπής υπό τον γενικό εισαγγελέα της χώρας με τη συμμετοχή ενός ανώτερου κληρικού και τη συνεργασία Μη-κυβερνητικήςΟργάνωσης, ξένων οικονομολόγων καινομικών αυξημένου κύρους. Έπειτα απόσχεδόν ένα έτος εργασίας, η επιτροπή λογιστικού ελέγχου συνέστησε στην κυβέρνηση του Ισημερινού να κηρύξε ιστάση πληρωμών για τα 3,2 δισ. δολάρια εξωτερικού χρέους, που αφορούσαν σταλεγόμενα «διεθνή ομόλογα» (Global Bonds), πουέληγαν το 2012, το 2015 και το 2030 και ήταν αποτέλεσμα προηγούμενης αναδιάρθρωσης χρέους το 2000, μετά τη στάση πληρωμών του 1999. Ο Κορέα, ακολουθώντας τη σύσταση της επιτροπής και επικαλούμενος συγκεκριμένες σκανδαλώδεις συμβάσεις, κήρυξε στάση πληρωμών τον Δεκέμβριο του 2008, απευθυνόμενος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, που υποστήριξε την επιλογή του και αναγνώρισετο δικαίωμα της χώρας να μην αποπληρώσει χρέη που δημιουργήθηκαν από προηγούμενες διεφθαρμένες κυβερνήσεις. Οι ρίζες της κρίσης χρέους του Ισημερινού, ανάγοντα ιστην περίοδο 1976-1979, όταν το τότε δικτατορικό καθεστώς της χώρας συνομολόγησε χρέος 3,4 δισ. δολαρίων, που τα 2/3 του κατευθύνθηκαν στη χρηματοδότηση στρατιωτικών εξοπλισμών. Μόνο το 2007 ο Ισημερινός, πλήρωνε περισσότερα από 1,75 δισ. δολάρια για την εξυπηρέτηση του χρέους, περισσότερααπό όσα η κυβέρνηση δαπάνησε για τηn υγεία, την κοινωνική πρόνοια, την κατοικία, την αστική ανάπτυξη και το περιβάλλον μαζί. Ο λογιστικός έλεγχος του χρέους, κατέληξε σε ενδιαφέροντα συμπεράσματα: όπως το ότι εκπρόσωποι των τραπεζών Smith Barney (ανήκει σήμερα στηCitigroup) και JP Morgan προχώρησαν σε αναδιάρθρωση χρέους το 2000, χωρίς την έγκριση τηςχώρας, χρεώνοντας επιτόκια 10% και 12% καιότι υπήρξαν παρατυπίες στην έκδοση ομολόγων, που έρχονταν σε αντίθεση ακόμη και με αυτούς τους κανονισμούς της πανίσχυρης Αμερικανικής Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς. Ακόμη οι συμφωνίες έκδοσης ομολόγων, δεν ήταν σύννομες μετο Σύνταγμα της χώρας και οι ανάδοχοι της έκδοσης είχαν ασυλία έναντι των οποιωνδήποτε ζημιών που είχαν σχέση μετην έκδοση των «διεθνών ομολόγων»,απαλλάσσοντάς τους από την οποιαδήποτε έκθεση σε κίνδυνο. Η απόφαση στην αρχήπροκάλεσε κάποιες αναταράξεις στιςδιεθνείς αγορές, χωρίς όμως ιδιαίτερησυνέχεια, όπως σε άλλες κρίσεις ομολόγων,π.χ. αυτήν του Μεξικού το 1994. Η στάση πληρωμών του Κορέα, συνοδεύθηκε από αναδιάρθρωση χρέους (το Εκουαδόρ θα πληρώσει 35 σεντς για κάθε δολάριο) κα ιβέβαια από μια ριζική αναθεώρηση του οικονομικού προσανατολισμού της χώρας, με έλεγχο των πλουτοπαραγωγικών πηγών της. Ο Ισημερινός αποκλείσθηκε από τις αγορές, σύναψε ωστόσο διμερείς συμφωνίεςδ ανεισμού με την Κίνα ύψους 3 δισ.δολαρίων, με αντάλλαγμα τις εξαγωγές πετρελαίου και τη χρηματοδότηση ενός υδροηλεκτρικού έργου. Τα οξύτατα προβλήματα φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού δεν έχουν επιλυθεί, αλλά η oικονομία της χώρας αναπτύχθηκε κατά 4,5% τα δύο πρώτα έτη της διακυβέρνησης Κορέα με ανάλογη συνέχεια παρά τη διεθνήοικονομική ύφεση-κρίση.

