Οι τιμές ατμοσφαιρικής ρύπανσης στην Αθήνα την Πρωτοχρονιά όπως τις κατέγραψε το σύστημα Πανάκεια. Οι πιο επιβαρυμένες πόλεις της Ελλάδας. Μιλάει στην «Κ» ο καθηγητής Μηχανικής Διεργασιών και Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο Πάτρας, Σπύρος Πανδής

Η κάπνα που πλανάται πάνω από την πόλη τις ημέρες των γιορτών υποβαθμίζει την ποιότητα του αέρα και αποτελεί έναν από τους σοβαρότερους κινδύνους για τη δημόσια υγεία, σύμφωνα με τους επιστήμονες.

Μαζί με τη θαλπωρή που προσφέρει η εικόνα ενός αναμμένου τζακιού σε διάστημα 4 ωρών, προκαλείται επίσης ρύπανση ίση με αυτήν που δημιουργούν 1.000 οχήματα παλαιάς τεχνολογίας, σύμφωνα με τον καθηγητή Μηχανικής Διεργασιών και Περιβάλλοντος στο τμήμα Χημικών Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πάτρας και συνεργαζόμενο ερευνητή στο ΙΤΕ, Σπύρο Πανδή. Ο καθηγητής, μιλώντας στην «Κ», εξηγεί τα προβλήματα ατμοσφαιρικής ρύπανσης που αντιμετωπίζουν οι μεγάλες πόλεις της Ελλάδας.

Στο σύστημα αποτύπωσης της ατμοσφαιρικής ρύπανσης ΠΑΝΑΚΕΙΑ –τη μοναδική ολοκληρωμένη Ερευνητική Υποδομή για τη σύσταση της ατμόσφαιρας και την κλιματική αλλαγή σε Ελλάδα, Νότια Ευρώπη και ανατολική Μεσόγειο– καταγράφονται οι τιμές ατμοσφαιρικής ρύπανσης σε πραγματικό χρόνο, με τη δυνατότητα της αναδρομής σε προηγούμενες ημερομηνίες. Την Πρωτοχρονιά του 2025 η Αθήνα βρισκόταν στη χειρότερη δυνατή κλίμακα ρύπανσης («εξαιρετικά κακή») και μία από τις βασικές αιτίες φαίνεται να είναι τα τζάκια.

Βλέπουμε στο δίκτυο που μετράει τα ατμοσφαιρικά σωματίδια σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδας, ότι ανάλογα με τον καιρό, στις ημέρες αργίας, αυτά ξεπερνούν κατά πολύ τα επίπεδα τα οποία θεωρούμε υγιεινά», επισημαίνει ο κ. Πανδής. «Βλέπουμε τα στοιχεία κάθε χρόνο, δυστυχώς είναι η ίδια άσχημη ιστορία. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προειδοποιεί ότι οι σωματιδιακές συγκεντρώσεις PM_2.5 πρέπει να είναι μικρότερες των 5 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο και σε εμάς είναι από 50 έως 200 τις ημέρες του χειμώνα που δεν φυσάει, ή τις κρύες ημέρες. Αυτό ισχύει για την Αθήνα, την Πάτρα και τη Θεσσαλονίκη. Η χειρότερη πόλη είναι τα Γιάννενα και γενικά η βόρεια Ελλάδα είναι η πιο επιβαρυμένη», εξηγεί ο ίδιος.

Βασική παράμετρος οι συνθήκες καύσης

Η εισπνοή των επικίνδυνων μικροσωματιδίων αυξάνει την πιθανότητα καρδιακών νοσημάτων και εγκεφαλικού και σύμφωνα με τον κ. Πανδή επηρεάζονται ενδεχομένως πάνω από 1.000 άτομα σε όλη την Ελλάδα. «Δυστυχώς, η ατμοσφαιρική ρύπανση συνδέεται με πρόωρους θανάτους. Είναι πολύ πιο σοβαρός δηλαδή ο αντίκτυπος από απλά προβλήματα του αναπνευστικού», λέει.

