Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η κατάσταση στην Ελλάδα καθώς όπως φαίνεται και στον χάρτη της Eurostat σχεδόν όλες οι περιφέρειες της Ελλάδας είναι κόκκινες, δηλαδή έχουν ποσοστό ανεργίας μεγαλύτερο από 14,2%.

Αύξηση εμφανίζει το ποσοστό της ανεργίας των ατόμων ηλικίας 15-74 ετών στην πλειονότητα των περιφερειών NUTS 2 της ΕΕ, κατά τη διάρκεια του 2020.

Ιδιαίτερα επιβαρυμένη εμφανίζεται η κατάσταση στην Ελλάδα καθώς όπως φαίνεται και στον χάρτη της Eurostat σχεδόν όλες οι περιφέρειες της Ελλάδας είναι κόκκινες, δηλαδή έχουν ποσοστό ανεργίας μεγαλύτερο από 14,2%. Οι κόκκινες περιοχές είναι 27 και οι 11 από αυτές είναι στην Ελλάδα.

Μεγάλες διαφορές

Ο μέσος όρος για όλη την Ευρωπαϊκή Ένωση είναι 7,1%, αλλά παρατηρούνται μεγάλες διαφορές από χώρα σε χώρα και από περιφέρεια σε περιφέρεια.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, η ανεργία συνέχισε να διαφέρει σημαντικά μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ, με το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας να καταγράφεται στην πολωνική περιοχή Μεγάλη Πολωνία (Wielkopolskie) (1,8%) και σε δύο περιοχές της Τσεχίας: Κεντρική Βοημία (1,9%) και Νοτιοδυτικά (2,0%), ακολουθούμενη από τρεις ακόμη περιοχές της Τσεχίας: την Πράγα, Βορειοανατολική Τσεχία και Νοτιοανατολική Τσεχία (όλες με 2,3%).

Στο άλλο άκρο της κλίμακας, τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας καταγράφηκαν στις αυτόνομες ισπανικές πόλεις της Θέουτα (24,5%) και τη Μελίγια (23,7%) και σε δύο ακόμη ισπανικές περιοχές, τα Κανάρια Νησιά (22,6%) και την Ανδαλουσία (22,3%).

Στα ύψη η ανεργία των 15-24

Η ανεργία των νέων ηλικίας 15 έως 24 είναι πολύ μεγαλύτερη από τον μέσο όρο ανεργίας όλων των ηλικιών (15-74). Για το 96% των περιφερειών το ποσοστό ανεργίας για την ηλικία 15 έως 24 είναι διπλάσιο από το ποσοστό ανεργίας όλων των ηλικιακών ομάδων. Ο μέσος όρος για όλες της περιοχές της ΕΕ είναι 16,9%.

Το μικρότερο νούμερο που συναντάμε για αυτή την ηλικιακή ομάδα είναι 5% στην Πράγα, όπου η ανεργία για όλο τον πληθυσμό που μπορεί να εργαστεί είναι 2,3%. Η Κεντρική Ελλάδα βρίσκεται στη δεύτερη θέση με ποσοστό 63,6% πίσω από την ισπανική Melilla. Ενώ η ανεργία όλων των ηλικιακών ομάδων ανέβηκε κατά 0,4% από το 2019, για την ηλικία 15-24 είχαμε αύξηση κατά 1,8%.

Η πλειοψηφία των ανέργων έχουν συμπληρώσει πάνω από ένα χρόνο ανεργίας σχεδόν στο 1/6 των χωρών. Σε όλη την ΕΕ το 35,6% των ανέργων είναι μακροχρόνια άνεργοι (για πάνω από 12 μήνες). Η Ήπειρος, η Κεντρική Μακεδονία και η Αττική είναι στις 5 περιοχές με το μεγαλύτερο ποσοστό μακροχρόνια ανέργων.

Στην Κρήτη η μεγαλύτερη αύξηση της ανεργίας σε όλη την ΕΕ

Η πλειονότητα των περιφερειών της ΕΕ σημείωσε αύξηση του ποσοστού ανεργίας, αν και σε διαφορετικό βαθμό. Μεταξύ των περιφερειών της ΕΕ με διαθέσιμα δεδομένα, η υψηλότερη αύξηση σημειώθηκε στην ελληνική περιοχή της Κρήτης (+5,6 σε σύγκριση με το 2019), ακολουθούμενη από τις Βαλεαρίδες Νήσους (+4,3) στην Ισπανία, τα Ιόνια Νησιά (+3,6) και το Νότιο Αιγαίο (+3,0) στην Ελλάδα καθώς και τη γαλλική περιοχή Καμπανία-Αρδένες (+2,6).

Αντίθετα, λιγότερο από το ένα τρίτο (31%) των περιφερειών της ΕΕ είδε το ποσοστό ανεργίας τους να πέφτει το 2020. Οι υψηλότερες μειώσεις σημειώθηκαν στην ελληνική περιοχή της Δυτικής Μακεδονίας (-4,9 σε σύγκριση με το 2019), στην υπερπόντια περιοχή της Γαλλίας Ρεουνιόν (-3,9 ), ακολουθούμενη από την αυτόνομη ισπανική πόλη Μελίγια (-3,3 ) και δύο ακόμη υπερπόντιες περιοχές της Γαλλίας, τη Γαλλική Γουιάνα (-3,2) και τη Γουαδελούπη (-3,1 ).

Τα στοιχεία για τον Μάρτιο του 2021. Δεύτερη στην ΕΕ η Ελλάδα

Η καταστροφική εικόνα του 2020 εξηγεί και τα τωρινά στοιχεία για την ανεργία.

Το ποσοστό της ανεργίας στην ευρωζώνη μειώθηκε λίγο τον Μάρτιο σε σχέση με τον Φεβρουάριο, στο 8,1% αλλά αυξήθηκε κατά μία μονάδα σε ετήσια βάση λόγω της πανδημίας, όπως ανακοίνωσε σήμερα η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία Eurostat.

Η ανεργία διαμορφώθηκε στο 8,2% τον Φεβρουάριο (αναθεωρημένη τιμή) και στο 7,1% τον Μάρτιο του 2020, σύμφωνα με τη Eurostat.

Πηγή: tovima.gr - ergasianet.gr

Η καραντίνα της Λευκάδας σε γκραβούρα των αρχών του 19ου αιώνα, διά χειρός Τζόζεφ Κορτράιτ | el.travelogues.gr

Η επικείμενη καθιέρωση ειδικού υγειονομικού διαβατηρίου (Digital Green Certificate) για τη μετακίνηση από τη μια χώρα της Ε.Ε. στην άλλη, αλλά και για την απόλαυση όσων δικαιωμάτων σχετίζονται με τις δημόσιες συναθροίσεις στο εσωτερικό αυτών των τελευταίων, δεν συνιστά απλά και μόνο ένα έκτακτο μέτρο για τη διαχείριση των τουριστικών, επαγγελματικών και καταναλωτικών ροών στη διάρκεια της τρέχουσας πανδημίας.

Εμπεριέχει, υπόρρητα έστω, τα σπέρματα μιας νέας κοινωνικής ιεραρχίας, όπου οι υφιστάμενες ανισότητες θα μεταγράφονται σαν υγειονομική διαφορετικότητα, κλείνοντας οριστικά το (τύποις) «εξισωτικό» πρώτο κεφάλαιο της εποχής του κορονοϊού: όσοι έχουν την οικονομική δυνατότητα ν’ αγοράζουν συχνά-πυκνά μοριακά τεστ θα δικαιούνται πλέον να κυκλοφορούν λίγο-πολύ ανεμπόδιστα, σε αντίθεση με τους πληβείους που θα εξακολουθούν να σκοντάφτουν σε υγειονομικά τείχη ποικίλης εμβέλειας και διάρκειας. Για να μη μιλήσουμε, βέβαια, για τη διεύρυνση του αντίστοιχου χάσματος ανάλογα με τη χώρα προέλευσης (των μη ενωσιακών υπηκόων) και τις αυξημένες ευκαιρίες υπηρεσιακής κι εξωυπηρεσιακής διαφθοράς που αναπόφευκτα θα συνοδεύσουν την πρακτική εφαρμογή αυτού του νέου διαχωρισμού, απαξιώνοντας μοιραία όση εκτίμηση έχει απομείνει στη συλλογική συνείδηση για την εφαρμοσμένη λοιμωξιολογία και τους θεράποντές της.