-Με τη συμφωνία για το γερμανικό δημόσιοχ ρέος, που υπογράφηκε και από την Ελλάδα,στο Λονδίνο στις 27 Φεβρουαρίου του 1953, 32 χώρες και οι ΗΠΑ δέχθηκαν τη διαγραφή-απομείωση της ονομαστικής αξίας του διακρατικού δημόσιου χρέουςκατά 63%. Το υπόλοιπο χρέος διευθετήθηκε με ευνοϊκούς όρους βάσει της ίδιας συμφωνίας (πληρωμή σε γερμανικό νόμισμα, επιμήκυνση χρόνου αποπληρωμής, καθορισμός "πλαφόν" στα ποσά που κατέληγαν για την εξυπηρέτησή του με ρήτρες ανάπτυξης, χαριστικά επιτόκια 0%-0,5%), που η Γερμανία αποπλήρωσε σε σύντομο χρονικό διάστημα. Επιπλέον συμφωνήθηκε η αναστολή αποπληρωμής των γερμανικών οφειλών προς την Ελλάδα (κατοχικό υποχρεωτικό δάνειο και πολεμικές επανορθώσεις), μέχρι την επανένωση της Γερμανίας, καιείναι απαιτητές εντόκως, από τηνημερομηνία δημιουργίας τους, εδώ και26 περίπου έτη.......

*Οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικώνεπιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησηςεπιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική,2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσηςστα οικονομικά και διοίκηση μονάδωνυγείας) – Αναλυτής ΠληροφοριακώνΣυστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμαειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα),μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου ΕρευνώνΚοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής, email : Αυτή η διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου προστατεύεται από τους αυτοματισμούς αποστολέων ανεπιθύμητων μηνυμάτων. Χρειάζεται να ενεργοποιήσετε τη JavaScript για να μπορέσετε να τη δείτε., website : www.kallinikosnikolakopoulos.blοgspot.com

**(Αναδημοσίευση από το 10οφύλλο 22/7/2016 της εφημερίδας 'Έξοδος133')

Ο Δ. Κουτσούμπας βρίσκει πάντα τρόπους να μας εκπλήσσει δυσάρεστα.

Ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ, αγνοώντας τις μνημονιακές περιστάσεις και την περισσή υποκρισία του θεάματος, παρευρέθη πανευτυχής στη δεξίωση που έδωσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Προκ. Παυλόπουλος, έμπιστος ακόλουθος του Τσίπρα, την Κυριακή το βράδυ, για τα 42 χρόνια της δήθεν “αποκατάστασης της δημοκρατίας”, όπως προπαγανδιστικά είπαν.

Ο Δ. Κουτσούμπας έλαμπε στην εθιμοτυπική φωτογραφία παραταγμένος στη σειρά, βάσει κομματικής δύναμης, μαζί με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας και όλους τους μνημονιακούς πολιτικούς αρχηγούς να χαίρονται την απαθανάτιση της εξαίσιας στιγμής.

Τι δουλειά, άραγε, είχε ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ σε αυτήν την κακόγουστη και επιδεικτική προεδρο-κυβερνητικο-μνημονιακή επικοινωνιακή φιέστα, στην οποία περίσσευε η υποκρισία, το ψεύδος, το πολιτικό εμπόριο, η ευτέλεια και η πολιτική απάτη;

Η φιέστα του Προεδρικού Μεγάρου συνιστούσε μια μεγάλη πρόκληση στο κοινό αίσθημα ή τουλάχιστον στα αισθήματα όσων διαθέτουν, πέρα από ιδεολογικές διαφορές, στοιχειώδη μνήμη και επίγνωση.

Χρειάζεται απύθμενο θράσος, απεριόριστη υποκρισία και έσχατη περιφρόνηση στα θύματα της αμερικανονατοϊκής χούντας, για να φτάσουμε στο σημείο να τιμούν την “αποκατάσταση της δημοκρατίας” (!) εκείνοι ακριβώς που έχουν διασύρει τη δημοκρατία, που έχουν μετατρέψει το Σύνταγμα σε κουρελόχαρτο, τη Βουλή σε όργανο πραξικοπημάτων, τη λαϊκή εντολή σε σκουπιδόχαρτο, τη χώρα σε προτεκτοράτο και το λαό σε άθυρμα φτωχοποίησης και εξαθλίωσης.

Δεν υπήρχε τίποτα το πιο απωθητικό από το θλιβερό θέαμα των πρωτεργατών της μνημονιακής καταστροφής και της αντιδημοκρατικής εκτροπής να προκαλούν περιχαρείς με την δήθεν “λιτή δεξίωση” τους πολίτες, εκδηλώνοντας με ένα απίστευτο κυνισμό την παχυδερμία τους απέναντι στην καταστροφή που έχουν προκαλέσει και συνεχίζουν να προκαλούν και την αναισθησία τους απέναντι στα θύματα τους.

