της Πένη Γαλάνη

Στοχεύοντας στη δήθεν «στήριξη των ανέργων» και  στην «ενίσχυση των μικρο-μεσαίων επιχειρήσεων», η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έρχεται ουσιαστικά να ανοίξει νέους επικίνδυνους

Μετά τις τελευταίες εξελίξεις στα εργασιακά αλλά και τις δηλώσεις του πρωθυπουργού Αλέξη Τσίπρα στη Δ.Ε.Θ., ένα πράγμα είναι σίγουρο: εργαζόμενοι και άνεργοι θα περάσουν έναν ακόμη πιο βαρύ χειμώνα.

Με πρόσφατη ανακοίνωση της αναπληρώτριας υπουργού Ράνιας Αντωνοπούλου και της κυβέρνησης, έγινε γνωστό ότι το επίδομα ανεργίας πλέον θα μετατραπεί σε επίδομα… εργοδοσίας. Συγκεκριμένα, ανακοινώθηκε ότι το ποσό που μέχρι τώρα δινόταν για επιδότηση της ανεργίας –στο μόλις 12% των εγγεγραμμένων του ΟΑΕΔ- θα δίνεται πλέον σε επιχειρήσεις που θα προσλαμβάνουν τον/ην εκάστοτε άνεργο/η. Η κάθε επιχείρηση θα πληρώνει μόνο την χρηματική διαφορά και τις αντίστοιχες εισφορές.

Παρόλο που αυτό το μέτρο αναφέρεται ότι θα εφαρμοστεί πιλοτικά για 10.000 επιδοτούμενους από τον ΟΑΕΔ ανέργους, ανοίγει ξεκάθαρα το δρόμο για την πλήρη κατάργηση του επιδόματος ανεργίας δίνοντας τις εισφορές των εργαζομένων «δώρο» στις επιχειρήσεις!

Στοχεύοντας στη δήθεν «στήριξη των ανέργων» και  στην «ενίσχυση των μικρο-μεσαίων επιχειρήσεων», η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ έρχεται ουσιαστικά να ανοίξει νέους επικίνδυνους δρόμους για ένα από τα πιο ευάλωτα κομμάτια της κοινωνίας. Πατώντας πάνω στην εξαθλίωση και την απελπισία των ανθρώπων χωρίς δουλειά- και δη των μακροχρόνια ανέργων- πετάει τη γνωστή καραμέλα «καλύτερα να δουλεύεις, παρά να κάθεσαι σπίτι σου». Είναι όμως ολοφάνερο, ότι η πολιτική που εφαρμόζεται έρχεται να βυθίσει κι άλλο στην ανέχεια και την απελπισία τον κόσμο της ανεργίας και να ενισχύσει τους έχοντες και κατέχοντες.

Απ’ ό,τι φαίνεται, το πεδίο στα πάλαι ποτέ κατοχυρωμένα κοινωνικά και εργασιακά δικαιώματα αλλάζει άρδην και κάθε ψήγμα κοινωνικού κράτους γίνεται πια ένα περιττό βαρίδι. Κι όλα αυτά, “δια να πάταξουμε τη διαπλοκή”, βεβαίως βεβαίως!..

Όπως αναφέρετσι και σε σχετική ανακοίνωση της κίνησης “Ενεργοί άνεργοι”: “… η επιχείρηση θα καταβάλει μόνο τη χρηματική διαφορά και τις ανάλογες εισφορές. Σύμφωνα με τα στοιχεία, το μέτρο αυτό θα εφαρμοστεί για 10.000 ανέργους που είναι εγγεγραμμένοι και επιδοτούμενοι από τον ΟΑΕΔ, από τους συνολικά περίπου 120.000 επιδοτούμενους. Αυτό το μέτρο έρχεται να επιδεινώσει την ήδη ζοφερή εικόνα που ζούμε όπου το πενιχρό επίδομα ανεργίας το λαμβάνει μόνο ένα 10% από τους πάνω από 1.000.000 των επίσημα εγγεγραμμένων στα μητρώα του ΟΑΕΔ!

Με άλλα λόγια…, ανοίγουν το δρόμο για την κατάργηση του επιδόματος ανεργίας!”

Σύμφωνα με την αναπληρώτρια υπουργό Ράνια Αντωνοπούλου, η επιχείρηση θα υποχρεώνεται να κρατήσει τον προσλαμβανόμενο άνεργο μετά το τέλος της 12μηνης επιδοτούμενης  απασχόλησης μόνο για ακόμα 3 μήνες! Έτσι, στις μορφές τωρινές μορφές της “ελαστικής” εργασίας και της ημιαπασχόλησης, προστίθεται και η νέα, επιδοτούμενοι άνεργοι. Όλα αυτά, όπως διαβεβαιώνει το υπουργείο, και όπως διαβεβαιώναν όλες οι πολιτικές ηγεσίες ως τώρα του υπουργείου, είναι για καταπαολεμηθεί η ανεργία και να ενισχυθούν οι  μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις.

Φυσικά η ανεργία μειώνεται στις στατιστικές κατά ελάχιστα δέκατα της μονάδας, με αυτές και άλλες παρόμοιες αλχημείες, και παραμένει σταθερή, αν δεν  αυξάνεται, στην πραγματικότητα. Και φυσικά όλες οι δεξιές πολιτικές θέλουν να υονομεύσουν έως εξαφανίσεως τα δικαιώματα των ανέργων, όπως μαρτυρά και η πρόσφατη δήλωση του Σ. Θεοδωράκη (ΠΟΤΑΜΙ) πως επιβαρύνεται ο προϋπολογισμός από τη δωρεάν μετακίνηση των ανέργων.

Οι “Ενεργοί άνεργοι” στην ανακοίνωσή τους καταλήγουν: “Προς όλους τους «καλοθελητές»,  δηλώνουμε ότι δε θα σταματήσουμε να διεκδικούμε τα αναφαίρετα δικαιώματά μας για επίδομα, περίθαλψη και πάνω απ’ όλα μόνιμη και σταθερή δουλειά! Τίποτα δε θεωρείται δεδομένο, τίποτα δε μας χαρίστηκε.

Ως Ενεργοί Άνεργοι θα συμβάλλουμε με όλες μας τις δυνάμεις στον αγώνα για την οργάνωση και την αντίσταση των ανέργων, τον αγώνα για δουλειά και δικαιώματα. Θα συνεχίσουμε να παλεύουμε μαζί με όλους τους φορείς, τα σωματεία, τα συνδικάτα, τις επιτροπές γειτονιών, τις λαϊκές συνελεύσεις καθώς και όλες τις συλλογικότητες ανέργων, εργαζομένων και νεολαίας για την άμεση ανακούφιση των ανέργων, για ζωή με αξιοπρέπεια!”

(Περισσότερες πληροφορίες στα ακόλουθα άρθρα:

http://www.pandiera.gr/%CF%84%CE%BF-%CE%B5%CF%80%CE%AF%CE%B4%CE%BF%CE%BC%CE%B1-%CE%B5%CF%81%CE%B3%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%83%CE%AF%CE%B1%CF%82-%CE%AE-%CE%BC%CE%B9%CE%BA%CF%81%CE%AD%CF%82-%CE%BA%CE%B1%CE%B9/                                                                                                               

http://www.902.gr/eidisi/politiki/106681/doro-stoys-ergodotes-kai-epidoma-anergias)

πηγη: kommon.gr

Ενδιαφέροντα στοιχεία για τον αριθμό των δημοσίων υπαλλήλων και τα επίπεδα των δημοσίων δαπανών σε Ελλάδα-Ευρωζώνη-Ευρωπαϊκή Ένωση, παρουσιάζει στο άρθρο του που δημοσιεύτηκε στην «Ίσκρα» ο Καλλίνικος Νικολακόπουλος.

Το ενδιαφέρον του άρθρου εντοπίζεται στο γεγονός, ότι απαντά με τα επίσημα στοιχεία του ΟΟΣΑ και της Γιούροστατ, στη χυδαία και αναπόδεικτη «θεωρία» των πιο επιθετικών και αντιδραστικών κύκλων του πολιτικού και οικονομικού κατεστημένου της χώρας, ότι αιτία της ελληνικής κρίσης αποτελεί ο μεγάλος δημόσιος τομέας.

Η χυδαιότητα αυτή βρίσκει ευήκοα ώτα, επειδή τα κυρίαρχα μέσα μαζικής ενημέρωσης επί πολλά, πάρα πολλά χρόνια και με ιδιαίτερη ένταση την περίοδο της οικονομικής κρίσης, επιχειρούν να υποβαθμίσουν στη συνείδηση των εργαζόμενων την σύγκρουση μεταξύ της βασικής αντίθεσης κεφαλαίου-εργασίας, και της κυρίαρχης αντίθεσης ιμπεριαλισμός-λαός, και να αναδείξουν την «αντίθεση» δημόσιοι υπάλληλοι-ιδιωτικοί υπάλληλοι επιδιώκοντας να στρέψουν τους δεύτερους κατά των πρώτων. Να αλληλοσπαραχθούν μεταξύ τους οι εργαζόμενοι, ώστε να μείνουν στο απυρόβλητο τα σκληρά προγράμματα λιτότητας, η Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΔΝΤ, η χρηματιστική ολιγαρχία της χώρας.

Από εκεί και πέρα βέβαια, οι σχέσεις ιδιωτικού-δημόσιου τομέα, στην Ελλάδα, αλλά και σε κάθε καπιταλιστική χώρα του κόσμου, δεν μπορούν να εξηγήσουν την κρίση πολύ δε περισσότερο να τις εκλάβουμε σαν αιτία εκδήλωσης των οικονομικών κρίσεων. Οι οικονομικές κρίσεις στον καπιταλισμό, έχουν τις αιτίες τους στο ξέσπασμα του συνόλου των αντιθέσεων και αντιφάσεων που διέπουν την κεφαλαιοκρατική παραγωγή (Καρλ Μαρξ).

Θα πρέπει, τέλος, να τονίσουμε τη διαφωνία μας με την πρόταση του αρθρογράφου, ότι λύση στο ελληνικό πρόβλημα, συνιστά η έξοδος της χώρας από την ευρωζώνη και η διαγραφή του «παράνομου» «επαχθούς» και «επονείδιστου» χρέους (βάζουμε τους επιθετικούς προσδιορισμούς σε εισαγωγικά, επειδή το χρέος, ως οικονομικό μέγεθος, δεν μπορεί να ερμηνευτεί με νομικούς και συναισθηματικούς όρους).

Όπως κατ' επανάληψη έχουμε τονίσει, η λύση στο ελληνικό πρόβλημα, περνάει μέσα από την σύγκρουση με το καθεστώς της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης, το οποίο ελέγχει σε ασφυκτικό βαθμό την πολιτική, κοινωνική, πολιτιστική και οικονομική ζωή της χώρας. Και προς την κατεύθυνση αυτή συμβάλουμε με όλες μας τις δυνάμεις, ώστε να προχωρήσει στη ζωή και την κοινωνία το εγχείρημα της «ΔιΕΕξοδου» από την ιμπεριαλιστική Ευρωπαϊκή Ένωση.

Θα ήταν παράλειψη αν δεν αναφέραμε, ότι, στις σημερινές συνθήκες, ειδικά στις σημερινές συνθήκες της οικονομικής κρίσης και της ανείπωτης λεηλασίας του ελληνικού λαού, η πάλη για την απαλλαγή της χώρας από τον ιμπεριαλιστικό βρόγχο, είναι στενά συνυφασμένη με την πάλη για την κατάκτηση της σοσιαλιστικής εξουσίας από την εργατική τάξη και τους συμμάχους της.

Θ.Κ.

Ολόκληρο το άρθρο του Ν.Κ:

Δημοσιονομική κρίση χρέους και νεοφιλελεύθερες μυθοπλασίες

Του Καλλίνικου Νικολακόπουλου*

Στην Ελλάδα έχει εμπεδωθεί ο μύθος της νεοφιλελεύθερης αφήγησης, παρουσιάζοντας την αποκρουστική εικόνα ενός Γολιάθ ‘υπερτροφικού’-‘αδηφάγου’ κράτους, με υπερπληθώρα άχρηστων δημοσίων υπαλλήλων. Τα σχετικά πρόσφατα όμως στατιστικά στοιχεία του ΟΟΣΑ για το 2013, κατατάσσουν τη χώρα μας στην 31η θέση μεταξύ των 33 χωρών-μελών του με τον μικρότερο αριθμό δημοσίων υπαλλήλων, ως ποσοστό του οικονομικά ενεργού πληθυσμού, ανερχόμενο σε 8,5%, ενώ ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ είναι 15,5%.

Το κόστος της δημόσιας διοίκησης της χώρας μας είναι 12,4% του ΑΕΠ, όταν ο μέσος όρος της ευρωζώνης ανέρχεται σε 21,4%.

Το ‘ιδεολογικό’ κατασκεύασμα του νεοφιλελευθερισμού, εντοπίζει ως παθογένεια της ελληνικής οικονομίας τον ‘υπερμεγέθη’ δημόσιο τομέα εντελώς ατεκμηρίωτα, εμμένοντας σε μία πολιτική που βασίζεται στη διαρκή περικοπή του αριθμού των δημοσίων υπαλλήλων και περιστολή των δημοσίων δαπανών, ‘ενθαρρύνοντας’ την ιδιωτικοποίηση των πάντων. Στην πραγματικότητα, αυτή η πολιτική δεν ‘απελευθερώνει’ τον ιδιωτικό τομέα από τον εναγκαλισμό του δημοσίου, αλλά λειτουργεί ανατροφοδοτώντας διαρκώς το καθοδικό σπιράλ της οικονομική ύφεσης, με τη συρρίκνωση της ενεργής ζήτησης.

Οι δημόσιες δαπάνες συρρικνώνονται, ειδικά αυτές που αφορούν στην κοινωνική προστασία, και οι κοινωνικές παροχές, χαρακτηριζόμενες ως ‘παρασιτικές’, περικόπτονται συνεχώς για να περιορισθεί το μέγεθος του κράτους στην οικονομία. Ενώ οι κοινωνικές δαπάνες στο σύνολο της ευρωζώνης ανέρχονται στο 15,9% του ΑΕΠ, στη χώρα μας είναι 13,5%. Οι ευρωπαϊκές χώρες ‘πρότυπα’, κατά τους νεοφιλελεύθερους ‘φωστήρες’, είναι η Λετονία, η Ρουμανία, η Λιθουανία και η Βουλγαρία με αντίστοιχα ποσοστά κοινωνικών δαπανών του ΑΕΠ (βλ. πίνακα 3).