Μπορεί το Ευρωκοινοβούλιο να ζήτησε στις 29 Απριλίου με μεγάλη πλειοψηφία τη «διασφάλιση καθολικών, έγκαιρων και δωρεάν τεστ», προκειμένου «ν’ αποφευχθούν διακρίσεις σε βάρος όσων δεν έχουν εμβολιαστεί ή για οικονομικούς λόγους», τα κοινωνικά ωστόσο χαρακτηριστικά τόσο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής όσο και των υφιστάμενών της εθνικών κυβερνήσεων δεν αφήνουν ιδιαίτερα περιθώρια αισιοδοξίας.

Στην άλλη όχθη του Ατλαντικού, το πιστοποιητικό εμβολιασμού διαφημίζεται άλλωστε ήδη από τα ΜΜΕ σαν «το τελευταίο status symbol», η αστραπιαία επίδειξη του οποίου ισοδυναμεί με πρόσβαση σε απαγορευμένες απολαύσεις (The New York Times, 26/4/2021).

Déjà vu?

Δεν είναι, άλλωστε, η πρώτη φορά που η ταξικά μεροληπτική διαχείριση μιας (πραγματικής) υγειονομικής κρίσης επιβεβαιώνει -και πιθανότατα μεγεθύνει- υφιστάμενες κοινωνικές ιεραρχίες. Και πριν από περίπου δύο αιώνες, την εποχή της γενικευμένης εφαρμογής της καραντίνας ως μέτρου συλλογικής προστασίας απέναντι σε μεταδοτικές ασθένειες που αποδεκάτιζαν τις ανθρώπινες κοινωνίες (πανούκλα, χολέρα, κίτρινος πυρετός), ο ευρωπαϊκός πολιτισμός είχε δώσει την ίδια λίγο-πολύ απάντηση στα ίδια ακριβώς διλήμματα.

«Γεια σου, τρισκατάρατη καραντίνα, που μου ’δωσες πυρετό κι οργή!» Λόρδος Βύρων, «Αποχαιρετισμός στη Μάλτα» (26/5/1811)

Το επιβεβαιώνει ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε πριν από λίγες μέρες στη Βρετανία, με τίτλο «Ιατρικοποίηση των συνόρων. Επιλογή, ανάσχεση και καραντίνα μετά το 1800» κι επιμελητές τρεις πανεπιστημιακούς ειδικευμένους στην κοινωνική ιστορία της ιατρικής (Sevasti Trubeta - Christian Pomitzer - Paul Weindling [eds], Medicalising Borders. Selection, containment and quarantine since 1800, Μάντσεστερ 2021, Manchester University Press). Τα δώδεκα κείμενά του, εισηγήσεις σε συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο σε ανύποπτο χρόνο (2017), εξερευνούν τους μηχανισμούς διασυνοριακού ελέγχου που επιβλήθηκαν κατά τους δύο τελευταίους αιώνες στις εκάστοτε εισόδους του δυτικού κόσμου για την ανάσχεση υγειονομικών απειλών από λιγότερο «πολιτισμένες» περιοχές του πλανήτη και τις θεσμικές, κοινωνικές και ιδεολογικές κατηγοριοποιήσεις που συνόδευσαν αυτή τη διαχείριση.

Εκλαμβάνοντας «τόσο τα σύνορα όσο και τα μέτρα αποτροπής επιδημιών ως συστήματα διήθησης» και πεδία ιδιαζόντως πρόσφορα «για τον σχεδιασμό και την εφαρμογή τεχνολογιών διαλογής» (σ.7), οι επιμελητές του βιβλίου τονίζουν την «ανάγκη επικέντρωσης στα όρια των τεχνολογιών ελέγχου της διάβασης των συνόρων» και, ιδίως, στα κοινωνικά συμφραζόμενα της όλης διαδικασίας: «Από ποιους παράγοντες διαφορετικούς από (ή συμπληρωματικούς προς) τις ανησυχίες για τη δημόσια υγεία, των οικονομικών κι επαγγελματικών συμφερόντων συμπεριλαμβανομένων, εξαρτώνται οι τεχνικές υγειονομικού ελέγχου στα σύνορα;» (σ.8).

Κεντρική θέση στον τόμο καταλαμβάνει, ως εκ τούτου, η μελέτη του θεσμού της καραντίνας. «Η ανάδυση της καραντίνας ως προληπτικού μέτρου κατά της πανώλης στην ύστερη μεσαιωνική περίοδο», εξηγούν, αποτέλεσε «σημαντικό ορόσημο: για πρώτη φορά, η ιατρική γνώση ελέγχει την ανθρώπινη κινητικότητα. Οι πόλεις-λιμάνια της Βενετίας και του Ντουμπρόβνικ έστησαν τις πρώτες καραντίνες κι ακολούθησαν οι πόλεις της ενδοχώρας. Οχι μόνο ολόκληρες πόλεις αλλά, σε μια στοιχειώδη μορφή επιλεκτικού λοκντάουν, ακόμη και μολυσμένες συνοικίες κάποιων πόλεων ή μεμονωμένα σπίτια, οι πόρτες των οποίων σημαδεύονταν με σταυρούς από κιμωλία, μπορούσαν να τεθούν σε καραντίνα» (σ.10).

Εξίσου σημαντική αποδείχθηκε ωστόσο στη συνέχεια η διεθνοποίηση αυτού του μηχανισμού: «Από τα τέλη του 18ου αιώνα, οπωσδήποτε όμως μετά το συνέδριο της Βιέννης του 1815, ο ιατρικός έλεγχος των κρατικών συνόρων στην Ευρώπη ήταν μια υπόθεση βασισμένη σε άτυπους διακρατικούς διακανονισμούς» (σ.10). Από τα μέσα μάλιστα του 19ου αιώνα, οι άτυπες σχετικές συνεννοήσεις παραχώρησαν τη θέση τους στην «υιοθέτηση τυπικών διεθνών στάνταρ από κάμποσες Διεθνείς Υγειονομικές Διασκέψεις» (σ.11).

Μεγάλο μέρος του βιβλίου επικεντρώνεται έτσι στη μελέτη των υγειονομικών συνόρων της Ευρώπης του 19ου αιώνα με την καθ’ ημάς Ανατολή. Η Σαμπίνε Γέσνερ περιγράφει τους παραμεθόριους σταθμούς καραντίνας κατά μήκος των συνόρων της Αυστροουγγαρίας με την Οθωμανική Αυτοκρατορία και τα διάδοχά της βαλκανικά κράτη. Η Ούρσκα Μπράτοζ μελετά την εξέλιξη των μέτρων ανάσχεσης της χολέρας στο πολυσύχναστο λιμάνι της Τεργέστης. Ο Κρίστιαν Πόμνιτσερ αναζητά τις οικονομικές και διπλωματικές προτεραιότητες που επικαθόρισαν την επιβολή ή τη χαλάρωση των υγειονομικών περιορισμών. Ο Κάρλος Βάτσκα εξετάζει την εφαρμογή της καραντίνας στις ακρότατες επαρχίες τής τότε Αυστροουγγαρίας, τη Δαλματία και την Μπουκοβίνα, σε μια εποχή επέκτασης και διόγκωσης των διακρατικών εμπορικών συναλλαγών. Ο Τζον Τσίτικορπ ανατέμνει τη δομή και την εσωτερική λειτουργία των ειδικών απομονωτηρίων (λαζαρέτα) όπου εξέτιαν την καραντίνα τους οι επιβάτες των νεοαφιχθέντων πλοίων, σκιαγραφώντας τον ρόλο τους ως κόμβων επιβεβαίωσης της ταξικής ανισότητας αλλά και αθέατων μηχανισμών πολιτικής επιτήρησης και λογοκρισίας. Το ακροτελεύτιο κείμενο της Σεβαστής Τρουμπέτα μάς επαναφέρει, τέλος, στο μεσογειακό παρόν του ευρωπαϊκού φρουρίου, υπενθυμίζοντας την υπόρρητη ρατσιστική πρόσληψη των μεταναστών και προσφύγων σαν «υγειονομική απειλή».

