Σήμερα: 05/05/2026
Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

2024-11-26_140026.jpg

 

Αντίστροφη μέτρηση για να καταβληθεί το Δώρο Χριστουγέννων 2024 στους εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα.

Και φέτος, το Δώρο Χριστουγέννων θα καταβληθεί μέχρι τις 21 Δεκεμβρίου 2024, ενώ υπενθυμίζεται ότι τα χρήματα θα μπουν στο ΑΤΜ μία ημέρα νωρίτερα. Νοείται βέβαια ότι ο εργοδότης μπορεί να καταβάλλει το δώρο και νωρίτερα από την παραπάνω ημερομηνία.

 Ποιοι δικαιούνται το Δώρο Χριστουγέννων

Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, όλοι οι μισθωτοί που απασχολούνται στον ιδιωτικό τομέα με σχέση εξαρτημένης εργασίας αορίστου ή ορισμένου χρόνου, πλήρους ή μερικής απασχόλησης σε οποιοδήποτε εργοδότη δικαιούνται Δώρα Εορτών.

Πώς να υπολογίσετε το Δώρο Χριστουγέννων

Για τον υπολογισμό του ποσού του Δώρου λαμβάνεται υπόψη ο τρόπος αμοιβής των μισθωτών δηλαδή αν αμείβονται με ημερομίσθιο ή με μισθό.

Η χρονική περίοδος που υπολογίζεται το Δώρο Χριστουγέννων αρχίζει από την 1η Μαΐου μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου κάθε έτους. Έτσι, οι εργαζόμενοι που η σχέση εργασίας τους με τον εργοδότη είχε διάρκεια χωρίς διακοπή όλη τη χρονική περίοδο που προαναφέρθηκε δικαιούνται ολόκληρο το Δώρο Χριστουγέννων που είναι ίσο με ένα (1) μηνιαίο μισθό για τους αμειβόμενους με μισθό και με 25 ημερομίσθια για τους αμειβόμενους με ημερομίσθιο.

Όσοι όμως από τους παραπάνω μισθωτούς, που η σχέση τους με τον εργοδότη δεν διήρκησε ολόκληρο το χρονικό διάστημα (από 1/5 έως και 31/12), δικαιούνται να λάβουν τμήμα του δώρου ανάλογο με τη χρονική διάρκεια της εργασιακής τους σχέσης.

Σε αυτή τη περίπτωση το δώρο Χριστουγέννων υπολογίζεται ως εξής: 2/25 του μηνιαίου μισθού ή 2 ημερομίσθια – ανάλογα με το πώς αμείβονται – για κάθε 19 ημερολογιακές ημέρες διάρκειας της εργασιακής σχέσης. Ακόμα και οι μισθωτοί που εργάστηκαν χρονικό διάστημα μικρότερο των 19ημέρων δικαιούνται ανάλογο κλάσμα του δώρου.

Εκτός από την περίπτωση που η εργασία παρασχέθηκε χωρίς διακοπή όλο το διάστημα από την 1η Μαΐου έως την 31η Δεκεμβρίου, στο διάστημα αυτό συνυπολογίζονται και όλες οι ημέρες που οι εργαζόμενοι-ες απουσιάζουν νόμιμα από την εργασία τους (πχ με ετήσια άδεια, με άδεια μητρότητας, με σπουδαστική άδεια). Ειδικά ως προς την απουσία των εργαζομένων λόγω ασθένειας, στο διάστημα υπολογισμού του δώρου Χριστουγέννων συνυπολογίζονται τα «τριήμερα ασθενείας», δηλαδή ο χρόνος απουσίας κατά τον οποίο δεν καταβάλλεται επίδομα ασθενείας,, ενώ αφαιρούνται τα διαστήματα που καταβάλλεται από τον ασφαλιστικό φορέα επίδομα ασθενείας.

2024-11-26_140126.jpg

 

Στην έννοια των τακτικών αποδοχών, σύμφωνα με τη νομολογία των δικαστηρίων εντάσσονται επίσης και:

το επίδομα αδείας: για τον υπολογισμό στο δώρο της αναλογίας του επιδόματος αδείας πολλαπλασιάζουμε το συνολικό ποσό του δώρου που δικαιούται ο μισθωτός επί τον συντελεστή 0,041666 Παράδειγμα: εργαζόμενος με δώρο Χριστουγέννων 900 ευρώ (μικτό μισθό) με την προσαύξηση του συντελεστή αδείας θα πρέπει να πάρει 938 ευρώ.