Σε αντίθεση με την πεποίθηση πολλών ότι η ποιότητα του ξύλου είναι καθοριστικής σημασίας για τη ρύπανση που δημιουργείται, ο κ. Πανδής επισημαίνει ότι σημαντικότερο ρόλο διαδραματίζει το μέγεθος της καύσιμης ύλης. «Αν κάψεις βρεγμένο ξύλο ή με μπογιές το πρόβλημα θα γίνει χειρότερο, αλλά είναι ήδη κακό. Οι εκπομπές δεν εξαρτώνται από την ποιότητα του ξύλου, αλλά κυρίως από τις συνθήκες της καύσης, οι οποίες στα τζάκια δεν είναι καλές», εξηγεί. «Η καλή καύση απαιτεί το καύσιμο να είναι σε πολύ μικρά κομματάκια, για αυτό, για παράδειγμα βελτίωση στην καύση αποτελούν τα πέλετ. Οι καυστήρες πέλετ εκπέμπουν για την ίδια θερμική ενέργεια 10 φορές λιγότερους ρύπους, μόνο και μόνο γιατί είναι πιο λεπτά τα κομμάτια του ξύλου και γίνεται η καύση πολύ καλύτερα. Ακόμα και στη βιομηχανία, όταν καίμε κάρβουνο, δεν καίμε μεγάλα κομμάτια, αλλά πολύ λεπτά γιατί έτσι καταφέρνει το οξυγόνο να αντιδρά με τον άνθρακα. Το μετατρέπει σε διοξείδιο του άνθρακα και γλιτώνουμε τα σωματίδια, τις καρκινογόνες ενώσεις, κ.λπ. Επομένως, το σημαντικό είναι πώς γίνεται η καύση, όχι το ξύλο».

Επιπλέον επιβαρυντικός παράγοντας είναι ο καιρός. Σύμφωνα με τους ειδικούς, οι συνθήκες άπνοιας και κρύου επιτείνουν το πρόβλημα καθώς δημιουργούν ιδανικές συνθήκες για τη συσσώρευση των μικροσωματιδίων στην ατμόσφαιρα των πόλεων.

«Χειρότερες μέρες από αυτές του ’90»

«Ακόμα και τα πιο ακριβά τζάκια, που διαθέτουν και δεύτερο θάλαμο μετά το κανονικό τζάκι για να ξανακαίει τα καυσαέρια, δημιουργούν πολλή ρύπανση», υπογραμμίζει ο κ. Πανδής και προσθέτει πως σε πόλεις της Ευρώπης και Αμερικής με το ίδιο πρόβλημα είτε έχει απαγορευθεί καθολικά η χρήση τους, είτε απαγορεύεται τις ημέρες και νύχτες που οι μετεωρολογικές συνθήκες θα εντείνουν το πρόβλημα.

Χαρακτηριστική είναι η παρατήρηση πως αν και η ατμόσφαιρα στην Ελλάδα είναι κατά μέσο όρο, όλη τη χρονιά, καθαρότερη σήμερα από ό,τι ήταν τη δεκαετία του 1990, η ανεξέλεγκτη καύση ξύλου δημιουργεί κατά περιόδους πολύ πιο επιβαρυντικές συνθήκες σε σχέση με τότε. «Καταφέραμε, και είμαστε περήφανοι για αυτό, τα αυτοκίνητα να εκπέμπουν πολύ λιγότερα σωματίδια, οι μεγάλες βιομηχανίες το ίδιο και ξαφνικά η καύση των ξύλων έχει μετατραπεί σε νούμερο ένα αιτία ρύπανσης», λέει ο κ. Πανδής. «Τις βραδιές του χειμώνα με πολλά αναμμένα τζάκια, η ρύπανση είναι μεγαλύτερη από τις χειρότερες νύχτες του ’90».

Πάντως, η ανεξέλεγκτη καύση ξύλου στην Ελλάδα δεν προέρχεται μόνο από τα τζάκια. Το καλοκαίρι οι δασικές φωτιές, όχι μόνο στο εσωτερικό της χώρας αλλά και στις γειτονικές χώρες των Βαλκανίων, και το φθινόπωρο και την άνοιξη η καύση των αγροτικών αποβλήτων, αποτελούν βασικές αιτίες ατμοσφαιρικής ρύπανσης.

