Κώστας Παπουλής

Κάποτε, αν δεν κάνω λάθος στα τέλη της δεκαετίας του 70, κυκλοφορούσαν βυτία στις γειτονιές και μοίραζαν, ένα «θαυματουργό» νερό που «θεράπευε» τον καρκίνο. Πλήθος κόσμου συνέρρεε, για να πάρει ένα μαγικό μπουκαλάκι. Όλη η υπόθεση- παρόλη την γελοιότητά της- κατάφερε να πάρει μορφή μαζικής υστερίας. Δεν θυμάμαι τελικά, αν ο Καματερός κατέληξε στα δικαστήρια.

Όμως ένα ανάλογο παραμύθι ζούμε σήμερα, η έξοδος στις αγορές λένε θα μας βγάλει από την κρίση και τα μνημόνια. Αυτή η διαπίστωση της κυβέρνησης, επιφανών στελεχών της, αλλά και του συνόλου σχεδόν της παρασιτικής, πολιτικής και οικονομικής ημί-ελίτ που κυβερνάει και ρημάζει τον τόπο, κάτω από την στυγνή μπότα του ξένου παράγοντα, έχει τόσο βάση, όσο και το ότι εκείνο το νεράκι του Καματερού, «θεράπευε» τον καρκίνο.

Δεν χρειάζεται για να ανασκευαστεί το «μύθευμα» αυτό, δηλαδή ότι στον πραγματικό κόσμο, δεν πρόκειται να βγούμε ούτε από την κρίση, ούτε από τα μνημόνια από το να ειπωθούν τρεις απλές αλήθειες:

Πρώτη αλήθεια: Σε εποχές κρίσης και βαθιάς ύφεσης -και ως γνωστόν η πατρίδα μας βιώνει την πιο βαθιά κρίση που έχει γνωρίσει ποτέ μεταπολεμικά χώρα, με μέσο ή υψηλό επίπεδο κεφαλαιοκρατικής ανάπτυξης- αποθεώνονται τα οικονομικά της κρατικής παρέμβασης. Και αυτό μας το διδάσκει η οικονομική επιστήμη, επιβεβαιώνεται όμως και από την ιστορία. Ακόμη και αν είναι κανείς οπαδός και θιασώτης της ελεύθερης αγοράς, αλλά στοιχειωδώς συντάσσεται με την ορθολογική οικονομική σκέψη, καταλαβαίνει, ότι σε τέτοιες συνθήκες η έξοδος από την κρίση, δεν είναι εφικτή χωρίς ισχυρή δημόσια παρέμβαση.

Η παρέμβαση αυτή, απαιτεί τουλάχιστον, σημαντική αύξηση των δημόσιων δαπανών για την ενίσχυση της εγχώριας ζήτησης και την ανάσχεση της ανεργίας. Όμως, η Ελλάδα έχει δεσμευτεί σε τεράστια πρωτογενή πλεονάσματα για να πληρώνει τόκους για δεκαετίες. Η δημοσιονομική πολιτική είναι λοιπόν δεσμευμένη στην αντίθετη ακριβώς φορά από αυτή που πρέπει να ακολουθηθεί. Επειδή ο μεγάλος όγκος του χρέους θα διακρατείται για δεκαετίες, από τους ξένους δανειστές, μηχανισμούς στήριξης και ίσως ιδιώτες, είναι αδύνατον να αλλάξουμε ρότα, μια που αυτοί θα επιβάλλουν μόνιμα όρους σκληρής λιτότητας.

Με άλλα λόγια, δεν έχει κανένα νόημα η έξοδος στις αγορές, αν δεν απελευθερωθεί η δημοσιονομική πολιτική. Αυτό ακριβώς είναι το μνημόνιο, είναι η επιβολή της λιτότητας, και η χώρα θα βρίσκεται σε μνημόνιο-λιτότητα σύμφωνα με τα σημερινά δεδομένα τουλάχιστον έως το 2060. Αλλά πέρα από το «ελληνικό-θεσμικό» μνημόνιο, για μια χώρα με υψηλό χρέος όπως η πατρίδα μας, μνημόνιο συνεπάγεται η παραμονή στο ευρώ, εξ αιτίας του Σύμφωνου Σταθερότητας, του Δημοσιονομικού Συμφώνου, της απαγόρευσης νομισματικής χρηματοδότησης των δημόσιων δαπανών κλπ, κλπ, κλπ.

Πρέπει επίσης, να σημειώσουμε, ότι στην Ελλάδα, οποιαδήποτε επεκτατική πολιτική (δημοσιονομική, νομισματική), οδηγεί σε αύξηση του ελλείμματος του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών, λόγω ελλείμματος ανταγωνιστικότητας. Οπότε, απαιτείται νέος εξωτερικός δανεισμός, ιδιωτικός ή δημόσιος. Συνεπώς, τα οικονομικά της κρατικής παρέμβασης που είναι απαραίτητα για την έξοδο από την κρίση, απαιτούν και εθνικό νόμισμα -για να γίνει η απαραίτητη υποτίμηση, ή και να συνδυαστεί με άλλα μέσα προστατευτισμού- ώστε η αύξηση της ζήτησης να μην διοχετευθεί στην αλλοδαπή και διογκωθεί έτσι το εξωτερικό έλλειμμα.