Οι προβληματικότερες χώρες, είναι αυτές με το μικρότερο ποσοστό, ως προς το ΑΕΠ, κοινωνικών δαπανών που πάραυτα δεν μπορούν να εξέλθουν από τον φαύλο κύκλο της υπανάπτυξης. Υπάρχουν χώρες με πληθυσμιακό μέγεθος μικρότερο της Ελλάδας (π.χ. Βέλγιο, Φινλανδία), με μεγαλύτερες ποσοστιαίες κοινωνικές δαπάνες, που η πραγματοποίησή τους δεν αντιμετωπίζεται ως ‘αντι-οικονομική’ αλλά ως προϋπόθεση επίτευξης υψηλών οικονομικών επιδόσεων.

Η υποτιθέμενη ‘υπερφορολόγηση’ των επιχειρήσεων και του πλούτου, ως δικαιολογία της επενδυτικής καχεξίας στην Ελλάδα, είναι ένας ακόμη διαδεδομένος μύθος του νεοφιλελευθερισμού. Ενώ όμως ο μέσος όρος της φορολόγησης του πλούτου στην ευρωζώνη είναι 12,5% του ΑΕΠ, στην Ελλάδα ανέρχεται μόλις και μετά βίας στο 10%, σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Eurostat.

Στην Ελλάδα έχουν βαπτισθεί ως ‘υπερφορολόγηση’, η φοροαποφυγή, η φοροδιαφυγή, η αποφορολόγηση και η υποφορολόγηση. Το δημόσιο χρέος είναι το παρελθόν σωρευτικό έλλειμμα των κρατικών οικονομικών απολογισμών, δηλαδή η υστέρηση των πραγματοποιηθέντων δημοσίων εσόδων έναντι των δημοσίων δαπανών. Ενώ το ποσοστό των ελληνικών δημοσίων δαπανών προσέγγιζε τον αντίστοιχο ποσοστιαίο μέσο όρο της ΕΕ, τα ποσοστό των ελληνικών δημοσίων εσόδων παρουσίαζε ακραία υστέρηση έναντι του αντίστοιχου ποσοστιαίου μέσου όρου της ΕΕ, με μέσο όρο υστέρησης 7% του ΑΕΠ, τη δεκαπενταετία που προηγήθηκε της κρίσης, ενώ η απόκλιση των φορολογικών εσόδων προσέγγιζε το 10% του ΑΕΠ.

Η ύπαρξη αυτών των χαρακτηριστικών υστερήσεων, κάνει εμφανέστατο το γεγονός της πραγματικής υποφορολόγησης του πλούτου στη χώρα μας, υποδηλώνοντας τη γενναιόδωρη συμπεριφορά του αστικού μπλοκ εξουσίας έναντι των παραδοσιακών κοινωνικών στηριγμάτων του εργοδοτών και αυτοαπασχολούμενων, που φοροδιέφευγαν προκλητικά όταν δεν είχαν θεσπισμένη νόμιμη φοροαποφυγή και απολάμβαναν μια ιδιότυπη φορολογική ασυλία.

H κυβέρνηση, μέσω της άμεσης φορολογίας εισοδήματος, συνεχίζει αμείωτα τη φορολογική επιδρομή στα εισοδήματα μισθωτών, συνταξιούχων και ευρέων λαϊκών μαζών που έρχεται να συμπληρώσει την άγρια περικοπή μισθών, συντάξεων και κοινωνιών παροχών, εξυπηρετώντας τον κύριο  στόχο των μνημονίων, που δεν είναι άλλος από την τεράστια επιχειρούμενη αναδιανομή του εισοδήματος υπέρ των υψηλών εισοδηματικών τάξεων, και υπερασπίζοντας τα οικονομικά και άλλα συμφέροντα των εγχώριων και υπερεθνικών ευρωπαϊκών νεοφιλελεύθερων ελίτ. Έτσι επιτείνεται η διάλυση της όποιας κοινωνικής συνοχής και η αποσάθρωση της κοινωνίας, που έχουν προκληθεί από την πελώρια ύφεση και ανεργία, την κατάρρευση του εθνικού συστήματος υγείας και κοινωνικού κράτους πρόνοιας, τη μαζική φτωχοποίηση μεγάλων τμημάτων του πληθυσμού, η τεράστια αύξηση των αυτοκτονιών κλπ.

Η καταστροφική διαχείριση της ευρωπαϊκής κρίσης, της οποίας μέρος είναι η ελληνική, από τις νεοφιλελεύθερες ευρωπαϊκές ελίτ, με τη συμμετοχή και συνενοχή και των εγχώριων ελληνικών ελίτ, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα προσπάθειας υπέρβασής της υπέρ του κεφαλαίου και εις βάρος των δυνάμεων της εργασίας. Όταν ακόμη και το ΔΝΤ, είχε προτείνει το 2010 την απομείωση – ‘κούρεμα’ του ελληνικού δημόσιου χρέους, για να καταστεί διαχειρίσιμο, οι ευρωπαϊκές ελίτ μετέφεραν μέσω των ‘μνημονίων’ το μεγαλύτερο μέρος του χρέους, που οφειλόταν στα ευρωπαϊκά ιδιωτικά χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, στις χώρες-μέλη για να τα διασώσουν από τις ενδεχόμενες απώλειες.

Κύριο επιχείρημα για αποφυγή του ‘κουρέματος’, ήταν η δέσμευση ότι οι ευρωπαϊκές κεντρικές τράπεζες θα απέσυραν από την κυκλοφορία τα ελληνικά κρατικά ομόλογα μη ζητώντας την αποπληρωμή τους, ενώ αυτές  προέβησαν τελικά σε αθρόες κερδοσκοπικές κινήσεις σε αυτά, επιδεινώνοντας περαιτέρω τη θέση της Ελλάδας. Η ευρωπαϊκή νεοφιλελεύθερη μυθοπλασία, διατείνεται ότι για το αδιέξοδο στο οποίο οδηγούν την ευρωζώνη, δεν ευθύνονται οι επιλογές της ακραίας εμμονικής λιτότητας και ύφεσης, αλλά οι ελλειμματικές χώρες της ευρωπαϊκής περιφέρειας – νότου. Σύμφωνα με τη νεοφιλελεύθερη συλλογιστική, ο κίνδυνος διάλυσης της ευρωζώνης δεν προέρχεται από την ολέθρια διαχείριση της ευρωπαϊκής κρίσης χρέους, αλλά από τα ‘ασθενή’ μέλη της ΟΝΕ.

Ο ‘τυφώνας’ της λιτότητας και τρομακτικής ανεργίας, δεν πλήττει πλέον μόνο τις ελλειμματικές και υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης, αλλά έχει επεκταθεί βαθμιαία στις πλεονασματικές και πιστώτριες χώρες του ευρωπαϊκού κέντρου – βορρά. Η απλή λογική υποδεικνύει, ότι εφόσον τα 2/3 των επιτευχθέντων γερμανικών εμπορικών πλεονασμάτων προέρχονται από την ευρωζώνη, η ραγδαία συρρίκνωση της ενεργής ζήτησης, μέσω πολιτικών εσωτερικής υποτίμησης, των ελλειμματικών χωρών θα μειώσει σε μεγάλο βαθμό τη δυνατότητα απόσπασης πλεονασμάτων. Η εφαρμογή των υφεσιακών συνταγών, επιρρίπτει το κόστος της ‘προσαρμογής’ σε όσους δεν έχουν ευθύνη, προσπαθώντας να μη θίξει τις πραγματικά υπεύθυνες νεοφιλελεύθερες ελίτ που έχουν αναλάβει εργολαβικά την διεκπεραίωση της ‘κάθαρσης’.

Η τιμωρητική λογική, ωθεί στην ανεργία διαρκώς μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού και στον παροπλισμό παραγωγικό κεφάλαιο και εξοπλισμό, όταν είναι γνωστό ότι η αποτελεσματικότητα-αποδοτικότητα των οικονομικών συστημάτων, σύμφωνα και με την κλασική-νεοκλασική και κεϋνσιανή θεώρηση, επιτυγχάνεται με την πλήρη απασχόληση και την αξιοποίηση και των λιγότερο αποδοτικών παραγωγικών συντελεστών. Στην ευρωζώνη σήμερα το συνολικό εμπορικό ισοζύγιο είναι πλεονασματικό, το δημόσιο έλλειμμα ανέρχεται στο 4,1% του ΑΕΠ και το δημόσιο χρέος στο 95%. Στη χώρα μας, η σωρευτική ύφεση έχει υπερβεί το 25%, η επίσημη ανεργία προσεγγίζει το 30% του οικονομικά ενεργού πληθυσμού (65% στους νέους), οι ιδιωτικές επενδύσεις είναι αρνητικές και οι δημόσιες μειωμένες άνω του 30%, ενώ το δημόσιο χρέος έχει υπερβεί το 180% του ΑΕΠ. Οι οικονομικές πολιτικές που επιβλήθηκαν από τις ευρωπαϊκές νεοφιλελεύθερες ελίτ, όχι μόνο δεν ελαφρύνουν την κρίση και τις συνέπειές της, αλλά την επιδεινώνουν περαιτέρω καθιστώντας την ουσιαστικά ανεπίλυτη για τις δυνάμεις της εργασίας.

Οι όποιες ελληνικές ιδιομορφίες είχαν προταχθεί, καθώς και άλλων υπερχρεωμένων χωρών της περιφέρειας, έχει αποδειχθεί ότι ήταν το πρόσχημα για να επιβληθεί η νεοφιλελεύθερη ατζέντα των κυρίαρχων ελίτ περί μη ύπαρξης εναλλακτικής (TINA-There Is No Alternative). Οι περικοπές δημοσίων δαπανών και εισοδημάτων, η πρόταξη της ανταγωνιστικότητας και η ‘εξυγίανση’ μέσω εσωτερικής υποτίμησης, καθώς και η συρρίκνωση του εθνικού εισοδήματος με την καταρρέουσα οικονομία σε ύφεση και υπερχρεωμένη και τη ζήτηση εξασθενημένη, είναι προμελετημένο έγκλημα. Το ελληνικό πρόβλημα, δεν είναι τελικά διαφορετικό από το ισπανικό, το ιρλανδικό, το πορτογαλικο κλπ. Ενώ στην περίπτωση της χώρας μας, η υπερχρέωση ήταν απευθείας του δημόσιου τομέα, στις άλλες περιπτώσεις ξεκίνησε από τον ιδιωτικό τομέα, ειδικότερα τον τραπεζικό-χρηματοπιστωτικό, για να καταλήξει όμως επίσης ως πρόβλημα δημόσιας υπερχρέωσης. Οι χρηματοπιστωτικές ‘φούσκες’ δημιουργήθηκαν από τον ιδιωτικό τομέα, ενώ το κράτος επιστρατεύθηκε για τη διάσωσή του επωμιζόμενο τα χρέη του.

Στην Ελλάδα έχουμε έναν ιδιωτικό τομέα που είναι εξαιρετικά κρατικοδίαιτος, ενώ η δημοσιονομική κρίση υπήρξε σε όλες τις χώρες δευτερογενής, και όχι πρωτογενής, συνέπεια της κρίσης του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα. Ενώ οι τράπεζες και τα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα δημιούργησαν την κρίση, με την υπεραφθονία χορήγησης επισφαλών δανείων και τη δημιουργία αμέτρητων παράγωγων προϊόντων χρηματοοικονομικής ‘μηχανικής’, απαίτησαν και επέβαλαν τη διάσωσή τους από τα κράτη με χρήματα των φορολογουμένων που αφαιρέθηκαν από παραγωγικές οικονομικές δραστηριότητες, επιφέροντας πανευρωπαϊκά την ύφεση. Παρά το αδιαμφισβήτητο γεγονός, της ευθύνης του ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού τομέα στη δημιουργία των ελλειμμάτων και την υπερχρέωση των οικονομιών, η νεοφιλελεύθερη μυθοπλασία ενοχοποιεί τον δημόσιο τομέα που τάχα είναι υπερδιογκωμένος και παρασιτικός πανευρωπαϊκά και επιβαρύνει το κόστος λειτουργίας και την ανταγωνιστικότητα του ιδιωτικού τομέα! Με τον τρόπο αυτό, ο χρηματοπιστωτικός τομέας ‘ρούφηξε’ όλη τη ρευστότητα της οικονομίας και μετέτρεψε τα κράτη σε τυφλά όργανα εξυπηρέτησής του, σε βάρος βέβαια της πραγματικής παραγωγικής οικονομικής δραστηριότητας.

Η συνεχιζόμενη αδιέξοδη νεοφιλελεύθερη διαχείριση της κρίσης στην Ελλάδα, από τη νεο-μνημονιακή κυβέρνηση του μεταλλαγμένου ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ, επί τα χείρω μάλιστα, απλά ολοκληρώνει την μετατροπή της χώρας σε προτεκτοράτο-αποικία χρέους των δανειστών. Δεν υπήρξε επεξεργασία ενός εναλλακτικού σχεδίου μετάβασης σε εθνικό νόμισμα, εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης, για κάθε πιθανό ενδεχόμενο, δαιμονοποιώντας το νόμισμα και όχι τις πολιτικές που το συνοδεύουν. Μία πιθανή έξοδος από την ευρωζώνη, αφού προηγηθεί στάση πληρωμών στο εξωτερικό δημόσιο χρέος και μονομερής διαγραφή του μεγαλύτερου μέρους του ως απεχθούς και επονείδιστου μετά από πραγματοποίηση ελέγχου του από διεθνή επιτροπή λογιστικού ελέγχου,  δεν είναι αφ’ εαυτού της λύση για πάσα νόσο της ελληνικής οικονομίας.

Αποτελεί ένα δύσβατο μονοπάτι που επιβάλλεται εξ ιδίας ανάγκης στην Ελλάδα. Η έξοδος από την ευρωζώνη πιθανότατα θα σημάνει την απαρχή διάλυσης της τελευταίας, γιατί όποιος κρίκος αυτής της νομισματικής–οικονομικής αλυσίδας σπάσει, αυτή θα αποσυντεθεί. Αντίθετα, μία πιθανή έξοδος  μπορεί να σημάνει, υπό προϋποθέσεις, την υιοθέτηση πολιτικών παραγωγικής ανασυγκρότησης, που για να επιτύχουν θα απαιτήσουν τη βαθμιαία αλλαγή των σχέσεων παραγωγής, μείωσης της ανεργίας, αύξησης του διαθέσιμου εισοδήματος και οικονομικής ανάπτυξης, με κοινωνική δικαιοσύνη και αναδιανομή του εισοδήματος υπέρ των κατώτερων τάξεων, μέσω άσκησης κατάλληλων φορολογικών πολιτικών, χρησιμοποιώντας ως εργαλείο και την κρατικοποίηση υπό κοινωνικό έλεγχο των τραπεζών που επανακεφαλαιοποιήθηκαν με χρήματα που χρεώθηκαν στον ελληνικό λαό.

