Η δια­τή­ρη­ση της μέσης σύ­ντα­ξης με κάθε κό­στος

Όταν η κυ­βέρ­νη­ση λέει ότι δεν θα μειώ­σει τις κύ­ριες συ­ντά­ξεις, εν­νο­εί ότι θα επι­χει­ρή­σει το νέο ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα να απο­δί­δει τη ση­με­ρι­νή μέση κύρια σύ­ντα­ξη που είναι γύρω στα 800 ευρώ. Οι δα­νει­στές από τη μεριά τους ζη­τούν η «ανα­γκαία» μεί­ω­ση των δα­πα­νών του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος να επα­να­προσ­διο­ρί­σει τη μέση σύ­ντα­ξη στο επί­πε­δο των 600 ευρώ. Η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση έχει δύο τρό­πους να επι­φέ­ρει την «ανα­γκαία» δη­μο­σιο­νο­μι­κή προ­σαρ­μο­γή που και η ίδια υπο­στη­ρί­ζει, όπως και οι δα­νει­στές: Ή να μειώ­σει το κό­στος του συ­ντα­ξιο­δο­τι­κού συ­στή­μα­τος εφαρ­μό­ζο­ντας αυτό που λέει το «κουαρ­τέ­το των θε­σμών», να μειώ­σει δη­λα­δή τις κύ­ριες συ­ντά­ξεις (εκτός από τις δρα­μα­τι­κές μειώ­σεις στις επι­κου­ρι­κές, στα με­ρί­σμα­τα και τα εφά­παξ) στο επί­πε­δο των 600 ευρώ, ή να στρέ­ψει αλλού την πο­λι­τι­κή προ­σαρ­μο­γής της, σε άλλο ση­μείο του προ­γράμ­μα­τος λι­τό­τη­τας που εφαρ­μό­ζει.

Στη κα­λύ­τε­ρη των δυ­να­τών πε­ρι­πτώ­σε­ων, όταν η κυ­βέρ­νη­ση λέει ότι δεν θα εφαρ­μό­σει νέες μειώ­σεις στις κύ­ριες συ­ντά­ξεις, εν­νο­εί ότι για τους ήδη συ­ντα­ξιού­χους θα εφαρ­μό­σει ένα πρό­γραμ­μα ανα­δια­νο­μής υπέρ των συ­ντά­ξε­ων, αυ­ξά­νο­ντας είτε την φο­ρο­λό­γη­ση των υψη­λών ει­σο­δη­μά­των ή τις ει­σφο­ρές των ερ­γο­δο­τών ή και τα δύο μαζί. Βέ­βαια, κάτι τέ­τοιο θα σή­μαι­νε σφο­δρή σύ­γκρου­ση με τους δα­νει­στές, και εκτός κά­ποιων δη­λώ­σε­ων περί «κόκ­κι­νων γραμ­μών», δεν φαί­νε­ται κά­ποιο σο­βα­ρό σχέ­διο «με­τω­πι­κής» μαζί τους.  Αν πάλι η κυ­βέρ­νη­ση εν­νο­εί ότι δεν θα επι­τρέ­ψει νέες ορι­ζό­ντιες μειώ­σεις συ­ντά­ξε­ων, με έμ­φα­ση στο χα­ρα­κτη­ρι­σμό "ορι­ζό­ντιες", τότε θα πρέ­πει να προσ­διο­ρί­σει τις στο­χευ­μέ­νες μειώ­σεις που είναι απο­φα­σι­σμέ­νη να κάνει. Όμως και πάλι κάτι τέ­τοιο δεν το έχει, μέχρι τώρα, προσ­διο­ρί­σει.

Πά­ντως, είτε έτσι είτε αλ­λιώς,  θα πρέ­πει να ξέρει η κυ­βέρ­νη­ση, από την εμπει­ρία της με την πε­ρί­φη­μη δια­πραγ­μά­τευ­ση, ότι οι γε­νι­κό­τη­τες και οι ασά­φειες δεν απέ­δω­σαν και τόσα πολλά, ως άμυνα, απέ­να­ντι στη σκλη­ρή και με­ρο­λη­πτι­κή τα­ξι­κή πο­λι­τι­κή των δα­νει­στών. Το αντί­θε­το, οι ασά­φειες οδή­γη­σαν σε κα­τα­στρο­φή όλων των θε­σμών προ­στα­σί­ας των λαϊ­κών συμ­φε­ρό­ντων.