Τι δουλειά, λοιπόν, είχε ο Δ. Κουτσούμπας σε αυτήν την κακόγουστη τελετή περιφρόνησης της κοινωνίας; Σε αυτήν την μακάβρια δεξίωση που έστελνε από τα πράγματα το αναιδές μήνυμα πως συνεχίζουμε ακάθεκτοι το δρόμο της εθνικής και κοινωνικής μνημονιακής λεηλασίας.

Κανένα πρωτόκολλο, καμιά τυπική υποχρέωση, καμιά θεσμική νομιμότητα δεν επέβαλε στον Δ. Κουτσούμπα να προσθέσει θλιβερά την παρουσία του στο Προεδρικό Μέγαρο σε μια δεξίωση υποκρισίας και υπόσχεσης μνημονιακής συνέχειας, δίνοντας την αίσθηση εθνικής συνοχής, εθνικής συνεύρεσης, αν όχι και συναίνεσης, σε εκείνους που την αξιοποιούν θαυμάσια για να θρυμματίσουν κάθε έννοια εθνικής κυριαρχίας και ανεξαρτησίας.

Για τον Δ. Κουτσούμπα η παρουσία του στη “δεξίωση” δεν ήταν καθόλου υποχρεωτική.

Ήταν επιλογή του και επιλογή, ίσως, όλης της ηγεσίας του ΚΚΕ, ερήμην των μελών και των φίλων του ΚΚΕ, που μάλλον είδαν με απώθηση, αν όχι με αποστροφή και αηδία, την εικόνα μιας γιορτής εμπαιγμού των πολιτών και μιας "γιορτής" αλαζονίας και αναίδειας του μνημονιακού κατεστημένου, η οποία είχε ως κομπάρσο της, σε ρόλο πολιτικού της άλλοθι, τον Δ. Κουτσούμπα. Κάτι πάει στραβά, μα πολύ στραβά, στο βασίλειο... του ΚΚΕ. Εκτός, εκτός και αν...

N.Z.

ΥΓ: Οι δηλώσεις Κουτσούμπα μετά το πέρας της φιέστας δεν αποτελούν άλλοθι για την συνειδητή εξωραϊστική παρουσία του στο μνημονιακό πάρτι. Στη συγκεκριμένη περίπτωση η συμμετοχή έχει σημασία και όχι τα λόγια για την κάλυψή της. Και για να δώσουμε μια πληρέστερη εικόνα οφείλουμε να διευκρινίσουμε πως υπάρχουν αριστεροί, οι οποίοι για πολιτικούς λόγους δεν έχουν πατήσει ποτέ το πόδι τους, παρά τις προσκλήσεις σε τέτοιου είδους δεξιώσεις και σε "καλύτερους" καιρούς.

πηγη: iskra.gr

ΚΥΒΕΡΝΗΤΙΚΟ-ΚΟΜΜΑΤΙΚΗ ΦΙΕΣΤΑ ΤΣΙΠΡΑ ΣΤΟΝ ΘΩΡΑΚΙΣΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΑ ΜΑΤ ΠΡΟΑΥΛΙΟ ΧΩΡΟ ΤΗΣ ΒΟΥΛΗΣ

Ο ΤΣΙΠΡΑΣ ΕΤΟΙΜΑΖΕΙ ΘΕΣΜΙΚΑ ΜΙΑ ΝΕΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗ

Ο Αλ. Τσίπρας, για πρώτη φορά απ' όσο γνωρίζω, χρησιμοποίησε τον ειδικά προστατευμένο και θωρακισμένο από τα ΜΑΤ προαύλιο χώρο της Βουλής για να πραγματοποιήσει μια κακόγουστηκυβερνητική και κομματικήεπικοινωνιακήφιέστα υπό τον τίτλο της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Η χρήση του προαυλίου της Βουλής για να πραγματοποιηθεί μια κυβερνητική-κομματική συγκέντρωση επικοινωνιακής χρήσης δεν θυμάμαι να έχει προηγούμενο, αντίθετα δημιουργεί προηγούμενο για ανάλογα αιτήματα και από άλλα κόμματα και προφανώς ο χώρος επελέγη γιατί η Βουλή έχει σιδηρά φύλαξη και πολιορκείται από τα ΜΑΤ, απρόσιτη στην ελεύθερη λαϊκή πρόσβαση την οποία τρέμει η κυβέρνηση.

Στελέχη της Αριστεράς έλεγαν στην Iskra, σχολιάζοντας την ομιλία του Αλ. Τσίπρα, ότι ο πρωθυπουργός που έχει προδώσει τις δεσμεύσεις του και τη λαϊκή εντολή.

Ο πρωθυπουργός που έχει κάνει το Σύνταγμα κουρελόχαρτο.

Ο πρωθυπουργός που έχει ακυρώσει στην πράξη τη Βουλή και την έχει μετατρέψει σε εκτελεστικό μνημονιακό όργανο.

