Και μόνο το γεγονός πως τρεις μέρες εκατοντάδες εργαζόμενοι και νέοι επεξεργάζονταν μια ολοκληρωμένη κομμουνιστική στρατηγική απάντηση στο καπιταλιστικό ΤΙΝΑ αποτελεί μεγάλο κέρδος. Κόντρα στην Αριστερά των «μικρών πραγμάτων» και του εφικτού εντός του συστήματος, αναζητείται μια ανατρεπτική γραμμή που θα εμπνέεται από την κομμουνιστική στρατηγική και θα παρεμβαίνει στην καθημερινή ταξική πάλη.

Ανάλυση: Γιάννης Ελαφρός

Πλούσια συζήτηση, έντονη νεανική παρουσία

Σημαντικό βήμα μπροστά, για τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης κομμουνιστικής στρατηγικής απάντησης, αποτέλεσε η προγραμματική συνδιάσκεψη του ΝΑΡ για την Κομμουνιστική Απελευθέρωση, που πραγματοποιήθηκε από 14-16 Δεκέμβρη στο Γεωπονικό. Εκατοντάδες αντιπρόσωποι των οργανώσεων του ΝΑΡ και της νεολαίας Κομμουνιστική Απελευθέρωση από όλη τη χώρα, μέλη της οργάνωσης αλλά και πολλοί συναγωνιστές που εμπνέονται από την πρόταση για ένα νέο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα, συμμετείχαν στη διαδικασία. Το σχέδιο Προγραμματικής Διακήρυξης μετά την ενσωμάτωση παρατηρήσεων και βελτιωτικών προτάσεων υπερψηφίστηκε από το 92,3% των αντιπροσώπων (κατά ψήφισε το 1,1% και λευκό το 6,5%), σε αντιστοίχιση με την ψηφοφορία στις οργανώσεις του ΝΑΡ πανελλαδικά (91% υπέρ, 1,3% κατά και 7,7% λευκό).

Πλούσιος, δημιουργικός και ποιοτικός ήταν ο διάλογος στη συνδιάσκεψη, καθώς εξαντλήθηκε η δυνατότητα ομιλιών, με 44 συνολικά τοποθετήσεις. Ευχάριστη έκπληξη, που αποτυπώνει και τη νέα δυναμική, το γεγονός πως σχεδόν οι μισές ομιλίες προέρχονταν από τη νεολαία, φωτίζοντας την εμβληματική ρήση «ο κομμουνισμός είναι η νιότη του κόσμου». Στη συνδιάσκεψη διαβάστηκαν οι χαιρετισμοί 11 οργανώσεων της αντικαπιταλιστικής και αντιιμπεριαλιστικής Αριστεράς, καθώς και τρεις από οργανώσεις άλλων χωρών: Κόμμα Εργασίας από την Τουρκία, Λέβιτσα από την Δημοκρατία της Μακεδονίας και Κόκκινο Δράση από την Κροατία.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας για την Προγραμματική Διακήρυξη ακολούθησε συζήτηση για τα αναγκαία βήματα για την προώθηση της διαδικασίας για το σύγχρονο πρόγραμμα και κόμμα κομμουνιστικής απελευθέρωσης. Μετά από γόνιμη διεργασία καταλήχθηκε πρόγραμμα δράσης, το οποίο θα συζητηθεί και συγκεκριμενοποιηθεί στα όργανα και τις οργανώσεις βάσης ΝΑΡ και νΚΑ.

Μια σύγχρονη κομμουνιστική στρατηγική φωτίζει την επαναστατική τακτική, νοηματοδοτεί θετικά την αντικαπιταλιστική πάλη, στηρίζει την εργατική πολιτική, ενισχύει τον ταξικό χαρακτήρα των διεκδικήσεων

Παράξενη έμοιαζε η εικόνα της συνδιάσκεψης του ΝΑΡ το προηγούμενο Σαββατοκύριακο. Εκατοντάδες άνθρωποι, μεγάλο μέρος τους νέοι και νέες, έκαναν σχέδια για το μέλλον, συζητούσαν για τον κομμουνισμό στην εποχή μας, για το πώς θα φτάσουμε εκεί και για το πώς η διαδικασία της χειραφέτησης δεν θα ανακοπεί, ξεψάχνιζαν το σύγχρονο καπιταλισμό και σημείωναν τις κρυμμένες δυνατότητες ανατροπής. Έριχναν θαρρετά το βλέμμα σε έναν άλλο δρόμο για τους εργαζόμενους, τη νεολαία και τα φτωχά λαϊκά στρώματα στην Ελλάδα αλλά και ευρύτερα, δρόμο σύγκρουσης με το κεφάλαιο, την ΕΕ και το ΝΑΤΟ, δρόμο ανατροπής της ευρωμνημονιακής καπιταλιστικής βαρβαρότητας, δρόμο αγώνα, αλληλεγγύης και αξιοπρέπειας, που δημιουργεί τους όρους της αντικαπιταλιστικής επανάστασης για την εργατική εξουσία-δημοκρατία και την κομμουνιστική απελευθέρωση. Μα καλά, δεν έχουν ακούσει για το ΤΙΝΑ; Για το «δεν υπάρχει εναλλακτική»; Για το «τίποτα δεν γίνεται», πως «έξω από την ΕΕ υπάρχει το χάος» και πως «οι μεγάλες αφηγήσεις και οι επαναστάσεις οδηγούν στον ολοκληρωτισμό;» Καλά, δεν βολεύονται με την Αριστερά των «μικρών πραγμάτων», των μειωμένων προσδοκιών, του εφικτού, της κινηματικής, πολιτικής και θεωρητικής οκνηρίας; Τι θέλουν και τα σκαλίζουν; Δεν τα είπαν όλα οι κλασσικοί ή οι μετέπειτα «αιρέσεις»;

Ε, να, αυτό το πρώτο μικρό βήμα, δηλαδή το γεγονός πως εκατοντάδες κομμουνίστριες και κομμουνιστές της νέας εποχής κάθισαν με τις ώρες, με πολλές εποικοδομητικές ομιλίες (θα αναρτηθούν στο www.narnet.gr) και πολλές τροποποιήσεις και συνδιαμόρφωσαν ένα κείμενο κομμουνιστικής προγραμματικής διακήρυξης συνολικά απέναντι στον καπιταλισμό της εποχής μας, είναι το πιο σημαντικό κέρδος της προγραμματικής συνδιάσκεψης του ΝΑΡ και της νΚΑ. Κι ας αποδείχθηκε λίγος ο καιρός της προετοιμασίας και της προσυνδιασκεψιακής διαδικασίας, κι ας είναι πάντα δύσκολη η προγραμματική συζήτηση, κι ας καταλαβαίνουμε όλοι πως τώρα (ξανα)αρχίζουμε, και πως θα χρειαστεί πολύ συστηματική θεωρητική και προγραμματική δουλειά για να συνεχιστεί η πορεία προς τον κομμουνιστικό μετασχηματισμό ΝΑΡ και νΚΑ. Τι λαμβάνουμε υπόψη από τη συνδιάσκεψη;