* Ο Καλλίνικος Νικολακόπουλος είναι οικονομολόγος (πτυχιούχος οικονομικών επιστημών, 2ετές μεταπτυχιακό διοίκησης επιχειρήσεων στην τραπεζική/χρηματοοικονομική, 2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα οικονομικά και διοίκηση μονάδων υγείας) – Αναλυτής Πληροφοριακών Συστημάτων (2ετές μεταπτυχιακό δίπλωμα ειδίκευσης στα πληροφοριακά συστήματα), μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου Ερευνών Κοινωνικής και Οικονομικής Πολιτικής.

Πηγή: iskra.gr

Επέκταση της εργασιακής ζούγκλας-Περιστολή συνδικαλιστικών ελευθεριών.

ΑΔΙΔΑΚΤΟΙ ΤΟ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΚΑΤΕΣΤΗΜΕΝΟ ΚΑΙ ΟΛΟ ΚΑΙ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΤΜΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΛΑΟΥ, ΟΔΗΓΟΥΝ ΞΑΝΑ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΗ ΣΤΗΝ ΑΒΥΣΣΟ!

ΕΝΙΣΧΥΘΗΚΕ ΠΕΡΙΠΟΥ ΜΕ 5% ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΜΜΑ ΤΗΣ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ (DIE LINKE). ΑΝΟΔΟ ΕΙΧΑΝ ΚΑΙ ΟΙ ΚΕΝΤΡΩΟΙ ΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΟΙ.

Σε ιστορικό χαμηλό μετά την Επανένωση καταβαραθρώνονται οι Χριστιανοδημοκράτες (CDU) στο Βερολίνο στη δεύτερη κατά σειρά οδυνηρή εκλογική ήττα για την Άνγκελα Μέρκελ και την πολιτική της στο προσφυγικό. Η ξενοφοβική Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) εισέρχεται για πρώτη φορά στην κρατιδιακή Συνέλευση και μάλιστα με διψήφιο ποσοστό (14,2%).

Πρώτο κόμμα παραμένουν οι Σοσιαλδημοκράτες με 21,6%, αλλά κι αυτοί είχαν ισχυρές απώλειες της τάξης του 5% περίπου.

Μόλις στο 17,6% το μπλοκ Μέρκελ, που όλα δείχνουν θα εκπαραθυρωθεί από τη συγκυβέρνηση στη γερμανική πρωτεύουσα.

Μετά το πρώτο εκλογικό σοκ στις κάλπες της Δυτικής Πομερανίας-Μακλεμβούργου, οι Χριστιανοδημοκρακή Ένωση (CDU) καταγράφει τα χαμηλότερα ποσοστά της μετά την Επανένωση, με την ακροδεξιά να κερδίζει μεγάλο έδαφος εξαιτίας της εναντίωσης μεγάλων τμημάτων του γερμανικού λαού στην γερμανική στάση απέναντι στους πρόσφυγες, την οποία θεωρούν ιδιαίτερα «ανοικτή»!

Με «σημαία» το «εθνικό συμφέρον» σε μία εκστρατεία επικεντρωμένη κατά της πολιτικής της Γερμανίδας καγκελαρίου στο προσφυγικό «που έφερε το χάος», η Εναλλακτική για τη Γερμανία αποσπά ποσοστό της τάξεως του 14,2% και κατορθώνει να εξασφαλίσει εκπροσώπηση στο δέκατο από τα 16 τοπικά Κοινοβούλια της Ομοσπονδίας.

Οι Χριστιανοδημοκράτες συγκεντρώνουν 17,6% από 23,3% στις προηγούμενες εκλογές του 2011, ενώ το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) αναδεικνύεται πρώτο κόμμα με 21,6%, έχοντας κι αυτό ισχυρές απώλειες. Οι Σοσιαλδημοκράτες προσανατολίζονται πλέον στη διάσπαση της μεγάλης συμμαχίας με τους Χριστιανοδημοκράτες στην τοπική κυβέρνηση της γερμανικής πρωτεύουσας.

Από την άλλη θετικό αντίρροπο στοιχείο αλλά όχι αρκετό για να αντιστρέψει την εικόνα, είναι η άνοδος κατά 5% περίπου του γερμανικού Αριστερού Κόμματος (Die Linke), ενώ άνοδο σημείωσε και το κόμμα των Ελευθέρων Δημοκρατών.

Οι κάλπες έκλεισαν στις 20:00 ώρα Ελλάδας και τα αποτελέσματα δείχνουν τα εξής (σε παρένθεση η αυξομείωση των ποσοστών των κομμάτων σε σχέση με τις εκλογές του 2011):

Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα (SPD) : 21,6% ( -6,7%), Έδρες 38

Xριστιανοδημοκρατικό κόμμα (CDU): 17,6% (-5,7%) , Έδρες 31

Aριστερά (Die Linke): 15,6% ( +3,9% ), Έδρες 27

Πράσινοι (Gruenen): 15,2% ( -2,4%), Έδρες 27

Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD): 14,2% (+14,2%), Έδρες 25

Φιλελεύθερο κόμμα (FDP): 6,7% (+4,9%), Έδρες 12

Πειρατές (Piraten): 1,7% ( -7,2%) , Έδρες -

Η συμμετοχή κυμάνθηκε στο 66,9%, αυξημένη κατά περισσότερες από 6 μονάδες σε σχέση με το 2011.

Η ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΠΡΟΚΛΗΣΗ

Όλες οι τελευταίες εξελίξεις δείχνουν ότι οι ιμπεριαλιστικές πολεμικές στρατηγικές του γερμανικού κατεστημένου και όλης της Δύσης, πρώτα απ’ όλα των ΗΠΑ, προκαλεί όλο και μεγαλύτερα κύματα προσφύγων, τα οποία τροφοδοτούν την ξενοφοβία και τον ρατσισμό σε όλο και μεγαλύτερα τμήματα της γερμανικής κοινωνίας, τα οποία έχουν κοντή μνήμη και παραμένουν αδίδακτα από το παρελθόν.

Ο γερμανικός λαός, αντί να βρίσκει καταφύγιο στην ξενοφοβία και τις νεοφασιστικές λογικές, θα έπρεπε να στραφεί μαζικά ενάντια στον γερμανικό και δυτικό ιμπεριαλισμό και τα απάνθρωπα και αποτροπιαστικά τους έργα σε βάρος λαών και χωρών της ευρύτερης Μέσης Ανατολής.

Δυστυχώς η Γερμανία κινδυνεύει να καταστεί εκ νέου η πέτρα του σκανδάλου, η οποία δυστυχώς σπρώχνει την ίδια και την Ευρώπη ξανά στην άβυσσο.

Η ιστορία διδάσκει ότι πιθανότατα ουδείς διδάσκεται από αυτήν και μπορεί να επαναληφθεί με ακόμα πιο τραγικό τρόπο.

ΚΜ

πηγη: iskra.gr

Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*

Το σκάνδαλο της «ανακεφαλαιοποίησης» («κεφαλαιακής ενίσχυσης») των 4 συστημικών τραπεζών (Εθνικής, Πειραιώς, Alpha, Eurobank), έχει πολλές όψεις, αλλά ένα δραματικό αποτέλεσμα.! Την τεράστια ζημιά πάνω από 40 € δις του ελληνικού δημοσίου, 1,5-2 δις των ασφαλιστικών ταμείων και εκατομμύρια αποταμιεύσεις χιλιάδων μικρομετόχων, σε όφελος εγχώριων και ξένων κεφαλαιούχων-«επενδυτών», καθώς και την απώλεια του μετοχικού ελέγχου των τραπεζών από το δημόσιο, μέσω Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (ΤΧΣ). Η ΛΑΕ ως γνωστόν, για το σκάνδαλο της «ανακεφαλαιοποίησης» έχει καταθέσει μήνυση (6.6.16) στον εισαγγελέα Πρωτοδικών (Ποινικής Δίωξης), η οποία τελεί υπό δικαστική διερεύνηση.

ΝΕΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΣΤΟ ΦΩΣ ΜΕ ΤΑ WARRANTS ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΗΣ

Ωστόσο νέα στοιχεία έρχονται στο φως που ενισχύουν τις ενδείξεις ύπαρξης μεγάλων πολιτικών ευθυνών για τις κυβερνήσεις της περιόδου 2012-15 και προφανώς ποινικών ευθυνών, ιδιαίτερα για τις διοικήσεις των τραπεζών και του ΤΧΣ. Σύμφωνα με σχετική έρευνα για την έκδοση των warrants («δικαιωμάτων προαίρεσης») από την Εθνική, υπήρξε σκόπιμη παραπλάνηση του επενδυτικού κοινού με αποτέλεσμα την οικονομική βλάβη πολλών δις από την απαξίωση των warrants, χωρίς αποζημίωση των κατόχων τους. Σημειώνουμε ότι τα «δικαιώματα προαίρεσης» (warrants), είναι κάτι σαν «προμέτοχα», όπου ο κάτοχος τους μπορεί να αγοράσει ένα αριθμό μετοχών, σε ορισμένη τιμή, με δικαίωμα να τα μετατρέψει σε μετοχές εντός ορισμένης χρονικής περιόδου.

Η ιστορία των warrants ξεκινάει το Νοέμβρη 2012, με την απόφαση του υπουργικού Συμβουλίου σχετικά με την ακολουθούμενη μέθοδο ανακεφαλαιοποίησης των 4 τραπεζών, όπου τα αναγκαία κεφάλαια για την αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου (ΑΜΚ) θα καλύπτονταν με δύο τρόπους: α) Το 10% «κατ’ ελάχιστον» έπρεπε να καλυφθεί από υφιστάμενους μετόχους (Rights Ιssues), και β) Το 90% «κατά μέγιστον», μπορούσε να καλυφθεί από το ΕFSF (ουσιαστικά το ελληνικό δημόσιο, μέσω του ΤΧΣ). Ειδικά για την Εθνική Τράπεζα, το συνολικό ποσό της ΑΜΚ το Μάη 2013, ήταν 10,927 δις €, το οποίο έπρεπε να καλυφθεί: α) τουλάχιστον κατά 1,171 δις € από υφιστάμενους μετόχους σε τιμή 4.29 € ανά μετοχή (Rights Issues), και β) το μέγιστο ποσό 9,756 δις € από το ΤΧΣ πάλι σε τιμή 4.29 € ανά μετοχή.

Έτσι μετά την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση της Εθνικής, υπήρχαν 2.396.785.994 κοινές μετοχές με δικαίωμα ψήφου, εκ των οποίων οι 2.022.323.827 ανήκαν στο ΤΧΣ (δηλαδή 84.41%). Επιπλέον το ΤΧΣ προσέφερε δωρεάν για κάθε μετοχή που καλύπτονταν από τους υφιστάμενους μετόχους ένα (1) warrant, με το οποίο ο κάτοχος μπορούσε να επαναγοράσει από το ΤΧΣ τις μετοχές που είχε, με την εξής αναλογία: 1 warrant = δικαίωμα αγοράς από ΤΧΣ 8,22 μετοχών Εθνικής στην τιμή 4,29 € ανά μετοχή (τιμή διάθεσης των μετοχών) σε μια περίοδο 54 μηνών (4,5 χρόνια).

Μέσα στις διατάξεις και στην απόφαση του υπουργικού Συμβουλίου (άρθρο 3 παρ. 5), καθώς και στο Ενημερωτικό Δελτίο της Εθνικής Τράπεζας για την ΑΜΚ, αναφερόταν ρητά ότι οι κάτοχοι των warrants («δικαιωμάτων προαίρεσης») θα αποζημιώνονταν σε περιπτώσεις εταιρικών πράξεων που θα απαξίωναν την μετοχική τους βάση. Επίσης ο Ν. 3864/2010 ανέφερε ότι καμιά μελλοντική ΑΜΚ της Εθνικής δεν θα μπορούσε να συντελεστεί σε τιμή μικρότερη των 4.29 € ανά μετοχή.!! Με βάση τα παραπάνω, τα «δικαιώματα προαίρεσης» (warrants) άρχισαν να διαπραγματεύονται στο Χρηματιστήριο Αθήνας (ΧΑΑ) σε τιμές που κυμαίνονταν μεταξύ 1,50 - 1,80 € ανά «δικαίωμα».

Στο σημείο αυτό χρειάζεται να διευκρινίσουμε ότι, ένα «δικαίωμα προαίρεσης» (warrant, είτε option, κλπ), είναι ένα «συμβόλαιο» μεταξύ μιας εταιρίας και αυτοτελών επενδυτών. Το «συμβόλαιο» είναι δεσμευτικό και για τα δύο μέρη και δεν μπορεί να αλλάξει από καμιά νομοθετική ή εταιρική πράξη χωρίς τη συναίνεση των «κατόχων δικαιωμάτων», βάση της αρχής του διεθνούς εμπορικού δικαίου «pacta sunt servanda». Αλλαγές στο «συμβόλαιο» προϋποθέτει συναίνεση των «κατόχων δικαιωμάτων» η οποία μπορεί να πραγματοποιηθεί μόνο με απόφαση της Γενικής Συνέλευσης των «κατόχων δικαιωμάτων» (είτε με απλή, είτε με αυξημένη πλειοψηφία ως 75%), στη βάση του αυτονόητου σκεπτικού, ότι οι κάτοχοι δεν θα δέχονταν το «συμβόλαιο» αν γνώριζαν ότι θα προέκυπταν αυθαίρετες νομοθετικές ή εταιρικές πράξεις οι οποίες θα οδηγούσαν σε απώλεια δικαιωμάτων τους.

Η ΑΠΑΤΗ ΜΕ ΤΑ ''ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ'' ΚΑΤΑ ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ

Τον Απρίλιο 2014, επί κυβέρνησης ΝΔ, ψηφίστηκε στη Βουλή ο Ν.4254/2014 (Νόμος «έκτρωμα»), όπου μεταξύ άλλων αναφέρει ότι: α) Οι μελλοντικές ΑΜΚ της Εθνικής μπορούσαν να γίνουν σε τιμή κατώτερη των 4,29 € ανά μετοχή (άρθρο 7) με μια αίολη και άκρως ανεδαφική επιχειρηματολογία και β) το υπουργικό Συμβούλιο θα αποφάσιζε μονομερώς με ποιο τρόπο θα αποζημιώνονταν οι κάτοχοι των «δικαιωμάτων» (άρθρο 8) σε περίπτωση «διάσπασης μετοχών» (share-splits) ή «συνένωσης μετοχών» (share reverse-splits), ή «δικαίωμα προτίμησης» παλαιών μετόχων από την ΑΜΚ (Rights Issues). Ωστόσο δεν έκανε καμιά απολύτως αναφορά για το τι μέλει γενέσθαι στις περιπτώσεις κατάργησης του «δικαιώματος προτίμησης» - Private Placements (non-Rights Issues). Ούτε φυσικά υπήρξε καμιά ρητή αναφορά ότι οι κάτοχοι των «δικαιωμάτων» δεν θα αποζημιώνονταν σε περίπτωση αύξησης του μετοχικού κεφαλαίου με κατάργηση του «δικαιώματος προτίμησης» (Rights Issues) υπέρ των παλαιών μετόχων.