Ο πρωθυπουργός που έχει αναγορεύσει το τρίτο μνημόνιο σε υπερΣύνταγμα και υπέρτατο Δίκαιο.

Ο πρωθυπουργός που έχει παραδώσει τον εθνικό πλούτο σε ξένα χέρια και την ιδιωτική περιουσία στα ξένα κερδοσκοπικά κεφάλαια.

Ο πρωθυπουργός της καταλήστευσης των συντάξεων, της φορολεηλασίας των μικρομεσαίων στρωμάτων και του ξεπουλήματος της χώρας.

Αυτός ο πρωθυπουργός, που έγραψε στα παλιά του τα παπούτσια το περήφανο δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου, τολμάει να επικαλείται ξανά την προσφυγή σε δημοψηφισματικές πρακτικές και την ώρα που εφαρμόζει νέες μνημονιακές συνταγές διάλυσης κάθε ίχνους εργασιακών κατακτήσεων και εγκαθίδρυσης δουλεμπορίου, ανακαλύπτει τη Συνταγματική Αναθεώρηση ως όχημα αποπροσανατολισμού, αντιδραστικής μετάλλαξης του πολιτεύματος σε Προεδρική Δημοκρατία και νέας αντιδημοκρατικής εκτροπής.

Ο νεομνημονιακός Τσίπρας και ο νεομνημονιακός ΣΥΡΙΖΑ το μόνο που επιδιώκουν είναι ένα μνημονιακό Σύνταγμα. Ο ελληνικός λαός δεν θα το επιτρέψει. Σύντομα η λαϊκή οργή και οι λαϊκοί αγώνες θα οδηγήσουν τη χώρα σε μια βαθιά αντιμνημονιακή ανατροπή που θα κάνει παρελθόν την κυβέρνηση Τσίπρα και όλο το μνημονιακό συνονθύλευμα των συνενόχων που την Κυριακή το βράδυ στο Προεδρικό Μέγαρο, πάνω στα ερείπια της Δημοκρατίας, γιόρταζε την δήθεν αποκατάστασή της.

Στη συνέχεια η Iskra παραθέτει επίκαιρο ρεπορτάζ με τα βασικά σημεία της ομιλίας Τσίπρα από διάφορες ιστοσελίδες:

Ο ΤΣΙΠΡΑΣ ΓΙΑ ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΜΝΗΜΟΝΙΑΚΗΣ ΜΕΤΑΠΟΛΙΤΕΥΣΗΣ

Στην ομιλία του, ο κ. Τσίπρας ανέφερε ότι «42 χρόνια μετά την αποκατάσταση της Δημοκρατίας, ο κύκλος της μεταπολίτευσης κλείνει, έχοντας χαρίσει μια ανεκτίμητη μακρά περίοδο κοινωνικής ειρήνης αλλά και ένα κράτος με παθογένειες».

Κατά την άποψή του «η οικονομική κρίση ήταν τελικά το αποτέλεσμα της ήττας της μεταπολίτευσης» και «όχι της κατίσχυσής της, όπως ισχυρίζεται σήμερα το παλιό πολιτικό σύστημα, σε αγαστή συνεργασία και συμμαχία με την τεχνοκρατική ελίτ».

«Το ζητούμενο σήμερα για παραγωγική ανασυγκρότηση προϋποθέτει την θεσμική και πολιτική ανασυγκρότηση της χώρας», συμπλήρωσε, υποστηρίζοντας: «Ο μόνος τρόπος για να βγούμε από την κρίση είναι να τελειώνουμε με το παλιό, με αυτά που μας έφτασαν ως εδώ. Να αλλάξουμε αυτό το κράτος». Ενώ επανέλαβε το σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ στις τελευταίες εκλογές που ήταν «να τελειώνουμε με το παλιό», πριν ζητήσει τη συνδρομή όλων στην αναθεωρητική διαδικασία.

«Από εδώ, το ναό της Δημοκρατίας, σας καλώ όλες και όλους σε έναν ευρύ διάλογο για ένα νέο Σύνταγμα που θα σηματοδοτήσει την νέα μεταπολίτευση», είπε. «Για το Σύνταγμα που θα οδηγήσει σε μια νέα Ελλάδα. Την Ελλάδα του 2021».

«Στη πραγματικότητα, σήμερα απευθύνουμε κάλεσμα σε όλους τους πολίτες για μια επανάσταση της δημοκρατίας», υποστήριξε ο πρωθυπουργός: «Από το Λαό με το Λαό, για το Λαό να ορίσουμε το Νέο μας Σύνταγμα. Για πρώτη φορά. Να αποφασίσουμε, όλοι μαζί ποια Ελλάδα θέλουμε».

Στο πλαίσιο αυτό ανέφερε ότι θα γίνει διάλογος με ευρύτερες διαστάσεις και «τον Σεπτέμβριο θα ανακοινωθεί η σύνθεση οργανωτικής επιτροπής για την διεξαγωγή μιας ανοιχτής διαδικασίας διαλόγου σε πανεθνική κλίμακα».