Δεύτερη αλήθεια: Η επταετής πολιτική της λιτότητας των ιδιωτικοποιήσεων και της εσωτερικής υποτίμησης έχει αποτύχει όσον αφορά τον στόχο να βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας. Έχει πετύχει βέβαια τον στόχο των δανειστών, για εξισορρόπηση των λεγόμενων δίδυμων ελλειμμάτων, δημόσιου και εξωτερικού. Πρόκειται για μια Δανειο-ευρω-κεντρική πολιτική που επιβάλλεται από το Βερολίνο και καταστρέφει όλο και περισσότερο την ελληνική οικονομία.

Αντί λοιπόν, της   εξωτερικής, συνεχίζεται η πολιτική της εσωτερικής υποτίμησης, που σημαίνει όλο και μεγαλύτερη φτωχοποίηση, πτώση των μισθών, ελαστικοποίηση των σχέσεων εργασίας, ανεργία και γήρανση της χώρας λόγω της μετανάστευσης.  Αυτή η πολιτική  δεν έχει ρίξει τις τιμές των αγαθών και των υπηρεσιών, και κατά συνέπεια δεν έχει αυξήσει τις εξαγωγές. Η βελτίωση της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας σε όρους τιμών, όπως μετριέται σε σχέση με τους 28 κυριότερους εμπορικούς εταίρους της χώρας (με βάση την έκθεση του Διοικητή της Τράπεζας της Ελλάδας για το 2016, έχει βελτιωθεί τα επτά σκοτεινά μνημονιακά χρόνια μόνο κατά 10,9%, και ο κύριος λόγος είναι η όποια πτώση του ευρώ (τα τελευταία, λίγα χρόνια, δηλαδή μετά το 2014-15), και όχι η εσωτερική υποτίμηση. Το 2009 η πραγματική συναλλαγματική ισοτιμία είχε ανέλθει κατά  18,9%, σε σχέση με το 2000, με άλλα λόγια είχαμε ανατίμηση της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας κατά 18,9% μέσα σε μια δεκαετία, αυτήν της «χρυσής εποχής» του ευρώ. Πρέπει επίσης να σημειώσουμε ότι όταν μπήκαμε στο ευρώ, στο τέλος  του 2001, κατά πολλές μελέτες, η δραχμή ήταν ήδη ανατιμημένη έως και 30%, λόγω της  πολιτικής της σκληρής δραχμής για να μπούμε στο ευρώ, που ξεκίνησε με την συνθήκη του Μάαστριχτ. Αυτή η υπερτίμηση φωτογραφιζόταν στο τότε ήδη υπερβολικό έλλειμμα του Ισοζυγίου Τρεχουσών Συναλλαγών που πλησίαζε το 8% του ΑΕΠ. Η πικρή αλήθεια, για τους ευρω-μανείς είναι ότι στην Ελλάδα, τα εξωτερικά ελλείμματα που οφείλονταν στην ανατίμηση της πραγματικής συναλλαγματικής ισοτιμίας, λόγω του ευρώ και της πορείας προς αυτό, οδήγησαν στην υπερδιόγκωση του εξωτερικού χρέους (δημόσιου και ιδιωτικού) και τελικά στην χρεοκοπία.

Μέσα στο 2017 έχουμε σημαντική ανατίμηση του ευρώ, και έτσι επιβεβαιώνεται αυτό που είχαμε διαπιστώσει από το 2012: «Αρκεί μια ανατίμηση του ευρώ, για να εξανεμιστεί μια πενταετία, σκληρής και οδυνηρής εσωτερικής υποτίμησης».

Αν ο πρώτος μοχλός της μνημονιακής πολιτικής, η εσωτερική υποτίμηση έχει καταρρεύσει, μήπως δεν έχει αποδειχτεί το ίδιο και για τον δεύτερο μοχλό, αυτόν των ιδιωτικοποιήσεων; Υποτίθεται ότι θα μείωναν το χρέος και θα αύξαναν την παραγωγικότητα.

Έχουμε ξεπουλήσει τα πάντα, δεν έχουμε ακόμη βγάλει στο σφυρί, την Ακρόπολη, ή την οδό Πειραιώς (για να βάλει διόδια κάποιος ιδιώτης, κάτι που θα γίνει σύντομα στους κόμβους των βορείων προαστίων), και ποιο το όφελος; Μήπως μειώθηκε το δημόσιο χρέος; Μήπως αυξήθηκε η παραγωγικότητα;

Κατά αρχάς το να ελέγχει το κράτος δημόσιες επιχειρήσεις συνιστά μέσο οικονομικής πολιτικής (ακόμη και εντός ευρώ) γιατί μπορεί να ελέγχει τις τιμές. Π.Χ.: με τα αεροδρόμια μπορεί να έχεις τιμολογιακή πολιτική που επηρεάζει τον τουρισμό. Επίσης τα έσοδα του κράτους, μέσα σε λίγα χρόνια καλύπτουν κατά πολύ το ευτελές ποσό του ξεπουλήματος, το δημόσιο με τις ιδιωτικοποιήσεις χάνει έσοδα. Τέλος έχουμε εξαγωγή κερδών στο εξωτερικό.