Πρώτο, το μεγάλο έλλειμμα της προηγούμενης κρίσιμης περιόδου, δηλαδή μιας στρατηγικής κομμουνιστικής επαναστατικής απάντησης, όχι μόνο αναγνωρίζεται σαν τέτοιο (άρα μπορεί να αντιμετωπιστεί), αλλά υπάρχουν μαχόμενες δυνάμεις (και βεβαίως όχι μόνο στο ΝΑΡ και τη νΚΑ) που μπορούν να αναμετρηθούν με την προγραμματική ανασυγκρότηση. Και μάλιστα, πως δεν πρόκειται για μια ακαδημαϊκή συζήτηση. Απεναντίας μια σύγχρονη κομμουνιστική στρατηγική και φυσιογνωμία φωτίζει την επαναστατική τακτική, νοηματοδοτεί θετικά την αντικαπιταλιστική πάλη, στηρίζει την εμφάνιση και την αυτοτέλεια της εργατικής πολιτικής, ενισχύει τον ταξικό χαρακτήρα των διεκδικήσεων, πλάθει συνειδήσεις επαναστατών μακράς πνοής, με έμπνευση από το ασίγαστο πάθος του κομμουνισμού, της σημαίας όλων των ελευθεριών (Σεργκέι Γεσένιν). Με αυτή την έννοια η στρατηγική εμπλουτίζει όλη τη δράση, αλλά αποτελεί και αυτοτελή απάντηση και όρος στράτευσης με συνολικά χαρακτηριστικά.

Γιατί ο κομμουνισμός είναι «οσκοπός που, καθώς αναδύεται από το κίνημα, το προσανατολίζει. Του επιτρέπει –εν αντιθέσει προς τις χωρίς αρχές πολιτικές, τις αποσπασματικές δράσεις και τους καθημερινούς αυτοσχεδιασμούς– να προσδιορίσει τι μας φέρνει πιο κοντά σε αυτόν το σκοπό και τι μας απομακρύνει από αυτόν. Είναι επομένως μια ρυθμιστική στρατηγική, ένα πρόγραμμα που παραπέμπει και προσανατολίζει το κίνημα αδιάκοπα στο όραμα μιας άλλης κοινωνίας με δικαιοσύνη, ισότητα, αλληλεγγύη: της κομμουνιστικής κοινωνίας.

Είναι οδρόμος και τα μέσαγια την επίτευξη αυτού του σκοπού. Δρόμος ταξικής δράσης, κοινωνικής ανατροπής και όχι κοινοβουλευτικού περιπάτου ή μεταρρυθμιστικών ουτοπιών. Δρόμος μαζικού αγώνα του εργατικού-λαϊκού κινήματος και όχι κυβερνητικής ή άλλης ανάθεσης, αυτόκλητων σωτήρων και κομμάτων-φρουρίων. Δρόμος επαναστατικής τακτικής – και σύνδεσής της με την επαναστατική στρατηγική, η οποία ιδιαίτερα σήμερα κρίνεται και δοκιμάζεται στο αν θα αποκρούσει και θα ανατρέψει την καπιταλιστική επέλαση, απαντώντας στις ζωτικές ανάγκες των εργαζομένων και των νέων· αλλά και στο αν θα επιταχύνει-προετοιμάσει την αντικαπιταλιστική επανάσταση» (από την Προγραμματική Διακήρυξη).

Δεύτερο, ο καπιταλισμός της εποχής μας, που δεν μπορεί να υπερβεί την κρίση του και στρέφεται προς την αντίδραση σε όλα τα πεδία (από το διαρκές κράτος έκτακτης ανάγκης και την ακροδεξιά στην κυβέρνηση μέχρι την πολεμική απειλή και την όξυνση των ανταγωνισμών) δεν είναι ανίκητος. Στη συνδιάσκεψη υπήρξε από πολλές ομιλίες συμβολή σε μια βαθύτερη και πιο πολύπλευρη ανάλυση του σύγχρονου ολοκληρωτικού καπιταλισμού και με την ανατομία σύγχρονων φαινομένων του ψηφιακού σύμπαντος, της εργασίας και του πολιτισμού, των πολλαπλών αντιθέσεων που παροξύνονται στο έδαφος της διαμάχης κεφαλαίου- εργασία. Σημειώθηκε η ανάγκη να ανιχνευθεί καλύτερα ο ρόλος και η δυναμική της ταξικής πάλης, των πολυποίκιλων αντιστάσεων και των νέων δυνατοτήτων-τάσεων χειραφέτησης που ξεπηδούν μέσα από την κοινωνία. Υπήρχαν ομιλίες που έθεσαν τέτοιες πλευρές και την ανάγκη μιας καλύτερης ανάδειξής τους και στην Διακήρυξη. Γιατί για εμάς ο κομμουνισμός είναι κοινωνική δυνατότητα και όχι χιλιαστική πίστη, ιδεολογία, επαναστατική λογοκοπία και «ταυτότητα διαχωρισμού».

Τρίτο, στη βάση των προηγούμενων εμπλουτίστηκε και απέκτησε πιο ουσιαστικό περιεχόμενο η συζήτηση για το σύγχρονο κομμουνιστικό κόμμα και μια ανώτερη από το ΝΑΡ κομμουνιστική οργάνωση ως βήμα προς τα εκεί, πέρα από μια φετιχοποίηση της μορφής. Αν και δεν έγινε στο σώμα αυτό συζήτηση για τις αρχές λειτουργίας που πρέπει να έχει το κομμουνιστικό κόμμα στην εποχή μας (αυτό το θέμα θα συζητηθεί σε επόμενη διαδικασία), αναδείχθηκε στην πράξη μια ανώτερη δυνατότητα εργατικής δημοκρατίας και συμβολής, όταν δεκάδες σύντροφοι πήραν το λόγο, έθεσαν ζητήματα, συμφώνησαν και διαφώνησαν, σε μια διαδικασία απελευθερωμένη από προκάτ στρατόπεδα, που αναζητούσε πιο ουσιαστικές συμφωνίες αλλά και διαφορετικές οπτικές. Κι ακόμα, όταν ερχόταν στην επιφάνεια η ανάγκη της ανώτερης στράτευσης, της συνειδητής αυτοπειθαρχίας, της συγκέντρωσης δυνάμεων και της συσπείρωσης της κομμουνιστικής πρωτοπορίας έτσι ώστε να επιδράσει θετικά και προωθητικά στην αναζωογόνηση και αντεπίθεση και των άλλων πλευρών του επαναστατικού υποκειμένου, του αντικαπιταλιστικού μετώπου και των ταξικών αντικαπιταλιστικών κινήσεων.