Κοινή διαπίστωση αυτών των αναλύσεων είναι η διαχρονική προσαρμογή της εφαρμοσμένης λοιμωξιολογίας στις εκάστοτε σχέσεις εξουσίας: ο εναρμονισμός των δογμάτων της με τις κοινωνικοοικονομικές προτεραιότητες της εποχής, η πριμοδότηση ή ανοχή της στοχοποίησης των πιο αδύναμων κοινωνικών ομάδων, η αναγωγή των υγειονομικών μέτρων σε διπλωματικό όπλο και η διάρθρωσή τους σε αντιστοίχιση με τις υφιστάμενες διακρατικές ιεραρχίες.

Σύνορα μετά καραντίνας

Νοτιοανατολικό σύνορο της χριστιανικής Ευρώπης με την τότε οθωμανική Ανατολή, η Αυτοκρατορία των Αψβούργων επέβαλε για πρώτη φορά τον θεσμό της καραντίνας ως συστηματικό υγειονομικό μέτρο κατά το πρώτο μισό του 18ου αιώνα: το 1726 στο λιμάνι της Τεργέστης και το 1737 κατά μήκος της χερσαίας μεθορίου. Η τελευταία είχε κηρυχθεί «στρατιωτική ζώνη» σε βάθος αρκετών χιλιομέτρων, εποικιζόταν με ακρίτες στρατιώτες/γεωργούς και διέθετε σταθμούς καραντίνας σε κάθε νόμιμο σημείο εισόδου (βλ. χάρτη). Κάθε εισερχόμενος έπρεπε να διαθέτει διαβατήριο, με αναγραφή του τόπου προέλευσης και της διαδρομής του μέχρι τα σύνορα, για τον εντοπισμό ενδεχόμενης διάβασής του από επιδημιολογικά επιβαρυμένη περιοχή (σ.39). Την άφιξη του ταξιδιώτη ακολουθούσαν συνέντευξη με τον διευθυντή του σταθμού κι εξέταση εξ αποστάσεως από γιατρό· εφόσον δεν διαπιστώνονταν ίχνη ασθένειας, υποβαλλόταν σε καραντίνα που διαρκούσε από 21 μέρες (σε φυσιολογικούς καιρούς) μέχρι 48, αν είχε σημειωθεί επιδημία στην οθωμανική πλευρά των συνόρων (σ.41-42). Το όλο σύστημα ήταν αυτοχρηματοδοτούμενο, με καταβολή από τους ταξιδιώτες «φόρων καθαρμού» και των δαπανών διαβίωσης. Στον χώρο της καραντίνας υπήρχαν έτσι πανδοχεία για τους ευκατάστατους κι αποθήκες όπου στοιβάζονταν οι φτωχότεροι (σ.43-45). Παράνομο πέρασμα των συνόρων και παράκαμψη της καραντίνας τιμωρούνταν με απαγχονισμό (σ.35).

Η αυστηρότητα του όλου συστήματος δεν άργησε να προκαλέσει αντιδράσεις. Από επώνυμους ταξιδιώτες, κατ’ αρχάς, όπως ο λόρδος Βύρων (που θεώρησε τον εγκλεισμό του στην καραντίνα της Μάλτας κατά την επιστροφή του από την Ελλάδα το 1811 σαν αιτία της προσβολής του από κίτρινο πυρετό) ή ο εφημέριος της βρετανικής πρεσβείας στην Κωνσταντινούπολη, Ρόμπερτ Ουόλς. Σε οδοιπορικό του που εκδόθηκε το 1828, ο τελευταίος κατήγγειλε πως «δεν υπάρχει τίποτα το εξοργιστικότερο από τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται ο ταξιδιώτης, ούτε θλιβερότερο κι αηδιαστικότερο από το μέρος όπου τον μαντρώνουν», αλλά κι ότι η διαδικασία απολύμανσης (με υποκαπνισμό) δεν ήταν παρά μια θεατρική -απλώς- τελετουργία: «Ο γιατρός ήρθε τα ξημερώματα· κουβαλούσε ένα κομμάτι αναμμένο κάρβουνο, πάνω στο οποίο έριξε μερικές στάλες νίτρο· ύστερα άρχισε να κάνει κύκλους γύρω μου, σαν ένας μάγος, κι έτσι απολυμάνθηκα» (σ.44).

Στρατηγικότερης σημασίας απ’ αυτή την επώνυμη γκρίνια αποδείχθηκε όμως ένας άλλος παράγοντας: η ανάπτυξη του καπιταλισμού και τα οικονομικά συμφέροντα βιομηχάνων, εφοπλιστών και μεγαλεμπόρων, «που θεωρούσαν τις καραντίνες αχρείαστους φραγμούς» στην απρόσκοπτη διακίνηση των εμπορευμάτων (σ.78). Υστερα από σχετική καμπάνια του γιατρού Αντάμ Σενό, που θεωρούσε ότι «τόσο μεγάλες περίοδοι καραντίνας ευθύνονταν για την παρεμπόδιση του εμπορίου», το 1785 εγκρίθηκε οδηγία του για προαιρετική κατάργηση της προληπτικής καραντίνας όταν δεν υπήρχε επιδημία σε γειτονικές οθωμανικές επαρχίες (σ.42).

Η χαλάρωση αυτή νομιμοποιούνταν επιστημονικά με τη δημοφιλή τότε ιπποκράτεια θεωρία περί «μιάσματος», σύμφωνα με την οποία οι αρρώστιες δεν μεταδίδονται με την ανθρώπινη επαφή αλλά κυκλοφορούν μέσω «κακού αέρα» (σ.78). Και η διατήρηση των φραγμών εξυπηρετούσε ωστόσο οικονομικές σκοπιμότητες, καθώς «η Αυλή της Βιέννης χρησιμοποιούσε τους κανονισμούς εισόδου που είχαν αρχικά θεσπιστεί για υγειονομικούς λόγους, για να επιβάλει απαγορεύσεις στην εισαγωγή συγκεκριμένων αγαθών που εκτιμούσε πως θα είχε αρνητική επίπτωση στην οικονομική ανάπτυξη της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων» (σ.45).

Τα όρια του συστήματος αποτυπώθηκαν το 1830 στην πολυσέλιδη έκθεση ενός Πρώσου γιατρού, του Καρλ Λόρινσερ, που στάλθηκε από το Βερολίνο να επιθεωρήσει τα αυστριακά σύνορα με τη Ρωσία. Η αποστολή του εξισωνόταν με «προστασία της Γερμανίας κι ολόκληρης της Δυτικής Ευρώπης από την τρομακτική απειλή της Ανατολής», προσωποποιημένη στη χολέρα που μάστιζε τον τσαρικό στρατό μετά τον πρόσφατο ρωσοτουρκικό πόλεμο (σ.83).

Στην έκθεσή του, ο Λόρινσερ περιέγραψε τις προβληματικές συνθήκες εγκλεισμού που επικρατούσαν στην επίμαχη μεθόριο, με το στοίβαγμα 20-30 ανθρώπων στο ίδιο κτίριο να διευκολύνει τη μετάδοση των ασθενειών· κατέθεσε δε τις αμφιβολίες του για την ηθική ακεραιότητα των φρουρών, που έκλειναν τα μάτια μπροστά στη μαζική διείσδυση ανθρώπων και λαθραίων εμπορευμάτων, αλλά και των εγχώριων συναδέλφων του. Ο αρχίατρος της καραντίνας στο Ζέμουν (την «αυστριακή» δίδυμη πόλη του Βελιγραδίου), Φραντς Ξαβιέ Μηνάς, «πρώην στρατιωτικός», σκιαγραφείται π.χ. σαν «ένας έξυπνος νεαρός άνδρας που θα μπορούσε να κάνει τη δουλειά του αν δεν παραμελούσε τον εαυτό του από επιστημονική άποψη κι αντιστεκόταν στις ευκαιρίες χρηματισμού» (σ.85-86).

Μόνη παρηγοριά γι’ αυτές τις δομικές αδυναμίες πρόσφερε η επικείμενη δημιουργία νέων σταθμών καραντίνας λίγο παρακάτω, στην καινούργια μεθόριο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με τις νεοσύστατες αυτόνομες ηγεμονίες της Σερβίας, της Βλαχίας και της Μολδαβίας (σ.87).

