Η Ευρώπη-φρούριο επεκτείνει τα σύνορά της ώς τις ακτές τις Βόρειας Αφρικής και οι ένοπλες δυνάμεις της δεν θα αρκούνται πια στην «άμυνα», αλλά περνούν στην «επίθεση» ενάντια στους κολασμένους της Γης.

Αυτή είναι η ουσία της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση. Ενώ χύθηκαν πολλά κροκοδείλια δάκρυα τις μέρες που οι εκατοντάδες νεκροί στον πάτο της Μεσογείου βρέθηκαν στα πρωτοσέλιδα, και ενώ ειπώθηκαν πολλά μεγάλα λόγια για «τις ευθύνες που πρέπει να αναλάβουμε ως Ευρώπη», το νέο σχέδιο που επεξεργάζεται η ΕΕ είναι συνέχεια (και κλιμάκωση) της δολοφονικής πολιτικής που έχει μετατρέψει τη Μεσόγειο σε νεκροταφείο.
Υποδοχή;
Ως προς το ζήτημα της υποδοχής μεταναστών και προσφύγων, τα μόνα μέτρα που υπάρχουν είναι η προσπάθεια για πιο «ισομερή κατανομή» των προσφύγων στο εσωτερικό της ΕΕ και η εισαγωγή της «μπλε κάρτας» για κάποιους μετανάστες.
Το ζήτημα της «κατανομής» δείχνει να σκοντάφτει πριν καλά καλά ανακοινωθεί. Το ένα μετά το άλλο, μια σειρά ευρωπαϊκά κράτη αντιδρούν στην προοπτική να παρέχουν φιλοξενία σε πρόσφυγες. Αρκετά από αυτά τα κράτη είναι από τα πλουσιότερα στον πλανήτη και έχουν βαριές ευθύνες για την κατάσταση στην περιφέρεια που οδηγεί μεγάλα τμήματα πληθυσμών να ξεριζώνονται αναζητώντας στον ήλιο μοίρα.
Η «μπλε κάρτα» είναι η αντίστοιχη της «πράσινης κάρτας» των ΗΠΑ και θα παρέχεται σε «υψηλά εξειδικευμένους» μετανάστες εργάτες που τα κράτη-μέλη εκτιμούν ότι έχει ανάγκη η οικονομία τους. Τη λογική τέτοιου τύπου ρυθμίσεων είχε καταγγείλει η Σενεγαλέζα συγγραφέας Φατού Ντιομέ, σε μια ομιλία της σε πάνελ για το μεταναστευτικό:
«Και αυτή η βίζα της Σένγκεν για την οποία μιλάτε... αυτή η βίζα μού δίνει την ευκαιρία να κληθώ να μιλήσω στα πανεπιστήμιά σας όταν θεωρείται το μυαλό μου χρήσιμο και κερδοφόρο για σας, αλλά σας ενοχλεί που ο αδελφός μου, που ίσως δεν έχει τα πτυχία που έχω εγώ, ίσως θέλει να έρθει στην Ευρώπη για να εργαστεί στην οικοδομή, αυτή η ιδέα κάνει τις χώρες σας σχιζοφρενικές. Δεν μπορείτε να διαχωρίζετε τους μετανάστες σε χρήσιμους και τοξικούς».
Καταστολή
Αν αυτά είναι λοιπόν τα μόνα σημεία του νέου σχεδίου που αφορούν την υποδοχή, τον τόνο δίνουν τα κατασταλτικά μέτρα.