«Στόχος μας, σε πρώτη φάση, να διοργανωθούν συζητήσεις για την αναθεώρηση σε όλους τους δήμους της χώρας με τη συμμετοχή επιστημονικών και κοινωνικών φορέων, κινήσεων πολιτών και συλλογικοτήτων αλλά και μεμονωμένων πολιτών», συμπλήρωσε: «Μέσα από την δημιουργία ειδικής ιστοσελίδας όλοι οι πολίτες θα έχουν την δυνατότητα να καταθέσουν τις προτάσεις τους. Σε δεύτερη φάση τα συμπεράσματα από την δημόσια αυτή συζήτηση θέλουμε να συγκεντρωθούν με την διοργάνωση 13 συνελεύσεων σε κάθε Περιφέρεια».

Και όλα αυτά με στόχο την Άνοιξη του 2017, η Οργανωτική Επιτροπή να συγκεντρώσει τα αποτελέσματα του διαλόγου και να παραδώσει την έκθεσή της σε όλα τα κόμματα.

Αναφερόμενος στις επιμέρους προτάσεις υπέδειξε ως πρώτο μέτρο των προτάσεών του τη συνταγματική καθιέρωση της απλής αναλογικής. Ταυτόχρονα πρότεινε την άμεση εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας από το εκλογικό σώμα, μόνον εφόσον δεν συμπληρωθεί η αυξημένη πλειοψηφία των 2/3 της Βουλής. Και παράλληλα ζήτησε να ανοίξει η συζήτηση για τις αρμοδιότητες του Ανώτατου Άρχοντα, προτείνοντας μια λελογισμένη αύξηση των αρμοδιοτήτων του.

Εισηγήθηκε ακόμη τη δυνατότητα δημοψηφισμάτων για κρίσιμα ζητήματα με λαϊκή πρωτοβουλία. Όπως επίσης και την υποχρέωση πρωθυπουργός, εκτός των υπηρεσιακών, να ορίζεται αποκλειστικά αιρετός από το λαό, δηλαδή μόνο εν ενεργεία Βουλευτής. Ενώ μάλλον για το θεαθήναι, αφού γνωρίζει ότι δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτή, πρότεινε θεσμοθέτηση θητειών για τους βουλευτές με ανώτατο όριο τις δύο συνεχόμενες κοινοβουλευτικές περιόδους ή για οκτώ συνεχόμενα έτη. Για τους βουλευτές είπε ακόμη ότι «είναι αναγκαίο να καταργηθεί το ακατανόητο προνόμιο της ασυλίας» και τα μέλη της Εθνικής Αντιπροσωπείας «να αντιμετωπίζονται ποινικά όπως κάθε πολίτης».

Και, πάνω από όλα, όπως συμπλήρωσε, «είναι ανάγκη να τροποποιηθεί ριζικά η διάταξη που ρυθμίζει τα περί της ευθύνης των υπουργών». Ο κ. Τσίπρας πρότεινε ακόμη τη δυνατότητα διενέργειας δημοψηφίσματος με λαϊκή πρωτοβουλία και συλλογή άνω των 500.000 υπογραφών για εθνικά θέματα. Ενώ μίλησε για υποχρέωση κύρωσης με δημοψήφισμα οποιασδήποτε συνθήκης μεταβιβάζει κυριαρχικές αρμοδιότητες του Κράτους.

Ενδεικτική, πάντως, της ατολμίας των προτάσεων του, αλλά και της προσπάθειας να «στρογγυλεύει» τις θέσεις του υπήρξαν οι αόριστες αναφορές στο ζήτημα των σχέσεων Κράτους - Εκκλησίας. «Είναι ώριμο το αίτημα για τη ρητή κατοχύρωση της θρησκευτικής ουδετερότητας του Κράτους με διατήρηση όμως για ιστορικούς και πρακτικούς λόγους της αναγνώρισης της Ορθοδοξίας ως κρατούσας Θρησκείας», ανέφερε χρησιμοποιώντας όσο πιο «στρογγυλοποιημένες» εκφράσεις μπορούσε.

Σε έναν ακόμη πιο γενικόλογο ισχυρισμό υποστήριξε ότι «πρέπει το Σύνταγμα να εγγυάται ότι τα αγαθά του νερού και της ηλεκτρικής ενέργειας θα παραμείνουν υπό δημόσιο έλεγχο», χωρίς να πει πώς και κυρίως να παραδεχθεί ότι ο ίδιος και η κυβέρνησή του θα τα έχουν ιδιωτικοποιήσει πολύ πριν επέλθει το πλήρωμα του χρόνου για να πραγματοποιηθεί η συνταγματική αναθεώρηση.