Φιλελεύθεροι καιροί

Η συνθήκη της Αδριανούπολης ανάμεσα στη νικήτρια Ρωσία και την ηττημένη Πύλη (1829) έδωσε το εναρκτήριο λάκτισμα για τη ριζική αναδιάρθρωση αυτού του συστήματος σε δύο επίπεδα: χαλάρωση της καραντίνας στα «ευρωπαϊκά» σύνορα και μετατόπιση των σχετικών φραγμών σε κρίσιμους κόμβους της ίδιας της Ανατολής.

Το 1830 στήθηκαν καραντίνες σε 13 σημεία της Βλαχίας και στο Γαλάτσι της Μολδαβίας· ακολούθησε το 1836 η δημιουργία ρωσικού σταθμού καραντίνας για πλοία στη Σουλινά. Παρά την αδιαμφισβήτητη αποτελεσματικότητά του κατά την επόμενη επιδημία πανούκλας του 1836-1840 στα γειτονικά οθωμανικά βιλαέτια, το μέτρο αντιμετωπίστηκε πάντως από τους Δυτικοευρωπαίους ιθύνοντες με αμφιθυμία - καθώς, εκτός από υγειονομικούς λόγους, εξυπηρετούσε επίσης τη ρωσική στρατηγική για παρεμπόδιση της ναυσιπλοΐας του Δούναβη (και της Μαύρης Θάλασσας) από τα αυστριακά και βρετανικά πλοία (σ.87-88).

Επικυρώνοντας αυτή την εξέλιξη, η νέα αυστριακή νομοθεσία του 1837 επισημοποίησε τη διακριτική ευχέρεια των παραμεθόριων αρχών να καταργούν την καραντίνα όσο δεν υπήρχε επιδημία σε γειτονικές επαρχίες· κυρίως, όμως, θέσπισε έναν μηχανισμό διαχείρισης των σχετικών φημών, που διαδίδονταν συνήθως «από εμπόρους για να επηρεάσουν τις τιμές ή από αγρότες για να κρατήσουν μακριά από τα χωριά τους τους φοροεισπράκτορες» (σ.47).

Το αποφασιστικό βήμα σημειώθηκε την επόμενη χρονιά, με την εγκαθίδρυση αντίστοιχου δικτύου μέσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία· οργανωτές κι επόπτες του ήταν Αυστριακοί γιατροί μ’ επικεφαλής τον ήδη γνωστό μας δόκτορα Μηνά. Αποφασιστικό όργανο για την επιβολή καραντίνας, ικανό να παρακάμπτει τις αντιρρήσεις σουλτάνου και οθωμανικής κυβέρνησης, ορίστηκε ένα Διεθνές Υγειονομικό Συμβούλιο με έδρα την Πόλη κι εκπροσώπους όλων των ναυτικών ευρωπαϊκών κρατών. Η παραμεθόρια υγειονομική ζώνη υποκαταστάθηκε από ένα πλέγμα σταθμών καραντίνας σε κομβικά σταυροδρόμια του εσωτερικού. Ετσι, «σε καιρούς πανούκλας και χολέρας, η κυκλοφορία στο εσωτερικό της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας θιγόταν πολύ σοβαρότερα απ’ ό,τι το εξωτερικό εμπόριο των ευρωπαϊκών κρατών με την Ανατολή» (σ.89).

Ακολούθησε το 1857 η υπογραφή ενός πρωτοκόλλου ναυσιπλοΐας του Δούναβη ανάμεσα στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, την Αυστρία, τη Βαυαρία και τη Βιρτεμβέργη, με το οποίο καταργούνταν η καραντίνα για κάθε πλοίο, εφόσον το τελευταίο δωδεκάμηνο δεν είχαν παρατηρηθεί ίχνη επιδημίας στην Ευρωπαϊκή Τουρκία ή τις όχθες του Δούναβη. Μέσα στην ίδια χρονιά, η ρύθμιση αυτή επεκτάθηκε και στις χερσαίες μεταφορές (σ.48).

Δεν επρόκειτο για τοπική ιδιομορφία αλλά για προσαρμογή στη γενικότερη ευρωπαϊκή τάση της κατάργησης παρόμοιων φραγμών, εν ονόματι της ελευθερίας του εμπορίου. Το 1851, η πρώτη Διεθνής Υγειονομική Διάσκεψη του Παρισιού άφησε στα κράτη τη διακριτική ευχέρεια να επιλέγουν για ποιες από τις τρεις επικίνδυνες μεταδοτικές ασθένειες της εποχής (πανούκλα, χολέρα, κίτρινο πυρετό) θα έπαιρναν μέτρα. Η Αυστρία, που επεδίωκε να παραγκωνίσει τη Γαλλία στο ευρωπαϊκό εμπόριο με την Ανατολική Μεσόγειο, θεώρησε έτσι τη χολέρα «μη μεταδοτική» (σ.60). Για τον ίδιο λόγο προωθούνταν επίσης όσες ιατρικές θεωρίες ευνοούσαν αυτή τη χαλάρωση. Εν έτει 1850, το Αυστριακό Λόιντ, η εταιρεία που είχε αναλάβει από το 1838 με κρατική στήριξη τη γραμμή Τεργέστη-Αλεξάνδρεια, εξέδωσε π.χ. το βιβλίο ενός ντόπιου γιατρού που υποστήριζε ένθερμα το «αντιμεταδοτικό» θεώρημα περί «μιάσματος» (σ.62).

Μουσουλμάνοι και νομάδες

Η πανδημία χολέρας του 1865 στην Ευρώπη κλόνισε αλλά δεν ανέτρεψε αυτή την τάση. Την επένδυσε, απεναντίας, με συγκεκριμένη ιδεολογική χροιά, απόλυτα ταιριαστή με τα ρατσιστικά ιδεολογήματα που αναπτύσσονταν στην αποικιοκρατική Γηραιά Ηπειρο την ίδια εποχή.

Σε αντίθεση με τα προηγούμενα κύματα της ίδιας ασθένειας, η επιδημία αυτή δεν προήλθε από τη Ρωσία αλλά από μουσουλμάνους προσκυνητές στη Μέκκα που μολύνθηκαν από Ινδούς ομοθρήσκους τους (σ.93). Αργά αλλά σταθερά, τη λογική της καθολικής απομόνωσης διαδέχεται έτσι η στοχοποίηση συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων. Το 1870 ο νέος υγειονομικός κανονισμός της Τεργέστης προβλέπει απαγόρευση των πλανόδιων εμπόρων, των μετακινούμενων ζητιάνων και προληπτικούς ελέγχους «αλητών» και Τσιγγάνων σε περίπτωση επιδημίας· η πόλη είχε ήδη γνωρίσει ένα πρώτο κύμα υγειονομικού πανικού γύρω από τους Μαυροβούνιους πρόσφυγες το 1865 και θα ξαναπερνούσε άλλο ένα με τους Βόσνιους προσκυνητές στη Μέκκα το 1890 (σ.67-68).

Η Διεθνής πάλι Διάσκεψη της Δρέσδης το 1893 απαγόρευσε μεν κατηγορηματικά την επιβολή καραντίνας κατά τη χερσαία διάβαση των συνόρων (σ.106), ταξινόμησε όμως ταυτόχρονα σαν «επικίνδυνες» ομάδες τους μουσουλμάνους προσκυνητές, τους Τσιγγάνους και τους νομάδες εν γένει, τους μετανάστες αλλά και όσους διέσχιζαν τα σύνορα για επαγγελματικούς λόγους (σ.68). Σε συμφωνία με τα παραπάνω, μια διακρατική συμφωνία Αυστροουγγαρίας-Ρωσίας απαγόρευσε ρητά το 1896 την υποβολή των «κανονικών» ταξιδιωτών σε καραντίνα, εξαιρώντας «αλήτες, μετανάστες, ζητιάνους και προσκυνητές» (σ.107).