Βαθύτερος διαχωρισμός, πλατύτερη συσπείρωση

Ρήξη με την αστική πολιτική, για να ενωθεί το μαχόμενο δυναμικό

Αν και το θέμα της συνδιάσκεψης δεν αφορούσε άμεσα την πολιτική τακτική, υπάρχει η εκτίμηση πως μπορεί να επιδράσει και να ενισχύσει ουσιαστικά την παρέμβαση του ΝΑΡ κι ευρύτερα της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και της αντικαπιταλιστικής Αριστεράς. Πως; Πρώτα απ’ όλα, ενισχύοντας την κατεύθυνση της αναγκαίας επαναστατικής τομής μέσα στην Αριστερά, στην βαθύτερη υπέρβαση των χαρακτηριστικών που οδήγησαν στην επικράτηση της λογικής του ΣΥΡΙΖΑ, δηλαδή της διαχειριστικής ρεφορμιστικής αντίληψης, με ορίζοντα την καλυτέρευση του «παρόντος» κι ενός πιο ανθρώπινου καπιταλισμού. Αλλά και των στοιχείων της ηττημένης λογικής του παραδοσιακού κομμουνιστικού κινήματος (που εκφράζει το ΚΚΕ) που βάζει τη στρατηγική στο εικόνισμα του «μέλλοντος» και διαχειρίζεται το παρόν με όρους περιφρούρησης και ενίσχυσης του κόμματος και όχι αντεπίθεσης του κινήματος και ανεβάσματος της ταξικής συνείδησης και της ταξικής πάλης.

Με μια σύγχρονη κομμουνιστική λογική, με πολιτική αρχών, που στηρίζεται στην προγραμματική έκφραση των εργατικών, λαϊκών και νεολαιίστικων αναγκών και δικαιωμάτων και όχι στην αντίληψη των πολιτικάντικων «κόλπων», το ΝΑΡ φιλοδοξεί να φέρει τα «πάνω κάτω», να ανακατέψει τα νερά και στο χώρο της αντικαπιταλιστικής επαναστατικής Αριστεράς που συχνά βαλτώνουν και δίνουν έδαφος για να αναπτύσσονται μικροκομματικές ιδιοκτησιακές λογικές ή παράλληλα «σχέδια» που αναζητούν ξανά γέφυρες με το ρεφορμισμό. Γέφυρες που όχι μόνο δεν κερδίζουν δυνάμεις προς τα αριστερά αλλά ακυρώνουν τη δυνατότητα της αντικαπιταλιστικής επαναστατικής Αριστεράς να πετύχουν μετατοπίσεις.

Το ΝΑΡ διαχωρίζεται πιο αποφασιστικά από την «αρχαία σκουριά» της ενσωματωμένης Αριστεράς και την αστική αντίληψη της πολιτικής και τους φορείς της, όχι για να χωρίσει τον μαχόμενο κόσμο, αλλά για να διαμορφωθεί ένα νέο πολιτικό σχέδιο που θα τον ενώσει και θα λειτουργήσει προωθητικά σε αντικυβερνητική κατεύθυνση, για την ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού λαϊκού κινήματος, με αντικαπιταλιστικό, αντιΕΕ και αντιδιαχειριστικό περιεχόμενο και σαφή αντιπολεμική, αντιιμπεριαλιστική, αντιεθνικιστική παρέμβαση. Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ αναπτύσσοντας την μετωπική της δράση μπορεί να απευθύνει κάλεσμα συσπείρωσης σε μια τέτοια βάση στις δυνάμεις της αντικαπιταλιστικής αντιιμπεριαλιστικής Αριστεράς και στο δυναμικό που διαφοροποιείται από ΣΥΡΙΖΑ, ΚΚΕ και ΛΑΕ.

Η Προγραμματική Διακήρυξη ώθηση παραπέρα διαλόγου

Είναι η Προγραμματική Διακήρυξη η «τελευταία λέξη» για τον κομμουνισμό της εποχής μας; «Σε καμιά περίπτωση», ήταν η απάντηση στο «κλείσιμο» της διαδικασίας. Μια ομιλήτρια είπε χαρακτηριστικά πως «νιώθει ευτυχής που η διακήρυξή μας δεν είναι τέλεια». Πέρα από το ότι δεν υπάρχει το τέλειο πρόγραμμα, πως θα ήταν δυνατό το ΝΑΡ, «με την κοινωνική σύνθεση και τη μαζικότητα που έχει, τις ταξικές προσλαμβάνουσες και τα μέχρι τώρα πολιτικό-θεωρητικά κεκτημένα να το πετύχει. Αυτό θα ήταν μη διαλεκτικό να το πιστεύει κανείς», ειπώθηκε χαρακτηριστικά στο «κλείσιμο». «Ωστόσο είναι η δική μας αναγκαία βάση, η ειδική συμβολή για ένα ανώτερο βήμα στη συζήτηση της μαχόμενης αριστεράς και του κόσμου της κομμουνιστικής αναζήτησης».

Η Προγραμματική Διακήρυξη που θα επανεκδοθεί σύντομα και θα διακινηθεί μαζικά από τις οργανώσεις του ΝΑΡ και της νΚΑ, τίθεται σε συζήτηση και παραπέρα ανάπτυξη και αποτελεί τη δημιουργική και όχι δογματική συμβολή του ΝΑΡ στο διάλογο και τις διεργασίες για το νέο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα, η οποία παρουσιάζεται με αυτοπεποίθηση αλλά χωρίς «ξεροκεφαλιά», με ένα τρόπο που ανοίγει και δεν κλείνει τη συζήτηση.

Είναι ώρα ενός μεγάλου διαλόγου και κοινών παρεμβάσεων μαζί με τους εκατοντάδες αγωνιστές σε όλη την Ελλάδα που έχουν ήδη εκφράσει τη διάθεση να συμβάλλουν σε ένα νέο κομμουνιστικό πρόγραμμα και κόμμα και το ΝΑΡ θα συμβάλλει στην ενίσχυση της δράσης σχετικών πρωτοβουλιών και επιτροπών, σε τοπικό, κλαδικό, αλλά και πιο συνολικό επίπεδο. Γιατί θέλουμε το πρωτοπόρο δυναμικό να είναι υποκείμενο όλης αυτής της διαδικασίας και όχι παθητικός δέκτης και αποδέκτης.

ΠΗΓΗ:  prin.gr

του Βασίλη Λιόση

Κάνουμε με γενναίο τρόπο την αυτοκριτική μας για τα όσα έχουμε γράψει κατά καιρούς. Παίρνουμε πίσω ό,τι έχουμε πει. Το ΚΚΕ όχι μόνο δεν είναι σεχταριστικό, αλλά κάνει θαρραλέα μετωπικά ανοίγματα στην πολιτική του που δεν έχουν προηγούμενο. Απόδειξη η πρόσφατη εκδήλωση όπου παρουσιάστηκε το νέο δοκίμιο ιστορίας του ΚΚΕ στην οποία παρευρέθηκε ο Γιάννης Μηλιός (είχε προηγηθεί εμφάνισή του στο φεστιβάλ της ΚΝΕ, στην εκδήλωσή του ΚΚΕ για τη συλλεκτική έκδοση για τα 100χρονα και στην τιμητική εκδήλωση του ΚΚΕ για τον Θάνο Μικρούτσικο).