  • -η αμοιβή της νόμιμης υπερωρίας ,εφόσον παρέχεται τακτικά
  • -η αμοιβή της υπερεργασίας, εφόσον η εργασία αυτή πραγματοποιείται τακτικά
  • -η αμοιβή για εργασία την Κυριακή και σε εξαιρέσιμες γιορτές ή σε νυκτερινές ώρες, εφόσον η απασχόληση είναι τακτική και μόνιμη.
  • -η αξία του χορηγούμενου γάλακτος ημερησίως.
  • -η πρόσθετη αμοιβή που δίνεται από τον εργοδότη οικειοθελώς για μεγαλύτερη παραγωγική απόδοση (πριμ), όταν επαναλαμβάνεται για μεγάλο χρονικό διάστημα και σε τακτά χρονικά διαστήματα.
  • -τα φιλοδωρήματα που δίνονται στους μισθωτούς από τρίτους.
  • -τα οδοιπορικά έξοδα, όταν δεν εξαρτώνται από την πραγματοποίηση υπηρεσιακών μετακινήσεων, δεν υπόκεινται σε απόδοση λογαριασμού και δεν διακόπτονται κατά την διάρκεια ασθένειας ή άδειας.
  • -το επίδομα μη απουσίας (τακτικότητας)
  • -το επίδομα κατοικίας

Υπολογισμός του Δώρου Χριστουγέννων στους ωρομίσθιους

Για όσους αμείβονται με ωρομίσθιο ο υπολογισμός γίνεται βάσει του μέσου όρου των αποδοχών του διαστήματος από 1-5-2016 μέχρι 31-12-2016.Διαιρούνται δηλαδή οι συνολικές αμοιβές που έλαβε ο μισθωτός μέσα στο διάστημα αυτό δια του αριθμού των ημερών του διαστήματος αυτού κατά τις οποίες ο μισθωτός εργάσθηκε η διατήρησε αξίωση για τις αποδοχές του. Το ποσό που προκύπτει πολλαπλασιάζεται επί τον αριθμό των ημερομισθίων που αναλογούν στη διάρκεια της εργασιακής σχέσης.

Υπολογισμός του Δώρου Χριστουγέννων στους εργαζόμενους με μερική απασχόληση.

Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται καθημερινά λιγότερες ώρες (σε σχέση με τη πλήρη απασχόληση) θα λάβουν ως δώρο Χριστουγέννων όσα ημερομίσθια λαμβάνει και ο εργαζόμενος με πλήρη απασχόληση έχοντας όμως ως βάση υπολογισμού τις μειωμένες αποδοχές και αναλόγως με τον χρόνο απασχόλησης του από 01/05/2016 έως 31/12/2016.

Υπολογισμός του Δώρου Χριστουγέννων στους εργαζόμενους με διαλείπουσα εργασία (εκ περιτροπής απασχόληση).

Οι εργαζόμενοι που απασχολούνται λιγότερες από 5 ημέρες τη βδομάδα (για τους απασχολούμενους με πενθήμερο) και λιγότερες από 6 ημέρες τη εβδομάδα (για τους απασχολούμενους με 6ήμερο) δικαιούνται δώρο Χριστουγέννων 1 ημερομίσθιο για κάθε 8 πραγματοποιηθέντα ημερομίσθια μέσα στο διάστημα από 01/05/2016 έως 31/12/2016.

Προσοχή: Σε όλες τις περιπτώσεις το ποσό του δώρου προσαυξάνεται με τον συντελεστή αδείας 0,041666.

Πότε θα καταβληθεί στους ανέργους

Το πρώτο δεκαήμερο του Δεκεμβρίου 2024 αναμένεται να πληρωθούν οι άνεργοι το δώρο Χριστουγέννων και τα τακτικά επιδόματα της ΔΥΠΑ.

Ειδικότερα νωρίτερα θα ξεκινήσει η προπληρωμή της τακτικής επιδότησης ανεργίας και του βοηθήματος ανεργίας αυτοαπασχολουμένων, καθώς και η προπληρωμή του Δώρου Χριστουγέννων σε επιδοτούμενους ανέργους, σε δικαιούχους της ειδικής παροχής προστασίας της μητρότητας, του επιδόματος γονικής αδείας και του επιδόματος εργασίας.