Καταλαβαίνει λοιπόν ακόμη και ο πιο αδαής, ότι οι ιδιωτικοποιήσεις που βαφτίζονται και Ξένες Άμεσες Επενδύσεις, είναι όχι μόνο ανεπιθύμητες, αλλά και καταστροφικές.

Τρίτη αλήθεια : Η έξοδος από τα μνημόνια προϋποθέτει άρνηση του χρέους και χρεοστάσιο.

Το χρέος της χώρας είναι δυσθεώρητο. Το κύριο πρόβλημα όμως δεν είναι μόνο το μέγεθός του, που αγγίζει το 180% του ΑΕΠ. Είναι τα άλλα τρία βασικά του στοιχεία: α) στο συντριπτικό του μέρος είναι εξωτερικό. β) είναι σε ένα νόμισμα που δεν επηρεάζεται από τις ελληνικές οικονομικές αρχές, το ευρώ. γ) Είναι ιδιοκτησία των μηχανισμών στήριξης.

Η έξοδος στις αγορές -στο βαθμό που συμβεί- τον Αύγουστο του 2018, αναγκαστικά θα γίνει με ένα επιτόκιο της τάξης του 5% και πάνω, και μόνο στο βαθμό που οι αγορές «εξασφαλίσουν» κάποιες εγγυήσεις από την Ε.Κ.Τ.., δηλαδή από τους επίσημους δανειστές, ότι η Ελλάδα δεν θα χρεοκοπήσει άμεσα, με άλλα λόγια ότι θα πληρωθούν. Επίσης οι «αγορές» θα απαιτούν πολιτική σκληρή λιτότητας για να δανείζουν την Ελλάδα. Είναι δηλαδή η Ελλάδα που θα χορεύει όχι πεντοζάλη, αλλά το χορό του Ζαλόγγου στον ρυθμό των αγορών. Μέσα σε βραχυχρόνιο χρονικό διάστημα σε συνθήκες στασιμότητας της οικονομίας, οι πληρωμές για τόκους θα εκτοξευθούν και το χρέος θα μεγεθυνθεί. Η μόνη λύση για να αποφευχθεί και μια τυπική χρεοκοπία, θα είναι «διευκολύνσεις» στο χρέος από τους «μηχανισμούς στήριξης», οι οποίοι θα βάζουν συνεχώς νέους οδυνηρούς όρους στην ελληνική οικονομική πολιτική. Όλα αυτά βέβαια δεν θα είναι παρά μια ακόμη δεύτερη παράταση της ελληνικής χρεοκοπίας και της παραμονής στο ευρώ, που άλλωστε ακολουθείται εδώ και επτά χρόνια με τα τρία μνημόνια, για την διευκόλυνση και το «πνίξιμο» της κρίσης στην Ζώνη του Ευρώ. Δεν αποκλείεται βέβαια η παράταση αυτή να μην δοθεί, ή να διακοπεί αν το Βερολίνο αποφασίσει ότι θέλει να προχωρήσει σε μια άλλη δομή του ευρώ, με μεγαλύτερη ενοποίηση των ισχυρών χωρών.

Συνεπώς, η έξοδος στις αγορές δεν συνιστά από πλευράς του χρέους παρά άνθρακα και όχι θησαυρό.

Βέβαια το παραπάνω σενάριο της εξόδου έχει μάλλον λιγότερες ή ίσες πιθανότητες με ένα τέταρτο μνημόνιο, ή μια άτακτη χρεοκοπία.

Η Ελλάδα ήδη μέσα στην Ε.Ε. έχει μετατραπεί σε δότρια χώρα. Μετά την διεύρυνση της Ε.Ε., οι καθαρές μεταβιβάσεις προς την Ελλάδα είναι γύρω στα 3 δις ετησίως. Η Ελλάδα για να μην χρεοκοπήσει, δηλαδή για να παραμείνει στην ευρωζώνη έχει δεσμευτεί για πρωτογενή πλεονάσματα 3,5% του ΑΕΠ έως το 2022, περίπου 7 δις ετησίως, που θα μεταβιβάζονται στο κέντρο από μια περιφερειακή χώρα, και άνω του 2% του ΑΕΠ έως το άγνωστο…. Άρα για πρώτη φορά μετά το 1981, μια αδύναμη περιφερειακή περιοχή της Ε.Ε. , όχι μόνο δεν θα ενισχύεται έστω και αναιμικά από το κέντρο, αλλά θα πληρώνει αδρά για την συμμετοχή της στην ευρωζώνη και στην Ε.Ε.. Πρόκειται για τον απόλυτο οικονομικό και λογικό παραλογισμό.