Για την αξιοπιστία αυτών των ρυθμίσεων, αποκαλυπτικές είναι πάντως ορισμένες αντιρρήσεις που διατυπώθηκαν ανώνυμα από εκπροσώπους του εμπορικού κόσμου της Τεργέστης στις τοπικές εφημερίδες. Οι διαφωνούντες με τα περιοριστικά μέτρα επισήμαιναν ότι «καραντίνα (με την έννοια της κράτησης δυνητικά μολυσμένων ανθρώπων) επιβαλλόταν μονάχα στις θαλάσσιες μεταφορές», ενώ «οι ταξιδιώτες της ξηράς υποβάλλονταν απλώς σε απολυμαντικό υποκαπνισμό κι απομονώνονταν μονάχα στην περίπτωση που ήταν όντως μολυσμένοι» (σ.64). Το 1865 π.χ. ένας επιβάτης του τρένου από την Αγκόνα (όπου υπήρχε επιδημία χολέρας) θυμιαζόταν στα πεταχτά, ενώ ο ομόλογός του με πλοίο από την Αλεξάνδρεια, ακόμη κι αν δεν είχε περάσει από μολυσμένες πόλεις, κλεινόταν στο λαζαρέτο για μια βδομάδα (σ.65). Η δημιουργία υγειονομικής ζώνης γύρω από την πόλη συζητήθηκε πάλι δημόσια, κρίθηκε όμως τελικά «ανεφάρμοστο και υπερβολικά δαπανηρό εγχείρημα».

Από την ανισότητα στη «φυλή»

Από τις υγειονομικές πρακτικές του 19ου αιώνα, η συνεπιμελήτρια του βιβλίου Σεβαστή Τρουμπέτα μάς μεταφέρει, τέλος, στον τρόπο που οι ίδιοι συλλογικοί φόβοι αντανακλώνται στις επικοινωνιακές τεχνικές του 21ου. Με αφετηρία την ιατρικά αδικαιολόγητη χρήση προστατευτικών στολών και μασκών κατά την «υποδοχή» παράτυπων μεταναστών και προσφύγων στα τωρινά σύνορα της Ευρώπης, από το Αιγαίο μέχρι τη Λαμπεντούζα, αναζητά το υπόρρητο μήνυμα αυτών των εικόνων – τη μιντιακή κατασκευή μιας νέας υγειονομικής απειλής:

«Η αναπαράσταση των προσφύγων και των μεταναστών σαν βιολογική απειλή για τις ευρωπαϊκές χώρες παράγει αποτελέσματα χάρη σε μια ουσιοκρατική πρόσληψη των υγειονομικών διαφορών, που στην πραγματικότητα οφείλονται στην άνιση διανομή του πλούτου σε παγκόσμια κλίμακα. [...] Απ’ τη στιγμή που η ενδημικότητα της ασθένειας σε κάποιον τόπο μεταφράζεται σε ενδημική παθογένεια των σωμάτων των κατοίκων, ο κίνδυνος της ασθένειας φαίνεται σαν εγγεγραμμένος στη συλλογική κληρονομικότητα». Προσέγγιση που, όπως η ίδια επισημαίνει, αντλεί τα ερμηνευτικά σχήματά της «από το αποικιακό φαντασιακό της παγκόσμιας φυλετικής τάξης».

Πατρίκιοι και πληβείοι στο λαζαρέτο

Την ευκρινέστερη εικόνα των πολλαπλών ταχυτήτων της υγειονομικής καραντίνας, ανάλογα με την κοινωνική θέση των εγκλείστων, την αντλούμε από το κείμενο του Τζον Τσίτικορπ για τα λαζαρέτα - τους χώρους οργανωμένης διαβίωσης όσων επιβατών υποβάλλονταν σε καραντίνα μετά την άφιξή τους σε κάποιο ευρωπαϊκό λιμάνι.

Κάθε λιμάνι είχε το λαζαρέτο του, ένα κτιριακό συγκρότημα «περιτειχισμένο ή, εν πάση περιπτώσει, περίκλειστο», που εκπλήρωνε πολλαπλές λειτουργίες. «Ηταν ταυτόχρονα χώρος κράτησης, μεθοριακό σημείο ελέγχου, απομονωτήριο και νοσοκομείο για τους μολυσμένους, άσυλο, εργαστήριο υγειονομίας και κοινωνικής συμπεριφοράς, ταχυδρομικό γραφείο, γραφείο λογοκρισίας και κρατικός σταθμός κατασκοπίας» (σ.131-2). Η εσωτερική διαρρύθμιση του χώρου ακολουθούσε ένα κοινό μοντέλο, προσαρμοσμένο στις διαδοχικές φάσεις από τις οποίες προβλεπόταν να περάσουν οι αφιχθέντες:

«1. Μετά την αποβίβασή τους από το ίδιο καράβι, οι επιβάτες έμπαιναν στη γραμμή για ταυτοποίηση κι εξέταση της φυσικής τους κατάστασης. Ενας γιατρός ξεχώριζε κι απομόνωνε όσους έδειχναν σημεία ασθένειας.
2. Ολοι μαζί, οι επιβάτες του ίδιου πλοίου τοποθετούνταν σε κοινή πτέρυγα καταλυμάτων.
3. Περνούσαν όλοι από διάφορα μέτρα απολύμανσης, μαζί με τα υπάρχοντά τους.
4. Αφού εξέτιαν την περίοδο καραντίνας που τους είχε επιβληθεί κι αποκαθαίρονταν πλήρως», αποδίδονταν πλέον ελεύθεροι στην υπόλοιπη κοινωνία (σ.132).

Η ιατρική εξέταση γινόταν, φυσικά, με πλήρη εφαρμογή της κοινωνικής αποστασιοποίησης: «Χρησιμοποιώντας τεχνικές αποφυγής της επαφής -με τη βοήθεια λαβίδων και υποβάλλοντας ερωτήσεις- ο γιατρός θ’ απομόνωνε αμέσως όσους έδειχναν συμπτώματα ασθένειας στο νοσοκομείο μολυσμένων» (σ.137). Οι υπόλοιποι επιβάτες οδηγούνταν σε κοινή πτέρυγα για κάθε πλοίο, «όπου έπρεπε να παραμείνουν χωριστά από τους υπόλοιπους» θαμώνες του λαζαρέτου (σ.137).

Πέρα από την υγειονομική κατάσταση του πλοίου, η διάρκεια και η ένταση της απομόνωσης καθορίζονταν πρωτίστως από το υγειονομικό πιστοποιητικό και την πρόσφατη διαδρομή του. Οσοι έρχονταν από την Αίγυπτο, τη Βόρεια Αφρική και την οθωμανική Ανατολή υποβάλλονταν σε σαφώς μεγαλύτερη καραντίνα από τους προερχόμενους εκ Δυσμών· το ίδιο και όσοι είχαν την ατυχία να επιβαίνουν σε καράβι που είχε απλώς σταθμεύσει σε κάποιο «ενδημικά μολυσματικό» λιμάνι. «Αν αυτοί οι επιβάτες τύχαινε να είναι μουσουλμάνοι προσκυνητές που γύριζαν από τη Μέκκα, υποβάλλονταν σε ακόμη πιο παρατεταμένες και περιοριστικότερες περιόδους κράτησης» (σ.137). Από τα μέσα του 19ου, σ’ αυτές τις μεταβλητές προστέθηκε και το είδος των μεταφερόμενων εμπορευμάτων. Φορτία βαμβακιού από την Ανατολή θεωρούνταν σαν το κατ' εξοχήν επιδημιολογικά ύποπτο προϊόν (σ.138).

Εκτός από καθαρά υγειονομική διαδικασία, η καραντίνα λειτουργούσε επίσης ως μαθητεία υπακοής στην κρατική εξουσία της χώρας υποδοχής. Γι’ αυτό φρόντιζαν πάνω απ’ όλα οι δρακόντειες ποινές που προβλέπονταν για κάθε παράβαση των σχετικών κανονισμών.

«Οποιοσδήποτε δοκίμαζε να μπει δίχως άδεια ή πιανόταν να δραπετεύει από την καραντίνα, μπορούσε να τουφεκιστεί επί τόπου», να υποστεί σωματική ποινή ή να εκτελεστεί (σ.131). Οποιος ερχόταν πάλι σε οποιαδήποτε σωματική επαφή με άτομο από άλλη πτέρυγα, αντάλλαζε μαζί του κάποιο αντικείμενο ή ακουμπούσε πράγμα από άλλο πλοίο, έπρεπε να ξαναρχίσει όλη τη διαδικασία της καραντίνας από την αρχή. Σοβαρότερα κρούσματα, όπως η απόπειρα εξαγωγής κάποιου αντικειμένου από το λαζαρέτο, τιμωρούνταν με σωματική ποινή ή δημόσιο απαγχονισμό (σ.134-5). Για λόγους προληπτικού σωφρονισμού, μια κρεμάλα παρέμενε σε κοινή θέα στο λαζαρέτο της Μάλτας από το 1814 μέχρι το 1839 τουλάχιστον (σ.135). Καθόλου περίεργο, λοιπόν, που η καραντίνα γινόταν κατά κανόνα αντιληπτή από τους εγκλείστους σαν μια μορφή φυλάκισης (σ.136-7).