Ο Μηλιός που καθόταν στην πρώτη σειρά πλαισιωνόταν από μέλη του Π.Γ.: τον Μάκη Παπαδόπουλο, τον Νίκο Σοφιανό, τον Δημήτρη Κουτσούμπα αλλά και τη Λιάνα Κανέλλη. Μάλιστα αν σκεφτεί κανείς ότι η Κανέλλη εκθείασε πριν από καιρό τον εθνικιστή στρατηγό και διοργανωτή των πρώτων συλλαλητηρίων για τη Μακεδονία, Φράγκο Φραγκούλη, λέγοντας πως «ελάχιστοι άνθρωποι τους αναγνωρίζεται ότι είναι ικανοί, αφοσιωμένοι και έντιμοι πατριώτες» και τον χαρακτήρισε ως «μούσα του ελληνικού λαού», ε, τότε όλοι κατανοούμε πως το κοινωνικό Μέτωπο αρχίζει και παίρνει σάρκα και οστά. Η εργατική τάξη πλησιάζει μικροαστούς (όχι με την έννοια της ταξικής καταγωγής αλλά με την έννοια της ιδεολογικής τοποθέτησης) διανοούμενους και μακεδονομάχους στρατηγούς κι έτσι αργά αλλά σταθερά ο στόχος του σοσιαλισμού-κομμουνισμού αχνοφαίνεται στον ορίζοντα.

            Διακρίνεται κάποιος τόνος ειρωνείας στις παραπάνω γραμμές; Όχι. Πικρό χιούμορ είναι που απορρέει από την πορεία των τελευταίων ετών ενός ιστορικού κόμματος και από το γεγονός ότι όσοι είχαμε επισημάνει αυτή την πορεία εδώ και καιρό, εκδιωχθήκαμε, λοιδορηθήκαμε, απαξιωθήκαμε. Ας προσπαθήσουμε να βάλουμε σε μία τάξη τις σκέψεις μας.

            Τι εστί Γιάννης Μηλιός; Πρόκειται για ένα έναν άνθρωπο, πολιτικά και ιδεολογικά ενταγμένο στον ευρωκομμουνισμό, που για τριάντα περίπου χρόνια επιτιθόταν λυσσωδώς στην πολιτική του ΚΚΕ μέσω κυρίως ενός περιοδικού που εξέδιδε με το όνομα «Θέσεις». Υπήρξε πρωτοκλασάτο στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ αφού διετέλεσε υπεύθυνος οικονομικής πολιτικής του ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ και μέλος της γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ. Ποια ήταν τα κύρια σημεία της κριτικής του που αφορούσε το ΚΚΕ;

Έγραφε ότι κακώς το ΚΚΕ υποστήριζε πως η Ελλάδα είναι εξαρτημένη και μέσου επιπέδου ανάπτυξης χώρα, αλλά αντίθετα ότι πρόκειται για ιμπεριαλιστική χώρα. Η «ιμπεριαλιστικότητα» της Ελλάδας πήγαζε από το γεγονός ότι το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο πρωταγωνιστούσε παγκόσμια, από το γεγονός ότι η ελληνική αστική τάξη επένδυε κεφάλαια στο εξωτερικό, από το ότι ο ελληνικός στρατός συμμετείχε σε εκστρατευτικά σώματα, από το ότι οι εργάτες στις πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες είναι περισσότερο εκμεταλλευόμενοι από ό,τι οι Έλληνες. Απέρριπτε, επίσης, την ανάλυση του σύγχρονου καπιταλισμού με βάση την έννοια του μονοπωλίου, υποστήριζε ότι ο Λένιν έκανε λάθος στην ανάλυσή του για τον ιμπεριαλισμό και υπογράμμιζε πως η προβολή αντιμονοπωλιακών και αντιιμπεριαλιστικών αιτημάτων ήταν οι αιτίες της αποτυχημένης καθοδήγησης του λαϊκού κινήματος από την πλευρά του ΚΚΕ.  

            Η σύγκλιση των απόψεων Μηλιού με τις αντίστοιχες της ηγετικής ομάδας του ΚΚΕ άρχισε να προβάλει δειλά δειλά στο 17ο συνέδριο όπου έγινε λόγος για την ενδυνάμωση των ιμπεριαλιστικών χαρακτηριστικών του ελληνικού καπιταλισμού. Έκτοτε σε μία σωρεία ντοκουμέντων, κειμένων και παρεμβάσεων ακολουθήθηκε η τακτική του μιθριδατισμού: μικρές μικρές δόσεις αριστερισμού (και αυτό οπορτουνισμός είναι και μάλιστα το ίδιο επικίνδυνος με τον δεξιό), μέχρι που οι «αρμόδιοι» θεώρησαν ότι τα πράγματα ωρίμασαν ώστε να βγει το νέο δοκίμιο που αποτελεί μνημείο αριστερισμού και απόρριψης επί της ουσίας της πολιτικής του ιστορικού ΚΚΕ καθώς και να φανερωθεί η υπόγεια συνεννόηση ετών με ανθρώπους όπως τον Μηλιό. Το ΚΚΕ αναπαράγει πλέον με εντυπωσιακή άνεση όλα τα ιδεολογήματα Μηλιού και των τροτσκιστών. Ο αντικαπιταλισμός αντικατέστησε τον αντιιμπεριαλισμό στην τρέχουσα πολιτική κι έτσι η τακτική ταυτίστηκε με τη στρατηγική. Πρόκειται για μία δογματική, αντιλενινιστική και αντιμαρξιστική ανάλυση της πραγματικότητας. Εν τάχει, σημειώνουμε:

α) Η κάποια εξαγωγή κεφαλαίου δεν αποδεικνύει απολύτως τίποτα. Εξαγωγές κεφαλαίου μπορεί να διακρίνει κανείς σε κάποιο βαθμό και από χώρες όπως η Κύπρος, η Μάλτα, ή και η Μπουργκίνα Φάσο. Τι προκύπτει από αυτό; Επιπλέον, το ελληνικό κεφάλαιο που τα προηγούμενα χρόνια δραστηριοποιήθηκε στα Βαλκάνια δεν είχε ποτέ τον πρώτο λόγο, ενώ μετά την κρίση απώλεσε θέσεις στη σχετική κατάταξη.  

β) Το εφοπλιστικό κεφάλαιο λόγω της φύσης του είναι η πλέον χαρακτηριστική περίπτωση κεφαλαίου που δεν έχει πατρίδα. Το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο εδρεύει στο Λονδίνο, ενώ δεν πρέπει να ξεχνάμε πως αποτελεί μόνο ένα τμήμα του ελληνικού κεφαλαίου συνολικά. Μάλιστα, θα μπορούσαμε να καταλήξουμε στο απίθανο συμπέρασμα πως η Ελλάδα ήταν ιμπεριαλιστική από την περίοδο της τουρκοκρατίας, αφού από τότε η ελληνική ναυτιλία βρισκόταν ψηλά.