Οι πιστώσεις των επιδομάτων και του Δώρου Χριστουγέννων θα γίνουν από τη Δημόσια Υπηρεσία Απασχόλησης (ΔΥΠΑ) με απευθείας κατάθεση στους τραπεζικούς λογαριασμούς. Δεν απαιτείται καμία ενέργεια από τους δικαιούχους και δεν υφίσταται κανένας λόγος προσέλευσης στα Κέντρα Προώθησης Απασχόλησης (ΚΠΑ2). Οι πληρωμές εμφανίζονται στους τραπεζικούς λογαριασμούς εντός 3 εργάσιμων ημερών μετά την καταβολή τους από τη ΔΥΠΑ.

Υπενθυμίζεται ότι η προπληρωμή των επιδομάτων όσων ανέργων έχουν υποχρέωση δήλωσης παρουσίας κατά το χρονικό διάστημα από αρχές Δεκεμβρίου 2024 έως αρχές Ιανουαρίου 2025, θα πραγματοποιηθεί μετά τη δήλωση παρουσίας, η οποία γίνεται αποκλειστικά ηλεκτρονικά.

Το Δώρο Χριστουγέννων από τη ΔΥΠΑ δεν χορηγείται στους μακροχρόνια ανέργους, καθώς δεν το δικαιούνται, σύμφωνα με ανακοίνωση του υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης. Η διαδικασία είναι αυτοματοποιημένη, οπότε δεν χρειάζεται καμία ενέργεια από τους δικαιούχους, ούτε η φυσική τους παρουσία στα Κέντρα Προώθησης Απασχόλησης (ΚΠΑ2).

Το ποσό του δώρου ισοδυναμεί με ένα πλήρες επίδομα ανεργίας, δηλαδή 509 ευρώ, μετά την αύξηση του κατώτατου μισθού από την 1η Απριλίου 2024. Το ποσό αυτό χορηγείται στους ανέργους που άρχισαν να λαμβάνουν επίδομα από την 1η Μαΐου έως και τις 31 Δεκεμβρίου 2024.

Για κάθε έναν πλήρη μήνα επιδότησης καταβάλλονται τρία (3) ημερήσια επιδόματα Δώρο Χριστουγέννων. Για επιδότηση όλο το προαναφερόμενο διάστημα καταβάλλονται είκοσι πέντε (25) ημερήσια επιδόματα. Αν δεν συμπληρωθεί πλήρης μήνας επιδότησης δεν καταβάλλεται Δώρο Χριστουγέννων.

Δώρο Χριστουγέννων: Τι γίνεται σε περίπτωση μη καταβολής

Η καταβολή του Δώρου Χριστουγέννων πρέπει να γίνει έως τις 21/12 ενώ η ημερομηνία 31/12 αποτελεί δήλη ημέρα (ΑΠ 40/2002 Ολ.) και είναι το απώτερο χρονικό σημείο καταβολής του. Σε περίπτωση που το Δώρο Χριστουγέννων δεν καταβληθεί έγκαιρα, οι εργαζόμενοι πρέπει να προσφύγουν στην οικεία Επιθεώρηση Εργασίας προκειμένου να συνταχθεί μηνυτήρια αναφορά. Η μηνυτήρια αναφορά διαβιβάζεται στον Εισαγγελέα για την άσκηση ατομικής δίωξης σε βάρος του εργοδότη ενώ παράλληλα διαβιβάζεται και στο οικείο αστυνομικό τμήμα για την κίνηση της αυτόφωρης διαδικασίας. Για την υποβολή της μηνυτήριας αναφοράς στην Επιθεώρηση Εργασίας οι εργαζόμενοι δεν πληρώνουν παράβολο. Εάν όμως καταθέσουν ατομική μήνυση οφείλουν να πληρώσουν ατομικό παράβολο ποσού 100 ευρώ (+20% προσαύξηση).

Στη μηνυτήρια αναφορά θα πρέπει να αναγράφονται τα στοιχεία της επιχείρησης και τα στοιχεία κατοικίας του εργοδότη, εάν αυτό είναι δυνατό, δεδομένου ότι η διαδικασία του αυτοφώρου διαρκεί 48 ώρες.