Η πραγματικότητα είναι μία: Η Ελλάδα αδυνατεί να εξυπηρετήσει το τεράστιο εξωτερικό χρέος της σε ξένο νόμισμα. Είναι απλή λογική, 180% του ΑΕΠ εξωτερικό χρέος σε ευρώ, σημαίνει, ή αιώνια χρεοκρατία-αποικιοκρατία ή χρεοστάσιο-χρεοκοπία και εθνικό νόμισμα. Για να γίνει η πατρίδα μας κυρίαρχη χώρα, πρέπει να το αρνηθεί, κάνοντας στον ΟΗΕ την ίδια δήλωση με αυτήν του προέδρου Κίρσχνερ της Αργεντινής : «οι πεθαμένοι δεν πληρώνουν χρέη» .

Για να καταλάβουμε που βρισκόμαστε, η πατρίδα μας για να εξυπηρετούσε κάποιο εξωτερικό δημόσιο χρέος, θα πρέπει να καλύπτονταν οι εξής προϋποθέσεις: α) Να υπήρχε ένας μεγάλος ρυθμός ανάπτυξης ώστε να μειώνεται σημαντικά η ανεργία. Γνωρίζουμε από δικές μας μελέτες, αλλά και από νόμους της οικονομικής επιστήμης (Okun), ότι για να αρχίσει να μειώνεται η μη αλχημιστικά μετρήσιμη ανεργία χρειάζεται ένας ρυθμός ανάπτυξης, άνω του 2,5%. Για να μειώνεται σημαντικά η ανεργία ο ρυθμός ανάπτυξης θα πρέπει να πλησιάζει το 5%. β) Ένας παλιός και ξεχασμένος δείκτης βιωσιμότητας του χρέους, είναι η ρήτρα εξυπηρέτησης. Σύμφωνα με αυτήν οι πληρωμές τοκοχρεολυσίων δεν πρέπει να υπερβαίνουν το 10% των εξαγωγών αγαθών και υπηρεσιών της χώρας. Άρα στην δικιά μας περίπτωση περίπου 5 δις ετησίως και όχι 15% του ΑΕΠ-δηλαδή 27 δις ετησίως- που υποστηρίζουν οι δανειστές. γ) Το χρέος που θα παραμείνει μετά την διαγραφή του, πρέπει να μετατραπεί σε εθνικό νόμισμα, ώστε να μην εξαρτάται η συναλλαγματική και άρα η γενική οικονομική πολιτική από την εξυπηρέτηση του χρέους.

Το συμπέρασμα είναι ότι το σημερινό χρέος όχι μόνο είναι αδύνατον να αποπληρωθεί και είναι ιδιαιτέρως μη βιώσιμο, αλλά και αν υπάρχει περίπτωση αναδιάρθρωσης, ώστε να δοθεί η δυνατότητα ανάκαμψης της ελληνικής οικονομίας, πρέπει από τη μια να ικανοποιούνται οι παραπάνω όροι, και κατά συνέπεια η διαγραφή του, πρέπει αναγκαστικά να είναι μεγαλύτερη από αυτήν της Αργεντινής που έφτασε το 75%. Πράγμα ιδιαίτερα δύσκολο, αλλά είναι καλύτερα για την Ελλάδα να μείνει για πολλά χρόνια εκτός αγορών, παρά να βρεθεί με το μισό πόδι μέσα σε αυτές με όρους μπανανίας. Εκτός αγορών θα μπορεί να καλύπτει δημόσιες δαπάνες και ελλείμματα, με νομισματική χρηματοδότηση, με εγχώριο δανεισμό, η ακόμη και διακρατικό δανεισμό. Π.Χ.: Η Αργεντινή, αποκλεισμένη από τις αγορές δανείστηκε από κράτη 110 δις δολάρια την εποχή των Κίρσχνερ και παρουσίασε ρυθμούς ανάπτυξης ανάλογους της Κίνας.

Αν λοιπόν σύντομα δεν κατανοήσουμε ότι η έξοδος στις αγορές (αν αυτή συμβεί), δεν σημαίνει απολύτως τίποτε, η είναι απλώς παράταση του δράματος και της καταστροφής και ότι η μόνη λύση είναι η έξοδος από την διαδικασία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και το χρεοστάσιο, αν σύντομα δεν δημιουργηθεί ένα Λαϊκό και Κοινωνικό Μέτωπο με αυτή την προοπτική, τότε όλος ο ελληνικός λαός πρέπει να δώσει ραντεβού στα γουναράδικα……

Πηγή: iskra.gr

Παναγιώτης Μαυροειδής

Σε ένα σημείωμά του στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ (Σάββατο 29/7), ο Π.Κ. Ιωακειμίδης, καθηγητής της ευρωπαϊκής πολιτικής και ενοποίησης στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Δημόσιας Διοίκησης του Πανεπιστημίου Αθηνών. γράφει:

«Η χρήση του δημοψηφίσματος στον ευρωπαϊκό χώρο δεν έγινε «με φειδώ και περίσκεψη». Αντίθετα, έγινε με πολιτική απερισκεψία και με πολιτικές σκοπιμό­τητες, γεγονός που είχε ως συνέπεια να υπονομεύσει τελικά τη νομιμοποίηση της διαδικασίας της ευρωπαϊκής ενοποίησης».