Παρ’ όλα αυτά, αυτό ακριβώς το συμπέρασμα υιοθέτησαν οι διοικήσεις της Εθνικής, όπως επίσης της Πειραιώς, Alpha και Eurobank. Το Μάη 2014 (ένα μήνα μετά την απόφαση του υπουργικού Συμβουλίου), η Εθνική προχώρησε σε νέα αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου (ΑΜΚ) δηλ. τη δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση, ύψους 2,5 δις €, με την κατάργηση του «δικαιώματος προτίμησης» υπέρ των παλαιών μετόχων.! Παρ’ ότι στο Ενημερωτικό Δελτίο της ΑΜΚ αναφέρει (σελ. 86) ότι οι κάτοχοι των δικαιωμάτων αποζημιώνονται για εταιρικές πράξεις, καμιά «αποζημίωση» δεν δόθηκε, λόγω μείωσης της τιμής άσκησης των δικαιωμάτων, όπως ακριβώς έπρεπε να γίνει. Αποτέλεσμα τεράστια πτώση της αξίας των «δικαιωμάτων προαίρεσης» (warrants), στο ΧΑΑ και συνακόλουθη εξαέρωση της περιουσίας των κατόχων τους.

Η ΑΠΑΤΗ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΕΚΤΟΣ ΕΛΕΓΧΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΤΡΙΤΗ ΑΝΑΚΕΦΑΛΑΙΟΠΟΙΗΣΗ

Το Νοέμβρη ’15, επί μνημονιακής κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, η Εθνική προχωρά σε νέα ΑΜΚ, με κατάργηση και πάλι του δικαιώματος προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων, στην εξευτελιστική τιμή των 0,02 € ανά μετοχή (η τιμή αναπροσαρμόστηκε στα 0,30 € ανά μετοχή, μέσω συνένωσης μετοχών-reverse split 15:1). Επειδή ο αριθμός των νέων μετοχών έγινε πολύ μεγάλος, το ΤΧΣ βρέθηκε να κατέχει το αστείο ποσοστό 1,47% της ΕΤΕ από το 57,23% που κατείχε με την προηγούμενη αύξηση του 2014 και 84,41% στην πρώτη το 2013. Συγκεκριμένα επί συνόλου 9.147.156.345 νέων μετοχών της Εθνικής (μετά την 15:1 συνένωση), το ΤΧΣ απέμεινε με 134.821.588 μετοχές, δηλ. 1,47% επί συνόλου μετοχών. (Το μερίδιο του δημοσίου στα κεφάλαια της Εθνικής είναι μεγαλύτερο λόγω ΝΠΔΔ). Αντίστοιχα η αξία των «δικαιωμάτων προαίρεσης» βυθίστηκε στο αμελητέο ποσό των 0,005 € ανά «δικαίωμα» όπου βρίσκεται και σήμερα. Σε επίσημη επιστολή το Δεκέμβρη ’15, η διοίκηση της Εθνικής, επιμένει και δικαιολογεί τα ανωτέρω, επαναλαμβάνοντας την αβάσιμη δικαιολογία ότι εφ’ όσον δεν υπάρχει αναφορά για αποζημίωση κατόχων «δικαιωμάτων» σε καμιά πράξη υπουργικού Συμβουλίου, άρα καμιά αποζημίωση δεν είναι απαιτητή ή νόμιμη.

Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι: Εφ’ όσον σύμφωνα με τις «εξηγήσεις» της διοίκησης της Εθνικής δεν τίθεται θέμα αποζημίωσης, γιατί αυτό δεν αναφέρθηκε στο Ενημερωτικό Δελτίο το 2014 και 2015 (σελ. 130 και 443 αντίστοιχα), όπου αντιθέτως γράφει ότι «οι κάτοχοι δικαιωμάτων δικαιούνται αποζημίωσης».!! Προφανώς πρόκειται για συνειδητή παραπλάνηση του επενδυτικού κοινού, με διασπορά ψευδών ειδήσεων. Κατά συνέπεια προκύπτουν ποινικές ευθύνες για τις διοικήσεις της Εθνικής και του ΤΧΣ.

Πρώτον, για τη διοίκηση της Εθνικής, διότι παραπληροφόρησε το επενδυτικό κοινό με τα δύο Ενημερωτικά Δελτία (Μαΐου 2014 και Νοεμβρίου 2015) στα οποία δεν αναφέρθηκε ρητά ότι ΔΕΝ θα υπάρξει αναπροσαρμογή της τιμής άσκησης των warrants.

Δεύτερον, για τη διοίκηση του ΤΧΣ, διότι δεν συγκάλεσε Γενική Συνέλευση των κομιστών warrants προκειμένου να αποφασιστεί η παραίτηση των δικαιούχων από τη νόμιμη αναπροσαρμογή της τιμής άσκησης των «δικαιωμάτων» και συναίνεσε ΑΥΤΟΒΟΥΛΩΣ στην κατάργηση του δικαιώματος προτίμησης υπέρ των παλαιών μετόχων για την ΜΗ αποζημίωση των κομιστών των warrants.!!

Ασφαλώς πολιτικές ευθύνες υπάρχουν για τα κόμματα που ψήφισαν το νόμο «έκτρωμα» τον Απρίλιο 2014, καθώς και για τα κόμματα που ψήφισαν την τρίτη ανακεφαλαιοποίηση, το Νοέμβρη 2015, χωρίς να αλλάξουν το νόμο.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Πέρα από τα τεχνικά ζητήματα των χρηματοοικονομικών συναλλαγών, το κρίσιμο ζήτημα είναι: Πρώτον, το ΤΧΣ (στην ουσία το ελληνικό δημόσιο) κατέβαλλαν το 2013 περίπου 10,9 δις για ανακεφαλαιοποίηση της Εθνικής και απόκτησε το 84,4% των μετοχών της. Με τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου 2014 και 2015, «κάποιοι» (δηλαδή αυτοί που συμμετείχαν στις δύο ΑΜΚ), μέσω της διαδικασίας «εγγραφής» (book-building) κατέβαλλαν περίπου 4,1 δις € (2,5 δις και 1,56 δις) και βρέθηκαν να κατέχουν στο τέλος Νοέμβρη ’15, το 61,37% των μετοχών της Εθνικής (5.614.006.714 μετοχές). Είναι προφανές ότι υπήρξε οργανωμένη χρηματιστηριακή κερδοσκοπία και στις δύο ανακεφαλαιοποιήσεις σε βάρος των συμφερόντων του ελληνικού δημοσίου και τελικά του ελληνικού λαού.

Το ίδιο σενάριο της ΑΜΚ (δηλ. ανακεφαλαιοποίησης), εφαρμόστηκε και στις τράπεζες Πειραιώς, Alpha και Eurobank, με ευθύνη των διοικήσεων τους και του ΤΧΣ και παραπέρα της Τράπεζας Ελλάδος και τελικά της κυβέρνησης. Το αποτέλεσμα ήταν μια τεράστια μεταφορά πλούτου (πάνω από 40 δις) από το δημόσιο (ΤΧΣ) στις τσέπες αυτών που συμμετείχαν στις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και όλων των «παρένθετων» προσώπων, που συνέβαλαν σε αυτό το οικονομικό και πολιτικό έγκλημα της «ανακεφαλαιοποιήσης» το 2014 και 2015. Από μια άποψη είναι ακατανόητο, ενώ από μια άλλη πλήρως κατανοητό (!), γιατί οι διεθνείς σύμβουλοι των κυβερνήσεων 2013-2015, αποτίμησαν τόσο χαμηλά την κεφαλαιακή αξία της Εθνικής, ώστε να παραδώσουν το 61,37% των μετοχών της έναντι 4,1 δις €.! Μιλάμε για μια τράπεζα που έχει ενεργητικό πάνω από 100 δις.!!

Αν κάτι χρειάζεται να προσθέσουμε ως επίλογο είναι, πρώτον, ότι χρειάζεται να ριχτεί άπλετο φως στο μεγάλο σκάνδαλο ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών και να αποδοθούν οι πολιτικές και ποινικές ευθύνες προς πάσα κατεύθυνση με αποζημίωση των θιγομένων και δεύτερον, χρειάζεται να τονιστεί μια ακόμα φορά, το επίκαιρο αίτημα της εθνικοποίησης των τραπεζών, τόσο γιατί ο ελληνικό λαός έχει πληρώσει τη «σωτηρία» τους, όσο γιατί ο δημόσιος έλεγχος των τραπεζών, σε συνδυασμό με τη μετάβαση στο εθνικό νόμισμα, την βαθιά διαγραφή του δημόσιου χρέους, την κατάργηση της λιτότητας και των Μνημονίων, αποτελούν αφετηριακές προϋποθέσεις φιλολαϊκής εξόδου της χώρας από την κρίση.  

*Ο Γιάννης Τόλιος είναι διδάκτωρ Οικονομικών, μέλος ΠΓ της ΛΑ.Ε.

πηγη: iskra.gr

του Βασίλη Λιόση

Α΄ ΜΕΡΟΣ

Δημοσιεύτηκε μέσα στο καλοκαίρι στο θεωρητικό περιοδικό της ΚΕ του ΚΚΕ (ΚΟΜΕΠ) ένα άρθρο του Μάκη Παπαδόπουλου (εφεξής ΜΠ), μέλους της ΚΕ και υπεύθυνου της Ιδεολογικής Επιτροπής και του Τμήματος Οικονομίας της ΚΕ του ΚΚΕ. Το άρθρο φέρει τον τίτλο «Η επικαιρότητα της λενινιστικής θεωρίας του ιμπεριαλισμού» και κατά την ανάγνωσή του προκαλεί ορισμένα σοβαρά ερωτήματα:

• Έχουμε κατανοήσει σωστά τη λενινιστική ανάλυση σχετικά με τον ιμπεριαλισμό;
• Αν όχι, πού κάναμε λάθος τόσα χρόνια;
• Αν ναι, η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ ακολουθεί τη λενινιστική ανάλυση;
• Ο τρόπος που ο Λένιν είδε τον ιμπεριαλισμό έχει σήμερα επικαιρότητα ή έχει ξεπεραστεί;
• Με βάση τη λενινιστική ανάλυση και τη ζώσα πραγματικότητα, η Ελλάδα τι χώρα είναι;
• Η θεώρησή μας για τον ιμπεριαλισμό έχει πολιτικές επιπτώσεις;

Ορισμένα τέτοια ερωτήματα θα επιχειρήσουμε να απαντήσουμε στο παρόν κείμενό μας, κωδικοποιώντας τις βασικές θέσεις του ΜΠ.

1^η ΘΕΣΗ: Όλες οι χώρες είναι ιμπεριαλιστικές

Στο προαναφερθέν κείμενο γράφεται: «Η θέση για τον ιμπεριαλισμό, ως εποχής του αντιδραστικού πλέον μονοπωλιακού καπιταλισμού, με ενιαία χαρακτηριστικά για όλα τα κράτη που έχουν περάσει στο στάδιο του μονοπωλιακού καπιταλισμού και είναι ενταγμένα στο διεθνές ιμπεριαλιστικό σύστημα, είτε είναι ασθενέστερα είτε ισχυρότερα, είναι βασική στη λενινιστική προσέγγιση», η υπογράμμιση στο πρωτότυπο.

Η υπογράμμιση που έχει γίνει στο κείμενο δεν είναι καθόλου μα καθόλου τυχαία. Ποια ιδεολογική σύγχυση –αν μιλάμε για σύγχυση κι όχι για συνειδητή στρέβλωση– κρύβεται πίσω από αυτήν τη διαπίστωση που υπογραμμίζεται με έμφαση;

Το πέρασμα σε ένα νέο καπιταλιστικό στάδιο, το ιμπεριαλιστικό, δε σημαίνει πως όλες οι χώρες μετατράπηκαν σε ιμπεριαλιστικές, παρόλο που αναμφισβήτητα είναι καπιταλιστικές. Τα χαρακτηριστικά του ιμπεριαλισμού (η πολιτικοοικονομική κυριαρχία του μονοπωλίου, η σπουδαιότητα της εξαγωγής του κεφαλαίου σε σχέση με αυτή των εμπορευμάτων, η δημιουργία διεθνών καπιταλιστικών ενώσεων για το μοίρασμα του κόσμου και η σύμφυση τραπεζικού και βιομηχανικού κεφαλαίου) είναι τα χαρακτηριστικά του νέου σταδίου και αφορούν πρώτα και κύρια τις ισχυρότερες καπιταλιστικές χώρες. Ναι! Η κυριαρχία του μονοπωλίου, η δημιουργία του χρηματιστικού κεφαλαίου κ.λπ. αφορά σε όλες τις χώρες, αλλά δεν έχουν όλες οι χώρες το ίδιο ισχυρά μονοπώλια, πέραν του ότι στο μοίρασμα των αγορών δε συμμετέχουν όλες οι χώρες αλλά κι αυτές που συμμετέχουν δε μοιράζονται τη λεία με τους ίδιους όρους. Αλλά για να μοιράζεται λεία σημαίνει ότι δεν υπάρχει μόνο ο θύτης αλλά και το θύμα. Κατ’ επέκταση το οικονομικό μοίρασμα του κόσμου, η χάραξη ζωνών επιρροής, ο οικονομικός σχεδιασμός στα κορυφαία επιτελεία του κεφαλαίου που στη συνέχεια μπαίνει σε εφαρμογή σε όλες τις χώρες, δεν αφορά σε όλα τα μονοπώλια και σε όλα τα κράτη. Αυτό αποδεικνύεται από πλήθος εμπειρικών στοιχείων και όχι μόνο από θεωρητικές συλλήψεις και αφηγήσεις. Αν τα πράγματα δεν είναι έτσι, τότε το (αστείο) συμπέρασμα είναι προ των πυλών: η Ελλάδα, η Μπουργκίνα Φάσο, η Ζουαζηλάνδη, η Αλβανία, η Μάλτα, η Κύπρος, η Αρμενία, η Σλοβακία και πάει λέγοντας είναι ιμπεριαλιστικές χώρες!