Σε κάθε περίπτωση μη καταβολής του Δώρου Χριστουγέννων, μέσα στην τασσόμενη προθεσμία, οι Κοινωνικοί Επιθεωρητές Εργασίας του Σ.ΕΠ.Ε έχουν υποχρέωση να επεμβαίνουν άμεσα, διενεργώντας ελέγχους και να βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα, για την άσκηση της διαδικασίας του αυτοφώρου και την επιβολή των σχετικών κυρώσεων.

 

Πηγή: documentonews.gr

2024-11-26_135816.jpg

 

Καταιγιστικές εξελίξεις στο διπλωματικό πεδίο, παρά τη συνεχιζόμενη σφαγή από το Ισραήλ στη Μέση Ανατολή.

Θέμα ωρών είναι η ισραηλινή απάντηση επί του αμερικανικού σχεδίου για κατάπαυση πυρός στον Λίβανο, όπως μεταδίδουν διεθνή ΜΜΕ, καθώς η κυβέρνηση συνεδριάζει σήμερα το βράδυ. Το αποκαλούμενο συμβούλιο ασφαλείας αναμένεται να αποφασίσει σήμερα για το σχέδιο που προωθούν οι ΗΠΑ με τη συνδρομή και της Γαλλίας. 

Αμερικανοί και Γάλλοι αξιωματούχοι εκφράζουν αισιοδοξία ότι μια συμφωνία είναι κοντά, παρά την μεγάλη κλιμάκωση των επιχειρήσεων του Τελ Αβίβ που έχουν κοστίσει τη ζωή σε δεκάδες ανθρώπους τις τελευταίες ημέρες. 

Πηγές από την κυβέρνηση του Λιβάνου, μάλιστα, σημείωναν στο πρακτορείο Reuters ότι Τζο Μπάιντεν και Εμανουέλ Μακρόν είναι έτοιμοι να ανακοινώσουν τη συμφωνία εντός της ημέρας.

Τι περιλαμβάνει το σχέδιο 

Όπως μετέδωσε η αμερικανική ιστοσελίδα Axios το αμερικανικό σχέδιο προβλέπει κατάπαυση πυρός για 60 ημέρες, κατά τη διάρκεια των οποίων τόσο ο ισραηλινός στρατός, όσο και οι μαχητές της Χεζμπολά θα αποσυρθούν από τα σύνορα των δυο κρατών και θα αναπτυχθούν οι λιβανικές ένοπλες δυνάμεις.

Το σχέδιο συμπεριλαμβάνει τη δημιουργία διεθνούς επιτροπής επιτήρησης της εφαρμογής της συμφωνίας, πρόσθεσε το ρεπορτάζ, κάνοντας λόγο για αμερικανικές διαβεβαιώσεις πως θα υποστηριχθούν τυχόν ισραηλινές επιχειρήσεις σε περίπτωση εχθρικής ενέργειας του σιιτικού κινήματος.

Η μεσολάβηση βασίζεται στην απόφαση 1701 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που αφορούσε το τέλος του προηγούμενου πολέμου ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολά, το 2006, και προβλέπει πως μόνο ο στρατός του Λιβάνου και οι κυανόκρανοι πρέπει να είναι ανεπτυγμένοι στα σύνορα των δυο χωρών.

Οι ακραίοι της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου, πάντως, επιμένουν στρατιωτικά με τον υπουργό Άμυνας Ιταμάρ Μπεν Γκβιρ να διαμηνύει ότι η συμφωνία κατάπαυσης πυρός θα είναι ένα μεγάλο λάθος και να καλεί τον πρωθυπουργό έστω και την τελευταία στιγμή να κάνει πίσω και να συνεχίσει τον πόλεμο μέχρι την τελική νίκη.

Και για τη Γάζα;

Ενώ τις τελευταίες ημέρες η συζήτηση για κατάπαυση πυρός στον Λίβανο έχει ανάψει για τα καλά, δεν ακούγεται λέξη για μια ανάλογη εξέλιξη και στο μεγάλο μέτωπο της Γάζας, εκεί όπου το Ισραήλ βρίσκεται υπόλογο για γενοκτονία και σοβαρά εγκλήματα πολέμου.

Μόνο μέσα στη νύχτα έντεκα άτομα σκοτώθηκαν αεροπορικές επιδρομές στα βόρεια της Λωρίδας, ενώ η βροχή και ο ερχομός του χειμώνα κάνουν τη ζωή ακόμη πιο δυσβάσταχτη για τους εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένους μέσα στον θύλακα. 