Τα μέσα και οι δυνάμεις της Frontex θα τριπλασιαστούν, με σημαντική αύξηση των δαπανών για την ενίσχυση των επιχειρήσεων Triton και Poseidon. Και -το σημαντικότερ- προχωρά τελικά η απόφαση για κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Μεσόγειο ενάντια στα «δίκτυα των διακινητών». Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις θα οργανώσουν επιθέσεις στις ακτές της Λιβύης και της Βόρειας Αφρικής για να αποτρέψουν τους πρόσφυγες ακόμα και να επιχειρήσουν να ξεφύγουν από την κόλαση στην οποία βρίσκονται.
Όσο κι αν είναι κανείς εξοικειωμένος με τη λειτουργία του ιμπεριαλισμού και ιδιαίτερα με τις πρακτικές των μεγάλων δυτικών καπιταλισμών απέναντι στον «Τρίτο Κόσμο», δεν παύει να σοκάρει πως η ουσία της στρατηγικής των ΗΠΑ-ΕΕ απέναντι στη Μέση Ανατολή και την Αφρική συνοψίζεται στο «κι άλλος πόλεμος είναι η απάντηση, όποια κι αν είναι η ερώτηση». Η επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ δήλωσε πως θα είναι ναυτική επιχείρηση και δεν θα γίνουν βομβαρδισμοί. Ωστόσο, έγγραφο που διέρρευσε στον «Guardian» εισηγούνταν εκστρατεία «από αέρα και θάλασσα». Πέρα από τον συγκεκριμένο χαρακτήρα που θα πάρει τελικά η επίθεση, δεν παύει να είναι πολεμική, και ξέρουμε καλά πόσο υπολογίζουν οι δυτικές κυβερνήσεις τις «παράπλευρες απώλειες» όταν πηγαίνουν σε πόλεμο. Άλλωστε οι νεκροί στο βυθό της Μεσογείου αρκούν ως προειδοποίηση για το πώς αντιλαμβάνεται η ΕΕ τις «επιχειρήσεις αποτροπής».
Η αντιμετώπιση των μεταναστών και των προσφύγων ως «εχθρικών εισβολέων» έχει γίνει ξεδιάντροπα πλέον η κυρίαρχη ιδεολογία. Στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Αντάλια της Τουρκίας, στις «νέες απειλές» που αντιμετωπίζουν τα ευρωπαϊκά κράτη-μέλη της ιμπεριαλιστικής συμμαχίας, πλάι στο Ισλαμικό Κράτος και τη Ρωσία δέσποζαν τα «κύματα παράνομων μεταναστών στα νότια σύνορα της ΕΕ»! Το ΝΑΤΟ έχει άλλωστε ήδη προθυμοποιηθεί να στηρίξει στρατιωτικά τις επιχειρήσεις της ΕΕ στις ακτές της Β. Αφρικής.
Ισλαμοφοβία
Για να νομιμοποιηθεί ιδεολογικά αυτή η βαθιά κυνική και βάρβαρη πολιτική, χρησιμοποιείται όλο και πιο έντονα η ισλαμοφοβία. Θα αρκεστούμε σε ένα παράδειγμα του τελευταίου καιρού.
Πρόσφατα, το «Δίκτυο για τη Μεταρρύθμιση στην Ελλάδα και την Ευρώπη», το θινκ τανκ της Άννας Διαμαντοπούλου, οργάνωσε εκδήλωση στην Αθήνα με θέμα «Η απειλή του φανατικού Ισλάμ και η εσωτερική ασφάλεια». Ομιλητές ήταν οι Χρυσοχοΐδης, Δένδιας και Πανούσης, ενώ προβλήθηκε και βίντεο του Δ. Αβραμόπουλου. Το εξοργιστικό είναι πως σε μια εκδήλωση για το «φανατικό Ισλάμ», όλοι οι ομιλητές (και ο νυν υπουργός ΠροΠο) αναλώθηκαν σχεδόν αποκλειστικά στο μεταναστευτικό ζήτημα και πώς θα αντιμετωπιστεί! Χωρίς να κρατηθούν έστω τα προσχήματα, η σύνοψη της συζήτησης κατέληγε λίγο-πολύ στο ότι «η Frontex μας φυλάει από τους τζιχαντιστές».