Τι αφορούσαν όμως τα δημοψηφίσματα για τα οποία ο αρθρογράφος καταλογίζει «απερισκεψία»;

Η διενέργεια των δημοψηφισμάτων αυτών αφορούσε στην (εκ των υστέρων έστω) επικύρωση Συνθηκών (Συνθήκη Ευρωπαϊκής Ένωσης – Maastricht, Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, Συνθήκη Νίκαιας, Συνθήκη Λισαβόνας) ή για την προσχώρηση ή μη χώρας σε ενο­ποιητικά σχήματα όπως αυτό της Οικο­νομικής και Νομισματικής Ένωσης – ΟΝΕ (Σουηδία, Δανία). O αρθρογράφος αναφέρεται επίσης  στο ελληνικό δημοψήφισμα τον Ιούλιο του 2015.

Με λίγα λόγια ο κόσμος κλήθηκε, όπου και όταν κλήθηκε να επικυρώσει ή να απορρίψει σοβαρότατες αποφάσεις που καθόριζαν τη ζωή γενεών ολόκληρων.

Ακριβώς για αυτό το λόγο όμως ο αρθρογράφος, γίνεται επικριτικός ως προς τη χρήση τους:

«Εκτίμηση μου είναι ότι όλα αυτά τα θέματα δεν είναι επιδεκτικά μιας δημοψηφισματικής απάντησης με ένα «ναι» ή «όχι». Είναι θέματα που απαι­τούν ενδελεχή, ορθολογική συζήτηση που μπορεί να διεξαχθεί μόνο στο πλαίσιο των αντιπροσωπευτικών κοινοβουλευτικών σωμάτων».

Ο κύριος καθηγητής πριν απ’ όλα  ψεύδεται, μιας και δεν τον ενόχλησε η «περιοριστική» λογική του ΝΑΙ/ΟΧΙ (την οποία άλλωστε είχαν καθορίσει οι αντίστοιχες κυβερνήσεις και η γραφειοκρατία της ΕΕ), αλλά ακριβώς το αποτέλεσμα που ήταν ένα ηχηρό ΌΧΙ στις περισσότερες των παραπάνω περιπτώσεων.

Αποκαλύπτεται μόνος τους ανάγλυφα όταν αναφερόμενος στην περίπτωση του BREXIT, γράφει:

«στην περίπτωση αυτή δεν μπορεί να παραβλεφθεί το γεγονός ότι η δημοψηφισματική διαδικασία επέτρεψε την προβολή ενός απλουστευτικού και εν πολλοίς δημαγωγικού και λαϊκίστικου λόγου, κυρίως από τους υποστηρικτές της εξόδου (Brexiteers)».

Με λίγα λόγια τα δημοψηφίσματα είναι αρνητικά, ακριβώς τότε που το αποτέλεσμά τους είναι αντίθετο με τη …θεόσταλτη επιλογή και προσταγή των αρχουσών τάξεων και της ελίτ του συνασπισμού τους που λέγεται Ευρωπαϊκή Ένωση!

Πρόκειται για ανοιχτή εξύμνηση της πολιτικής απολυταρχίας. Είναι δείγμα σήψης της αστικής δημοκρατίας, απέκδυσής της από το τυπικό δημοκρατικό της περιεχόμενο. Ειδικότερα,  αποτελεί σημάδι απόλυτης αντιδραστικής κατάληξης της λεγόμενης «ευρωπαϊκής ιδέα;» που δήθεν ενσαρκώνει η ΕΕ.

Οι εκπρόσωποι της άρχουσας τάξης, μαζί και οι κονδυλοφόροι τους που κατά παραγγελία αναπαράγουν την αντίληψη που άλλοι γεννήθηκαν να αποφασίζουν και να διατάζουν και άλλοι για να υπακούσουν και να εκτελούν, δε μπορούν να κρύψουν το μίσος τους, μα και το φόβο τους για κάθε έννοια λαϊκής κυριαρχίας και παρέμβασης. Ακόμη και σε εκείνες τις μορφές που ως τώρα ήταν αποδεκτές εντός της αστικής δημοκρατίας.

Πρόκειται για μια σημαντική πλευρά που υποδηλώνει μια γενικότερη τάση απόλυτης πολιτικής αντιδραστικοποίησης του σύγχρονου καπιταλισμού, που δίνει διαφορετική διάσταση στη διεκδίκηση για τη δημοκρατία από μεριάς των εργατικών και κομμουνιστικών δυνάμεων.

Αξίζει να δούμε την υστερία με τις Βαρουφακιάδες, ακριβώς από αυτή τη σκοπιά.

Με την επικέντρωση σε σεξοπιπεράτες λεπτομέρειες του βιβλίου του Υπουργού Οικονομικών του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή του αρχιτέκτονα της διαδικασίας υποταγής στις αποφάσεις του EUROGROUP και της προετοιμασίας του κόσμου για τη μνημονιακή συνέχεια, είναι πολλοί αυτοί που επιχειρούν να συσκοτίσουν την ουσία.

Μεταξύ τους, ο ίδιος ο Βαρουφάκης που θα του άξιζε ένα λαϊκό Γουδή για εκείνη την επαίσχυντη συμφωνία του EUROGROUP της 20^ης Φεβρουαρίου του 2015.