γ) Όσον αφορά τη συμμετοχή ελληνικών στρατευμάτων στις νατοϊκές επιχειρήσεις, έχουμε την πλήρη αντιστροφή της πραγματικότητας. Στις επιχειρήσεις κουμάντο κάνουν κυρίως οι ΗΠΑ και κατόπιν οι υπόλοιπες ιμπεριαλιστικές χώρες. Η συμμετοχή σε ιμπεριαλιστικές επιχειρήσεις δεν λέει από μόνη της τίποτα. Το ουσιαστικό είναι να δούμε ποιος ο ρόλος των στρατευμάτων εκείνης ή της άλλης χώρας και ποιος έχει τον επιτελικό σχεδιασμό. Επίσης, αυτό που έχει σημασία είναι η σύγκριση: Πόσες φορές μια χώρα έχει τον ηγεμονικό ρόλο, πόσες φορές έχει συμμετάσχει σε ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς, πόσες φορές φέρει το βάρος των στρατιωτικών επιχειρήσεων ή πότε έχει επικουρικό ρόλο κ.λπ. Το ελληνικό κεφάλαιο δίχως πρωταγωνιστικό ρόλο περιμένει να αρπάξει κάποιο ξεροκόμματο από τη λεία και προσπαθεί να δείχνει ότι είναι πάντα πρόθυμο για ό,τι του ζητηθεί. Ο ρόλος του με άλλα λόγια είναι περιφερειακός.

δ) Σε όλα τα παραπάνω παραγνωρίζεται με προκλητικό τρόπο όλη η ιστορία του ελληνικού καπιταλισμού: οι παρεμβάσεις των Άγγλων, των Αμερικανών, των Γερμανών. Ο ρόλος των ΗΠΑ στο απριλιανό πραξικόπημα, ο ρόλος των αμερικανικών βάσεων, οι πολιτικές πιέσεις και υποδείξεις του εκάστοτε αμερικανού πρέσβη, οι σκανδαλώδεις διευκολύνσεις στο ξένο κεφάλαιο, η διάλυση της ελληνικής οικονομίας μέσω της συμμετοχής στην ΕΟΚ/ΕΕ, ο αδύναμος δευτερογενής τομέας κ.λπ. Τόσο το ΚΚΕ όσο και ο Μηλιός έκλεισαν ερμητικά τα μάτια τους μπροστά στην πρωτόγνωρη πραγματικότητα που διαμορφώθηκε μετά το 2010 με την παρέμβαση του ΔΝΤ στην Ελλάδα. Για τον Μηλιό κι ενώ βρισκόμασταν στην αρχή της κρίσης «η Ελλάδα έκλεινε την ψαλίδα της με τη Γερμανία»! Ασύλληπτο και όμως αληθινό. Το ΚΚΕ από την άλλη υποβάθμιζε μέχρι εξαφάνισης την πολιτική και οικονομική παρέμβαση ΕΕ και ΗΠΑ. Τα πάντα ανάγονταν στο ελληνικό κεφάλαιο, το οποίο αναμφισβήτητα έκανε τη δουλειά του, αλλά αναρωτιόμαστε γιατί αυτό αναιρεί την βάθυνση της εξάρτησης την περίοδο της κρίσης. Βεβαίως, γινόταν και γίνεται γενικά και αόριστα αναφορά στην ανισόμετρη ανάπτυξη, αλλά αυτή αντιμετωπιζόταν και αντιμετωπίζεται με μία ακαδημαϊκή ενατένιση, δίχως κανένα πολιτικό παρεπόμενο.

Η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ είναι υπόλογη τόσο για τον τρόπο που επέβαλλε αυτή την ιδεολογική και πολιτική στροφή, όσο και για το περιεχόμενό της. Η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ θεωρεί λάθος το γράμμα Ζαχαριάδη στην έναρξη της ιταλικής εισβολής, λάθος το 7ο συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς, λάθος τον προσανατολισμό του ΕΑΜ, λάθος τη μεταπολιτευτική πορεία του κόμματος, λάθος την ανάγνωση του Λένιν, όπως αυτή γινόταν για χρόνια και μας πληροφορεί ο Μάκης Παπαδόπουλος. Εδώ έχουμε την πλήρη δικαίωση του Παντελή Πουλιόπουλου, δηλαδή του γκουρού του ελληνικού τροτσκισμού, την πλήρη δικαίωση των τροτσκιστικών ομάδων, την πλήρη δικαίωση του Μηλιού και ακόμη ενός μέρους του αναρχισμού. Το ΚΚΕ σύμφωνα με την πρόσφατη τοποθέτηση της Παπαρήγα υπήρξε στο παρελθόν οπορτουνιστικό κι «ευτυχώς» ήρθε αυτή η «φωτισμένη» ηγεσία με τα επί δεκαετίες αποκομμένα από τις αγωνίες του λαού επαγγελματικά στελέχη, να αποκαταστήσει τα επαναστατικά του χαρακτηριστικά, κάτι που δεν λέγεται ρητά αλλά υπονοείται: «Μετά την αντεπανάσταση και ενώ στην Ελλάδα το ΚΚΕ ξεκίνησε βασανιστικά την αποκατάσταση του επαναστατικού του χαρακτήρα, ο οπορτουνισμός, ιδιαίτερα ορισμένοι θύλακες του, εμφανίστηκαν ως οι αυθεντικοί ερμηνευτές του μαρξισμού - λενινισμού, εγκαλώντας το ΚΚΕ ότι παρεκκλίνει από αυτόν», η υπογράμμιση δική μας. Μάλιστα, με βάση αυτή την τοποθέτηση ουδείς έχει το δικαίωμα άσκησης κριτικής του ΚΚΕ. Όποιος το επιχειρεί είναι πατενταρισμένος οπορτουνιστής, αλλά αυτό δεν ισχύει προφανώς για τον Μηλιό…

Δυστυχώς, στην πιο κρίσιμη μεταπολιτευτική σελίδα της ιστορίας αυτού του τόπου, η ηγετική ομάδα του ΚΚΕ επέλεξε να αλλάξει ριζικά τον χαρακτήρα του κόμματος. Στο όνομα της αποκατάστασης της επαναστατικής του φύσης, η οποία προφανώς είχε στραπατσαριστεί υπό την ηγεσία του Χαρίλαου Φλωράκη, σύμφωνα με τη σημερινή ηγεσία, έχει προκύψει ένα κακέκτυπο κομμουνιστικού κόμματος. Το χειρότερο είναι πως δεν φαίνεται κανένα φως στο βάθος του τούνελ. Η στροφή έχει κατοχυρωθεί και με τη βούλα, οι νέες γενιές μελών διαπαιδαγωγούνται με τροτσκιστικά αφηγήματα, το κόμμα έχει απολέσει την επαφή του με τις μάζες και δεν χαίρει μιας ευρύτερης εκτίμησης, κάτι που στο παρελθόν συνέβαινε. Αλλά αυτό το παρελθόν είπαμε ότι ήταν «οπορτουνιστικό». Τι κι αν η επιρροή του ΚΚΕ στην εργατική τάξη και την προοδευτική διανόηση ήταν πολλαπλάσια; Τι κι αν η ΚΝΕ ήταν πραγματικά μια μαζική νεολαιίστικη οργάνωση; Τι κι αν στις γραμμές του ΚΚΕ υπήρχαν δεκάδες χιλιάδες μέλη; Τι κι αν τα μέλη του ΚΚΕ με πρωτοπόρο ρόλο συγκρούονταν με την εργοδοσία εισπράττοντας τρομοκρατία και απολύσεις; Τι κι αν στελέχη του μαρτύρησαν επί χούντας στα κρατητήρια, τις φυλακές και τις εξορίες; Τι κι αν υπήρξαν πρωτοπόρες θεωρητικές εργασίες που έκτοτε δεν έχουμε ξαναδεί; Εκτός αν έχουμε καταλάβει κάτι στραβά. Εκτός κι αν η αποκατάσταση των επαναστατικών χαρακτηριστικών αφορά ορισμένα σημερινά μέλη του ΠΓ τα οποία στη διάσπαση επί ενιαίου Συνασπισμού, εξέφραζαν θέσεις όπως αυτή που υποστήριζε τη συνεργασία με το ΠΑΣΟΚ (βλέπε Μάκης Παπαδόπουλος) ή όπως αυτή που υποστήριζε την αλλαγή της θέσης για έξοδο από την ΕΟΚ ή την κατάργηση της έννοιας της δικτατορίας του προλεταριάτου (Ελένη Μπέλλου). Αν είναι έτσι, τότε αλλάζουν τα πράγματα… (άλλη μια απόπειρα πικρού χιούμορ).