Πηγή: kathimerini.gr

Και μια χαλαρή ανάρτηση μέρες που είναι. Ξέραμε ότι ο δημοσιογράφος Γιάννης Πρετεντέρης, «ένας γλοιώδεις τύπος, υπηρέτης όλων των αφεντάδων, ένας «γυμνοσάλιαγκας του εκσυγχρονισμού», όπως ευφυώς τον είχε χαρακτηρίσει ο «Ριζοσπάστης», έχει “ειδίκευση” σε πολλούς τομείς.
Να παραπληροφορεί, να συκοφαντεί εργατικές κινητοποιήσεις, να παρουσιάζει το μαύρο, άσπρο ανάλογα τις επιθυμίες του κάθε φορά εργοδότη του.

Το ότι όμως έχει και άλλα “προσόντα” πέρα των “δημοσιογραφικών επιδόσεων του”, το αγνοούσαμε.
Το πληροφορηθήκαμε από δημοσίευμα που υπέγραφε ο Δημήτρης Κανελλόπουλος, στην “ΕφΣυν”, σαν σήμερα πριν τέσσερα χρόνια.
Σύμφωνα, λοιπόν, μ’ αυτό, ο Γιάννης Πρετεντέρης στις 8 Γενάρη του 2020 ήταν … συντονιστής στην κοπή της πρωτοχρονιάτικης βασιλόπιτας του Δήμου Κηφισιάς στο Μέγαρο «Παλλάς Αθηνά» στο Κεφαλάρι.

Και αναρωτιέται ο συντάκτης του κειμένου: “Τι σημαίνει άραγε συντονιστής σε κόψιμο πίτας; Θα κρατάει το μαχαίρι; Θα μοιράζει τα κομμάτια; Θα πηγαινοφέρνει τα πιάτα; Θα ξεσκονίζει τον δήμαρχο; Θα προλογίζει τα κομμάτια; Ειλικρινά το έχω απορία…”.

Το καλύτερο πάντως ο Δ. Κανελλόπουλος το κρατάει για την κατακλείδα του κειμένου του. Ούτε λίγο ούτε πολύ, μας γράφει ότι ο Πρετεντεράκος κάνει αυτό που ορισμένοι “καλλιτέχνες” ονομάζουν “αρπαχτές” με κάποιες εξτρά εμφανίσεις τους.

“Καμία δουλειά δεν είναι ντροπή πάντως, νέα επαγγέλματα εν όψει. Συντονισμός σε κοπές πίτας…. Και υπάρχουν πολλοί εξωραϊστικοί σύλλογοι σε όλη την Ελλάδα”, καταλήγει το κειμενάκι στην “ΕφΣυν”.. 

Πηγή: vathikokkino.gr

Οι διαχειριστές του ελληνικού καπιταλισμού παρουσιάζουν μια εικόνα οικονομικών επιτυχιών, τροφοδοτώντας και καλλωπιστικά δημοσιεύματα, σε αστικά έντυπα εγχώρια και διεθνή. Οι εργαζόμενοι βεβαίως βλέπουν μόνο ακρίβεια και χαμηλούς μισθούς. Ο Σταύρος Μαυρουδέας καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας στο Πάντειο αποδομεί με συγκεκριμένο τρόπο την κυβερνητική μυθολογία για το χρέος, τους ρυθμούς ανάπτυξης, τις εξαγωγές κ.α.

Κατασκευάζοντας το «success story» της κυβέρνησης

Διαχρονικά, στο τέλος του χρόνου και με την κοινοβουλευτική κατάθεση του προϋπολογισμού, «βρέχει» με υποκριτικά δημοσιεύματα, όπου η εν ενεργεία κυβέρνηση ωραιοποιεί την οικονομική κατάσταση. Αντίστοιχα, και φέτος η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας χτίζει ένα νέο «successstory» (όπως είχε κάνει κάθε προηγούμενη κυβέρνηση). Και όπως ήταν αναμενόμενο, η σημερινή «αντιπολίτευση του βασιλέως» (κεντροαριστερή, ψευδοαριστερή και ακροδεξιά) γκρινιάζει για δευτερεύοντα ζητήματα. Κανείς δεν θίγει τον πυρήνα των προβλημάτων της χώρας και του λαού, που πηγάζουν από τα συμφέροντα της άρχουσας τάξης και τις επιταγές της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, στις μέρες μας κάθε συστημικό πολιτικό κόμμα έχει αποδεχθεί τα προγράμματα οικονομικής λιτότητας ΕΕ-ΔΝΤ για την Ελλάδα και τον υποτιθέμενο «καλοπροαίρετο» ρόλο της ΕΕ. Στη συνέχεια απλώς διαγκωνίζονται για το ποιο απ΄ αυτά είναι ο καλύτερος διαχειριστής τους.