Ανάμεσά τους, ο ίδιος ο πρωθυπουργός Τσίπρας που του αξίζει όλη η λαϊκή χλεύη όταν προσπαθεί να παρουσιάσει την επιλογή «μνημόνια και ότι να ναι, αρκεί εμείς να κυβερνάμε» ως απλή «φαιδρότητα» του Υπουργού του.

Δεν μπορεί φυσικά να πάρει κανείς στα σοβαρά το δήθεν μεγάλο έγκλημα της έκδοσης «παράλληλου» νομίσματος  (καμία σχέση με έξοδο από την ευρωζώνη) στην μορφή των IOUs του ελληνικού δημοσίου για τις πληρωμές του. Αλήθεια οι πληρωμές με ομόλογα, με επιταγές, με απλές λογιστικές τραπεζικές εγγραφές, μα και με τα ίδια τα χαρτάκια του ευρώ (χαρτονομίσματα), είναι και όλα αυτά …ασέβεια προς το θεό που ονομάζεται Ευρώ;

Τι πυροβολούν στα αλήθεια;

Αυτό που θέλουν να στήσουν στον τοίχο και να εξευτελίσουν, είναι κάθε μορφή και θεσμό (όπως το δημοψήφισμα), που ενέχει μεγαλύτερους για την κυρίαρχη πολιτική κινδύνους να χρησιμεύσει στην αμφισβήτησή της.

Μα και να εξαφανίσουν από τη λαϊκή μνήμη μια σημαντική στιγμή έκφρασης λαϊκών διαθέσεων αντίστασης στην ΕΕ , ταυτίζοντάς τες ακριβώς με περσόνες στυλ Βαρουφάκη και υποτακτικούς τύπου Τσίπρα.

Πηγή: pandiera.gr

Το 48% των νέων Ελλήνων (18-35) δηλώνουν σήμερα ως τη βασική πηγή του εισοδήματός τους την «οικονομική στήριξη από γονείς ή άλλους συγγενείς». Επίσης, μόνο το 15% αυτών θεωρεί πιθανό να βρει δουλειά τους επόμενους 6 μήνες.

Αυτά είναι δύο από τα αποτελέσματα της μεγάλης ποσοτικής έρευνας που δημοσιεύει σήμερα η διαΝΕΟσις. Η έρευνα διεξήχθη στο πλαίσιο του CUPESSE, ενός μεγάλου ευρωπαϊκού ερευνητικού έργου για τη χαρτογράφηση της ανεργίας των νέων, το οποίο διεξάγεται ταυτόχρονα σε 11 χώρες με τον συντονισμό του Πανεπιστημίου της Χαϊδελβέργης.

Η διαΝΕΟσις είναι ο φορέας που διεξάγει το ελληνικό σκέλος του ,  το οποίο περιλαμβάνει μια σειρά από έρευνες και δράσεις που θα δημοσιευτούν σταδιακά τα επόμενα χρόνια. Η πρώτη έρευνα που δημοσιεύει είναι μια ποσοτική δημοσκόπηση που ως στόχο έχει να διερευνήσει τις πεποιθήσεις και τις στάσεις των νέων ηλικίας 18-35 σε μια σειρά από θέματα, όπως η οικονομική τους κατάσταση, οι στάσεις τους απέναντι στην επιχειρηματικότητα, την απασχόληση και την ανεργία. Ταυτόχρονα, όμως, η δημοσκόπηση καταγράφει και τις στάσεις των γονιών τους πάνω σε αυτά τα θέματα.

Αναλυτικότερα:

Οι μισοί Έλληνες ηλικίας 18-35 ετών δηλώνουν ότι υποστηρίζονται οικονομικά από τους γονείς ή άλλους συγγενείς τους. Μόνο το 15% των άνεργων νέων θεωρούν αρκετά ή πολύ πιθανό να βρουν δουλειά τους επόμενους έξι μήνες, ενώ το 41% δηλώνει έτοιμο να μετακομίσει σε άλλη χώρα για να δουλέψει. Παράλληλα, οι Έλληνες νέοι δείχνουν λιγότερο πρόθυμοι να αναλάβουν ρίσκο σε σχέση με τους γονείς τους, εμπιστεύονται λιγότερο τους θεσμούς, συμμετέχουν σε λιγότερες συλλογικές δράσεις και υιοθετούν μια πιο παθητική στάση απέναντι στην απασχόληση και το μέλλον τους.

Πρώτα απ’ όλα, έχει ενδιαφέρον η χαρτογράφηση της κατάστασης των Ελλήνων ηλικίας 18-35 μετά από 7 χρόνια κρίσης. Μεταξύ άλλων:

• 38% των νέων ζουν στην Αθήνα.
• 60% των νέων είναι ελεύθεροι. Μόνο 22% έχουν παιδιά.

Οι Έλληνες νέοι δηλώνουν λίγο περισσότερο αριστεροί, πολύ λιγότερο θρησκευόμενοι (31% έναντι 54%) από τους γονείς τους. Έχουν λίγο καλύτερο επίπεδο εκπαίδευσης από αυτούς, αλλά, παραδόξως, συμμετέχουν λιγότερο σε εθελοντικές ή συλλογικές δράσεις από ό,τι οι γονείς τους (πλην των πολιτικών δράσεων), εμπιστεύονται λιγότερο τους θεσμούς και συμμετέχουν λιγότερο σε πολιτιστικά δρώμενα (43% έναντι 57%).