Τέλος, θα πρέπει να σημειώσουμε πως η αριστερίστικη εκτροπή στη θεωρία, συνοδεύεται συχνά από δεξιές πρακτικές και συντηρητικά αντανακλαστικά. Για παράδειγμα, το ΚΚΕ στην τελευταία πανελλαδική απεργία σύρθηκε πίσω από τον Παναγόπουλο, ενώ με αφορμή το Μακεδονικό κλείνει το μάτι σε εθνικιστικές δυνάμεις, αφού μιλάει για αλυτρωτισμό της ηγεσίας της ΠΓΔΜ (στα αλήθεια θεωρεί ικανή την αστική τάξη της ΠΓΔΜ να διεκδικήσει ελληνικά εδάφη;) και δεν αναγνωρίζει καμία σλαβομακεδονική εθνότητα (τι ακριβώς είναι αυτοί οι άνθρωποι και αν δεν έχουν εθνότητα γιατί αποτελούν εθνότητα οι Ελβετοί ή οι Περουβιανοιί;). Έτσι είναι κι έτσι έχει αποδειχτεί από την ίδια τη ζωή: δεξιός και αριστερός οπορτουνισμός συναντώνται, όπως έλεγε ο Λένιν. Επιβεβαιώνοντας αυτόν τον «αφορισμό» ο «συνεπής μαρξιστής» Γιάννης Μηλιός έγραφε, ως άλλος Κέυνς, δυο χρόνια μετά το ξέσπασμα της ελληνικής κρίσης πως η πολιτική λύση είναι ο μετασχηματισμός των κρατικών θεσμών! Από την ιμπεριαλιστική Ελλάδα κατευθείαν στο μεταρρυθμισμό της σοσιαλδημοκρατίας.

Μετά από αυτά τα αποκαλυπτικά αρραβωνιάσματα, ευχόμαστε ολόψυχα βίο ανθόσπαρτο και σύντομα να δούμε και τη γαμήλια τελετή.  

Υ.Γ.: Ο Γιάννης Μηλιός αν και έχει παραιτηθεί από τον ΣΥΡΙΖΑ σήμερα βρίσκεται να είναι πρόεδρος στο Φεστιβάλ Αθηνών, μετά από απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λυδίας Κονιόρδου. Να υποθέσουμε ότι σχετίζεται ακόμη με τον ΣΥΡΙΖΑ ή απλώς αναγνωρίστηκε η αξία του;

Κίνδυνος-θάνατος αποδεικνύονται στις μέρες μας για τα νοικοκυριά οι τραπεζικοί λογαριασμοί που τηρούν από κοινού σύζυγοι, παιδιά, αδέλφια και παππούδες, με την Εφορία να διεκδικεί έως και 45% (συν πρόστιμα) των καταθέσεων.

Παραδοσιακά οι κύριοι κάτοχοι τραπεζικών λογαριασμών (γονείς, παππούδες) δηλώνουν σαν πρόσθετα μέλη ολόκληρη την οικογένεια (π.χ. σύζυγο και παιδιά). Διά παν ενδεχόμενο οι κύριοι των λογαριασμών ορίζουν συνδικαιούχους συγγενείς (ή πρόσωπα εμπιστοσύνης οι ηλικιωμένοι και μοναχικοί), ώστε να τους εξυπηρετήσουν σε ώρα ανάγκης για να βγάλουν χρήματα ή να πληρώσουν δαπάνες (έκτακτες και μη), όπως νοσοκομεία, έξοδα κηδείας, λογαριασμούς, έξοδα φοίτησης ή συντήρησης κατοικίας σε χωριά ή σε άλλη πόλη, ακόμα και σε άλλη χώρα αν έχουν φύγει στο εξωτερικό.

Πού βρίσκεται ο κίνδυνος; Οτι σε περίπτωση ελέγχων από την Εφορία σε τραπεζικούς λογαριασμούς, οι ελεγκτές θεωρούν ότι τα χρήματα ανήκουν εξίσου (ή και εξ ολοκλήρου) στον συνδικαιούχο του λογαριασμού! Και όχι μόνο τον φορολογούν με φόρο 22%-45% σαν να ήταν δικά του τα λεφτά (που κανονικά ανήκουν στον κύριο δικαιούχο), αλλά του επιβάλλουν και πρόστιμα για μαύρο χρήμα επειδή δεν τα δήλωσε σαν εισόδημα ο ίδιος, ασχέτως αν τα έχει δηλώσει ο κύριος κάτοχος του λογαριασμού.

Γιατί συμβαίνουν όλα αυτά; Επειδή συχνά οι ελεγκτές εκλαμβάνουν αυτομάτως ως μαύρο χρήμα όλα τα λεφτά που τυχόν υπερβαίνουν τα δηλωθέντα στο Ε1 από τον συνδικαιούχο, χωρίς να τεκμηριώνουν με άλλους τρόπους ότι διαπράχθηκε φοροδιαφυγή. Ταυτόχρονα απορρίπτουν και τις εξηγήσεις που κομίζουν οι ελεγχόμενοι, αφήνοντας τα δικαστήρια να βγάλουν τα κάστανα από τη φωτιά.

Ιστορίες τρέλας

Μέχρι τώρα οι περισσότεροι γνώριζαν κάποια άλλα πιο κοινά προβλήματα που ανακύπτουν με την Εφορία, όταν τηρούν κοινούς λογαριασμούς. Χιλιάδες σύζυγοι και παιδιά πλήρωσαν φόρους για τόκους του λογαριασμού του συζύγου επειδή δεν επιμερίζονται αυτομάτως από το Taxisnet αλλά εμφανίζονται εξ ολοκλήρου σε όλους – και γι’ αυτό πολλοί έχασαν και το Κοινωνικό Μέρισμα. Άλλοι πάλι είδαν τα δώρα του γάμου τους να κατάσχονται επειδή κατατέθηκαν (αντί λίστας) σε τραπεζικό λογαριασμό όπου ήταν συνδικαιούχος ο γονιός που χρωστούσε στην Εφορία.