Η δια­φαι­νό­με­νη δομή του νέου ασφα­λι­στι­κού και το πρό­βλη­μα με τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της με­τά­βα­σης

Αλλά ας υπο­θέ­σου­με ότι κά­ποιου εί­δους «λύση» στο γρίφο: όχι άλλη μεί­ω­ση των υπαρ­χου­σών συ­ντά­ξε­ων – εμ­φα­νής δη­μο­σιο­νο­μι­κή ελά­φρυν­ση, θα προ­κύ­ψει. Υπάρ­χει από κει και πέρα κά­ποιο άλλο θέμα που απα­σχο­λεί την κυ­βέρ­νη­ση; Από ότι φαί­νε­ται όχι. Το ότι θα εφαρ­μό­σει κάτι που μοιά­ζει μορ­φι­κά και πε­ριε­χο­με­νι­κά πολύ με αυτό που είχε προ­τεί­νει τη δε­κα­ε­τία του 90 ο κα­θη­γη­τής Σπρά­ος και λίγο αρ­γό­τε­ρα ο Γιαν­νί­τσης δεν την απα­σχο­λεί και τόσο.

Διότι και τότε τα ίδια πρό­τει­ναν: μια εθνι­κή σύ­ντα­ξη της πεί­νας, που θα πλη­ρω­νό­ταν από φό­ρους, και θα ήταν υπό κρα­τι­κή εγ­γύ­η­ση και πρό­σθε­τα μια ανα­λο­γι­κή σύ­ντα­ξη που θα πλη­ρω­νό­ταν από τα ενο­ποι­η­μέ­να ασφα­λι­στι­κά τα­μεία.  Επί­σης, δεν γνω­ρί­ζα­με ότι η επι­τρο­πή «σοφών» είναι το ερ­γα­λείο μιας υπο­τί­θε­ται αρι­στε­ρής κυ­βέρ­νη­σης για να απο­φα­σί­σει τι θα κάνει με το ασφα­λι­στι­κό! Το μά­θα­με και αυτό, αν και φαί­νε­ται πώς ούτε το ποια θα είναι η μέ­θο­δος και η μορφή της διε­ρεύ­νη­σης της λύσης για το ασφα­λι­στι­κό απα­σχό­λη­σε τη κυ­βέρ­νη­ση. Αυτή η πα­ντε­λής αδια­φο­ρία της κυ­βέρ­νη­σης τόσο για τα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του ασφα­λι­στι­κού που προ­τεί­νει όσο και για τις με­θό­δους ερ­γα­σί­ας που χρη­σι­μο­ποιεί είναι που μας πεί­θει ότι και η «κόκ­κι­νη γραμ­μή» της μη μεί­ω­σης των κυ­ρί­ως συ­ντά­ξε­ων είναι για το θε­α­θή­ναι. Αν δεν εν­δια­φέ­ρε­σαι για το ότι όχι μόνο ανοί­γεις το δρόμο για τον νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό, αλλά νο­μο­θε­τείς και νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρα, σε κάτι που απέ­τυ­χε και ο Σπρά­ος και ο Γιαν­νί­τσης αλλά και ο Λο­βέρ­δος και ο Κου­τρου­μά­νης (δεν το λέμε μόνο εμείς άλ­λω­στε, το πα­ρα­δέ­χε­ται και ο μαρ­ξι­στής Υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών Ε. Τσα­κα­λώ­τος), τότε οι «κόκ­κι­νες γραμ­μές» είναι «μαύρο» χιού­μορ και κοι­νω­νι­κή αναλ­γη­σία.

Ας δούμε κάτι τε­λευ­ταίο. Με τη δομή του προ­τει­νό­με­νου ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος, η κυ­βέρ­νη­ση λέει ότι το ανα­λο­γι­κό της μέρος «...απο­σκο­πεί στην εξα­σφά­λι­ση αξιο­πρε­πούς επι­πέ­δου δια­βί­ω­σης, όσο το δυ­να­τόν εγ­γύ­τε­ρα προς εκεί­νο που είχε ο ερ­γα­ζό­με­νος κατά τη διάρ­κεια του ερ­γα­σια­κού του βίου και αντι­στοι­χεί στις ασφα­λι­στι­κές ει­σφο­ρές που έχουν κα­τα­βλη­θεί στους φο­ρείς κύ­ριας ασφά­λι­σης. Υπο­λο­γί­ζε­ται βάσει των συ­ντά­ξι­μων απο­δο­χών και του πο­σο­στού ανα­πλή­ρω­σης, σύμ­φω­να με το δια­νε­μη­τι­κό σύ­στη­μα προ­κα­θο­ρι­σμέ­νων πα­ρο­χών»1.