«Σήμερα δεν ήρθαμε εδώ για να κλείσουμε τις προτάσεις μας. Αλλά για να ανοίξουμε έναν πολύ ουσιαστικό και γόνιμο διάλογο με τους πολίτες», συνέχισε επιχειρώντας να δικαιολογήσει τις γενικόλογες διακηρύξεις. «Καλούμε τους ενεργούς πολίτες, τις νέες και τους νέους, να ανοίξουν αυτοί το δρόμο. Να διεκδικήσουν και να απαιτήσουν μια καλύτερη Ελλάδα», είπε.

πηγη: iskra.gr

του Δημήτρη Καλτσώνη

Η σημερινή κρίση του καπιταλιστικού συστήματος και η προσωρινή αδυναμία των λαών να ορθώσουν ριζικές απαντήσεις, ξαναφέρνει από χίλιους δυο δρόμους τη συζήτηση για την ανάγκη μιας άλλης κοινωνικής οργάνωσης, ενός κοινωνικού συστήματος σοσιαλιστικού. Η ανθρωπότητα ψάχνει να βρει το δρόμο της. Για τον ίδιο λόγο επανέρχεται συχνά η συζήτηση για τις επαναστατικές αλλαγές που γνώρισε ο 20ός αιώνας και για την κατάληξή τους, με κορυφαία την περίπτωση της ΕΣΣΔ.

Από επιστημονική άποψη η συζήτηση αυτή δεν μπορεί και δεν πρέπει να κλείσει. Ωστόσο, είναι σημαντικό να ξεκαθαρίσουν τα βασικά στοιχεία της ιστορικής αυτής εμπειρίας για να συμπεριληφθούν κριτικά στα μελλοντικά εγχειρήματα οικοδόμησης μιας άλλης κοινωνίας, πιο δίκαιης. Σε κάθε περίπτωση η μελέτη οφείλει να είναι ψύχραιμη, επιστημονική, χωρίς ωραιοποίηση, ούτε δαιμονοποίηση προσώπων, περιόδων ή καταστάσεων. Αντίθετα, χρειάζεται διαλεκτική προσέγγιση.

Στις αναζητήσεις αυτές έχουν συμβάλει οι Κουβανοί κομμουνιστές και πρωτίστως ο Φιδέλ Κάστρο. Η ανάλυσή τους παρουσιάζει ενδιαφέρον γιατί μιλούν από τη θέση εκείνων που ακόμη και σήμερα, 26 χρόνια μετά την πτώση της ΕΣΣΔ, παρόλες τις δυσκολίες, αντέχουν και μάλιστα μόνοι τους. Βέβαια ούτε αυτή η άποψη μπορεί να διεκδικεί το αλάθητο.

Πρόσφατα, σε αυτή τη γραμμή σκέψης δημοσιεύθηκε μια σειρά έξι άρθρων του Κουβανού Χοσέ Λουίς Ροντρίγκες, ο οποίος είναι ερευνητής στο Κουβανικό Κέντρο Ερευνών για την Παγκόσμια Οικονομία και υπήρξε επίσης υπουργός Οικονομικών της χώρας του. Μερικές από τις επισημάνσεις του αξίζουν, κατά τη γνώμη μου, ιδιαίτερης προσοχής, χωρίς φυσικά να εξαντλούν το θέμα.

Επιλογές που σημάδεψαν

Εννοείται ότι ο συγγραφέας εξαίρει το τιτάνιο έργο της οχτωβριανής επανάστασης, τις σημαντικές κοινωνικές προόδους που επέφερε. Σημειώνει επίσης τις τεράστιες αντικειμενικές δυσκολίες που είχε να αντιμετωπίσει ειδικά την πρώτη περίοδο.

Ένα από τα πρώτα ζητήματα που εντοπίζει, είναι το γεγονός ότι τα έκτακτα μέτρα που ελήφθησαν και οι μέθοδες που χρησιμοποιήθηκαν στις συνθήκες εμφυλίου πολέμου, της ιμπεριαλιστικής επέμβασης και των καταστροφών που συνέβησαν στη χώρα, έτειναν να γίνουν μόνιμα, πράγμα εντελώς προβληματικό. Την ίδια περίοδο, τη δεκαετία του 1920, συνέπεια κατά κάποιο τρόπο των παραπάνω, έγινε η κολλεκτιβοποίηση της γης με βίαιο τρόπο, ενώ στο ΚΚ σημειώθηκε ουσιαστικά διάσπαση, ακριβώς όπως το είχε φοβηθεί και προβλέψει ο Λένιν στα τελευταία του γράμματα προς την κεντρική επιτροπή, που αποτέλεσαν την πολιτική του διαθήκη. Η αντιμετώπιση των απόψεων του Τρότσκι και άλλων ηγετικών μορφών των μπολσεβίκων, σημειώνει ο Κουβανός ερευνητής, έγινε με κατασταλτικές μεθόδους ενώ επρόκειτο για μια νόμιμη εσωκομματική συζήτηση.