Πλέον, με την απόφαση για επίθεση στη Λιβύη, αναβαθμίζεται και η προπαγάνδα ενάντια στους «αδίστακτους διακινητές». Όχι ότι πολλοί από αυτούς δεν είναι αδίστακτοι, αλλά δεν είναι αυτοί οι υπαίτιοι. Η στοχοποίηση των διακινητών είναι ένας τρόπος να αποκτήσει «ηθική» και «ανθρώπινο πρόσωπο» η στοχοποίηση των ίδιων των μεταναστών και προσφύγων. Στο εξαιρετικό κείμενο «Όχι στο μύθο των δουλεμπόρων - Δικαίωμα στη μετακίνηση», που υπογράφεται από πάνω από 300 πανεπιστημιακούς και ερευνητές σε θέματα μετανάστευσης από όλο τον κόσμο, επισημαίνεται η υποκρισία της όλο και πιο συχνής χρήσης του όρου «δουλέμποροι του 21ου αιώνα»:
«Οι Αφρικανοί σκλάβοι δεν ήθελαν να μετακινηθούν. Κρατούνταν σε μπουντρούμια μέχρι τη στιγμή που φορτώνονταν αλυσοδεμένοι σε πλοία.
Σήμερα, όσοι ξεκινούν το ταξίδι προς την Ευρώπη θέλουν να ταξιδέψουν. Αν ήταν ελεύθεροι να το κάνουν, θα έπαιρναν κάποια από τις πτήσεις που έχουν δρομολογήσει οι χαμηλού κόστους αεροπορικές εταιρείες μεταξύ Βόρειας Αφρικής και Ευρώπης, για ένα μικρό κλάσμα του ποσού που τους κοστίζει τώρα η εξαιρετικά επικίνδυνη διάβαση της θάλασσας. Και δεν είναι οι “δουλέμποροι” ή οι “διακινητές” αυτοί που τους εμποδίζουν.
Δεν πρόκειται λοιπόν για το σύγχρονο αντίστοιχο του υπερατλαντικού δουλεμπορίου. Όταν προσπαθούμε να το συντρίψουμε στρατιωτικά, δεν υιοθετούμε μια ευγενή στάση ενάντια στα δεινά της δουλείας ή έστω της “διακίνησης”. Απλώς συνεχίζουμε μια μακρά παράδοση κατά την οποία τα κράτη, μεταξύ αυτών τα δουλοκτητικά κράτη του δέκατου όγδοου και του δέκατου ένατου αιώνα, χρησιμοποιούσαν βία για να εμποδίσουν ορισμένες ομάδες ανθρώπων να κινούνται ελεύθερα».
Ποιοι είναι οι δουλέμποροι;
Όπως θυμίζει το ίδιο κείμενο, οι μαύροι αγωνιστές κατά της δουλείας τον 19ο αιώνα ήταν αυτοί που διατύπωσαν ως κεντρικό το αίτημα για το «δικαίωμα στη μετακίνηση». Αν πρέπει λοιπόν να βρούμε ποιοι υποστηρίζουν σήμερα πρακτικές που θυμίζουν τους «δουλεμπόρους», θα πρέπει να κοιτάξουμε στις Βρυξέλλες κι όχι στις ακτές της Αφρικής. Αν θέλουμε να σταματήσει η εκμετάλλευση των εξαθλιωμένων από τους διακινητές, θα πρέπει να αγωνιστούμε για το «δικαίωμα στη μετακίνηση», για ανοιχτά σύνορα, για το γκρέμισμα των τειχών της Ευρώπης-φρούριο.