Μετά από δεκατέσσερα χρόνια σκληρής καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης στις πλάτες των εργαζομένων, ορισμένα βραχυπρόθεσμα μακροοικονομικά μεγέθη έχουν βελτιωθεί. Αυτό έχει γίνει αντικείμενο πανηγυρισμών από ορισμένες μάλλον περίεργες (;) διεθνείς δημοσιεύσεις (π.χ. «Η εκπληκτική επιτυχία των προγραμμάτων διάσωσης της Ευρωζώνης» των Financial Times). Στη συνέχεια θα εξετάσουμε συγκεκριμένα το εάν ισχύουν τα επιχειρήματα όσων προχωρούν σε καλλωπισμό του κυβερνητικού έργου.

Οι σκελετοί του ελληνικού καπιταλισμού

Τα κύρια επιχειρήματα όλων αυτών των επίσημων ωραιοποιήσεων της πραγματικότητας είναι τα ακόλουθα. Το πρώτο επιχείρημα είναι ότι υπάρχει μείωση του λόγου χρέους προς Ακαθάριστο Εγχώριο Προϊόν (ΑΕΠ) και μείωση του κόστους δανεισμού. Η μείωση της αναλογίας χρέους/ΑΕΠ προκαλείται κυρίως από τον υψηλό πληθωρισμό που διογκώνει τον παρονομαστή. Μόνο μία μικρότερη μερική μείωση προκαλείται πρώτο από τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα που πνίγουν την ελληνική οικονομία, δεύτερο την πρόωρη αποπληρωμή ακριβότερου μέρους του χρέους και τρίτο την αυξημένη φορολογία (η οποία προκαλείται από την πληθωριστική αύξηση σε εισοδήματα και τιμές).

Όσον αφορά τη μείωση του κόστους δανεισμού αυτή έχει να κάνει με «σχετικούς» λόγους. Η βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους είναι εγγυημένη για τη βραχυπρόθεσμη περίοδο στο πλαίσιο των προγραμμάτων λιτότητας ΕΕ-ΔΝΤ. Προβλήματα θα προκύψουν μετά το 2032 όταν θα ξαναρχίσει η αποπληρωμή του χρέους. Επιπλέον, οι οικονομίες του ευρω-κέντρου έχουν πληγεί σοβαρά από ιμπεριαλιστικές συγκρούσεις και εσωτερικές αναταράξεις που αύξησαν τα επίπεδα χρέους τους. Η Ιταλία, και πρόσφατα η Γαλλία, έχουν πέσει στην προσοχή των λεγόμενων «επαγρυπνητών χρέους» και των κερδοσκόπων. Ως εκ τούτου, βραχυπρόθεσμα, το ελληνικό χρέος φαίνεται πιο ασφαλές. Επιπλέον, τα ποσά που δανείζεται η Ελλάδα είναι μικρά (δεδομένου του μεγέθους της διεθνούς αγοράς), οι ελληνικές τράπεζες (σε διαπλοκή με το κράτος) μπορούν εύκολα να απορροφήσουν μεγάλο τμήματά τους. Ως εκ τούτου, το κόστος δανεισμού δεν είναι πειστικός δείκτης οικονομικής επιτυχίας.

Το δεύτερο επιχείρημα, που επαναλαμβάνεται και από τα άρθρα των FT, είναι ότι η Ελλάδα (και τα άλλα PIGS) ξεπερνούν τον μέσο ρυθμό ανάπτυξης της ΕΕ και τους ρυθμούς ανάπτυξης των οικονομιών του κέντρου του ευρώ. Αν πάρουμε μια πιο μακροπρόθεσμη άποψη, βλέπουμε ότι αυτή η ανώτερη απόδοση συνέβη και κατά τις προηγούμενες περιόδους, αλλά δεν διατηρήθηκε για πολύ. Έτσι, το διαρθρωτικό ρήγμα μεταξύ των οικονομιών του ευρω-κέντρου και της ευρω-περιφέρειας –ανεξαρτήτως συγκυριακών διακυμάνσεων– έχει επιμείνει.