Ενδιαφέρον είναι και το οικονομικό τους προφίλ: 48% των Ελλήνων νέων δηλώνουν ως πηγή εισοδήματός τους «οικονομική στήριξη από γονείς ή άλλους συγγενείς».

Είναι η πιο συχνή πηγή εσόδων –πιο συχνή από τη «μισθωτή εργασία», που είναι στο 45%.

Αυτή η πραγματικότητα απεικονίζεται και με έμμεσο τρόπο. Στην ερώτηση για το αν μπόρεσαν να αποταμιεύσουν χρήματα τους τελευταίους 12 μήνες, το 76% των γονέων απάντησαν «ποτέ». Το αντίστοιχο ποσοστό των παιδιών ήταν 48%.

Περίπου ένας στους δύο νέους είχε βρει μέχρι σήμερα μισθωτή εργασία για τουλάχιστο ένα χρόνο. Βρήκε αυτή τη δουλειά κατά μέσο όρο στα 22, και σ’ αυτή δούλευε περίπου 40 ώρες την εβδομάδα.

Σ’ αυτούς που είναι άνεργοι, ωστόσο, είναι διάχυτη η απαισιοδοξία: Μόνο ένα 15% των νέων ανέργων θεωρεί πιθανό να βρει δουλειά τους επόμενους 6 μήνες.

Οι νέοι θεωρούν πως οι φορείς που μπορούν να μειώσουν την ανεργία είναι κατά σειρά η Κυβέρνηση/Βουλή (78%), η Ευρωπαϊκή Ένωση (73%) και τρίτον, με μεγάλη διαφορά, οι επιχειρήσεις/εργοδότες (52%).

Παρ’ όλο που οι νέοι δηλώνουν απογοητευμένοι σε πολλές από τις ερωτήσεις, εμφανίζονται πιο αισιόδοξοι από τους γονείς τους όταν πρόκειται για το μέλλον τους. Το 29% των νέων πιστεύουν ότι το βιοτικό τους επίπεδο στο μέλλον θα είναι χειρότερο από το βιοτικό επίπεδο των γονιών τους. Το αντίστοιχο όμως ποσοστό στους γονείς που πιστεύουν ότι τα παιδιά τους θα έχουν χειρότερο βιοτικό επίπεδο από τους ίδιους φτάνει το 55%.

Γενικά οι γονείς φαίνονται πιο πρόθυμοι να αναλάβουν ρίσκο, πιο ενεργά συμμετέχοντες σε συλλογικές δράσεις ή στον εθελοντισμό, με μεγαλύτερη εμπιστοσύνη στους θεσμούς (και τα δύο δείκτες κοινωνικού κεφαλαίου, στο οποίο οι νέοι υστερούν σημαντικά) ενώ οι νέοι μοιάζουν να πιστεύουν περισσότερο ότι το περιβάλλον (ό,τι κι αν περιλαμβάνει ο όρος) πρέπει να λειτουργήσει γι’ αυτά, αντίθετα με τους γονείς τους που πιστεύουν περισσότερο στην ατομική πρωτοβουλία και ευθύνη.

Πάντως, το 41% των νέων δηλώνει διατεθειμένο να μετακομίσει σε άλλη χώρα για να βρει δουλειά (κι ένα 34% απαντά «ίσως»). Παρόμοιο είναι το ποσοστό που δηλώνει διατεθειμένο να μετακομίσει σε άλλη περιοχή της Ελλάδας (46%).

Βεβαίως, η παρουσίαση αυτών των στοιχείων είναι μόνο η πρωτογενής προσέγγιση του φαινομένου. Στο site της διαΝΕΟσις είναι δημοσιευμένα όλα τα αποτελέσματα των δεκάδων ερωτήσεων με πλήρεις πίνακες και διαγράμματα. Η επεξεργασία αυτών των δεδομένων, όμως, είναι αυτή που θα οδηγήσει στα βαθύτερα, πιο σημαντικά συμπεράσματα που θα χαρτογραφούν την διάχυση ιδεών και αντιλήψεων από τους γονείς στα παιδιά, και θα αποκρυπτογραφούν τις συνέπειες αυτής της διάχυσης στα θέματα της απασχόλησης και της εν γένει συμμετοχής των παιδιών στην οικονομική δραστηριότητα.

Η ανάλυση και επεξεργασία των αποτελεσμάτων διεξάγεται αυτή την εποχή από τους ερευνητές της διαΝΕΟσις αλλά και τους υπόλοιπους ερευνητές του CUPESSE στις άλλες χώρες που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.