Ο υγειονομικός καθαρμός συνοδευόταν επίσης απαρέγκλιτα από τον ηθικοθρησκευτικό. Κάθε λαζαρέτο διέθετε παπάδες (καθολικούς ή/και ορθόδοξους) για τις «πνευματικές ανάγκες» των εγκλείστων και ναό ή παρεκκλήσι. Αν μη τι άλλο, το χτύπημα της καμπάνας επέτρεπε σε όσους δεν είχαν ρολόι να παρακολουθούν το πέρασμα του χρόνου (σ.136).

Από κει και πέρα, η καραντίνα βιωνόταν πολύ διαφορετικά από κάθε κοινωνική κατηγορία επιβατών. Επιφανείς ή πλούσιοι έγκλειστοι «μπορούσαν να επιλέξουν δικά τους δωμάτια στην πτέρυγα που τους είχε οριστεί», «με πανοραμική συνήθως θέα και καλύτερη επίπλωση», αλλά και μια γκάμα συμπληρωματικών προνομίων όσον αφορά τη διατροφή τους (μετά κάβας κρασιών και πάγου) ή την αγορά «βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών» που διευκόλυναν το πέρασμα του χρόνου. Τα κριτήρια της διαλογής εξαρτώνταν φυσικά από τα ήθη κάθε τόπου. Στο λαζαρέτο π.χ. του Πειραιά, «τα καλύτερα δωμάτια δίνονταν σε όσους ήταν έτοιμοι να πληρώσουν περισσότερα» (σ.138).

Μ’ ένα καθαρτήριο θερμόλουτρο τουλάχιστον 15 λεπτών επί πληρωμή, γνωστό σαν «γδύσιμο» (spoglio), οι πιο ευκατάστατοι μπορούσαν επίσης μετά τη δεκαετία του 1830 ν’ απαλλαγούν από το δεύτερο μισό της καραντίνας, αν δεν είχαν δώσει σημεία ασθένειας (σ.141). Λύσεις υπήρχαν και για όσους αδυνατούσαν να τα βγάλουν πέρα δίχως βοηθητικό προσωπικό: όχι μόνο «οι φραγκάτοι ταξιδιώτες μπορούσαν να συστεγάσουν τους υπηρέτες τους», αλλά και «ντόπιοι υπηρέτες ήταν διαθέσιμοι αμέσως μετά την αποβίβαση, έναντι αμοιβής και υπό την προϋπόθεση ότι θα περνούσαν μαζί όλη την καραντίνα» (σ.138).

«Οι υψηλόβαθμοι ταξιδιώτες ήταν επίσης εκείνοι που είχαν περισσότερες πιθανότητες να συναντήσουν επισκέπτες της δικής τους κοινωνικής στάθμης στο parlatorio [εντευκτήριο], το οποίο έπαιρναν την άδεια να επισκεφθούν αφού περνούσαν από [παρόμοιο] καθαρμό. Αυτή η οριοθετημένη ζώνη είχε ρυθμιστεί να λειτουργεί ως ένας χώρος κοινωνικής επαφής και διαπραγμάτευσης δίχως φυσική επαφή, για να μπορούν ιδίως οι έμποροι να κάνουν μπίζνες και να προσπελάσουν τοπικά εμπορικά δίκτυα. Ακόμη και κάτω από επιτήρηση, οι συναντήσεις με μια ποικιλία ανθρώπων με διαφορετικές γλώσσες και κουλτούρες έκαναν τον χρόνο που καταναλωνόταν στην καραντίνα υποφερτό κι ενδεχομένως δημιουργικό» (σ.139).

Οι φτωχότεροι επιβάτες, πάλι, ως επί το πλείστον αγράμματοι, δεν άφησαν και πολλά γραπτά ίχνη που να περιγράφουν τα αισθήματα και τις εμπειρίες τους από τη διαμονή τους σε κάποιο λαζαρέτο. Η εικόνα τους μας φτάνει έτσι διαμεσολαβημένη από κάποιες φευγαλέες παρατηρήσεις, στο περιθώριο αριστοκρατικότερων αναμνήσεων, «για “κάμποσους χλομούς κι αποκαρδιωμένους ανθρώπους” που φιλοξενούνταν σε κοιτώνες μ’ ελάχιστη επίπλωση -ένα τραπέζι, μια καρέκλα κι έναν σκελετό κρεβατιού- στη διάθεσή τους» (σ.138).

Ελληνοτουρκική καραντινομαχία

Μια από τις χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις εφαρμογής της καραντίνας για εξωιατρικούς λόγους αφορούσε το νεοσύστατο ελληνικό κράτος. Το 1846 η κυβέρνηση Κωλέττη επέβαλε καραντίνα 21 ημερών στους επιβάτες των πλοίων που έρχονταν από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αν τα υγειονομικά πιστοποιητικά τους δεν προσυπογράφονταν από Ελληνα ή «σύμμαχο» πρόξενο. Την επόμενη χρονιά η Πύλη απάντησε με το ίδιο μέτρο σε βάρος κάθε πλοίου προερχόμενου από ελληνικό λιμάνι.

Στο αρμόδιο Διεθνές Υγειονομικό Συμβούλιο της Κωνσταντινούπολης, το μέτρο καταψηφίστηκε μονάχα από τον εκπρόσωπο της Πρωσίας. Σύμφωνα με τον επιτετραμμένο του Βερολίνου στην Πόλη, η όλη ιδέα ανήκε στον Βρετανό Υπ.Εξ. λόρδο Πάλμερστον, που ήθελε μ’ αυτόν τον τρόπο να στριμώξει τον γαλλόφιλο Κωλέττη (σ.90).

Ο Κωλέττης μπορεί να πέθανε την ίδια χρονιά, οι εκατέρωθεν καραντίνες παρέμειναν ωστόσο σε ισχύ μέχρι το 1857, ώσπου πρώτη υποχώρησε η Αθήνα. Στο μεσοδιάστημα, η αγγλόφιλη κυβέρνηση Κριεζή είχε περιορίσει την καραντίνα όσων καραβιών διέθεταν «καθαρά» υγειονομικά έγγραφα σε μόλις 48 ώρες (σ.91).

Τελικά, την πιο καταστρεπτική επιδημία δεν την κουβάλησαν κάποια εμπορικά πλοία, αλλά τα γαλλικά στρατεύματα κατοχής του Πειραιά, για τα οποία καμιά απολύτως καραντίνα δεν ήταν δυνατό να εφαρμοστεί. Η χολέρα που κουβάλησαν το 1854 προκάλεσε, ως γνωστόν, πολλές χιλιάδες θύματα σ’ έναν αστικό ιστό μόλις 40.000 κατοίκων.

πηγη: efsyn.gr

Γεράσιμος Λιβιτσάνος

«Τώρα θα τα κάνουμε όλα». Αυτό ήταν το «μήνυμα» που διέρρευσε στον φιλοκυβερνητικό τύπο από τη συνάντηση που είχε την προηγούμενη εβδομάδα ο Κυριάκος Μητσοτάκης με τον Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννη Στουρνάρα. Η συνάντηση ανάμεσα στον πρωθυπουργό και τον εκπρόσωπο της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας ήρθε ουσιαστικά να επισφραγίσει τον προγραμματισμό για μία συνολική επίθεση στα λαϊκά εισοδήματα και δικαιώματα που θα κορυφωθεί έως και τις 30 Ιουνίου.