Γενικότερα την περίοδο αυτή άρχισαν να σημειώνονται σοβαρές παραβιάσεις της σοσιαλιστικής δημοκρατίας. Οδηγήθηκαν στη φυσική εξόντωση ηγετικά στελέχη του ΚΚ και του Κόκκινου στρατού με κατηγορίες για προδοσία, που στην πραγματικότητα ποτέ δεν μπόρεσαν να αποδειχθούν. Όλα αυτά, υποστηρίζει ορθά ο Χοσέ Λουίς Ροντρίγκες, υπονόμευσαν το σοσιαλιστικό σύστημα και έπληξαν τις ιδέες του σοσιαλισμού.           

Η περίοδος ηγεσίας του Στάλιν

Για την περίοδο των δεκαετιών 1930 και 1940, όταν επικεφαλής της ΕΣΣΔ και του ΚΚ ήταν ο Στάλιν, ο συγγραφέας εξαίρει τις πολύ σημαντικές επιτυχίες που επιτεύχθηκαν σε όλους τους τομείς, ειδικά στον οικονομικό και στον αμυντικό με την αντιμετώπιση του φασισμού και ναζισμού. Υπογραμμίζει παράλληλα τα σοβαρά, προβληματικά στοιχεία της πολιτικής αυτής της περιόδου οι συνέπειες των οποίων φάνηκαν με ιδιαίτερη ένταση στη συνέχεια.

Παραθέτει αυτούσια μια τοποθέτηση του Φιδέλ Κάστρο για το ζήτημα: “Ο Στάλιν διέπραξε, επιπλέον, σοβαρά λάθη. Είναι γνωστή η κατάχρηση εξουσίας και άλλες αυθαιρεσίες. Ωστόσο είχε και αρετές. Η βιομηχανοποίηση της ΕΣΣΔ και η μεταφορά και ανάπτυξη της στρατιωτικής βιομηχανίας στη Σιβηρία υπήρξαν παράγοντες αποφασιστικοί σε εκείνη την πάλη του κόσμου ενάντια στο ναζισμό”.

Σε άλλη, παρόμοια τοποθέτηση  Φιδέλ Κάστρο είχε σημειώσει επίσης ότι: “Εγώ βαθιά μέσα μου ήμουν πιο επικριτικός (σε σχέση με τον Τσε) απέναντι στον Στάλιν για ορισμένα από τα λάθη του. Το μεγάλο φταίξιμο για το γεγονός ότι εκείνη η χώρα είχε υποστεί εισβολή το 1941 από εκατομμύρια Γερμανούς στρατιώτες... Ο Στάλιν διέπραξε πολιτικά λάθη και τακτικά λάθη, δε μιλάω για τα λάθη του εσωτερικού, που είναι γνωστά, την κατάχρηση εξουσίας, την καταστολή και τα χαρακτηριστικά του, την προσωπολατρία του... Είχε όραμα αλλά και ορισμένες αρετές, αλλά μεθόδους αυταρχικές, βάρβαρες, καταπιεστικές”.

Οι περιορισμένες αλλαγές του Χρουτσόφ

Με την πολιτική αλλαγή που επήλθε μετά το θάνατο του Στάλιν, επιχειρήθηκε να αντιμετωπιστούν από τη σοβιετική ηγεσία μια σειρά προβλήματα που είχαν εμφανιστεί. Ωστόσο, όπως επισημαίνει ο Ροντρίγκες, τα όποια μέτρα ελήφθησαν επί ηγεσίας Χρουτσόφ παρέμειναν ημιτελή. Δεν αντιμετωπίστηκαν οι βαθύτερες αιτίες των προβλημάτων και δεν υπήρξε μια συνεπής αντιμετώπιση της γραφειοκρατικής αντίληψης και πρακτικής. Πολύ περισσότερο, δεν δημιουργήθηκαν μηχανισμοί για να εξασφαλιστεί η πραγματική συμμετοχή των εργαζομένων στη διακυβέρνηση του κράτους. Πάντως, τα όποια δημοκρατικά ανοίγματα και η ανοιχτή συζήτηση στη σοβιετική κοινωνία περιορίστηκαν αρκετά μετά το 1965.

Οικονομία της αγοράς

Στο τομέα της οικονομίας επιχειρήθηκε να ξεπεραστεί ο υπερβολικός διοικητικός συγκεντρωτισμός. Αυτό όμως έγινε με την προσφυγή σε μεθόδους της οικονομίας της αγοράς. Μέχρι τότε επικρατούσε ο λεπτομερής σχεδιασμός από το κέντρο, ακόμη και για τις λεπτομέρειες σε επίπεδο επιχειρήσεων. Το μοντέλο αυτό, ιδίως μετά τον πόλεμο, είχε γίνει αναποτελεσματικό.