Ακόμα και για μόλις 1.000 ευρώ διαφορά ανάμεσα στις πρωτογενείς καταθέσεις και τις πρωτογενείς αναλήψεις από κοινό λογαριασμό, ο συνδικαιούχος κινδυνεύει να βρεθεί έκθετος σε αναδρομικούς ελέγχους μιας πενταετίας

Σήμερα το «business stories» φέρνει στο φως ντοκουμέντα από εκθέσεις ελέγχου που δείχνουν ότι οι ελεγκτές επιβάλλουν πρόστιμα σε συνδικαιούχους κοινών λογαριασμών για τα λεφτά των άλλων συνδικαιούχων.

Μάλιστα, ακόμα και για μόλις 1.000 ευρώ διαφορά ανάμεσα στις πρωτογενείς καταθέσεις και τις πρωτογενείς αναλήψεις από κοινό λογαριασμό, ο συνδικαιούχος κινδυνεύει να βρεθεί έκθετος σε αναδρομικούς ελέγχους μιας πενταετίας. Στα φύλλα ελέγχου που εκδίδει το ΚΕΦΟΜΕΠ επισημαίνεται το εξής: «Από την επεξεργασία των κινήσεων των τραπεζικών λογαριασμών που τηρούνται στο όνομα του ελεγχόμενου (δικαιούχος/συνδικαιούχος), καθώς και των λοιπών χρηματοοικονομικών προϊόντων, στην ημεδαπή, για τις ελεγχόμενες διαχειριστικές περιόδους, προέκυψαν πρωτογενείς πιστώσεις, ποσού μεγαλύτερου των 1.000,00 ευρώ για την περίοδο 01/01/2013-31/12/2015, που καταρχήν δεν δικαιολογούνται», όπως υπολογίζονται με τη χρήση του ειδικού λογισμικού που χρησιμοποιεί από το 2017 το υπουργείο Οικονομικών.

Και αν δεν δικαιολογούνται εξαρχής, ο έλεγχος της Εφορίας δεν τα δικαιολογεί ούτε εκ των υστέρων. Οπως π.χ. οι πιο κάτω περιπτώσεις:

Σε έλεγχο που έγινε σε Ελληνα φορολογούμενο που εμφανίζεται συνδικαιούχος σε λογαριασμό του αδελφού του που ζει στο εξωτερικό, αρχικά του ζητήθηκε να δικαιολογήσει το σύνολο του λογαριασμού. Εξήγησε στους ελεγκτές ότι τα χρήματα είναι όλα του αδελφού του και ότι ο ίδιος κάνει αναλήψεις μόνο και μόνο για να τον εξυπηρετήσει με πληρωμές στη χώρα μας. Στην περίπτωση αυτή ο έλεγχος δέχθηκε εν μέρει τις εξηγήσεις. Επειδή ο κύριος κάτοχος του λογαριασμού είναι κάτοικος εξωτερικού και δεν μπορεί να τον ελέγξει, θεώρησε ότι το 50% ανήκουν στον αδελφό που ζει στο εξωτερικό. Καταλόγισε, όμως, το υπόλοιπο 50% σαν μαύρο χρήμα στον αδελφό του που ζει στην Ελλάδα, επειδή ως συνδικαιούχος δεν είχε δηλώσει αντίστοιχο εισόδημα (εφόσον δεν το είχε ποτέ).

Επίσης οι ελεγκτές θεώρησαν εξ ολοκλήρου μαύρο χρήμα τα ξένα λεφτά του κύριου δικαιούχου, με το επιχείρημα ότι «ο συνδικαιούχος αν θέλει σηκώνει όλα τα λεφτά του λογαριασμού από την τράπεζα και όχι μόνο όσα τυχόν του αναλογούν». Οπότε καταλόγισαν σαν αδήλωτο εισόδημα ολόκληρο το ποσό που κατατέθηκε στον κοινό λογαριασμό και επέβαλαν πρόστιμα, μη αποδεχόμενοι καν το επιχείρημα του ελεγχόμενου: «Αν τα λεφτά γίνουν πραγματικά δικά μου μετά τον θάνατο του δικαιούχου, τότε θα πληρώσω ξανά και… φόρο κληρονομιάς;»

Ου μπλέξεις

Θεωρητικά τέτοιοι έλεγχοι αφορούν όσους εντοπίζονται για μεγάλες πρωτογενείς καταθέσεις λογαριασμών. Ωστόσο η Εφορία σχεδιάζει πλέον και τυχαίους ελέγχους, χωρίς κριτήρια επικινδυνότητας, ώστε κανείς φορολογούμενος να μην αισθάνεται σίγουρος ότι δεν θα υποστεί έλεγχο. Στην πράξη είναι κοινό μυστικό ότι επιλέγονται για έλεγχο όσοι έχουν υψηλά τραπεζικά υπόλοιπα, ακόμα και αν δεν είναι δικά τους, αφού έτσι υπάρχει προοπτική είσπραξης – έστω και αν αναγκαστεί μετά το Δημόσιο να τα επιστρέψει στους δικαιούχους!

Για του λόγου το αληθές, προ ημερών το Συμβούλιο της Επικρατείας καταδίκασε το Δημόσιο για κατάχρηση στους ελέγχους τραπεζικών λογαριασμών. Η Φορολογική Αρχή έφτασε στο σημείο να υπερασπίζεται στο δικαστήριο το δικαίωμά της να θεωρεί μαύρο χρήμα ό,τι κατατίθεται στους τραπεζικούς λογαριασμούς, χωρίς να υποχρεώνεται να τεκμηριώσει φοροδιαφυγή, αλλά ούτε να δεχτεί εξηγήσεις πως τα χρήματα δεν είναι του ελεγχόμενου ή ότι ο πραγματικός κάτοχός τους έχει ήδη φορολογηθεί για αυτά.

Το ΣτΕ σώζει

Συγκεκριμένα, η απόφαση (ΣτΕ 1895/2018) αποκαλύπτει ότι:

Η Εφορία επέμενε (με αίτηση αναίρεσης μετά από Εφετείο), αλλά το ΣτΕ απέρριψε τον ισχυρισμό της ότι όποτε βρίσκει ποσά που δεν δικαιολογούνται από δηλώσεις του ελεγχόμενου πρέπει να τα φορολογεί αυτομάτως σαν αδήλωτο εισόδημα από επιχείρηση (με 29% από το πρώτο ευρώ) επιβάλλοντας πρόστιμα και διώξεις ανάλογα με το ύψος των καταθέσεων, σαν απόκρυψη εισοδήματος.

Το ΣτΕ (αποφ. 1895/2018, Β΄ Τμήμα) έκρινε ότι «δεν αρκεί η εκ μέρους της φορολογικής διοίκησης διαπίστωση της ύπαρξης σημαντικού ποσού σε τραπεζικούς λογαριασμούς του ελεύθερου επαγγελματία, το οποίο, κατά την εκτίμησή της, δεν αντιστοιχεί σε (νομίμως φορολογηθέντα ή απαλλαχθέντα του φόρου) εισοδήματα που αυτός έχει δηλώσει»… Αντιθέτως, το δικαστήριο λέει ότι η φορολογική αρχή οφείλει να διερευνά την αληθή πηγή ή αιτία (καθώς και τον χρόνο) απόκτησης του επίμαχου ποσού, συνεκτιμώντας τις εξηγήσεις που τυχόν παρέχει ο φορολογούμενος για την προέλευσή του.