Πολύ ωραία λοι­πόν, όμως μπο­ρεί κά­ποιος να μας εξη­γή­σει πώς θα κα­λύ­πτει αυτή η «ανα­λο­γι­κό­τη­τα» του νέου συ­στή­μα­τος και τη χρη­μα­το­δό­τη­ση όλων εκεί­νων των συ­ντα­ξιού­χων που βγή­καν στη σύ­ντα­ξη σε επο­χές που ο μι­σθός τους είχε δι­πλά­σια και τρι­πλά­σια ει­σφο­ρο­δο­τι­κή ικα­νό­τη­τα από τον ση­με­ρι­νό πραγ­μα­τι­κό μισθό της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας; Και επι­πλέ­ον, με τις 630.000 συ­ντά­ξεις που δεν είναι γή­ρα­τος (συ­ντά­ξεις θα­νά­του και ανα­πη­ρί­ας) και που δεν συν­δέ­ο­νται με ανα­πλη­ρώ­σεις και μι­σθούς, τι θα γίνει; Ποιος θα τις χρη­μα­το­δο­τή­σει2;

Όπως είναι γνω­στό, η χρη­μα­το­δό­τη­ση κάθε ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος στη­ρί­ζε­ται σε μια βα­σι­κή αρχή: Αυτοί που ερ­γά­ζο­νται πλη­ρώ­νουν αυ­τούς που δεν ερ­γά­ζο­νται και το ύψος της σύ­ντα­ξης συν­δέ­ε­ται με τη σχέση ερ­γα­ζο­μέ­νων / συ­ντα­ξιού­χων καθώς και με το ύψος του μι­σθού στην αγορά ερ­γα­σί­α­ς3. Το νέο ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα, προ­φα­νώς, ανα­φέ­ρε­ται στους επό­με­νους συ­ντα­ξιού­χους που θα τους δίνει μια εθνι­κή σύ­ντα­ξη και μια ανα­λο­γι­κή σύ­ντα­ξη τύπου «απο­τα­μί­ευ­σης». Τους ση­με­ρι­νούς δι­καιού­χους του συ­στή­μα­τος ποιος θα τους πλη­ρώ­νει όμως και πόσο; Πόσο θα είναι η ανερ­γία στο μέλ­λον, τι θέ­σεις ερ­γα­σί­ας θα δη­μιουρ­γού­νται, τι μι­σθοί θα επι­κρα­τούν, πού θα κι­νεί­ται η με­ρι­κή απα­σχό­λη­ση; Με λίγα λόγια, αυτοί που θα ερ­γά­ζο­νται πόσοι θα είναι και σε τι κα­τά­στα­ση για να ση­κώ­νουν το βάρος αυτών που δεν θα ερ­γά­ζο­νται;

Τα πα­ρα­πά­νω μας λένε ότι η χρη­μα­το­δό­τη­ση της με­τά­βα­σης του συ­στή­μα­τος δεν έχει προσ­διο­ρι­στεί. Δεν έχει προσ­διο­ρι­στεί πώς θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν οι 2,5 εκ. ση­με­ρι­νοί συ­ντα­ξιού­χοι. Εκεί­νο που έχει προσ­διο­ρι­στεί, και αυτό σε γε­νι­κές γραμ­μές, είναι ότι οι μελ­λο­ντι­κοί δι­καιού­χοι θα παίρ­νουν μια σύ­ντα­ξη απο­τε­λού­με­νη από δύο μέρη, το εγ­γυ­η­μέ­νο κρα­τι­κό και το ανα­λο­γι­κό. Κα­νο­νι­κά το κρά­τος δεν πρέ­πει να επω­μι­στεί μόνο την εθνι­κή σύ­ντα­ξη των 384 ευρώ αλλά και τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της με­τά­βα­σης του συ­στή­μα­τος από το υπάρ­χον σε αυτό του Κα­τρού­γκα­λου. Όμως, κάτι τέ­τοιο δεν φαί­νε­ται να μπο­ρεί να γίνει με την υπάρ­χου­σα δη­μο­σιο­νο­μι­κή κα­τά­στα­ση και εδώ πα­ρεμ­βαί­νει το ΔΝΤ  και ζη­τά­ει δια­γρα­φή χρέ­ους για να μπο­ρεί ο δη­μό­σιος προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός να χρη­μα­το­δο­τή­σει τη με­τά­βα­ση του συ­στή­μα­τος στη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη δομή του Κα­τρού­γκα­λου.