ΠΗΓΗ: dea.org.gr

Αξιοποιώντας τη συμφωνία της 20ής Φεβρουαρίου, οι δανειστές έχουν αποσπάσει ήδη τοκοχρεολύσια περίπου 7,5 δισ. ευρώ και απαιτούν από την κυβέρνηση να τιμήσει «στο ακέραιο και εγκαίρως» τις υποχρεώσεις χρέους που ανέλαβαν οι προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις, με τις δανειακές συμβάσεις που υπέγραψαν. Την ίδια στιγμή, οι ίδιοι αθετούν τις υποχρεώσεις που ανέλαβαν, αφού δεν έχουν δώσει ούτε σέντσι από... τον Αύγουστο του 2014. Στραγγίζουν, έτσι, συνειδητά την ελληνική κοινωνία από κάθε ικμάδα πόρων.
Αυτός ο εκβιασμός έχει προφανείς πολιτικούς στόχους: προσπαθούν να επιβάλουν στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μια «συμφωνία» που στην καλύτερη των περιπτώσεων θα την εγκλωβίζει στη διαχείριση της υπάρχουσας κατάστασης, αποκλείοντας από τη συζήτηση κάθε φιλεργατικό-φιλολαϊκό μέτρο. Γνωρίζουν ότι μια τέτοια διαχείριση θα φθείρει γρήγορα τον ΣΥΡΙΖΑ, όπως έφθειρε τους προκατόχους του, θα ανοίξει τις πολιτικές προοπτικές για μια κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητας», δηλαδή θα εξουδετερώσει την ανατρεπτική δυναμική των εκλογών της 25 Γενάρη. Και την εξέλιξη αυτήν τη θεωρούν απαραίτητη, όχι μόνο για το «ελληνικό πρόβλημα», αλλά κυρίως για να εμποδίσουν την εξάπλωση των ιδεών της πολιτικής ανατροπής σε όλη την Ευρώπη.
Η αναζωπύρωση της δυναμικής των Podemos αποδεικνύει ότι οι «θεσμοί» έχουν πραγματικούς λόγους να φοβούνται: η παράταση της οικονομικής κρίσης διευρύνει την πολιτική κρίση και αστάθεια, δημιουργεί εύφορο έδαφος για να ανθήσουν παντού οι πολιτικές εργατικής αντίστασης. Γι’ αυτό το «παράδειγμα» ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζεται τόσο άτεγκτα και εχθρικά.
Oμως αυτή η διαπίστωση δημιουργεί ειδικές υποχρεώσεις και στην ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ. Έστω και την τελευταία στιγμή, απαιτείται αλλαγή πορείας στις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ εγκλωβιστεί, με όποια προσχήματα, σε μνημονιακή συμφωνία, θα έχει πάρει το δρόμο προς μια βαθιά κρίση εμπιστοσύνης στη σχέση του με την κοινωνική βάση που τον στήριξε, το δρόμο προς μια γρήγορη ανατροπή ή εσωτερική μετάλλαξη.
Η στάση πληρωμών προς τους τοκογλύφους –μια τακτική που απορρέει και από τη συνεδριακή απόφαση του ΣΥΡΙΖΑ που δήλωνε ότι δεν θα δεχθεί άλλες κοινωνικές θυσίες για τη δύναμη του ευρώ... – είναι ένα ισχυρό όπλο. Πίσω από τη βιτρίνα της ισχύος της Ευρώπης των τραπεζιτών, υπάρχει η πραγματικότητα της Ευρώπης της κρίσης, της όξυνσης των ανταγωνισμών, των οικονομικών και πολιτικών αδιεξόδων.
Για να υπερασπίσει τον κόσμο που εκπροσωπεί, η πολιτική ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ δεν πρέπει να διστάσει να στραφεί στην ανυπακοή, έστω και την τελευταία στιγμή. Ανοίγοντας ταυτόχρονα τη γενικότερη συζήτηση για το χρέος. Επιστρέφοντας με συγκεκριμένες πράξεις στο ριζοσπαστικό πρόγραμμα φιλολαϊκών, φιλεργατικών μεταρρυθμίσεων που υποσχέθηκε προεκλογικά. Με αυτόν τον τρόπο μια ρήξη γίνεται σχεδιασμένη πολιτική με σοβαρές προοπτικές νίκης, και όχι ένα «ατύχημα» (που μπορεί και να αποτελεί τον πρόλογο μιας απότομης στροφής δεξιά) ή ακόμα και ένα όπλο στη φαρέτρα των δανειστών.
Oλα πλέον παίζονται στην κόψη του ξυραφιού...

ΠΗΓΗ: dea.org.gr

του Boaventura de Sousa Santos (*)

Γράφω από την Αθήνα, όπου βρίσκομαι μετά από πρόσκληση του Ινστιτούτου «Νίκος Πουλαντζάς» για να συζητήσουμε τα θέματα και τις προκλήσεις που ταλανίζουν σήμερα τις χώρες της νότιας Ευρώπης και τα πιθανά διδάγματα που πρέπει να αντληθούν από τα καινοτόμα πειράματα που διεξάγονται σήμερα στην Ευρώπη και αλλού στον κόσμο.