Ο ΜΠ κατανοεί πως να υποστηρίξει κάτι τέτοιο ανοικτά, παρόλο που πέρα από κάθε αμφιβολία είναι απότοκο της σκέψης του, θα έκανε το άρθρο του εντελώς αναξιόπιστο. Έτσι, αποφασίζει να ακροβατήσει σε τεντωμένο σκοινί και να πασπαλίσει τις ιδεολογικές του καινοτομίες με ολίγο από χρυσόσκονη. Τη χρυσόσκονη εν προκειμένω αποτελεί η ανισόμετρη ανάπτυξη η οποία ασφαλώς και είναι μία από τις πιο κρίσιμες θεωρητικές συλλήψεις του Λένιν, αλλά γίνεται αγνώριστη με τον τρόπο που χρησιμοποιείται, αφού παίζει το ρόλο ενός ιδεολογικού καμουφλάζ. Να το πούμε διαφορετικά: αφού ο ΜΠ αποδέχεται την πραγματικότητα της ανισόμετρης ανάπτυξης (και πώς αλλιώς θα μπορούσε άλλωστε;) τι σημαίνει αυτό οικονομικά και πολιτικά για τις χώρες που είναι ενταγμένες στο ιμπεριαλιστικό σύστημα; Και επιπλέον η ανισομετρία είναι απλώς ανάμεσα σε ιμπεριαλιστικές χώρες (αφού όλες είναι ιμπεριαλιστικές); Αν είναι έτσι, το ζήτημα είναι μόνο ποσοτικό, δηλαδή η διαφορά από χώρα σε χώρα είναι απλώς και μόνο κάποια ποσότητα ισχύος και πώς καθορίζεται αυτή; Τα επίπεδα διαφορετικής οικονομικής ισχύος, δε διαμορφώνουν ποιοτικές αλλαγές στην πολιτική που ασκεί ένα κράτος;

Μήπως, όμως, κάνουμε λάθος κι όπως διαπιστώνει ο ΜΠ, ο Λένιν θεωρούσε ότι όλα τα κράτη πορεύονταν (και πορεύονται) με ενιαία χαρακτηριστικά στην περίοδο του ιμπεριαλισμού; Δεν υπάρχει τίποτα πιο ανακριβές από αυτό. Ας αφήσουμε τον ίδιο το Λένιν να μιλήσει για αυτό: «Μια και γίνεται λόγος για την αποικιακή πολιτική της εποχής του καπιταλιστικού ιμπεριαλισμού, είναι απαραίτητο να σημειώσουμε ότι το χρηματιστικό κεφάλαιο και η αντίστοιχη σε αυτό διεθνής πολιτική, που οδηγεί στον αγώνα των μεγάλων δυνάμεων για το οικονομικό και πολιτικό μοίρασμα του κόσμου, δημιουργούν ολόκληρη σειρά από μεταβατικές μορφές κρατικής εξάρτησης. Χαρακτηριστικές για αυτή την εποχή δεν είναι μόνο οι δυο βασικές ομάδες χωρών: οι χώρες που κατέχουν αποικίες και οι αποικιακές χώρες, αλλά και οι ποικίλες μορφές των εξαρτημένων χωρών, που πολιτικά, τυπικά είναι ανεξάρτητες, στη πράξη όμως είναι μπλεγμένες στα δίχτυα της χρηματιστικής και διπλωματικής εξάρτησης. Έχουμε, ήδη, αναφέρει προηγούμενα μια από αυτές τις μορφές, τις μισοαποικίες. Δείγμα μιας άλλης μορφής είναι, λόγου χάρη, η Αργεντινή», η υπογράμμιση στο πρωτότυπο.

«Ναι, αλλά σήμερα δε διανύουμε μία εποχή αποικιοκρατίας», θα μπορούσε κάποιος να αντιτείνει. Πράγματι, σήμερα δε βρισκόμαστε σε μία εποχή αποικιοκρατίας, όπως αυτή που γνώρισε η ανθρωπότητα παλαιότερα. Ωστόσο, τα αποικιακά φαινόμενα και οι περιπτώσεις νεοαποικιοκρατίας ουδέποτε έλειψαν. Σήμερα ειδικά μετά την έλευση της κρίσης του 2008 τα φαινόμενα νεοαποικιοκρατίας έχουν ενταχθεί στο έπακρο. Επιπλέον, η εξάρτηση μίας χώρας δεν αποτυπώνεται μόνο μέσω αποικιοκρατικών σχέσεων.

Μήπως, όμως ο Λένιν υπήρξε λογικά αντιφατικός, αφού ο ορισμός του περί ιμπεριαλισμού οδηγεί στην άποψη ότι όλες οι χώρες είναι ιμπεριαλιστικές; Ας παρακολουθήσουμε τη σκέψη του: «Αν θα χρειαζόταν να δοθεί όσο το δυνατό πιο σύντομος ορισμός του ιμπεριαλισμού, θα έπρεπε να πούμε ότι ο ιμπεριαλισμός είναι το μονοπωλιακό στάδιο του καπιταλισμού».

Ο Λένιν, όμως, δεν ήταν μόνο σπουδαίος επαναστάτης, αλλά και σπουδαίος θεωρητικός. Έτσι, αφού δίνει τον πρώτο συμπυκνωμένο ορισμό, έναν ορισμό σε υψηλό επίπεδο αφαίρεσης, σπεύδει να διευκρινίσει: «Οι πολύ σύντομοι, όμως, ορισμοί, αν και είναι βολικοί, γιατί συνοψίζουν το κυριότερο, είναι ωστόσο ανεπαρκείς, όταν πρόκειται να συναγάγουμε ιδιαίτερα από αυτούς τα πιο ουσιαστικά γνωρίσματα του φαινομένου που έχουμε να καθορίσουμε. Για αυτό χωρίς να ξεχνάμε τη συμβατική και σχετική σημασία όλων των ορισμών γενικά, που δεν μπορούν να αγκαλιάσουν τις ολόπλευρες σχέσεις του φαινομένου στην πλήρη ανάπτυξή  του, πρέπει να δώσουμε ένα τέτοιο ορισμό του ιμπεριαλισμού, που θα περιέκλειε τα παρακάτω πέντε βασικά του γνωρίσματα: 1) συγκέντρωση της παραγωγής και του κεφαλαίου, που έχει φτάσει σε τέτοια υψηλή βαθμίδα ανάπτυξης, ώστε να δημιουργεί μονοπώλια που παίζουν αποφασιστικό ρόλο στην οικονομική ζωή^. 2) συγχώνευση του τραπεζικού κεφαλαίου με το βιομηχανικό και δημιουργία μιας χρηματιστικής ολιγαρχίας πάνω στη βάση αυτού του “χρηματιστικού κεφαλαίου”^. 3) εξαιρετικά σπουδαία σημασία αποκτάει η εξαγωγή του κεφαλαίου, σε διάκριση από την εξαγωγή εμπορευμάτων^. 4) συγκροτούνται οι διεθνείς μονοπωλιακές ενώσεις των καπιταλιστών, οι οποίες μοιράζουν τον κόσμο^. και 5) έχει τελειώσει το εδαφικό μοίρασμα της γης ανάμεσα στις μεγαλύτερες καπιταλιστικές Δυνάμεις», οι υπογραμμίσεις δικές μας.

Έτσι, ο Λένιν αντιλαμβανόμενος τους κινδύνους από έναν ορισμό που διατυπώνεται σε υψηλό επίπεδο αφαίρεσης –αφού με αυτό τον τρόπο υπάρχει ο κίνδυνος απώλειας καθοριστικών παραμέτρων του φαινομένου και τελικά δημιουργείται ο κίνδυνος σοβαρών παρανοήσεων– προχωρά σε ένα διευρυμένο ορισμό της έννοιας του ιμπεριαλισμού (προσοχή, όχι των ιμπεριαλιστικών χωρών) με όλα τα βασικά του χαρακτηριστικά. Με βάση, λοιπόν, το λενινιστικό ορισμό, υπάρχει ένα νέο καπιταλιστικό στάδιο εντός του οποίου προφανώς βρίσκονται όλες οι χώρες, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι οι χώρες λειτουργούν με τον ίδιο τρόπο, έχοντας μεταξύ τους μόνο κάποιες ποσοτικές διαφοροποιήσεις που δεν είναι ικανές να δημιουργήσουν ποιοτικές διαφοροποιήσεις.

2^η  ΘΕΣΗ: Δεν υπάρχει χούφτα ιμπεριαλιστικών χωρών

Απόρροια της θέσης ότι όλες οι χώρες είναι ιμπεριαλιστικές είναι πως δεν έχουμε αναγνώσει σωστά το Λένιν: «Θεωρούμε αβάσιμη τη συγκεκριμένη κριτική, σύμφωνα με την οποία ο Λένιν ταύτιζε τον ιμπεριαλισμό με μια χούφτα ισχυρών καπιταλιστικών χωρών». Ο Λένιν πράγματι δεν ταύτιζε τον ιμπεριαλισμό με μια χούφτα χωρών, γιατί απλώς πρόκειται για δυο διαφορετικά εννοιολογικά σχήματα. Ο ιμπεριαλισμός δεν είναι απλώς ένα σύνολο χωρών. Ο ιμπεριαλισμός αποτελούσε κι αποτελεί το νέο στάδιο του καπιταλισμού, αλλά ένα σύστημα εντός του οποίου υπάρχουν καπιταλιστικές χώρες διαφορετικού επιπέδου ανάπτυξης και διαφορετικής οικονομικής και πολιτικής ισχύος. Αυτό, όμως, δε σήμαινε για το Λένιν ότι όλες οι χώρες χαρακτηρίζονταν ως ιμπεριαλιστικές. Αυτό δεν το διατύπωσε πουθενά ρητά, ούτε και το υπονόησε. Το αντίθετο μάλιστα.

Και παρακάτω: «Είναι γεγονός ότι ο Λένιν επισήμανε ότι μια μικρή ομάδα χωρών κατείχε ηγετική θέση στην παγκόσμια αγορά, χάρη στα τραστ, στα καρτέλ, και κυρίως στις διακρατικές σχέσεις μεταξύ των κρατών-πιστωτών και κρατών-οφειλετών. Πράγματι, φώτισε την αύξηση της ισχύος που αποκτούν τα συγκεκριμένα κράτη, τα οποία παίζουν το ρόλο του πιστωτή, του τοκογλύφου, του εισοδηματία (Renterstaat) σε σχέση με τα κράτη-οφειλέτες. Εστίασε επίσης στην ομάδα ισχυρών κρατών που κατείχαν αποικίες στην εποχή του.»

Όμως όλες αυτές οι επισημάνσεις της λενινιστικής ανάλυσης δεν οδηγούν στο λαθεμένο συμπέρασμα ότι ιμπεριαλιστική πολιτική ασκούν μόνο τα καπιταλιστικά κράτη που βρίσκονται σε κάθε ιστορική στιγμή στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας», οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο.

Κατ’ αρχάς σε περίπτωση που κάποιος βρίσκει υπερβολική ή κακοπροαίρετη την κριτική που έχουμε διατυπώσει μέχρι στιγμής, το παραπάνω απόσπασμα δεν αφήνει καμία αμφιβολία. Ο ΜΠ αποφεύγει να χαρακτηρίσει τις μεγάλες δυνάμεις ως ιμπεριαλιστικές επιβεβαιώνοντας το σχόλιό μας ότι, δηλαδή, όλες οι χώρες θεωρούνται ιμπεριαλιστικές σύμφωνα με το υπό κρίση άρθρο. Αναφέρεται μόνο σε καπιταλιστικά κράτη που βρίσκονται στη λεγόμενη ιμπεριαλιστική πυραμίδα. Υπάρχουν, ωστόσο, ορισμένα απολύτως νόμιμα ερωτήματα:

Πώς είναι δυνατό τα κράτη-οφειλέτες και κράτη που υπόκεινται σε συστηματικό ξεζούμισμα και μεταφορά αξιών και υπεραξίας (όπως η Ελλάδα) προς τα ισχυρά κράτη να συγκαταλέγονται στα ιμπεριαλιστικά κράτη;

Πώς ορίζεται η άσκηση της ιμπεριαλιστικής πολιτικής και ποια κράτη εκτός των ισχυρών την ασκούν;

Η επιθυμία άσκησης ιμπεριαλιστικής πολιτικής από ένα κράτος ή η άσκηση τέτοιας πολιτικής σε ορισμένες χρονικές νησίδες δίχως δηλαδή μονιμότητα, προσδιορίζει ένα κράτος ως ιμπεριαλιστικό;

Για τη διακρίβωση ενός κράτους ως ιμπεριαλιστικού (ή εξαρτημένου) θα πρέπει να ληφθούν υπόψη μία σειρά χαρακτηριστικών: η κατάταξή του στη λίστα των παγκόσμιων ΑΕΠ και οι σχετικές συγκρίσεις, η ανάπτυξη του δευτερογενούς τομέα και ειδικά η παραγωγή μέσων παραγωγής, η ανάπτυξη της έρευνας και η παραγωγή νέων τεχνολογιών, οι Άμεσες Ξένες Επενδύσεις, η ισχύς του νομίσματός του, η στρατιωτική του δύναμη. Επειδή όλα αυτά δε δύναται να τεθούν σε ένα μαθηματικό μοντέλο που να μας εξάγει συμπεράσματα για την «ιμπεριαλιστικότητα» μιας χώρας, τελικό κριτήριο είναι οι ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις (με οικονομική, πολιτική, διπλωματική, στρατιωτική μορφή) και η ισχύς στις αποφάσεις στα κέντρα του ιμπεριαλισμού, αφού η πολιτική είναι συμπυκνωμένη οικονομία. Αν τώρα πιστεύουν κάποιοι πως σε όλα αυτά υπάρχει σχετική ομοιομορφία ανάμεσα στα καπιταλιστικά κράτη ή οι όποιες διαφοροποιήσεις είναι άνευ πολιτικής σημασίας, τότε δε βάλλεται απλώς ο Λένιν, αλλά η κοινή λογική.

3^η ΘΕΣΗ: Ο Λένιν ανατρέπει το Λένιν

Ο ΜΠ για να δικαιώσει τη θέση του μας παραπέμπει στο ίδιο το έργο του Λένιν και στις συγκεκριμένες αναφορές που υπάρχουν για το Βέλγιο, την Ιταλία και τη Δανία. Γράφει χαρακτηριστικά: «Ο Λένιν φώτισε ήδη στη δική του εποχή την ιμπεριαλιστική πολιτική αστικών κρατών και αστικών τάξεων που δεν ανήκουν στις λεγόμενες μεγάλες δυνάμεις».

Ανέδειξε το ρόλο της αστικής τάξης του Βελγίου που λήστευε το λαό του Κονγκό και επένδυε 3 δις. φράγκα στο εξωτερικό, άσκησε κριτική στους Βέλγους συντρόφους που περιόριζαν την πάλη τους μόνο στην απελευθέρωση της χώρας από τη γερμανική εισβολή και κατοχή χωρίς να θέτουν θέμα ταξικής απελευθέρωσης της εργατικής τάξης».

Πρώτ’ απ’ όλα ας προσέξουμε με ποιο τρόπο «διορθώνεται» ο Λένιν, ακόμη και φραστικά. Ο ΜΠ θέτει τον προσδιορισμό λεγόμενες για τις μεγάλες δυνάμεις, πράγμα που ουδέποτε έκανε ο Λένιν. Όταν έλεγε μεγάλες δυνάμεις, εννοούσε μεγάλες δυνάμεις. Τίποτε περισσότερο, τίποτα λιγότερο. Ο ΜΠ, όμως, θεωρεί πως δεν είναι και τόσο μεγάλες δυνάμεις, μιας που όλες οι χώρες είναι ιμπεριαλιστικές.