Επιχειρήθηκε λοιπόν να ξεπεραστεί με την εισαγωγή κριτηρίων της αγοράς σε επίπεδο επιχειρήσεων. Στην αρχή συνδυαζόταν με τη γραφειοκρατική αντίληψη διαχείρισης της οικονομίας. Όπως εμφατικά επισημαίνει ο Ροντρίγκες, δεν υπήρξε καμιά αλλαγή στην κατεύθυνση της ενθάρρυνσης των εργαζομένων να συμμετέχουν στη λήψη των οικονομικών αποφάσεων, ζήτημα που είναι κομβικό για τη σοσιαλιστική οικονομία. Σταδιακά και μέσα στις δεκαετίες που ακολούθησαν, και ιδιαίτερα στα τέλη της δεκαετίας του 1980, κυριάρχησε η αντίληψη ότι η οικονομία της αγοράς αποτελεί τη λύση στα προβλήματα.

Επιδράσεις στην κοινωνική συνείδηση

Ο Κουβανός ερευνητής εξετάζει ακόμη τις επιπτώσεις στην κοινωνική συνείδηση. Γιατί σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού επικράτησαν τα ψευδοκαταναλωτικά κριτήρια της Δύσης; Γιατί είχε τέτοια επίδραση η προπαγάνδα της;

Η απάντηση που δίνει είναι ότι το γεγονός πως α. η συμμετοχή των εργαζομένων στις πολιτικές και οικονομικές αποφάσεις ήταν πολύ περιορισμένη, β. είχε υπάρξει διάρρηξη των δεσμών ανάμεσα στην ηγεσία και στο λαό, γ. τα ηγετικά στρώματα απολάμβαναν προνόμια, δ. δεν μπορούσαν να αποτελέσουν παράδειγμα για την κοινωνία, όλα αυτά διευκόλυναν την επίδραση της ιμπεριαλιστικής προπαγάνδας και γέννησαν την απάθεια στον πληθυσμό.

Εν είδει συμπεράσματος

Συμπερασματικά ο Ροντρίγκες εκτιμά ότι η αυταρχική επιβολή μιας διευθυντικής ελίτ που αποκόπηκε από το λαό και γραφειοκρατικοποιήθηκε ήδη από τη δεκαετία του 1920, αποτέλεσε μια βασική αιτία της καπιταλιστικής παλινόρθωσης (χωρίς να παραβλέπονται οι αναμφίβολες κατακτήσεις της ΕΣΣΔ και οι τεράστιες δυσκολίες που χρειάστηκε να αντιμετωπίσει η επανάσταση). Η γραφειοκρατική ελίτ ήταν που οδήγησε επίσης σε οικονομικές επιλογές στην κατεύθυνση της οικονομίας της αγοράς, πράγμα που είχε επισημάνει ο Τσε τη δεκαετία του 1960. Αυτοί οι δυο αλληλένδετοι παράγοντες έθρεψαν σταδιακά και γιγάντωσαν τη διαφθορά και την παραοικονομία.

Το επιστέγασμα όλων αυτών ήρθε το 1989-1991, όταν έγινε παλινόρθωση των καπιταλιστικών σχέσεων και γκρεμίστηκαν οι κατακτήσεις του λαού. Το βιοτικό του επίπεδο κατακρημνίστηκε, αν και αυτό είχε αρχίσει νωρίτερα (τη δεκαετία του 1980) ως συνέπεια των αλλαγών στην κατεύθυνση της οικονομίας της αγοράς.

Τις ολέθριες συνέπειες τις βιώνει όλη η ανθρωπότητα αφού ο ιμπεριαλισμός ισχυροποιήθηκε και αποδυναμώθηκαν τα επαναστατικά κινήματα. Ωστόσο αυτό, είναι ιστορικά προσωρινό. Οι λαοί θα βρουν και θα ανοίξουν καινούργιους δρόμους, όπως γινόταν πάντοτε στην ιστορία της ανθρωπότητας. Μας το θυμίζει και ο βραζιλιάνος συγγραφέας Ζορζέ Αμάντο στο μυθιστόρημά του Ανταρσία, το οποίο γράφτηκε την περίοδο του μεσοπολέμου, όταν κυριαρχούσε ο φασισμός και πλησίαζε ο παγκόσμιος πόλεμος: “Πρόσεξε: σ' όλα τα μέρη, σ' ολόκληρο τον κόσμο, υψώνονται οι δυνάμεις του σκότους, ο πόλεμος κατά του λαού, ο δεσποτισμός. Όμως, όπως αποδεικνύεται σ' αυτόν το μύθο, πάντα είναι δυνατό να σπείρεις ένα σπόρο, ν' ανάψεις μια ελπίδα”.

πηγη: kordatos.org