Τα παραπάνω ισχύουν και όταν ο ελεγχόμενος «είναι δικαιούχος τραπεζικού λογαριασμού από κοινού με άλλο πρόσωπο, όπως ο/η σύζυγός του. Πράγματι, και σε τέτοια περίπτωση» η φορολογική αρχή οφείλει να διερευνά το χρηματικό ποσό που εισέρχεται στον κοινό λογαριασμό αν δεν καλύπτεται από τα εισοδήματα που έχουν δηλώσει στη φορολογική αρχή οι συνδικαιούχοι, καλώντας τους όμως για εξηγήσεις ώστε να αποδειχτούν τα πραγματικά γεγονότα και όχι να τα θεωρεί συλλήβδην και a priori σαν δήθεν φοροδιαφυγή.

Τι ισχύει στους κοινούς λογαριασμούς

Η απόφαση του ΣτΕ θέτει κάποια όρια στην πρακτική της Εφορίας, κυρίως όμως πιστοποιεί ότι το πρόβλημα είναι υπαρκτό και λαμβάνει διαστάσεις. Μόνη (αυτο) άμυνα των φορολογουμένων στα καθημερινά κρούσματα ελέγχων: να είναι καλά εξοπλισμένοι με στοιχεία και να γνωρίζουν και οι ίδιοι τι ισχύει, αλλά και τι έχει κάνει δεκτό η Φορολογική Διοίκηση γα τους κοινούς λογαριασμούς τους, αλλιώς κινδυνεύουν να το πληρώσουν πανάκριβα με φόρους και πρόστιμα σαν κοινοί φοροφυγάδες!

Για παράδειγμα:

Κατά την άποψη της Εφορίας, τα πράγματα είναι απλά εάν ένας λογαριασμός έχει δηλωθεί ρητά ως κοινός. Ισχύει ό,τι ορίζει ο Ν. 5638 του 1932, ο οποίος προβλέπει (άρθρο 1) ότι «χρηματική κατάθεσις παρά τραπέζης εις ανοικτόν λογαριασμόν επ’ ονόματι δύο ή πλειοτέρων από κοινού (Compte joint, joint account) είναι εν την έννοια του παρόντος νόμου η περιέχουσα τον όρον ότι του εκ ταύτης λογαριασμού δύναται να κάμνει χρήση εν όλω ή εν μέρει, άνευ συμπράξεως των λοιπών είτε εις είτε τινές, και πάντες κατ’ ιδίαν οι δικαιούχοι». Συνεπώς, κάθε συνδικαιούχος έχει δικαίωμα να χρησιμοποιήσει ολόκληρο το διαθέσιμο ποσό ελεύθερα, ανεξάρτητα του ποιος είναι ο καταθέτης των χρημάτων. Υπό την έννοια αυτή, θεωρούνται και δικά του λεφτά!

Σε περίπτωση κατάσχεσης λόγω οφειλών, όμως, ο ίδιος νόμος (άρθρο 4 Ν. 5638/1932) ορίζει ότι «κατάσχεσις της καταθέσεως επιτρέπεται, έναντι όμως των κατασχόντων αυτή τεκμαίρεται αμαχήτως ότι ανήκει εις πάντας τους δικαιούχους κατ’ ίσα μέρη». Με άλλα λόγια, από τη διάταξη αυτή τεκμαίρεται γενικά η διαίρεση των καταθέσεων κατά ίσα μέρη με τον αριθμό των συνδικαιούχων. Έτσι μπορεί να θεωρηθεί σαν όριο η αναλογία (1:2 ή 1:3 κ.λπ.) για την εξεύρεση του μεριδίου ανά καταθέτη. Με την ΠΟΛ. 1033/21.2.2013 η Φορολογική Διοίκηση δέχτηκε ότι για τους κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς, σε ελέγχους για εμβάσματα από το εξωτερικό, το ποσόν επιμερίζεται στους συνδικαιούχους «καταρχήν ισομερώς». Αν ο φορολογούμενος ισχυρίζεται ότι η πραγματική αναλογία είναι διαφορετική, οφείλει να το αποδείξει ο ίδιος με κάθε νόμιμο μέσο. Το ποια είναι τα κατάλληλα αποδεικτικά όμως (π.χ. υπεύθυνες ή άλλες δηλώσεις, συμβάσεις, δάνεια κ.ά.) δεν εξειδικεύεται, γι’ αυτό και εντέλει οι υποθέσεις καταλήγουν στα δικαστήρια.

Το ΣτΕ καθόρισε ότι τα φυσικά πρόσωπα που συνδέονται με στενή συγγένεια «έχουν το δικαίωμα να προβαίνουν σε οικονομικές πράξεις ή/και να συνάπτουν οικονομικές σχέσεις τέτοιες που να αντανακλούν πέραν της εκπλήρωσης της τυχόν υποχρέωσής τους για διατροφή, και τη μεταξύ τους στοργή και εμπιστοσύνη και τη συναφή βούλησή τους για οικονομική αλληλοβοήθεια ή/και συνδιαχείριση (στοιχείων) της περιουσίας τους».

Παρ’ όλα αυτά όμως, «η τυχόν οικονομική αλληλοβοήθεια μεταξύ μελών της ίδιας οικογένειας» (μέσω της διατήρησης κοινών τραπεζικών λογαριασμών και διενέργειας εντολών πιστώσεων και χρεώσεων σε αυτούς ή και της μεταφοράς ποσών από ατομικούς ή κοινούς τραπεζικούς λογαριασμούς τους σε άλλους ατομικούς ή κοινούς λογαριασμούς τους κ.λπ.) «δεν απαλλάσσει τα πρόσωπα αυτά από το βάρος να παράσχουν στη φορολογική διοίκηση […]εύλογες και αρκούντως τεκμηριωμένες εξηγήσεις» για τις σχετικές οικονομικές πράξεις και την περιουσιακή κατάσταση που προκύπτει από τις κινήσεις των ως άνω τραπεζικών λογαριασμών. Και αυτό «προκειμένου να ερευνηθεί από τη Διοίκηση η τυχόν γένεση φορολογικών υποχρεώσεων» βάσει της νομοθεσίας περί φορολογίας εισοδήματος σε βάρος ορισμένου ή ορισμένων εκ των συνδικαιούχων, ώστε να προσδιοριστεί ο χρόνος γένεσης και το ύψος της αντίστοιχης φορολογικής υποχρέωσης ή παράβασης.

Με άλλα λόγια, οι συνδικαιούχοι πρέπει να μπορούν να δικαιολογήσουν από ποιον προήλθαν τα ποσά των καταθέσεων, αλλά και ο έλεγχος της Εφορίας δεν μπορεί να κλείνει τα μάτια και τα αυτιά στις (τεκμηριωμένες) εξηγήσεις που ζητά να λάβει από τους ελεγχόμενους.

ΠΗΓΗ: iskra.gr