Στο θεματικό ευρετήριο των Απάντων του Λένιν, στο λήμμα ιμπεριαλισμός γίνεται αναφορά στις εξής χώρες: Αγγλία, ΗΠΑ, Αυστρία, Βέλγιο, Γαλλία, Γερμανία, Δανία, Ελβετία, Ιαπωνία, Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία, Πορτογαλία και Ρωσία. Παρατήρηση πρώτη: ο Λένιν αναφέρεται μόλις σε 14 χώρες από όλο το παγκόσμιο στερέωμα. Παρατήρηση δεύτερη: αυτές τις 14 χώρες δεν τις χαρακτηρίζει απαραίτητα όλες ως ιμπεριαλιστικές. Παρατήρηση τρίτη: η βαρύτητα που δίνει για την κάθε χώρα είναι άξια προσοχής. Οι αναφορές του για την Αγγλία, τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιαπωνία και τη Ρωσία είναι από περίπου εκατό και φτάνει τις μερικές εκατοντάδες. Για την Αυστρία οι αναφορές είναι 29, τη Δανία 6, την Ελβετία 24, την Ισπανία 19, την Ιταλία 55, την Ολλανδία 33 και την Πορτογαλία 25. Παρατήρηση τέταρτη: ένα κριτήριο «ιμπεριαλιστικότητας» των χωρών κατά το Λένιν ήταν οι αποικιακές κτήσεις. Στο σχετικό πίνακα που παραθέτει ο ίδιος ο Λένιν, αυτό γίνεται φανερό. Οι χώρες που αναφέρονται με αποικιακές κτήσεις ήταν το 1916 όλες οι παραπάνω πλην της Αυστρίας, της Ελβετίας και της Ρωσίας. Επομένως, δεν καταλαβαίνουμε πού έγκειται η ανακάλυψη του ΜΠ; Αν ένα λενινιστικό κριτήριο ήταν η αποικιοκρατία, ποιες χώρες που σήμερα δεν ανήκουν στις μεγάλες δυνάμεις είναι ιμπεριαλιστικές; Παρατήρηση πέμπτη: για μερικές από αυτές τις χώρες, παρόλες τις αποικιακές κτήσεις τους, οι αναφορές του Λένιν είναι σαφέστατες και δεν επιδέχονται πολλαπλών ερμηνειών: «[…] Η Πορτογαλία είναι αυτοτελές κυρίαρχο κράτος, ουσιαστικά όμως εδώ και πάνω από 200 χρόνια, από τον καιρό του πολέμου της διαδοχής της Ισπανίας (1701-1714), βρίσκεται κάτω από την κηδεμονία της Αγγλίας. Η Αγγλία υπεράσπισε την Πορτογαλία και τις αποικιακές κτήσεις της Πορτογαλίας για να στερεώσει τη δική της θέση στον αγώνα ενάντια στους αντιπάλους της, την Ισπανία και τη Γαλλία.[…]». Σε άλλο σημείο ο Λένιν εντάσσει την Ισπανία στις δανειζόμενες χώρες και όχι στις χώρες δανειστές. Παρατήρηση έκτη: Ο Λένιν χρησιμοποιούσε τον όρο «Μεγάλες Δυνάμεις» εννοώντας την Αγγλία, τη Ρωσία, τη Γαλλία, τη Γερμανία, τις ΗΠΑ και την Ιαπωνία. Σε άλλα κείμενά του πάλι, όταν μιλούσε για ιμπεριαλιστικές δυνάμεις εννοούσε τις ίδιες χώρες.

Η μοναδική παραπομπή που παραθέτει ο ΜΠ για να μας αποδείξει ότι δήθεν ο Λένιν χρησιμοποιούσε τον όρο ιμπεριαλισμό με ελαστικό τρόπο, δεν ισχυροποιεί σε καμία περίπτωση την επιχειρηματολογία του. Τουναντίον δείχνει μία εναγώνια προσπάθεια να στηριχθεί μία θέση δίχως καμία βάση.

4^η ΘΕΣΗ: Οι ανακατατάξεις στον παγκόσμιο καπιταλισμό δε δικαιώνουν την ύπαρξη μιας χούφτας χωρών

Ο ΜΠ επικαλείται ορισμένα στοιχεία για να «αποδείξει» ότι ο Λένιν έχει άδικο να μας μιλάει για μια χούφτα χωρών (βεβαίως αυτό το κάνει εντέχνως και δεν το λέει ευθέως). Μας πληροφορεί, λοιπόν, πως «[…] Ισχυρά κράτη-πιστωτές του 20^ου αιώνα έχουν μετατραπεί σήμερα σε κράτη-οφειλέτες (π.χ. το μεγάλο σημερινό κρατικό χρέος των ΗΠΑ, της Γαλλίας, της Ιταλίας), ενώ η Κίνα είναι σήμερα κράτος-πιστωτής. Η μεταβολή της ισχύος της Βρετανίας συγκριτικά με την Ινδία από τον 20^ο στον 21^ο  αιώνα αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. […]».

Η σημερινή συνθετότητα της κίνησης της παγκόσμιας καπιταλιστικής οικονομίας δεν μπορεί να ερμηνευτεί σωστά και ολοκληρωμένα, αν περιοριστούμε στη δράση των κρατών που βρίσκονται στην κορυφή της ιμπεριαλιστικής πυραμίδας. Εύκολα μπορούμε να επιβεβαιώσουμε αυτήν τη θέση αν δούμε τη μείωση του οικονομικού ρόλου των G7 την δεκαπενταετία, καθώς και την αλλαγή του συσχετισμού μεταξύ ΗΠΑ-Ευρωζώνης και BRICS. […]», η υπογράμμιση στο πρωτότυπο.

Επομένως, σύμφωνα με τα παραπάνω α) η ιμπεριαλιστική ηγεμονία των ΗΠΑ αμφισβητείται, β) νέες δυνάμεις προβάλλουν στο προσκήνιο, γ) οι ισχυρότερες καπιταλιστικές δυνάμεις έχουν μεταβληθεί σε κράτη-οφειλέτες, δ) η θέση της χούφτας χωρών που καθορίζει τα πολιτικά και οικονομικά δρώμενα δεν ισχύει πλέον (αν ίσχυε ποτέ κατά το ΜΠ).

Να ξεκινήσουμε με ένα σχόλιο που σχετίζεται με τα κράτη οφειλέτες και τα κράτη δανειστές. Οι αναπτυσσόμενες χώρες πληρώνουν ετησίως 456 δις δολάρια για την αποπληρωμή του εξωτερικού τους χρέους, όταν η επίσημη αναπτυξιακή βοήθεια που λαμβάνουν από τις αναπτυγμένες χώρες δεν ξεπερνά τα 100-150 δις δολάρια. Αυτό, λοιπόν, που συμβαίνει είναι πως «Βασικά, η πολιτική δανεισμού των αναπτυσσόμενων χωρών από τις αναπτυγμένες βοήθησε περισσότερο τις τελευταίες παρά τις πρώτες. Όπως επισήμανε ο W. Easterly, μεταξύ 1980 και 1998, ενώ ο δανεισμός αυξήθηκε, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των αναπτυσσόμενων χωρών παρέμεινε στάσιμο».

Ας συνεχίσουμε με κάποιες αναφορές κυρίως για την περίπτωση της Κίνας. Ο κινεζικός καπιταλισμός είναι ένα αναμφισβήτητο γεγονός, αλλά αυτό σημαίνει πως η Κίνα αποκτά ή έχει αποκτήσει την πρωτοκαθεδρία ανάμεσα στους ιμπεριαλιστές, αν βεβαίως είναι σωστό να την χαρακτηρίσουμε ως ιμπεριαλιστική; Ας δούμε τη δυναμική της Κίνας μέσω ενός πολυεθνικού γίγαντα, της Apple: «[…] Το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής που προορίζεται για εξαγωγή μέσω πολυεθνικών εταιρειών στην Κίνα είναι εργασίας συναρμολόγησης, με τα κινεζικά εργοστάσια να βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη φτηνή εργασία των μεταναστών από την ύπαιθρο (τον “περιφερόμενο πληθυσμό”) για τη συναρμολόγηση προϊόντων, τα κύρια τεχνολογικά μέρη των οποίων κατασκευάζονται αλλού και εισάγονται στην Κίνα για τελική συναρμολόγηση. Τα συναρμολογημένα προϊόντα στη συνέχεια εξάγονται κυρίως προς τις χώρες του καπιταλιστικού πυρήνα (αν και η Κίνα έχει μια διευρυνόμενη εσωτερική αγορά για τα εν λόγω προϊόντα)».

Οι κινεζικές εταιρείες παίρνουν ένα κομμάτι από τις εξαγωγές αυτές· αλλά οι μεγάλοι κερδισμένοι είναι οι πολυεθνικές εταιρείες. Η Apple αναθέτει υπεργολαβικά την παραγωγή των συστατικών μερών των iPhones της σε έναν αριθμό χωρών με την τελική συναρμολόγηση να γίνεται στην Κίνα ως υπεργολαβία στη Foxconn. Σε μεγάλο βαθμό χάρη στους χαμηλούς μισθούς που καταβάλλονται για τις εργασίες συναρμολόγησης υψηλής εργασιακής έντασης, τα κέρδη της Apple για το iPhone 4 το 2010 βρέθηκαν να είναι 59% της τελικής τιμής πώλησης. Το μερίδιο της τελικής τιμής πώλησης που πραγματικά πηγαίνει στην εργασία στην ίδια την ηπειρωτική Κίνα, όπου λαμβάνει χώρα η συναρμολόγηση της παραγωγής, είναι ένα μόνο μικροσκοπικό κλάσμα του συνόλου. Για κάθε iPhone 4 που εισάχθηκε από την Κίνα στις ΗΠΑ το 2010, με λιανική τιμή 549 $, περίπου 10 $ πήγαιναν στο κόστος εργασίας για την παραγωγή των εξαρτημάτων και της συναρμολόγησης στην Κίνα, ανερχόμενα σε 1,8% της τελικής τιμής πώλησης»,οι υπογραμμίσεις δικές μας.

Το παραπάνω παράδειγμα πρέπει να μας κάνει πιο σκεπτικούς για τη συνθετότητα των φαινομένων και να μην οδηγούμαστε σε εύκολα συμπεράσματα που να υπονοούν τη μελλοντική ή την τωρινή υπεροχή του κινεζικού «ιμπεριαλισμού». Παρομοίως, το ίδιο σκεπτικούς πρέπει να μας κάνουν και τα παρακάτω στοιχεία: «Στη διεθνή βιομηχανία ένδυσης, στην οποία η παραγωγή λαμβάνει χώρα σχεδόν αποκλειστικά στον παγκόσμιο Νότο, το άμεσο κόστος εργασίας ανά ένδυμα είναι συνήθως περίπου 1-3% της τελικής τιμής λιανικής πώλησης, σύμφωνα με τον ηγετικό οικονομολόγο της Παγκόσμιας Τράπεζας ZahidHussain. Το μισθολογικό κόστος για ένα φούτερ μάρκας που παράγεται  στη Δομινικανή Δημοκρατία ανέρχεται γύρω στο 1,3% της τελικής τιμής λιανικής πώλησης στις ΗΠΑ, ενώ το εργατικό κόστος (συμπεριλαμβανομένων των μισθών των εποπτών) ενός πουκάμισου που παράγεται στις Φιλιππίνες είναι 1,6%. Το κόστος εργασίας  σε χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, η Ινδονησία, το Βιετνάμ, η Καμπότζη, το Μπαγκλαντές ήταν σημαντικά χαμηλότερο από ό,τι στις παραπάνω περιπτώσεις. Η υπεραξία που αντλείται από αυτούς τους εργαζόμενους είναι έτσι τεράστια, ενώ αποκρύβεται από το γεγονός ότι η μερίδα του λέοντος της λεγόμενης “προστιθέμενης αξίας” αποδίδεται σε δραστηριότητες (εμπορία, διανομή, εταιρικοί μισθοί) στην πλούσια χώρα εισαγωγής, ασύνδετες με το κόστος παραγωγής. Το 2010, η σουηδική εταιρεία πώλησης Hennes & Mayritz αγόραζε T-shirts από υπεργολάβους στο Μπαγκλαντές, πληρώνοντας τους εργαζόμενους 2-5 λεπτά (του ευρώ) ανά παραγόμενο πουκάμισο».

Η Nike, πρωτοπόρος στους Μη Ιδίων Κεφαλαίων Τρόπους Διεθνούς Παραγωγής, αναθέτει όλη την παραγωγή της σε υπεργολάβους σε χώρες όπως η Νότια Κορέα, η Κίνα, η Ινδονησία, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ. Το 1996, ένα μόνο παπούτσι της Nike που αποτελείται από πενήντα δύο συστατικά, κατασκευαζόταν από υπεργολάβους σε πέντε διαφορετικές χώρες. Το συνολικό άμεσο κόστος εργασίας για την παραγωγή ενός ζεύγους παπουτσιών της Nike με τιμή στο λιανικό εμπόριο 149,5$ στις ΗΠΑ στα τέλη της δεκαετίας του 1990 ήταν 1%, ή 1,5 $», η υπογράμμιση δική μας.

Τα παραπάνω δεν ακυρώνουν ασφαλώς την ύπαρξη και επικράτηση καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής σε χώρες όπως η Κίνα, δεν ακυρώνουν το γεγονός ότι τέτοιοι καπιταλισμοί όπως ο κινεζικός ανεβαίνουν στο διεθνές προσκήνιο, ούτε πολύ περισσότερο αθωώνουν τις εγχώριες αστικές τάξεις αυτών των χωρών, δημιουργώντας αυταπάτες για διαταξικές συμμαχίες: «[…] Ένα μέρος της ιμπεριαλιστικής προσόδου παραμένει στην περιφερειακή χώρα και δε μεταφέρεται στο κέντρο, αλλά αποτελεί μάλλον μια πληρωμή στις τοπικές άρχουσες τάξεις για τους ρόλους τους στο παιχνίδι της παγκοσμιοποίησης. Περίπου 21 τρισεκατομμύρια $ αυτής της παγκόσμιας προσόδου, στο μεταξύ, σταθμεύουν αυτή τη στιγμή στο εξωτερικό, σε νησιά φορολογικούς παραδείσους, “το οχυρωμένο καταφύγιο του μεγάλου χρηματιστικού κεφαλαίου”».