Αυτή θα προωθηθεί με συγκεκριμένα νομοθετήματα, όπως το εργασιακό νομοσχέδιο και η ιδιωτικοποίηση της επικουρικής ασφάλισης. Επίσης, με την εφαρμογή υφιστάμενων νόμων που σχετίζονται με την προώθηση επιχειρηματικών σχεδίων (φοροπαλλαγές. ενισχύσεις, αδειοδοτήσεις) αλλά και την «εξυγίανση» των χαρτοφυλακίων των τραπεζικών ιδρυμάτων. Σε αυτό το τελευταίο ζήτημα στη συνάντηση φέρεται πως συζητήθηκαν και οι διαφωνίες που έχουν καταγραφεί ανάμεσα στον Γ. Στουρνάρα και το οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης για τη δημιουργία «bad bank». Όλα τα παραπάνω συνιστούν την προσαρμογή στον προγραμματισμό που έχει καταθέσει προς έγκριση στις Βρυξέλλες η ελληνική κυβέρνηση προκειμένου να γίνει η εκταμίευση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης.

Έτσι, λοιπόν, την ερχόμενη Τετάρτη η κυβέρνηση αναμένεται να παρουσιάσει και επίσημα το εργασιακό της νομοσχέδιο με συνέντευξη του υπουργού Εργασία Κωστή Χατζηδάκη. Μεταξύ άλλων, αναμένεται να τονιστεί η κομβική του σημασία για την προσέλκυση επενδύσεων και ο τρόπος με τον οποίο «δένει» με τις στρατηγικές ανάπτυξης του κεφαλαίου στην Ελλάδα. Χαρακτηριστική είναι, π.χ., η επισήμανση που γίνεται στην επιχειρηματολογία του Μεγάρου Μαξίμου. Εκεί επισημαίνεται σχετικά με την επέκταση των κλάδων που καταργείται η κυριακάτικη αργία: «Πώς θα μπορούσε για παράδειγμα η Ελλάδα να γίνει διεθνής διαμετακομιστικός κόμβος, όταν ο κλάδος των logistics είναι κλειστός την Κυριακή; Ας σημειώσουμε εδώ ότι ιδιαίτερα στις χώρες του ευρωπαϊκού Νότου (Ιταλία, Ισπανία, Πορτογαλία) δεν υπάρχουν καθόλου αντίστοιχες με τις δικές μας απαγορεύσεις για τις Κυριακές».

Σε συνεργασία με τις τράπεζες προετοιμάζεται νέα επίθεση στους αδύναμους δανειολήπτες με πιέσεις και κατασχέσεις

Η παράδοση της επικουρικής ασφάλισης στην ιδιωτική πρωτοβουλία είναι το επόμενο νομοθετικό βήμα της κυβέρνησης, αμέσως μετά την ψήφιση του εργασιακού νομοσχεδίου. Πρόκειται για το νομοσχέδιο που θα δώσει τη δυνατότητα «τζογαρίσματος» των αποθεματικών των επικουρικών ταμείων σε εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων. Δημιουργώντας, έτσι, μία ακόμη «αγορά» σε βάρος των ασφαλιστικών δικαιωμάτων των εργαζομένων και ταυτόχρονα ένα κόστος μετάβασης στους κρατικούς προϋ-
πολογισμούς των επόμενων ετών που μπορεί να φτάσει έως και τα 50 δισ. ευρώ.
Το δεύτερο τμήμα του κυβερνητικού σχεδιασμού αφορά τα κόκκινα δάνεια. Όπως ανέφερε ο υφυπουργός Οικονομικών Γιώργος Ζαβός, «θωρακίζουμε το χρηματοπιστωτικό σύστημα, για να είναι όσο το δυνατόν πιο ανθεκτικό σε νέους “σεισμούς” οικονομικών κρίσεων. Οι νέες διατάξεις δίνουν τη δυνατότητα στις τράπεζες να κινούνται χωρίς εμπόδια». Ο Γ. Ζαβός έδωσε το στίγμα της επίθεσης σε δανειολήπτες στεγαστικών και σε μικρές επιχειρήσεις. Σε αυτούς προστίθενται και οι «κόκκινοι» δανειολήπτες της υγειονομικής κρίσης. Ο Γ. Ζαβός μίλησε για «ενδεχόμενη φουρνιά νέων κόκκινων δανείων που δεν θα ξεπερνά τα 4 με 5 δισ. ευρώ». Δήλωσε, όμως, αισιόδοξος πως «τους επόμενους 18 μήνες, στις συστημικές τράπεζες θα έχουν φτάσει σε μονοψήφιο αριθμό τα δάνειά τους». Πρόβλεψη που προδιαθέτει για μπαράζ πιέσεων και κατασχέσεων.

πηγη; prin.gr

Γιώργος Κόκκινος

Ο Αντικαγκελάριος και υπουργός Οικονομικών Όλαφ Σολτς επιβεβαιώθηκε το απόγευμα της Κυριακής ως υποψήφιος Καγκελάριος του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος (SPD), ενόψει των ομοσπονδιακών εκλογών του Σεπτεμβρίου.

Ο μισθός των Κινέζων ναυτικών έχει ανεβεί και συνεχίζει να ανεβαίνει στα ύψη, καθώς αρχίζουν και γίνονται απαραίτητοι, αντικαθιστώντας πολλά πληρώματα από Ινδία και Φιλιππίνες σε όλο τον κόσμο.

Οι μισθοί των κινεζικών πληρωμάτων που επανδρώνουν τα εμπορικά πλοία αυξάνονται κάθε δύο μήνες από τα μέσα του περασμένου έτους. Σε ορισμένα πλοία όπως τα δεξαμενόπλοια, ο μισθός των κινεζικών πληρωμάτων είναι ήδη 5% πιο πάνω από όλες τις κύριες εθνικότητες ναυτικών, συμπεριλαμβανομένων των Ινδών και αυτών της ανατολικής Ευρώπης.

Η μακροχρόνια απαγόρευση της αλλαγής ξένων πληρωμάτων έχουν φέρει σε σημείο οι πλοιοκτήτες να τρέχουν να βρούνε κινεζικά πληρώματα για να επανδρώσουν τα νεόκτιστα καράβια τους που βρίσκονται στα κινεζικά ναυπηγεία σε όλη την Κίνα.

Επιπλέον, όπως αναφέρεται από τον Kishore Rajvanshy, διευθύνοντα σύμβουλο της Fleet Management, η Κίνα φαίνεται να είναι η σημαντικότερη χώρα εφοδιασμού εμβολιασμένων πληρωμάτων.

«Με τις πρόσφατες απαγορεύσεις πτήσεων από την Ινδία και τις Φιλιππίνες, η ζήτηση για εμβολιασμένους Κινέζους ναυτικούς έχει αυξηθεί στα ύψη», δήλωσε ο Rajvanshy.

Λιμάνια όπως η Σιγκαπούρη και η Φουτζέιρα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν απαγορεύσει στα πλοία τις αλλαγές πληρωμάτων τα οποία έχουν ταξιδέψει από την Ινδία τις προηγούμενες 15 μέρες. Άλλα λιμάνια, όπως το Zhoushan στην Κίνα, έχουν πάρει ακόμα πιο δραστικά μέτρα, απαγορεύοντας την είσοδο σε πλοία τα οποία έχουν επισκεφτεί την Ινδία η το Μπανγκλαντές τους τελευταίους τρεις μήνες.

Μεγάλα γραφεία πληρωμάτων αντικαθιστούν τους Ινδούς ναυτικούς με ναυτικούς άλλων εθνικοτήτων, αφού οι πρώτοι δεν μπορούν να μετακινηθούν ελεύθερα σε όλο τον κόσμο.

«Οι κανονισμοί που απαγορεύουν τις αλλαγές αλλοδαπών πληρωμάτων στην Κίνα δεν αφήνουν άλλη επιλογή από το να επανδρώνουν τα πλοία με κινεζικό πλήρωμα σε περίπτωση που οι πλοιοκτήτες και οι διαχειριστές δεν έχουν άλλη επιλογή να κάνουν της αλλαγές», Σχολίασε ο Praveen Shukla, διευθυντής πληρωμάτων στο Wallem Group, συζητώντας για έναν από τους μεγαλύτερους λόγους που προκάλεσαν την αύξηση της ζήτησης για Κινέζους ναυτικούς.

Άλλοι παράγοντες που ευνοούν τους Κινέζους ναυτικούς είναι ότι τα πλοία που εκτελούν συχνά ταξίδια σε κινεζικά λιμάνια δεν έχουν άλλη επιλογή για την αλλαγή του πληρώματος τους.