Σε αυτή τη φάση, όμως, οι ερευνητές της MRB έκαναν μια πρώτη απόπειρα επεξεργασίας των αποτελεσμάτων, φιλοδοξώντας να ταυτοποιήσουν ευδιάκριτες “φυλές” ανάμεσα στους Έλληνες γονείς και τα παιδιά τους. Πράγματι, οι ερευνητές ταυτοποίησαν τέσσερις διακριτές ομάδες αναλύοντας τις απαντήσεις τους σε εννέα κατηγορίες ερωτήσεων, από αυτές που είχαν να κάνουν με τη συμμετοχή σε συλλογικές δράσεις και την εμπιστοσύνη στους θεσμούς, μέχρι αυτές που είχαν να κάνουν με τις οικογενειακές σχέσεις και τις απόψεις περί οικονομικής κατάστασης των ερωτηθέντων. Οι ερευνητές ταυτοποίησαν τις τέσσερις κατηγορίες πρώτα στους γονείς, και μετά χαρτογράφησαν τις αντίστοιχες κατηγορίες και στα παιδιά. Προέκυψαν ενδιαφέροντα συμπεράσματα. Οι κατηγορίες αυτές ορίστηκαν ως «Παραδοσιακοί» («Family traditionalists»), «Κοινωνικά ενεργοί» (Socially Active), «Καλοβαλμένοι συστημικοί» («Well off systemics») και «Καλοβαλμένοι προοδευτικοί» («Well off experiencers»). Αυτές οι ειδικές ομάδες έχουν   κάποια χαρακτηριστικά τα οποία μπορούν να συνοψιστούν στα εξής:

Σύμφωνα με τα ευρήματα της MRB, σε όποια κατηγορία κι αν ανήκουν οι γονείς, αν τα παιδιά τους ανήκουν στις κατηγορίες «παραδοσιακοί» ή «κοινωνικά ενεργοί» εμφανίζουν υψηλότερα ποσοστά ανεργίας (άνω του 18% -έως και 39%). Ανεξαρτήτως κατηγορίας των γονέων -πλην μιας-, δε, τα παιδιά που ανήκουν στις κατηγορίες «καλοβαλμένοι συστημικοί» ή «καλοβαλμένοι προοδευτικοί», εμφανίζουν ποσοστά ανεργίας κάτω του 7,5%. Μόνη εξαίρεση στον κανόνα, οι «κοινωνικά ενεργοί» γονείς. Πρόκειται για τους γονείς που δεν είναι ιδιαίτερα μορφωμένοι, δεν δίνουν μεγάλη έμφαση στις οικογενειακές συλλογικότητες σε σύγκριση με τις άλλες ομάδες, έχουν οικονομικά προβλήματα και αναπτύσσουν κοινωνική ή πολιτική δράση. Τα παιδιά τους, όπως έδειξε η ανάλυση της MRB, είναι σε πολύ υψηλό ποσοστό (άνω του 23%) άνεργα, ανεξάρτητα από το σε ποια κατηγορία ανήκουν.

Γενικότερα φαίνεται πως ο συνδυασμός χαμηλής μόρφωσης, οικονομικής ανεπάρκειας και έλλειψης εμπιστοσύνης στους θεσμούς στους γονείς έχει ως αποτέλεσμα πολύ υψηλότερα ποσοστά ανεργίας στα παιδιά τους, σε σχέση με τα παιδιά γονέων με διαφορετικά χαρακτηριστικά.

«Οι νέοι που εμφανίζουν τα υψηλότερα ποσοστά ανεργίας» συμπληρώνει ο Δημήτρης Μαύρος της MRB, «ανεξάρτητα από ποιους γονείς προέρχονται, είναι κυρίως νέοι οι οποίοι δεν θεωρούνται «ενεργοί πολίτες», αντιδρούν απέναντι στους θεσμούς, δεν είναι ιδιαίτερα μορφωμένοι και δεν «αφιερώνουν χρόνο στον πνευματική καλλιέργεια».

Η ανάλυση των πυκνών και πλούσιων αποτελεσμάτων της έρευνας θα παράγει σημαντικά και πολύτιμα συμπεράσματα στο επόμενο διάστημα. Οι ερευνητές της διαΝΕΟσις θα συνεχίσουν να τα επεξεργάζονται με σκοπό να χαρτογραφήσουν το πρόβλημα της ανεργίας των Ελλήνων νέων, να εντοπίσουν ομοιότητες ή διαφορές με το φαινόμενο όπως εμφανίζεται στις άλλες χώρες που συμμετέχουν στην έρευνα, και να διατυπώσουν μια σειρά από προτάσεις για την αντιμετώπισή του.

Μπορείτε να βρείτε όλα τα αρχεία της έρευνας στους παρακάτω συνδέσμους:

• Έκθεση αποτελεσματων ΝΕΩΝ 18-35 (.PDF)
• Έκθεση αποτελεσματων ΓΟΝΕΩΝ (.PDF)
• Ερωτηματολόγιο Νέων 18-35 (.doc)
• Ερωτηματολόγιο Γονεων (.doc)
• Αποτελέσματα Ποσοτικής Έρευνας – Νέοι 18-35 (.XLS)
• Αποτελέσματα Ποσοτικής Έρευνας – Γονείς

Πηγή: ergasianet.gr

Σημαντικό ποσοστό Ελλήνων πολιτών δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να πάει διακοπές ούτε για ένα επταήμερο ταξίδι κατά τη διάρκεια του έτους, σύμφωνα με στοιχεία έρευνας της Eurostat.