Υπάρχει, όμως, και άλλη μία σοβαρή διάσταση στην περίπτωση της Κίνας. Μπορεί η ανάπτυξή της να είναι αέναη; Ο αμερικανός πανεπιστημιακός Ντέιβιντ Χάρβεϊ απαντά σε αυτό το ερώτημα: «Ωστόσο υπάρχουν όρια στη συνεχή συγκεντροποίηση μέσω των οικονομιών συσσωμάτωσης. Η μεγάλη συγκέντρωση πληθυσμού και η αυξανόμενη μόλυνση του περιβάλλοντος, τα διοικητικά κόστη συντήρησης (αυξανόμενα ποσοστά φόρων και αυξανόμενα τέλη χρήσης) έχουν ένα τίμημα. Το αυξημένο κόστος ζωής οδηγεί σε μισθολογικές απαιτήσεις, οι οποίες μπορεί τελικά να καταστήσουν την περιοχή μη ανταγωνιστική. Οι εργαζόμενοι μπορεί να οργανωθούν καλύτερα στους αγώνες τους εναντίον της εκμετάλλευσης χάρη στη συγκέντρωσή τους στην περιοχή. Οι τιμές των οικοπέδων και των ακινήτων αυξάνονται συνεχώς, καθώς μία τάξη εισοδηματιών πλουτίζει χάρη στον έλεγχο τον οποίο ασκεί σε όλο και πιο σπάνιους πόρους. […]».

Η παραπάνω διαπίστωση επιβεβαιώνεται στην περίπτωση της Κίνας: «“Αλλά μην παρασυρόμαστε”, μας προειδοποιεί η WallStreetJournal. “Υπάρχει πολλή αναταραχή που σιγοβράζει κάτω από την επιφάνεια του θαύματος της Κίνας”. Οι αντιφάσεις που επισημαίνει περιλαμβάνουν μαζικές διαμαρτυρίες (ανερχόμενες σε 280.000 το 2010), την υπερεπένδυση, την αργούσα παραγωγική ικανότητα, την αδύναμη κατανάλωση, τις χρηματοπιστωτικές φούσκες, τις υψηλότερες τιμές των πρώτων υλών, την αύξηση των τιμών των τροφίμων, την αύξηση των μισθών, τη μακροχρόνια μείωση των πλεονασμάτων εργατικού δυναμικού και τη μαζική καταστροφή του περιβάλλοντος. Καταλήγει στο συμπέρασμα: “Αν μη τι άλλο, οι κολοσσιαίες προκλήσεις που βρίσκονται μπροστά για την Κίνα παρέχουν μία αφθονία βάσιμων λόγων να αμφιβάλλουμε για τις μακροπρόθεσμες προβλέψεις της οικονομικής υπεροχής και παγκόσμιας κυριαρχίας της χώρας”. Το άμεσο μέλλον της Κίνας είναι συνεπώς αβέβαιο, ρίχνοντας πρόσθετη ανασφάλεια σε όλη την παγκόσμια οικονομία. Όπως θα δούμε, όχι μόνο θα μπορούσε η Κίνα να μη σώσει τον παγκόσμιο καπιταλισμό προς το παρόν· μπορεί να επιχειρηματολογεί ότι αποτελεί τον ένα πιο αδύναμο κρίκο στην παγκόσμια καπιταλιστική αλυσίδα».

Ποιο είναι το αποτέλεσμα της παραπάνω περιγραφείσας διαδικασίας; Το αποτέλεσμα είναι πως «τα ξένα κεφάλαια εγκαταλείπουν μαζικά την Κίνα και προκαλούν μείωση των συναλλαγματικών της διαθεσίμων ενόψει ενδεχόμενης αύξησης των επιτοκίων του δολαρίου από τη FederalReserve, αλλά και εν μέσω εντεινόμενης ανησυχίας για την επιβράδυνση της οικονομικής της ανάπτυξης». Επίσης «σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών, τους πρώτους οκτώ μήνες του έτους εγκατέλειψαν την Κίνα περίπου 520 έως 530 δισ. δολάρια εν μέσω εντεινόμενης ανησυχίας για την επιβράδυνση της ανάπτυξης της χώρας, αλλά και εν αναμονή της πρώτης αύξησης των επιτοκίων στις ΗΠΑ έπειτα από σχεδόν μία δεκαετία. […]».

Πολύ κουβέντα γίνεται και για τη Ρωσία. Ένα επιχείρημα της ρωσικής «ιμπεριαλιστικότητας», αποτελεί η ισχύς των πολυεθνικών της όπως οι Gazprom, Sberbank, Rosneft, Lukoil κ.ά. Ωστόσο, υπάρχουν στοιχεία που αποδεικνύουν πως τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Για παράδειγμα η ValeCorporation της Βραζιλίας και η AmericaMovil του Μεξικού είναι μεγαλύτερες σε περιουσιακά στοιχεία στο εξωτερικό. Μήπως αυτό μας οδηγεί στο συμπέρασμα πως Βραζιλία και Μεξικό είναι και αυτές ιμπεριαλιστικές χώρες;

Επίσης: «[…] Η Ρωσία έχει μονάχα 2 από τις 100 μεγαλύτερες τράπεζες του κόσμου στην κατάταξη συνολικών περιουσιών στοιχείων […]».

Όσο για την εξαγωγή κεφαλαίων, η Ρωσία κατέχει ενδιάμεση θέση ανάμεσα στις ιμπεριαλιστικές χώρες και τις νεοαποικίες. Έτσι, το σύνολο των ξένων επενδύσεων της Ρωσίας είναι 21% του ΑΕΠ, ποσοστό πολύ μικρότερο από αυτό της Σουηδίας (78% του ΑΕΠ), της Μεγάλης Βρετανίας (74%), της Γαλλίας (54%), της Γερμανίας (46%) και των ΗΠΑ (35%), ή ακόμη της Χιλής (37%)· είναι ταυτόχρονα αρκετά υψηλότερο από ό,τι στη Βραζιλία και το Μεξικό (γύρω στο 10% του ΑΕΠ) και περίπου το ίδιο με της Νότιας Αφρικής (22%)».

Ακόμη: «Σε ό,τι αφορά το εδαφικό μοίρασμα του κόσμου, η Ρωσία δεν είναι ούτε καν σε αυτόν τον τομέα ιδιαίτερα επιτυχής. Τη στιγμή που οι ηγέτες της Μόσχας έχουν πραγματοποιήσει δυο βάρβαρους, βρώμικους πολέμους για να παρεμποδίσουν την απόσχιση της Τσετσενίας από τη Ρωσική Ομοσπονδία, έχουν αποδεχθεί την ανεξαρτησία άλλων μη ρωσικών πρώην σοβιετικών δημοκρατιών. […]».

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Πούτιν θα ήθελε να αποκαταστήσει τη “δόξα” και τη δύναμη της Ρωσικής Αυτοκρατορίας, όμως η μετασοβιετική καπιταλιστική Ρωσία δεν έχει υπάρξει ποτέ και ούτε είναι τώρα σε θέση να κάνει κάτι τέτοιο. Η Μόσχα δεν έχει ασκήσει πίεση στις δημοκρατίες της Βαλτικής, ακόμη κι όταν οι αντιδραστικοί αστοί ηγέτες τους είχαν αποκλείσει αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες Ρώσων από το δικαίωμα της ιθαγένειας στην Εσθονία και τη Λετονία στη βάση των ναζιστικής κοπής “νόμων του αίματος”, οι οποίοι έθεταν ως προϋπόθεση για τους εθνικά Ρώσους να αποκηρύξουν τη ρωσική τους ιθαγένεια και να περάσουν εξετάσεις για τη γλώσσα. […]».

Ανακατατάξεις, οπωσδήποτε υπάρχουν. Η δυναμική που παρουσιάζουν χώρες όπως η Κίνα ή η Ινδία, δεν υπήρχε στο παρελθόν. Εντούτοις η όποια δυναμική τους θα πρέπει να συνοδεύεται από μερικά κρίσιμα ερωτήματα. Πόσο μπορεί να συνεχιστεί απρόσκοπτα αυτή η πορεία τους; Η δυναμική που παρουσιάζουν τις καθιστούν απαραίτητα ιμπεριαλιστικές χώρες; Η πρωτοκαθεδρία των ιμπεριαλιστικών χωρών τίθεται υπό αμφισβήτηση; Θεωρούμε πως στα δύο πρώτα ερωτήματα δώσαμε απαντήσεις. Όσον αφορά στο τρίτο, θεωρούμε πως στην παρούσα φάση στην Ευρώπη δεν μπορεί να αμφισβητηθεί σοβαρά η πρωτοκαθεδρία της Γερμανίας, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο δεν μπορεί να αμφισβητηθεί η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ (θα δούμε παρακάτω το γιατί).

Ας περάσουμε τώρα στην «κατάργηση» της χούφτας χωρών από την πλευρά του ΜΠ. Η χούφτα των χωρών για την οποία είχε μιλήσει ο Λένιν δεν παρουσιάζει σήμερα ιδιαίτερες διαφοροποιήσεις. Για του λόγου το αληθές θα παραθέσουμε ορισμένα στοιχεία.

Οι ΗΠΑ παρουσιάζουν μία αξιοθαύμαστη σταθερότητα στην ισχύ τους: «[…] Αν καταρτίσετε έναν κατάλογο με τα έθνη της Αμερικής από το πλουσιότερο στο φτωχότερο, θα διαπιστώσετε ότι στις δυο πρώτες θέσεις βρίσκονται οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο Καναδάς, ενώ έπονται η Χιλή, η Αργεντινή, η Βραζιλία, το Μεξικό, η Ουρουγουάη και ίσως η Βενεζουέλα, ανάλογα με το ύψος της τιμής του πετρελαίου. Ακολουθούν η Κολομβία, η Δομινικανή Δημοκρατία, ο Ισημερινός και το Περού. Τις τελευταίες θέσεις καταλαμβάνει μια ευδιάκριτη ομάδα φτωχών χωρών, στην οποία συγκαταλέγονται η Βολιβία, η Γουατεμάλα και η Παραγουάη. Πριν από πενήντα χρόνια, η ταξινόμηση ήταν απαράλλακτη. Πριν από εκατό χρόνια: η ίδια. Πριν από εκατόν πενήντα χρόνια: και πάλι η ίδια. […]». 

Όσον αφορά στην κατανομή των πολυεθνικών σε όλο τον κόσμο, αυτή σίγουρα δεν είναι ομοιόμορφη. Από τις 100 μεγαλύτερες πολυεθνικές οι 72 ανήκουν σε πέντε μόνο χώρες: τις ΗΠΑ, τη Γαλλία, τη Γερμανία, το Ηνωμένο Βασίλειο και την Ιαπωνία.

Επίσης, πρέπει να σημειώσουμε πως η πρωτοκαθεδρία των ΗΠΑ όχι μόνο δε φαίνεται να αμφισβητείται, αλλά φαίνεται πως ισχυροποιείται, αφού στις 100 μεγαλύτερες πολυεθνικές για το 2014 οι 53 ήταν αμερικανικές, ενώ το 2009 ήταν 42. Η Κίνα από την άλλη είναι σταθεροποιημένη, εννέα είχε, εννέα έχει τις αντίστοιχες χρονολογία, ενώ το μπλοκ των BRIC, έπεσε από τις 6 στη μία.

Ίσως το πλήθος των 100 πολυεθνικών να μη φαίνεται αρκετό για να βγάλουμε συμπέρασμα. Ας δούμε, λοιπόν, τι ισχύει για τις 500 μεγαλύτερες στον παρακάτω πίνακα.

Συμμετοχή των χωρών του G-7 για το έτος 1998

Πηγή: Bergensen, Albert & John Sonnett, The Global 500, American Behavioral Scientist, 44, 10: 1602-1615, 2001

Ωστόσο, θα μπορούσε να τεθεί ένα ερώτημα: τι σημαίνει ότι κάποιες πολυεθνικές ανήκουν σε κάποια κράτη; Πώς μπορεί να αποδοθεί εθνική ταυτότητα σε μια πολυεθνική που απλώνει τα πλοκάμια της σε όλο τον κόσμο; Για την απάντηση σε ένα τέτοιο ερώτημα έχουν προταθεί ορισμένα κριτήρια: 1) σε ποια χώρα απευθύνεται ο κύριος όγκος του ενεργητικού της εταιρείας και διαμένει το μεγαλύτερο τμήμα των εργαζομένων, 2) ποιος κατέχει και ελέγχει τα τοπικά παραρτήματα και στο πλαίσιο ποιας χώρας δραστηριοποιείται η μητρική εταιρεία, 3) η εθνικότητα των ανώτατων στελεχών της μητρικής εταιρείας, καθώς και των ανθρώπων που παίρνουν την απόφαση στα παραρτήματα που υπάρχουν στις χώρες υποδοχής, 4) ποια είναι η νόμιμη εθνικότητα της μητρικής επιχείρησης δηλαδή, ποιο είναι το κράτος στο οποίο θα απευθυνθεί ο οργανισμός για πολιτική υποστήριξη και διπλωματική προστασία και 5) ποιο κράτος είναι εκείνο που μέσω των φορολογικών μηχανισμών μπορεί να φορολογήσει την πολυεθνική με βάση τις συνολικές της αποδόσεις.

Εφαρμόζοντας αυτά τα κριτήρια προκύπτει ότι οι πολυεθνικές εταιρείες δεν καταλύουν τους δεσμούς τους με τη χώρα προέλευσής τους: «Με την έννοια αυτή, η Ford παραμένει μια αμερικανική εταιρεία και η Siemens μια γερμανική εταιρεία, δεδομένου ότι και οι αποφάσεις για τη στρατηγική των εταιρειών (π.χ. εμπορικές πολιτικές, επίπεδα δανεισμού, σημαντικές συμφωνίες) λαμβάνονται από τα κεντρικά, ενώ οι θυγατρικές αναλαμβάνουν να τις εφαρμόσουν λαμβάνοντας υπόψη και τις ιδιαιτερότητες των τοπικών κοινωνιών» , η υπογράμμιση δική μας.

Ας δούμε, όμως, στον παρακάτω πίνακα, τη σχέση ανάμεσα στις πιο ισχυρές πολυεθνικές και τις ιμπεριαλιστικές χώρες.

Εθνική προέλευση των πιο ισχυρών πολυεθνικών

Πηγή: Οικονομική Καθημερινή, 1/6/2003

Αποτέλεσμα της παραπάνω ισχύος είναι και η συμμετοχή στο σύνολο των παγκόσμιων εξαγωγών για το έτος 2001. Ο παρακάτω πίνακας είναι ενδεικτικός.

Ποσοστό συμμετοχής στο σύνολο των παγκόσμιων εξαγωγών

UNCTAD 2003               

Ας δούμε, όμως, τα πιο πρόσφατα στοιχεία που αφορούν τις 5οο κορυφαίες πολυεθνικές.

Όπως βλέπουμε στον παραπάνω πίνακα 10 μόλις χώρες έχουν τις 425 μεγαλύτερες πολυεθνικές από τις 5οο, δηλαδή το ποσοστό το οποίο κατέχουν επί των 500 μεγαλύτερων πολυεθνικών είναι το 85%!