«Υπάρχουν περίπου 65.000 άνθρωποι στις πολιορκημένες ζώνες» στη βόρεια Λωρίδα της Γάζας. «Ακούμε πως ψάχνουν σε κάδους σκουπιδιών, στα συντρίμμια, προσπαθούν να βρουν παλιές κονσέρβες, οποιοδήποτε τρόφιμο μπορούν», είπε εκπρόσωπος της υπηρεσίας των Ηνωμένων Εθνών για τους παλαιστίνιους πρόσφυγες (UNRWA), η Λουίζ Γουότεριτζ, που βρίσκεται στον παλαιστινιακό θύλακο.

Οι ισραηλινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας έχουν στοιχίσει τη ζωή σε τουλάχιστον 44.235 ανθρώπους, στην πλειονότητά τους αμάχους, σύμφωνα με δεδομένα του υπουργείου Υγείας της Χαμάς, που θεωρούνται αξιόπιστα από τον ΟΗΕ.

Την ίδια στιγμή αναλυτές εκτιμούν ότι μια εκεχειρία στον Λίβανο απλά θα επιδεινώσει την κατάσταση στη Γάζα, καθώς καταγγέλλουν το σχέδιο του Ισραήλ για να προετοιμάσει μπαράζ εποικισμών στην Λωρίδα.

Ο Αμπέντ Αμπού Σαντέ, πολιτικός επιστήμονας με βάση τη Τζάφα, εκτιμά ότι το υπουργικό συμβούλιο θα δώσει το πράσινο φως προκειμένου να επικεντρωθεί ο IDF ξανά στις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα προκειμένου να ξεκινήσει τους εποικισμούς που σχεδιάζει στα βόρεια της περιοχής.

Ακόμη και η κουβέντα για την κατάπαυση πυρός με τη Χαμάς και την απελευθέρωση των ομήρων έχει ατονίσει τις τελευταίες ημέρες.

Από την πλευρά του ο Μάικλ Χέρτζογκ, πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, μιλώντας για την εκεχειρία στον Λίβανο, εκτίμησε ότι αυτή θα φέρει χαλάρωση των αμερικανικών περιορισμών στην παράδοση όπλων προς το Τελ Αβίβ.

Όπλα που προφανώς θα χρησιμοποιηθούν κατά των Παλαιστινίων στη Γάζα.

 

Πηγή: efsyn.gr

2024-11-26_135553.jpg

 

Την παράταση για δύο ακόμα έτη, έως τις 31/12/2026, της ανάθεσης στο ΝΑΤ της εκτέλεσης και διεκπεραίωσης των εργασιών επί θεμάτων παροχών συντάξεων και εφάπαξ ναυτικών, αποφάσισε ο αρμόδιος υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Παναγιώτης Τσακλόγλου.

Συγκεκριμένα, ο κ. Τσακλόγλου παρατείνει την με αριθ.116905/5-12-2022 (Β’ 6249) προηγούμενη Απόφασή του σχετικά με την ανάθεση στο ΝΑΤ της εκτέλεσης και διεκπεραίωσης των εργασιών επί θεμάτων παροχών και εσόδων των τ. ΚΕΑΝ, ΤΠΑΕΝ και ΤΠΚΠΕΝ του e-ΕΦΚΑ.

Η νέα απόφαση αποτελεί σε μεγάλο βαθμό αναγνώριση της σημαντικής δουλειάς που έχει γίνει τα τελευταία τρία χρόνια στο ΝΑΤ και έχει οδηγήσει στην ελαχιστοποίηση των εκκρεμοτήτων στις απονομές κύριων και επικουρικών συντάξεων και εφάπαξ, στην επιτάχυνση της εκκαθάρισης φακέλων που παρουσιάζουν νομικές επιπλοκές και στη μείωση του χρόνου απονομής συντάξεων και εφάπαξ, σε κάτω από 5 μήνες για ασφαλισμένους με αμιγή ναυτική υπηρεσία και εντός του μήνα των αιτήσεων για μεταβιβάσεις συντάξεων χηρείας.

Παράλληλα, αναγνωρίζει τον ιστορικό ρόλο και τη διαχρονική προσφορά του αρχαιότερου ασφαλιστικού φορέα της Ελλάδας για τους Έλληνες ναυτικούς, εργαζόμενους και συνταξιούχους, και τις οικογένειες τους.