Πιο συγκεκριμένα, η εξήγηση για την πρόσφατη υπεραπόδοση χωρών όπως η Πορτογαλία, η Ελλάδα, η Ισπανία (αλλά και η Κροατία, η Σλοβενία και η Αυστρία) βρίσκεται στην κρίση της ραχοκοκαλιάς της παραγωγικής δομής της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτή η ραχοκοκαλιά αποτελείται από τις βορειοδυτικές ισχυρά βιομηχανοποιημένες οικονομίες (Γερμανία, Ολλανδία κ.λπ.). Η έκρηξη της ουκρανικής σύγκρουσης οδήγησε σε ταχεία αύξηση του ενεργειακού κόστους, που ενισχύθηκε από την ασταθή φύση του ευρωπαϊκού συστήματος χρηματιστηρίων ενέργειας. Επιπλέον, η επιδείνωση των παγκόσμιων γεωπολιτικών εντάσεων και συγκρούσεων -για παράδειγμα, ο εμπορικός πόλεμος ΗΠΑ (συν ΕΕ)-Κίνας- έχουν επηρεάσει τις παραδοσιακές παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, από τις οποίες εξαρτιόταν η οικονομία της ΕΕ. Έτσι, η αύξηση του ενεργειακού κόστους οδηγεί σε αποβιομηχάνιση των οικονομιών του ευρωπαϊκού κέντρου. Το παιχνίδι των κυρώσεων των δυτικών χωρών διαταράσσει ολοένα και περισσότερο τους καθιερωμένους διεθνείς δεσμούς παραγωγής και εμπορίου.

Αντίθετα, οι λιγότερο βιομηχανοποιημένες οικονομίες (όπως αυτές της ευρωπαϊκής περιφέρειας) επηρεάζονται συγκριτικά λιγότερο από την αύξηση του ενεργειακού κόστους. Επιπλέον, έχουν το πλεονέκτημα των χαμηλότερων μισθών. Έτσι, υπάρχουν ενδείξεις μετατόπισης των παραγωγικών και εμπορικών δραστηριοτήτων από το ευρω-κέντρο στην ευρω-περιφέρεια. Με απλά λόγια, οι γερμανικές εταιρείες μεταφέρουν ή/και αναθέτουν με υπεργολαβία ορισμένες από τις δραστηριότητές τους σε οικονομίες της ευρω-περιφέρειας. Οδηγεί αυτό σε μείωση του ρήγματος μεταξύ ευρω-κέντρου και ευρω-περιφέρειας; Είναι πολύ αμφίβολο και πολύ πρόωρο να εκφέρουμε γνώμη επ’ αυτού. Τέτοιες κινήσεις έγιναν στο παρελθόν, αλλά επηρέασαν οριακά μόνο αυτό το ρήγμα. Σε κάθε περίπτωση, τα καθοδηγητικά κέντρα του οικοδομήματος της ΕΕ παραμένουν πάντα στις οικονομίες του ευρω-κέντρου, ανεξάρτητα από τον τρόπο κατανομής των δραστηριοτήτων τους.

Το τρίτο κυβερνητικό επιχείρημα είναι ότι υπάρχει αύξηση των επενδύσεων. Υπάρχει πράγματι μια μικρή αύξηση στις επενδύσεις, αν και το χάσμα μεταξύ της υφιστάμενης και της απαιτούμενης επένδυσης για την κάλυψη της μείωσης του ΑΕΠ από την κρίση είναι ακόμα τεράστιο. Πίσω από τη σχετική βελτίωση των επενδύσεων κρύβεται το μπόνους του Ταμείου Ανθεκτικότητας και Ανάπτυξης και η χαλάρωση των δημοσιονομικών περιορισμών στην περίοδο του COVID-19. Όμως, η συντριπτική πλειονότητα των επενδύσεων πηγαίνει σε μη παραγωγικούς τομείς (ακίνητα, τουρισμός, κ.λπ.) και σε διαπλοκή με την κυβέρνηση. Αυτό συνεπάγεται ότι έχει περιορισμένες διακλαδικές διασυνδέσεις και αποτυγχάνει να γίνει ενισχυτής της ανάπτυξης μακροπρόθεσμα. Η πραγματικότητα αυτή αποτυπώνεται και στα στοιχεία για τον Ακαθάριστο σχηματισμό παγίου κεφαλαίου.