Η συγκέντρωση της οικονομικής δύναμης δε θα μπορούσε να αφήσει απ’ έξω τις τράπεζες και το χρηματοπιστωτικό τομέα: «Στη δεκαετία του ’90, οι δέκα μεγαλύτεροι χρηματοπιστωτικοί οργανισμοί στις ΗΠΑ συγκέντρωναν το 10% των συνολικών αποθεμάτων του κλάδου^. το 2008, όμως, έφθασαν το 60%. Πριν από την κρίση, οι δέκα μεγαλύτερες τράπεζες  σε παγκόσμιο επίπεδο συγκέντρωναν, το 2006, το 59% των παγκόσμιων τραπεζικών αποθεμάτων^. αλλά το 2009 έφθασαν στο 70%».

Το ίδιο αποκαλυπτικά είναι τα στοιχεία για την ισχύ των κρατών στους διεθνείς ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς.

Ειδική βαρύτητα των ψήφων των κρατών μελών στο Διεθνές Νομισματικό Σύστημα και στην Παγκόσμια Τράπεζα

Πηγή: IMF 2001

Αυτό που βλέπουμε στον παραπάνω πίνακα είναι πως οι 7 πλουσιότερες χώρες στον κόσμο, ενώ ο πληθυσμός τους αποτελεί περίπου το 10% του παγκόσμιου πληθυσμού, η βαρύτητα της ψήφου τους είναι μεγαλύτερη από 40% σε δυο κορυφαίους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς. Από την άλλη Ινδία, Κίνα και Ρωσία έχουν βαρύτητα ψήφων αθροιστικά κάτω από 8% στο ΔΝΤ και κάτω από 9% στην ΠΤ, ενώ ο πληθυσμός φτάνει περίπου στο 40% του παγκόσμιου πληθυσμού! Αυτό σημαίνει πως τουλάχιστον σε αυτή τη φάση η ισχύς παραμένει στα κλασικά ιμπεριαλιστικά κέντρα.

Γνωρίζουμε πως η χρήση του «δείκτη» ΑΕΠ έχει πολλά προβλήματα. Ωστόσο, κάποιες τάσεις τις φανερώνει. Αναφέρουμε χαρακτηριστικά  πωςτο 2014 το άθροισμα των ΑΕΠ πέντε μεγαλύτερων οικονομιών των κρατών μελών της ΕΕ (Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Ισπανία) ήταν 71,4 %. Αυτό δεν μπορεί παρά να δείχνει την οικονομική ισχύ κάποιων χωρών αλλά συγχρόνως και την αδυναμία κάποιων άλλων.

Αξίζει, επίσης, να σταθούμε στο τελευταίο προϊόν της ιμπεριαλιστικής πολιτικής, τη Διατλαντική Εταιρική Σχέση Εμπορίου και Επενδύσεων (ΤΤΙΡ). Πρόκειται για μία εμπορική συμφωνία ανάμεσα στις ΗΠΑ και την ΕΕ που δε φέρει τα κλασικά χαρακτηριστικά των εμπορικών συμφωνιών. Εκτός από τις εμπορικές συναλλαγές αφορά επιπλέον στις εργασιακές σχέσεις, τον έλεγχο των πληροφοριών, την ολοκληρωτική διείσδυση των μονοπωλίων στα κράτη κ.ά. Τον πρώτο λόγο στη σύναψη αυτής της συμφωνίας τον έχουν τα πλέον ισχυρά μονοπώλια από τις δυο πλευρές του Ατλαντικού. Είναι χαρακτηριστικό πως «Η συνεχής έλλειψη διαφάνειας στις διαπραγματεύσεις του ΤΤΙΡ παραμένει μεγάλο εμπόδιο στη νομιμότητα κάθε μελλοντικής συμφωνίας. Επιπρόσθετα στην απαγόρευση δημόσιας πρόσβασης για 30 χρόνια στα διαπραγματευτικά έγγραφα που κρύβονται πίσω από την ΤΤΙΡ, […] , μια επιτυχής αγωγή σχετικά με την Ελευθερία της Πληροφορίας αποκάλυψε τον Ιούνιο του 2014 πως η κυβέρνηση των ΗΠΑ είχε επίσης μπλοκάρει για πέντε χρόνια οποιαδήποτε δημόσια πρόσβαση στα έγγραφα του ΤΤΙΡ, δεδομένης της “ευαίσθητης φύσης”  του περιεχομένου της».

Είναι, λοιπόν, σαφές πως την υλοποίηση ενός νέου εφιάλτη που αφορά σε όλες τις πτυχές της ζωής των εργαζομένων, όχι μόνο την πραγματεύονται σε κλειστό κύκλο τα πιο ισχυρά κεφάλαια, αλλά φροντίζουν αυτά τα ίδια την αδιαφάνεια στις σχετικές διαπραγματεύσεις. Αν κάποιος επιθυμεί να είναι στοιχειωδώς σοβαρός δε θα μπορούσε ασφαλώς να ισχυριστεί πως σε αυτές τις διαπραγματεύσεις συμμετέχουν ή σε κάθε περίπτωση συμμετέχουν ισότιμα χώρες όπως η Ελλάδα. Μία χούφτα χωρών είναι αυτή που καθορίζει τις νέες τάσεις στην οικονομική κίνηση του καπιταλισμού. Κάθε άλλη διαπίστωση θα αποτελούσε μνημείο ανοησίας.

Με βάση τη λογική του ΜΠ ενδοϊμπεριαλιστικές και ενδοκαπιταλιστικές αντιθέσεις ταυτίζονται, εφόσον υπονοείται ότι όλες οι χώρες είναι ιμπεριαλιστικές (οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις είναι οπωσδήποτε και ενδοκαπιταλιστικές· το αντίστροφο δεν είναι απαραίτητο να ισχύει). Οι αντιθέσεις, όμως, των καπιταλιστικών μεγαθηρίων, είτε μιλάμε για κράτη είτε για μονοπώλια, είναι ακριβώς αυτό: αντιθέσεις μεγαθηρίων. Οι «μικροί παίκτες» είτε παρακολουθούν είτε συμμετέχουν σε δευτερεύοντες ρόλους. Το ΤΤΙΡ είναι όπως είδαμε μία πολύ ενδεικτική περίπτωση, όπως ενδεικτική είναι και η περίπτωση της φορολογίας των μονοπωλίων και ό,τι προέκυψε από αυτήν. Είναι γνωστό πως στις ΗΠΑ αποκαλύφθηκε η απάτη της Wolkswagenμε το «πειραγμένο» λογισμικό που αφορούσε στους εκπεμπόμενους ρύπους. Αξίζει να υπενθυμίσουμε πως η εν λόγω αυτοκινητοβιομηχανία είναι ένας κολοσσός και συγκεκριμένα πρόκειται για τη δεύτερη αυτοκινητοβιομηχανία στον κόσμο. Η Κομισιόν φρόντισε να απαντήσει στις ΗΠΑ με αφορμή τη φορολόγηση της Apple. Η Apple μετά από διαδοχικές φορολογικές μειώσεις του ιρλανδικού κράτους, έφτασε να φορολογείται με συντελεστή 0,005%! Έτσι, η Ιρλανδία κατηγορήθηκε από την Κομισιόν για αθέμιτο ανταγωνισμό επιβάλλοντας της πρόστιμο 13 δις ευρώ. Ανάλογη περίπτωση αποτελεί και η Microsoft κι έπεται συνέχεια. Έτσι, η διαμάχη ανάμεσα στις ΗΠΑ και κυρίως στη Γερμανία συνεχίζεται και οι ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις οξύνονται. Είναι προφανές ότι οι περιφερειακές δυνάμεις δεν έχουν τις προϋποθέσεις να προκαλέσουν ή να πάρουν μέρος σε μία τέτοια διαμάχη.   

Αλλά εν τέλει ας υποθέσουμε πως υπάρχουν νέα κράτη που ανεβαίνουν στο προσκήνιο και μετατρέπονται σε ιμπεριαλιστικά ή κάποια που είναι ιμπεριαλιστικά «πέφτουν κατηγορία», κάτι που γενικά δεν μπορεί να αποκλειστεί. Αυτό σημαίνει πως αναιρείται η έννοια της χούφτας των χωρών; Το πολύ πολύ τα πέντε έξι κράτη να γίνουν επτά οκτώ. Κάτι τέτοιο γιατί θέτει σε αμφισβήτηση τη λενινιστική θεωρία περί ιμπεριαλισμού;

...συνέχεια στο Β' μέρος

του Θανάση Σκαμνάκη.

Όχι ακόμα καλό χειμώνα, όσο οι εστίες αντίστασης του καλοκαιριού παραμένουν ζωντανές κι όσο παραμένουν ζωντανές όλες οι ελπίδες που γεννάει το κάθε είδους καλοκαίρι. Είτε στη φύση, είτε στα αισθήματα και τη σκέψη μας.

Κι ωστόσο, πάντα είναι απαραίτητη μια ψύχραιμη ματιά στην πραγματικότητα, πολύ ψύχραιμη, έως ψυχρή, για να μην εκλαμβάνεται η επιθυμία ως πραγματικότητα και η  προσωπική διάθεση ως όλος ο κόσμος.

Τι βρήκαμε με την έναρξη των φθινοπωρινών ανέμων;

Οι στρατηγοί, επιστρέφοντας από τις άδειες τους και από την θερινή ραστώνη, αναζητούν να ανασυντάξουν τους στρατούς τους. Μικροί ή μεγάλοι στρατηγοί, μικρούς ή μεγάλους στρατούς. (Μερικές φορές το μέγεθος δεν υπολογίζεται με βάση αριθμητικά ή άλλα αντικειμενικά δεδομένα, αλλά με την ιδέα που έκαστος, και στρατηγοί και στρατός, έχει για το τι εκπροσωπεί).     

Όμως, αν το προσέξατε κι εσείς, η κατάσταση στους στρατούς δεν είναι και τόσο ενθουσιώδης.

Στρατιώτες, αξιωματικοί, υπαξιωματικοί και συμπαραστεκόμενοι σκορπίζουν σε πιο “ρεαλιστικά” σχέδια, κάποιου είδους προσωπικές διαφυγές, σαν να λέμε.

Ή υποκύπτουν στην απογοήτευση, που πάντα καταλαμβάνει μια στρατιά που δε νίκησε και προσπαθεί να διατηρηθεί σε συνοχή και ετοιμότητα με συνεχείς ασκήσεις, επιθέσεις σε εικονικούς στόχους ή με άσφαιρα πυρά, εκτονώσεις σε επαρμένες λέξεις κοκ.         

Η εικόνα στα στρατόπεδά τους, όπου έχουν καταλύσει, δεν παραπέμπει σε ετοιμοπόλεμες δυνάμεις. Άλλοι συζητάνε ζωηρά για τις αιτίες, βρίζουν - άλλοι με και άλλοι χωρίς παραλήπτες -, άλλοι επικαλούνται την κακή τους τύχη ή μια μοίρα ή μια κακή στιγμή, άλλοι παίζουν ζάρια και πίνουν, άλλοι πειράζουν τις γυναίκες, άλλοι μαζεύουν τα πράγματα τους και φεύγουν προς άγνωστη κατεύθυνση.

Ας εκπονούν σχέδια αντεπίθεσης τα επιτελεία - οι στρατηγοί όταν νοιώθουν μόνοι σχεδιάζουν εκστρατείες όπως-όπως!

Όλοι, πάντως, περιμένουν τον καιρό να γυρίσει. Κι όμως το ερώτημα είναι, όταν γυρίσει, γιατί θα γυρίσει, ποιός θα έχει την υπομονή κι τη δύναμη να είναι πραγματικά έτοιμος και ικανός!..

Αλλά δεν είναι οι στρατηγοί το μόνο ζήτημα, δεν είναι οι στρατιώτες, ούτε τα σχέδια, πολύ περισσότερο δεν είναι η βαθειά επιθυμία και επιδίωξη. Το εξ ίσου, ίσως και πιο πολύ, σημαντικό, είναι το ότι άνθρωποι και σκέψεις που επιδιώκουν το ακατόρθωτο δανείζονται  από την ευτέλεια των υλικών.

Μη έχοντες ανοιχτά πεδία αναμετρήσεων, αναγορεύουν το μικρό σε απόλυτο, το ευτελές σε ηθική σκοπιμότητα, τη γνώμη σε απόλυτη αλήθεια. Τα κριτήρια της πράξης υποχωρούν υπέρ ενός ακλόνητου, σχεδόν αιώνιου, “σωστού”!  

Σ’ αυτή την εποχή περιορίζονται τα ακροατήρια και πολλαπλασιάζονται οι αυθεντίες.

Μ’ αυτά και μ’ αυτά έφερε η στροφή μπροστά μας τον Λουί Αραγκόν:

«Γνωρίζω ανθρώπους που γεννήθηκαν με την αλήθεια στην κούνια τους, που δεν ξεγελάστηκαν ποτέ τους, που δεν τους χρειάστηκε να προχωρήσουν ούτε ένα βήμα σ’ ολόκληρη τη ζωή τους, επειδή από τότε που ήσαν ακόμα στις φασκιές είχαν κιόλας φτάσει. Ξέρουν ποιό είναι το καλό, πάντα το ήξεραν. Για τους άλλους έχουν τη  αυστηρότητα και την περιφρόνηση που τους δίνει η θριαμβευτική τους σιγουριά πως έχουν δίκιο.

Δεν τους μοιάζω. Εμένα η αλήθεια δε μου αποκαλύφθηκε στα βαφτίσια μου, δεν την βρήκα ούτε απ’ τον πατέρα μου ούτε απ’ την κοινωνική τάξη της οικογένειάς μου. Ό,τι έχω μάθει μου κόστισε ακριβά, ό,τι ξέρω το ’χω αποκτήσει με δικές μου δαπάνες.

Δεν έχω ούτε και μιάν έστω βεβαιότητα που να μην την σχημάτισα μέσω της αμφιβολίας, του άγχους, του ιδρώτα, της οδυνηρής εμπειρίας. Έτσι, νιώθω σεβασμό γι’ αυτούς που δεν ξέρουν, γι’ αυτούς που ψάχνουν, που ψηλαφούν, που σκοντάφτουν.

Για κείνους που η αλήθεια  τούς είναι εύκολη, αυθόρμητη, αισθάνομαι βέβαια έναν κάποιον θαυμασμό, αλλά ομολογώ, πολύ λίγο ενδιαφέρον.

 Όταν λοιπόν πεθάνουν, ας γραφτεί πάνω στον τάφο τους:

Είχε πάντα δίκιο... αυτό τους αξίζει, τίποτα παραπάνω».

(Λουί Αραγκόν, Μ’ ανοιχτά χαρτιά, εκδ. Θεμέλιο). 

Πηγή: kommon.gr