Ο υφυπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης δήλωσε: «Με τη νέα Απόφαση παρατείνουμε για δύο ακόμα χρόνια την αρμοδιότητα του ΝΑΤ σε θέματα παροχών συντάξεων και εφάπαξ ναυτικών.

Το ΝΑΤ υπήρξε ανέκαθεν ο θεσμικός φορέας της ναυτοσύνης και με την προσήλωση των στελεχών του αλλά και με νέα, σύγχρονα εργαλεία, συνεχίζει να βρίσκεται καθημερινά στο πλευρό του Έλληνα ναυτικού και της Ελληνικής Ναυτιλίας, έχοντας πάντα ως γνώμονα την καλύτερη εξυπηρέτηση τους».

Από την πλευρά του, ο Γενικός Γραμματέας Κοινωνικών Ασφαλίσεων και έως πρότινος Διοικητής του ΝΑΤ, Κωνσταντίνος Τσαγκαρόπουλος, δήλωσε:

«Έχοντας γυρίσει σελίδα και κάνοντας πράξη την ψηφιακή μετάβαση, όχι ως αυτοσκοπό αλλά ως σταθερή βάση για την παροχή σύγχρονων υπηρεσιών, το ΝΑΤ ανταποκρίνεται στις προκλήσεις της σήμερα, σχεδιάζει το αύριο, κερδίζει την εμπιστοσύνη των ασφαλισμένων και, δικαίως, διατηρεί τον ιστορικό θεσμικό ρόλο του, μέσα από τον οποίο στηρίζει πολύπλευρα τον Έλληνα ναυτικό και την Ελληνική Ναυτιλία».

 

Πηγή: limenikanea.gr

Γιατί το άσθμα, τα εμφράγματα και πολλές άλλες παθήσεις τείνουν να εκδηλώνονται τις πρώτες πρωινές ώρες;

2024-11-26_135154.jpg

 

Μια πιθανή εξήγηση ανακάλυψαν ερευνητές από το εργαστήριο του καθηγητή Gad Asher στο Τμήμα Βιομοριακών Επιστημών του Ινστιτούτου Επιστημών Weizmann.

Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι ένα βασικό συστατικό του κιρκάδιου ρυθμού μας -του 24ωρου εσωτερικού μοριακού ρολογιού που χτυπάει σε κάθε κύτταρο- ρυθμίζει την αντίδραση του οργανισμού στην έλλειψη οξυγόνου.

Αυτό το συστατικό, το οποίο υφίσταται αλλαγές κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας, θα μπορούσε να επηρεάσει τον χρόνο εμφάνισης των ασθενειών που επηρεάζονται από τον κύκλο του οξυγόνου του σώματος.

Ως πλάσματα που αναπνέουμε, η ικανότητά μας να αντιλαμβανόμαστε και να αντιδρούμε σε έλλειψη οξυγόνου, είναι τόσο ζωτικής σημασίας όσο και ο αέρας που αναπνέουμε. Το βραβείο Νόμπελ Ιατρικής για το 2019 απονεμήθηκε σε τρεις ερευνητές που είχαν ανακαλύψει τον επαγόμενο από την υποξία παράγοντα 1-άλφα (HIF-1α), την πρωτεΐνη-κλειδί που καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο κάθε κύτταρο ανταποκρίνεται στην έλλειψη οξυγόνου.

Όσο υπάρχει άφθονο οξυγόνο, η πρωτεΐνη παραμένει ασταθής και διασπάται γρήγορα. Όταν όμως υπάρχει έλλειψη οξυγόνου, σταθεροποιείται, συσσωρεύεται και εισέρχεται στους πυρήνες των κυττάρων, όπου ενεργοποιεί πολυάριθμα γονίδια ζωτικής σημασίας για την αντίδραση στην έλλειψη οξυγόνου.

Αποδεικνύεται, ωστόσο, ότι ο HIF-1α δεν είναι ο μόνος παίκτης-κλειδί.

Στη νέα μελέτη που διεξήχθη στο εργαστήριο του Asher, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι η πρωτεΐνη BMAL1, ένα βασικό συστατικό των κιρκάδιων ρολογιών μας, παίζει επίσης σημαντικό ρόλο στην αντίδραση του οργανισμού στην έλλειψη οξυγόνου και είναι απαραίτητη για τη σταθεροποίηση και την ενεργοποίηση της πρωτεΐνης HIF-1α.