Το τέταρτο επιχείρημα, που κάπως αποσιωπάται πρόσφατα λόγω αρνητικών δεδομένων, είναι ότι η Ελλάδα γίνεται εξαγωγική οικονομία. Και πάλι, οι FT προπαγάνδισαν στο παρελθόν αυτόν τον ψευδή ισχυρισμό. Δεν υπάρχει και δεν μπορεί να υπάρξει ελληνικό εξαγωγικό θαύμα. Οι δύο κορυφαίοι ελληνικοί εξαγωγικοί κλάδοι είναι τα πετρελαιοειδή και ο τουρισμός. Ο πρώτος είναι μεταποιητική δραστηριότητα και ο δεύτερος υπηρεσία. Και οι δύο εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από τις εισαγωγές. Η βιομηχανία πετρελαίου για ευνόητους λόγους: η Ελλάδα δεν είναι πετρελαιοπαραγωγική χώρα. Ο τουριστικός τομέας είναι διαβόητος για τις λεγόμενες «διαρροές» του. Είναι οι εισαγωγές που είναι απαραίτητες για τη λειτουργία του και οι οποίες είναι αρκετά ακριβές.

Υπάρχει ένα επιπλέον πρόβλημα σχετικά με το εμπορικό ισοζύγιο της ελληνικής οικονομίας. Η πλειονότητα των τομέων της είναι μέσης τεχνολογίας και χαμηλής προστιθέμενης αξίας, εξαρτημένοι από την εισαγωγή ενδιάμεσων αγαθών. Έτσι, κάθε αύξηση του ΑΕΠ επιφέρει αναγκαστικά επιδείνωση του εμπορικού ισοζυγίου και του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών. Έτσι, η ίδια η δομή του ελληνικού παραγωγικού μοντέλου αποκλείει το ενδεχόμενο να γίνει η Ελλάδα εξαγωγική οικονομία.

Εξαιτίας αυτών των δομικών χαρακτηριστικών, η βάρβαρη «εσωτερική υποτίμηση» -που υποκινήθηκε από το ΔΝΤ και την ΕΕ σε συμφωνία με την ελληνική ολιγαρχία- δεν οδήγησε σε σημαντική αύξηση της ανταγωνιστικότητας. Επιπλέον, οι ελληνικές επιχειρήσεις χρησιμοποίησαν τη μείωση των μισθών ως μέσο για να αυξήσουν τα περιθώρια κέρδους τους αντί να μειώσουν τις τιμές τους. Για όλους αυτούς τους λόγους, η μείωση των μισθών δεν μετέτρεψε την Ελλάδα σε εξαγωγική οικονομία, παρά τις διακηρύξεις της τρόικας ΔΝΤ-ΕΕ-ΕΚΤ. Το παρακάτω γράφημα είναι ενδεικτικό.

https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/emporiko-isozygio-300x221.png 300w, https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/emporiko-isozygio-1024x755.png 1024w, https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/emporiko-isozygio-768x566.png 768w, https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/emporiko-isozygio-750x553.png 750w" alt="" width="1135" height="837" class="size-full wp-image-115395" loading="lazy" decoding="async" data-pin-no-hover="true" />

Η κυβερνητική προπαγάνδα επιλέγει να παραμελήσει το πρόβλημα του ελλείμματος του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών, το οποίο συνδέεται στενά με το εμπορικό έλλειμμα. Η εξάρτηση από τις εισαγωγές της ελληνικής οικονομίας σημαίνει ότι ακόμη και μια μικρή αύξηση της ανάπτυξης προκαλεί σημαντική αύξηση των εισαγωγών, οδηγώντας σε επιδείνωση του εμπορικού ελλείμματος. Η ελληνική οικονομία κατέγραψε το υψηλότερο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, δηλαδή -9,7% του ονομαστικού ΑΕΠ, το 2022 σε σχέση με όλες τις άλλες χώρες της ζώνης του ευρώ, μετά από ένα ήδη πολύ υψηλό έλλειμμα (-6,8% του ΑΕΠ) το 2021.

https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/1neo-300x138.png 300w" alt="" width="632" height="290" class="size-full wp-image-115400" loading="lazy" decoding="async" data-pin-no-hover="true" />

https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/1b-300x145.png 300w" alt="" width="632" height="306" class="wp-image-115401 size-full" loading="lazy" decoding="async" data-pin-no-hover="true" />

Αφήνοντας κατά μέρος την προπαγάνδα της κυβέρνησης, η πλειοψηφία του ελληνικού λαού υποφέρει από επιδείνωση των συνθηκών αμοιβής και εργασίας και από την αύξηση της ανισότητας και της φτώχειας.