Η απά­ντη­ση ήδη αρ­χί­ζει και δια­γρά­φε­ται πιο κα­θα­ρά. Το κρά­τος μέχρι τώρα χρη­σι­μο­ποιού­σε τα απο­θε­μα­τι­κά των τα­μεί­ων για να χρη­μα­το­δο­τεί ότι πα­ρου­σια­ζό­ταν ως άμεση «επεν­δυ­τι­κή» ανά­γκη. Τα απο­θε­μα­τι­κά των τα­μεί­ων που «επεν­δύ­θη­καν» στις τρά­πε­ζες έχουν εξα­νε­μι­σθεί. Τώρα τόσο οι ει­σφο­ρές των τα­μεί­ων, και στο βαθμό που θα προσ­διο­ρι­στεί από την επα­να­διευ­θέ­τη­ση του χρέ­ους που ελ­πί­ζει η κυ­βέρ­νη­ση ότι θα γίνει μέσα στο 2016, ο κρα­τι­κός προ­ϋ­πο­λο­γι­σμός θα χρη­μα­το­δο­τή­σουν τη με­τά­βα­ση του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος στη νέα εποχή του.

Το ελά­χι­στο κρά­τος πρό­νοιας και στο βάθος ο δια­κα­νο­νι­σμός του χρέ­ους και η «ανά­πτυ­ξη» που έρ­χε­ται.

Όσο δεν νο­μο­θε­τεί η κυ­βέρ­νη­ση καλά είναι, όταν νο­μο­θε­τεί όμως τόσο πιο πολύ πλη­σιά­ζου­με στη στιγ­μή της σύ­στα­σης του ελά­χι­στου κρά­τους πρό­νοιας. Η αρι­στε­ρά θα έπρε­πε να με­ρι­μνά για το κοι­νω­νι­κό κρά­τος και όχι για το κρά­τος πρό­νοιας, πόσο μάλ­λον για το ελά­χι­στο κρά­τος πρό­νοιας. Διότι το μνη­μό­νιο αυτό προ­σπα­θεί να κάνει. Να εγκα­θι­δρύ­σει το ελά­χι­στο κρά­τος πρό­νοιας. Ποιοι είναι οι θε­σμοί του ελά­χι­στου κρά­τους πρό­νοιας; Είναι δύο οι κύ­ριοι θε­σμοί του: Το ελά­χι­στο εγ­γυ­η­μέ­νο ει­σό­δη­μα και η εθνι­κή σύ­ντα­ξη. Πως θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν αυτοί οι δύο θε­σμοί; Ο πρώ­τος με την κα­τάρ­γη­ση της διά­σπαρ­της επι­δο­μα­τι­κής πο­λι­τι­κής που ίσχυε μέχρι τώρα και της επα­να­συ­γκέ­ντρω­σης των χρη­μα­τι­κών πόρων και των όποιων υλι­κών πα­ρο­χών (σί­τι­ση, στέ­γα­ση κλπ) στη στή­ρι­ξη του ελά­χι­στου εγ­γυ­η­μέ­νου ει­σο­δή­μα­τος αντι­με­τώ­πι­σης των ακραί­ων μορ­φών φτώ­χειας, αλλά μόνον αυτών. Ο δεύ­τε­ρος με την ενο­ποί­η­ση των ασφα­λι­στι­κών τα­μεί­ων και τη χρήση των ει­σφο­ρών τους (τα απο­θε­μα­τι­κά τους έχουν ήδη εξα­νε­μι­σθεί) στη στή­ρι­ξη ενός λι­γό­τε­ρο δα­πα­νη­ρού συ­στή­μα­τος που θα πα­ρέ­χει την εθνι­κή σύ­ντα­ξη και μια ανα­λο­γι­κή σύ­ντα­ξη πάνω από την εθνι­κή. Η ενο­ποί­η­ση της κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης με την κοι­νω­νι­κή πρό­νοια είναι γε­γο­νός. Η επα­να­διευ­θέ­τη­ση του χρέ­ους που σχε­διά­ζε­ται μέσα στο 2016, στόχο έχει τη χρη­μα­το­δό­τη­ση αυτού του ελά­χι­στου κρά­τους πρό­νοιας και όχι την απε­λευ­θέ­ρω­ση από τα δεσμά των δα­νει­στών.