Από τη συζήτηση υπήρξε γενική συμφωνία πως ό,τι θα συμβεί στη διάρκεια των επόμενων ημερών ή εβδομάδων κατά τις διαπραγματεύσεις της Ελλάδας με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα και το ΔΝΤ θα είναι αποφασιστικής σημασίας όχι μόνο για τους Έλληνες, αλλά και για τους λαούς της Νότιας Ευρώπης και για την Ευρώπη ως σύνολο.
Αυτό που διακυβεύεται εδώ είναι η υπεράσπιση της ευπρέπειας και της ελάχιστης ευημερίας ενός λαού που υπήρξε θύμα όχι μόνο της τεράστιας ιστορικής αδικίας, αλλά και των πολιτικών λιτότητας που σκορπούν το θάνατο και την κοινωνική ερήμωση (πλήρως εμφανής στους δρόμους), χωρίς καν να έχει πετύχει κάποιον από τους στόχους που υποτίθεται ότι θα τις δικαίωναν.
Δεν είναι να απορεί κανείς που το πρώτο στοιχείο στο πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης του ΣΥΡΙΖΑ είναι η άμεση ανακούφιση από τη σκληρότητα της τρέχουσας ανθρωπιστικής κρίσης. Διαποτισμένη με ένα μαχητικό πάθος που για καιρό απουσίαζε από τους ανιαρούς πολιτικούς της Ευρώπης, η Θεανώ Φωτίου, η υφυπουργός Κοινωνικής Αλληλεγγύης, μου εξηγεί πώς οργανώνεται η διάσωση όσων έχουν οδηγηθούν στην έσχατη ένδεια (με επισιτιστικά προγράμματα, δωρεάν παροχή ηλεκτρικού ρεύματος και δωρεάν ιατρική θεραπεία), ενώ τονίζει την κάπως περίεργη συνεργασία των ελληνικών τραπεζών όσον αφορά τη διαχείριση του συστήματος πληρωμών.
Εκτός από τα μέτρα έκτακτης ανάγκης, το πρόγραμμα του ΣΥΡΙΖΑ, ακριβώς όπως και των Podemos στην Ισπανία, φαίνεται ως μια μετριοπαθής, σοσιαλδημοκρατική ατζέντα. Αυτό είναι μεγάλη ειρωνεία της Ευρώπης: οι χθεσινοί σοσιαλδημοκράτες είναι οι σημερινοί φιλελεύθεροι, οι χθεσινοί επαναστάτες είναι οι σημερινοί σοσιαλδημοκράτες.
Οι κύριες κόκκινες γραμμές του ΣΥΡΙΖΑ που δεν επιτρέπεται να ξεπεραστούν έχουν να κάνουν με τη μείωση των συντάξεων και το τέλος των συλλογικών διαπραγματεύσεων, τους δύο κεντρικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Υπερασπίζοντάς τες, ο ΣΥΡΙΖΑ παλεύει για τις πιο πολύτιμες κατακτήσεις στην πολιτική, κοινωνική και πολιτιστική κληρονομιά της Ευρώπης από τον τελευταίο μισό του αιώνα.
Είναι, μάλιστα, μια γενναία υπεράσπιση σε αυτό που είναι η πιο ασύμμετρη και μονόπλευρη διαδικασία διαπραγμάτευσης στην πρόσφατη ευρωπαϊκή (και ίσως και παγκόσμια) ιστορία. Και δεν πρέπει να είναι μια μοναχική άμυνα όσο μπορεί να υπολογίζει στην ενεργό αλληλεγγύη του κάθε ευρωπαίου πολίτη ο οποίος δεν βλέπει το τέλμα της παραίτησης ως επιλογή.
Ποιο είναι λοιπόν το επόμενο βήμα; Λέω συχνά ότι οι κοινωνιολόγοι είναι καλοί στην πρόβλεψη του παρελθόντος. Αλλά οι διαθέσιμες ενδείξεις φαίνεται να μας δίνουν περισσότερους λόγους για απαισιοδοξία παρά για αισιοδοξία. Παραδόξως, μία από αυτές τις ανησυχητικές ενδείξεις σχετικά με τον ελληνικό λαό είναι το οικονομικό πρόγραμμα του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Πορτογαλίας που δημοσιοποιήθηκε δημόσια.
Η συντηρητική προέλευση κάποιων από τις προτάσεις του, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τις εργασιακές σχέσεις και τις συντάξεις, είναι ανησυχητική (με τα μέτρα των οποίων ο συντηρητισμός ξεπερνά εκείνον του Ισπανικού Σοσιαλιστικού Κόμματος και στην πραγματικότητα μοιάζει με εκείνον των Ciudadanos[1], του νέου Συντηρητικού Κόμματος της Ισπανίας), κάνει κάποιον να σκεφτεί ότι συντάχθηκε με εσωτερική γνώση, δηλαδή με τη χρήση προγενέστερης, προνομιακής γνώσης των μέχρι τώρα μυστικών αποφάσεων των «μεγάλων ιθύνοντων» της Ευρώπης που έχουν ήδη παρθεί σε σχέση με την Ελλάδα και χώρες της Νότιας Ευρώπης.
Τόσο σε σχέση με τις συντάξεις - με την υπονόμευση των συνθηκών βιωσιμότητας, έτσι ώστε να δικαιολογείται περαιτέρω μείωσή τους- και τις εργασιακές σχέσεις -με τη μοιραία υπονόμευση των συλλογικών διαπραγματεύσεων- οι προτεινόμενες πολιτικές του Σοσιαλιστικού Κόμματος παραβιάζουν τις δύο κύριες κόκκινες γραμμές του ΣΥΡΙΖΑ