Η Ελλάδα είναι πρωτοπόρα τόσο στη μείωση των πραγματικών μισθών όσο και στην αύξηση των ωρών εργασίας.

Η μείωση των πραγματικών μισθών, μακροπρόθεσμα, προκαλείται πρώτο από τη βάναυση «εσωτερική υποτίμηση» των προγραμμάτων λιτότητας ΕΕ-ΔΝΤ και δεύτερο από τον καλπάζοντα πληθωρισμό των τελευταίων ετών.

https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/misthoi-240x300.png 240w" alt="" width="453" height="567" class="size-full wp-image-115396" loading="lazy" decoding="async" data-pin-no-hover="true" />

https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/11-300x85.png 300w" alt="" width="617" height="175" class="wp-image-115402 size-full" loading="lazy" decoding="async" data-pin-no-hover="true" />

https://prin.gr/wp-content/uploads/2025/01/1dom-300x132.png 300w" alt="" width="632" height="279" class="size-full wp-image-115404" loading="lazy" decoding="async" data-pin-no-hover="true" />

Έτσι, όσον αφορά το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σε ισοτιμίες αγοραστικής δύναμης, η Ελλάδα είναι η δεύτερη φτωχότερη χώρα στην ΕΕ, την οποία έχουν ήδη ξεπεράσει ακόμη και όλες οι χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ εκτός από τη Βουλγαρία. Η Eurostat υπολόγισε ότι πάνω από το 26% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού, βάζοντας την Ελλάδα στην τέταρτη θέση από το τέλος εντός της ΕΕ σε αυτόν τον δείκτη.

Η ΕΕ και τα μνημόνια έριξαν την κρίση στον λαό

Το ελληνικό κεφάλαιο έριξε τη χώρα στον «λάκκο των λεόντων» της ευρωπαϊκής ενοποίησης, επιδιώκοντας να αναβαθμιστεί μέσα στη διεθνή ιμπεριαλιστική πυραμίδα. Αντίθετα, η χώρα βυθίστηκε στις κρίσεις του 2008 και του 2010 και υποβαθμίστηκε. Τα προγράμματα καπιταλιστικής αναδιάρθρωσης ΕΕ-ΔΝΤ κατάφεραν να ξεπεράσουν την κρίση για το κεφάλαιο στις πλάτες των εργαζομένων. αλλά η χώρα συνεχίζει να μαραζώνει.

Η καπιταλιστική κερδοφορία, παρά τη βάναυση εκμετάλλευση των εργαζομένων, δεν ανακάμπτει επαρκώς. Αυτό συνδέεται με την αποφυγή παραγωγικών επενδύσεων και τη συνακόλουθη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας.

Επιπλέον, η δομή της οικονομίας παραμένει προβληματική: Αδύναμος πρωτογενής και δευτερογενής τομέας, υπερδιογκωμένος τριτογενής τομέας, χαμηλό τεχνολογικό επίπεδο και χαμηλή προστιθέμενη αξία, υψηλή εξάρτηση από εισαγόμενες εισροές κ.λπ.

Το αποτέλεσμα είναι ότι ο ελληνικός καπιταλισμός σύρεται προς την επόμενη κρίση του. Βραχυπρόθεσμα, το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, μακροπρόθεσμα (μετά το 1932 το χρέος) αλλά και επίσης μακροπρόθεσμα, ο κοντόφθαλμος ορίζοντας του ελληνικού κεφαλαίου και το προβληματικό μοντέλο παραγωγής του στρώνουν τον δρόμο. Οι πολιτικοί διαχειριστές του κεφαλαίου απλώς διαχειρίζονται τον χρόνο της πορείας αυτής και διαπραγματεύονται την εκλογική τους επιβίωση.

Η μόνη δυνατότητα αλλαγής πορείας είναι αν οι εργαζόμενοι συνειδητοποιήσουν όχι μόνο την άθλια κατάστασή τους αλλά και τη δύναμή τους να αλλάξουν τα πράγματα.