Η μελέτη υποδηλώνει επίσης ότι η BMAL1 είναι κάτι περισσότερο από μια απλή «ενίσχυση» και ότι παίζει ρόλο ανεξάρτητο από την HIF-1α στην ενεργοποίηση του οργανισμού για την αντιμετώπιση της έλλειψης οξυγόνου. Αυτά τα νέα ευρήματα θα μπορούσαν να εξηγήσουν γιατί η αντίδραση του οργανισμού στην έλλειψη οξυγόνου και η αντιμετώπισή του αλλάζουν κατά τη διάρκεια της ημέρας και της νύχτας.

Πρωτεΐνη ημέρας, πρωτεΐνη νύχτας

Οι ερευνητές από το εργαστήριο του Asher, το οποίο εδώ και χρόνια μελετά τη σχέση μεταξύ του μεταβολισμού και των κιρκάδιων ρολογιών, είχαν ανακαλύψει ότι ο ηπατικός ιστός ανταποκρίνεται διαφορετικά στην έλλειψη οξυγόνου σε διαφορετικές ώρες της ημέρας.

Για να εμβαθύνουν στην κατανόηση της σχέσης μεταξύ του οξυγόνου, του ηπατικού ιστού και των κιρκάδιων ρυθμών, δημιούργησαν τρεις ομάδες γενετικά τροποποιημένων ποντικών που δεν μπορούσαν να παράγουν είτε τη μία είτε και τις δύο προαναφερθείσες πρωτεΐνες στον ηπατικό ιστό τους: Η πρώτη ομάδα δεν παρήγαγε την HIF-1α, την πρωτεΐνη που ρυθμίζει την απόκριση στην έλλειψη οξυγόνου, η δεύτερη δεν παρήγαγε την BMAL1, το βασικό συστατικό του κιρκάδιου ρολογιού και η τρίτη δεν παρήγαγε καμία από τις δύο.

Στη συνέχεια οι ερευνητές εξέτασαν τι συνέβη σε κάθε ομάδα όταν μειώθηκαν τα επίπεδα οξυγόνου. Διαπίστωσαν ότι, ελλείψει BMAL1, η πρωτεΐνη HIF-1α δεν κατάφερε να συσσωρευτεί όπως συμβαίνει σε μια φυσιολογική απόκριση στην έλλειψη οξυγόνου.

Ανακάλυψαν επίσης ότι αυτές οι δύο πρωτεΐνες -ξεχωριστά και μαζί- είναι σε μεγάλο βαθμό υπεύθυνες για την ενεργοποίηση της γενετικής απόκρισης που απαιτείται για την αντιμετώπιση της έλλειψης οξυγόνου.

«Ο μηχανισμός που ανακαλύψαμε, ο οποίος συνδυάζει και τις δύο πρωτεΐνες, είναι πιθανότατα ο κύριος μηχανισμός με τον οποίο τα θηλαστικά αντιμετωπίζουν την έλλειψη οξυγόνου», λέει ο Asher.

«Αυτά και άλλα ευρήματα μας βοήθησαν να κατανοήσουμε ότι το κιρκάδιο ρολόι όχι μόνο ανταποκρίνεται στην έλλειψη οξυγόνου, όπως ήταν ήδη γνωστό, αλλά ότι στην πραγματικότητα ενεργοποιεί τον μηχανισμό του οργανισμού για την αντιμετώπιση της έλλειψης οξυγόνου».

Οι επιστήμονες εξεπλάγησαν ιδιαίτερα όταν ανακάλυψαν ότι, σε αντίθεση με τα ποντίκια της ομάδας ελέγχου και εκείνα των οποίων ο ηπατικός ιστός δεν παρήγαγε μία από τις πρωτεΐνες, είτε την HIF-1α είτε την BMAL1, τα ποντίκια που στερούνταν και τις δύο αυτές πρωτεΐνες είχαν πολύ χαμηλά ποσοστά επιβίωσης σε συνθήκες έλλειψης οξυγόνου με τρόπο που εξαρτιόταν από τον χρόνο: Τα ποσοστά θνησιμότητάς τους ήταν υψηλά κατά τη διάρκεια της νύχτας, αλλά όχι υπό τις ίδιες συνθήκες κατά τη διάρκεια της ημέρας. Τα ευρήματα αυτά δείχνουν ότι ο συνδυασμός των HIF-1α και BMAL1 διαδραματίζει σημαντικό, χρονικά εξαρτώμενο ρόλο στην αντιμετώπιση της έλλειψης οξυγόνου.