Στην πραγματικότητα, εάν στην Πορτογαλία τεθούν σε εφαρμογή αυτές οι πολιτικές, θα διαλύσουν τη μετριοπαθή έκδοση της σοσιαλδημοκρατίας που καταφέραμε να οικοδομήσουμε τα τελευταία σαράντα χρόνια.
Θα μπορούσε αυτό να είναι μια προειδοποίηση ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είναι έτοιμος να σφαγιαστεί για να χρησιμεύσει ως εμβόλιο ενάντια σε αυτό που θα μπορούσε να συμβεί στην Ισπανία, την Ιρλανδία, την Πορτογαλία και την Ιταλία; Δεν ξέρουμε, αλλά αυτό μπορεί να εγείρει εύλογες υποψίες και να κρατήσει μια βεβαιότητα.
Η υποψία είναι ότι οι «τρεις μεγάλοι που παίρνουν τις αποφάσεις» σκοπεύουν να χτυπήσουν στην καρδιά του ΣΥΡΙΖΑ, προκαλώντας πολλούς από τους υποστηρικτές του (ειδικά εκείνους που δεν εξαρτώνται από την ανθρωπιστική βοήθεια) να τον εγκαταλείψουν, ενδεχομένως με την απατηλή υπόσχεση πονηρή ότι θα έχουν μεγαλύτερο όφελος από μια Ευρώπη χωρίς τον ΣΥΡΙΖΑ παρά από μια με αυτόν.
Το βέβαιο είναι ότι, με την ήττα του ΣΥΡΙΖΑ, τα σοσιαλιστικά κόμματα που κάποτε επέλεξαν ένα τρίτο τρόπο θα μάθουν σύντομα ότι μια τέτοια πορεία είναι πραγματικά αδιέξοδη.

(*) O Boaventura de Sousa Santos είναι διευθυντής του Κέντρου Κοινωνικών Επιστημών στο Πανεπιστήμιο της Κοΐμπρα της Πορτογαλίας.

Έχει δημοσιεύσει άρθρα σχετικά με την παγκοσμιοποίηση, την κοινωνιολογία του δικαίου και του κράτους, τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στα πορτογαλικά, ισπανικά, αγγλικά, ιταλικά, γαλλικά, γερμανικά και κινέζικα.

 Πηγή: telesurtv.net - ergatikosagwnas.gr

Μετάφραση – Επιμέλεια: Παναγιώτης Ζαβουδάκης