Στις «ρούτες» των φορτηγών πλοίων ξηρού φορτίου, χώρες όπως η Αυστραλία επιβάλουν καραντίνα 14 ημερών, εάν πραγματοποιήθηκε αλλαγή πληρώματος σε πλοίο που καλεί στα λιμάνια τους, γεγονός που καθιστά λιμάνια όπως η Μανίλα ακατάλληλο για αλλαγή πληρώματος για πλοία που ταξιδεύουν μεταξύ Κίνας και Αυστραλίας.

Η Κίνα έχει επίσης κανονισμό για καραντίνα για τα πλοία που πραγματοποίησαν αλλαγή πληρώματος τις τελευταίες 14 ημέρες, επομένως οι αλλαγές πληρωμάτων πριν από τα λιμάνια της Κίνας μπορεί να μην είναι εφικτές, καθώς η αναμονή λόγω της καραντίνας στα πλοία θα σήμαινε απώλεια χρημάτων….

Η τρέχουσα κρίση των αλλαγών πληρωμάτων προκαλείται από την αύξηση των κρουσμάτων Covid στην Ινδία και των αυξημένων περιορισμών των μετακινήσεων στις Φιλιππίνες ευνοεί τους Κινέζους ναυτικούς να αποκτήσουν εμπειρία ενώ για του πράκτορες πληρωμάτων να αναπτύξουν επιχειρηματικές σχέσεις με ναυτιλιακές εταιρείες που παραδοσιακά προτιμούσαν άλλες εθνικότητες.

Η Κίνα είναι η κορυφαία πηγή ναυτικών στον κόσμο για την επάνδρωση των εμπορικών πλοίων, ακολουθούμενη από τις Φιλιππίνες και την Ινδία, αν και παραδοσιακά ένα μεγάλο ποσοστό Κινέζων ναυτικών εργάζονται σε τοπικές ναυτιλιακές εταιρείες.

Με την Κίνα να αναγνωρίζει ήδη τους ναυτικούς ως εργαζομένους κλειδιά και τη σαφή διαθεσιμότητα εμβολίων για τον Covid-19, είναι πιθανό να προσφέρει ακόμα ένα πλεονέκτημα στους κινέζους ναυτικούς, καθώς χώρες και αεροπορικές εταιρείες αρχίζουν να απαιτούν πιστοποιητικό εμβολιασμού ως προϋπόθεση για να ταξιδέψουν.

Οι ναυλωτές χρησιμοποιούν ρήτρες για την ΜΗ αλλαγή πληρωμάτων για να αποφύγουν την πραγματοποίηση αλλαγών πληρώματος τους τελευταίους μήνες, μια κίνηση που δέχθηκε επίθεση από συνδικάτα. Επιπλέον, οι ναυλωτές απαιτούν επίσης πλοία με όλο το πλήρωμα να είναι εμβολιασμένο, κάτι που φέρνει τους ναυτικούς από την Ινδία και τις Φιλιππίνες σε μειονεκτική θέση σε σχέση με τους Κινέζους.

Άλλα πληρώματα σε αυξημένη ζήτηση είναι αυτά από την Ανατολική Ευρώπη.

«Οι ναυτικοί από την Ανατολική Ευρώπη κατακλύζονται από προσφορές για εργασία λόγω της κατάστασης στην Ινδία και επίσης εν μέρει λόγω των περιορισμένων – και δαπανηρών – πτήσεων προς και από τις Φιλιππίνες», σχολίασε ο Henrik Jensen, διευθύνων σύμβουλος της Danica Crewing Services, εταιρεία με ισχυρές ρίζες στην Ουκρανία και τη Ρωσία.

«Ουκρανοί και Ρώσοι ναυτικοί έχουν σχετικά χαμηλούς περιορισμούς στο να ταξιδεύουν και το ποσοστό με κρούσματα Covid-19 είναι σχετικά χαμηλό μεταξύ τους – τουλάχιστον αυτό βλέπουμε από υποχρεωτικά PCR τεστ πριν επιβιβαστούν στα αεροπλάνα», δήλωσε ο Jensen.

«Παρόλο που η κατάσταση του Covid-19 χαλαρώνει στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, κοιτάζοντας την κατάσταση παγκοσμίως, φοβάμαι ότι αντιμετωπίζουμε μια κρίση αλλαγής πληρώματος του ίδιου διαμετρήματος με το προηγούμενο έτος ή ακόμα χειρότερα», δήλωσε ο Jensen.

«Η κρίση των αλλαγών πληρωμάτων είναι πολύ μακριά από το να τελειώσει. Στην πραγματικότητα, το 2021 αναμένεται να είναι χειρότερο από πέρυσι, με την πρόσφατη αύξηση των κρουσμάτων Covid σε πολλές χώρες που παραδοσιακά τροφοδοτούν με έμψυχο δυναμικό να καθιστά αδύνατη την αλλαγή πληρώματος λόγω των απαγορεύσεων που υπάρχουν στα λιμάνια», προειδοποίησε ο Bjorn Hojgaard, Διευθύνων Σύμβουλος της Anglo-Eastern Univan Group.

πηγη: e-nautilia.gr

H παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για σοβαρή νόσηση και θάνατο από COVID-19. Επιπρόσθετα, κάποιοι επιστήμονες έχουν διατυπώσει από νωρίς την ανησυχία για το αν η παχυσαρκία επηρεάζει και την αποτελεσματικότητα των εμβολίων. Δύο ιταλικές μελέτες, που δημοσιεύτηκαν πρόσφατα, καταδεικνύουν ότι η ανησυχία αυτή μπορεί να αποδειχθεί αληθινή. Οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Σταυρούλα Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Προληπτικής Ιατρικής), Ευάγγελος Τέρπος (Καθηγητής Αιματολογίας) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας και Πρύτανης ΕΚΠΑ) συνοψίζουν τα αποτελέσματα των μελετών αυτών.

Και οι δύο μελέτες αφορούν σε mRNA εμβόλιο (BioNTech/Pfizer) που έγινε σε υγειονομικούς υπαλλήλους, χωρίς άλλα ιδιαίτερα προβλήματα υγείας, στην Ιταλία. Η χρονολογική απόσταση των δύο δόσεων ήταν 21 ημέρες. Η πρώτη μελέτη συμπεριέλαβε 248 άτομα, των οποίων η ανοσολογική απάντηση αξιολογήθηκε 1 εβδομάδα μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου. Κατέδειξε ότι υψηλότερος δείκτης μάζας σώματος (ΔΜΣ, BMI) σχετίζεται με ασθενέστερο τίτλο αντισωμάτων ως ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο (BMI <25 vs >25 kg/m2, p<0.0001). Η δεύτερη μελέτη συμπεριέλαβε 86 άτομα, των οποίων η ανοσολογική απάντηση αξιολογήθηκε 1 με 4 εβδομάδες μετά τη δεύτερη δόση του εμβολίου. Δεν ανέδειξε διαφορές στην ανοσολογική απόκριση ανάλογα με το BMI, κατέδειξε όμως ότι τα άτομα με κεντρική παχυσαρκία (περίμετρο μέσης > 88 εκ. για γυναίκες και >102 εκ. για άντρες) παρουσίασαν ασθενέστερο τίτλο αντισωμάτων ως ανοσολογική απόκριση στο εμβόλιο. Επιπρόσθετα, φάνηκε από τη μελέτη αυτή ότι το κάπνισμα και η υπέρταση συσχετίστηκαν με χαμηλότερους τίτλους αντισωμάτων, εύρημα που αναφέρεται για πρώτη φορά στη βιβλιογραφία.

Οι παρατηρήσεις αυτές, αν και αρχικές, έχουν ιδιαίτερη σημασία. Εφόσον αποδειχθούν και από άλλες μεγαλύτερες μελέτες θα επηρεάσουν τις αποφάσεις των πολιτικών υγείας για τον αποτελεσματικό σχεδιασμό των πιθανών επαναλαμβανόμενων εμβολιασμών. Ως τότε, μπορούμε να συμβουλεύουμε τους πολίτες για μαζική προσέλευση στην εμβολιαστική διαδικασία, αλλά και για παρεμβάσεις που μειώνουν το σωματικό βάρος.

πηγη: enikos.gr

Φτηνότερες και περισσότερες υπερωρίες!

Βασίλης Λίτος

Μαζικές προσλήψεις εκπαιδευτικών, μικρότερα τμήματα, εμβολιασμοί