«Γνωρίζουμε ότι η BMAL1 υφίσταται αλλαγές κατά τη διάρκεια του φυσικού κιρκάδιου κύκλου, γεγονός που θα μπορούσε να εξηγήσει γιατί τα ποσοστά θνησιμότητας ποικίλλουν κατά τη διάρκεια της ημέρας και ίσως επίσης γιατί οι ασθένειες που σχετίζονται με την έλλειψη οξυγόνου εξαρτώνται από τον χρόνο», λέει ο Asher.

Το επόμενο στάδιο της μελέτης ήταν να αποσαφηνιστεί η αιτία θανάτου στα ποντίκια εκείνα που είχαν τροποποιηθεί γενετικά ώστε να μην παράγουν καμία από τις δύο πρωτεΐνες στο συκώτι τους. Οι ερευνητές εξεπλάγησαν όταν ανακάλυψαν μόνο μια μικρή βλάβη στον ιστό, η οποία δεν ήταν αρκετή για να εξηγήσει από μόνη της τη θνησιμότητα.

Διαπίστωσαν επίσης ότι τα ποντίκια αυτά είχαν εξαρχής χαμηλά επίπεδα οξυγόνου στο αίμα, ακόμη και πριν εκτεθούν σε συνθήκες έλλειψης οξυγόνου. Τα ευρήματα αυτά οδήγησαν στην υποψία ότι η αιτία του θανάτου συνδεόταν με βλάβη στην ικανότητα των πνευμόνων να απορροφούν οξυγόνο και όχι με την αντίδραση του ήπατος στην έλλειψη οξυγόνου.

Πολλοί άνθρωποι με ηπατική νόσο, όλων των επιπέδων σοβαρότητας, αναπτύσσουν επίσης μια παθολογική κατάσταση που ονομάζεται ηπατοπνευμονικό σύνδρομο, κατά την οποία τα αιμοφόρα αγγεία στους πνεύμονες διαστέλλονται, οδηγώντας σε επιταχυνόμενη ροή αίματος στους πνεύμονες που μειώνει την ικανότητα απορρόφησης οξυγόνου.

Οι ερευνητές ανακάλυψαν το ίδιο φαινόμενο σε ποντίκια που στερούνταν τόσο την HIF-1α όσο και την BMAL1 στο συκώτι τους. Τα ποντίκια αυτά χρησιμοποιούνται τώρα ως το πρώτο γενετικό ερευνητικό μοντέλο του είδους του για το ηπατοπνευμονικό σύνδρομο, σε μελέτες που μπορεί να ρίξουν φως στους μηχανισμούς που εμπλέκονται σε αυτή την κατάσταση.

«Εντοπίσαμε αυξημένη παραγωγή μονοξειδίου του αζώτου στους πνεύμονες, η οποία προκαλεί διαστολή των αιμοφόρων αγγείων. Ως αποτέλεσμα, το αίμα ρέει στους πνεύμονες πολύ πιο γρήγορα και δεν παρέχει αποτελεσματικά οξυγόνο», προσθέτει ο Asher. «Δεν γνωρίζουμε ακόμη μέσω ποιων μηχανισμών η ηπατική βλάβη επηρεάζει τη λειτουργία των πνευμόνων, αλλά τα αρχικά ευρήματα από το γενετικό μοντέλο ποντικού μας υποδεικνύουν μια ενδιαφέρουσα ομάδα πρωτεϊνών που θα μπορούσαν να αποτελούν μέρος της επικοινωνίας μεταξύ του ήπατος και των πνευμόνων. Στα ποντίκια που ανέπτυξαν το ηπατοπνευμονικό σύνδρομο, η επικοινωνία αυτή διαταράχθηκε. Εάν αυτές οι πρωτεΐνες παράγονται και στους ανθρώπινους ασθενείς και πράγματι συνδέονται με το σύνδρομο, θα μπορούσαν να χρησιμεύσουν ως στόχος για μια μελλοντική θεραπεία».

Τα ευρήματα δημοσιεύτηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism.

 

Πηγή: onmed.gr

Σελίδα 163 από 4477
  • Τελευταια
  • Δημοφιλή