Η κοι­νω­νία και η οι­κο­νο­μία μετά το 2016

Οι υπο­στη­ρι­χτές του νέου ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος λένε πως η "με­ταρ­ρύθ­μι­ση" αυτή θα έπρε­πε να είχε εφαρ­μο­στεί εδώ και δύο δε­κα­ε­τί­ες, επί Γιαν­νί­τση, και πως αν είχε προ­χω­ρή­σει υπερ­πη­δώ­ντας την αντί­δρα­ση των συ­ντε­χνιών, δεν θα εί­χα­με φτά­σει στο Μνη­μό­νιο. Η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα όμως είναι λίγο δια­φο­ρε­τι­κή. Η «με­ταρ­ρύθ­μι­ση Γιαν­νί­τση» δεν προ­χώ­ρη­σε διότι δεν μπο­ρού­σε να χρη­μα­το­δο­τη­θεί τη δε­δο­μέ­νη πε­ρί­ο­δο και διότι συ­νά­ντη­σε σφο­δρές κοι­νω­νι­κές, και όχι όπως λέ­γε­ται, συ­ντε­χνια­κές αντι­δρά­σεις. Αν προ­χω­ρού­σε ως είχε, τότε σή­με­ρα τα δη­μό­σια ελ­λείμ­μα­τα θα ήταν κατά πολύ με­γα­λύ­τε­ρα και η οι­κο­νο­μία θα όφει­λε να προ­σαρ­μο­στεί σε ακόμα πιο σκλη­ρές μνη­μο­νια­κές πο­λι­τι­κές. Όταν τρο­πο­ποιεί­ται το ασφα­λι­στι­κό σύ­στη­μα και αρ­χί­ζει να λει­τουρ­γεί με τη λο­γι­κή της «απο­τα­μί­ευ­σης» για τους μελ­λο­ντι­κούς δι­καιού­χους, τότε το κό­στος της με­τά­βα­σης που είναι η συ­νέ­χι­ση της κα­τα­βο­λής των υπαρ­χό­ντων συ­ντά­ξε­ων με το ανα­δια­νε­μη­τι­κό σύ­στη­μα κά­ποιος πρέ­πει να το επω­μι­σθεί.

Σή­με­ρα, στην εποχή του 3ου μνη­μο­νί­ου, όπου η «ανά­πτυ­ξη» που είναι να έρθει α) δεν θα μειώ­σει ση­μα­ντι­κά την ανερ­γία, β) θα δη­μιουρ­γή­σει πολύ χα­μη­λά αμει­βό­με­νες θέ­σεις ερ­γα­σί­ας και όπου γ) οι θέ­σεις με­ρι­κής απα­σχό­λη­σης με πε­ριο­ρι­σμέ­νες ει­σφο­ρο­δο­τι­κές ικα­νό­τη­τες θα είναι πε­ρισ­σό­τε­ρες από τις κα­νο­νι­κές θέ­σεις ερ­γα­σί­ας, υπάρ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις «χρη­μα­το­δό­τη­σης» της με­τά­βα­σης του ασφα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος προς ένα σύ­στη­μα που μοιά­ζει με αυτό που "ορα­μα­τί­στη­κε" ο Γιάν­νης Σπρά­ος και οι συ­νερ­γά­τες του;

Μόνο υπό τις εξής ταυ­τό­χρο­νες συν­θή­κες: α) Τα τα­μεία να ανα­λά­βουν, εκτός του ανα­λο­γι­κού τμή­μα­τος της σύ­ντα­ξης και τη χρη­μα­το­δό­τη­ση της με­τά­βα­σης του συ­στή­μα­τος από το παλιό στο νέο σύ­στη­μα με αυ­ξη­μέ­νες ει­σφο­ρές, β) εκτός των επι­κου­ρι­κών να μειω­θούν και οι κύ­ριες συ­ντά­ξεις που ήδη κα­τα­βάλ­λο­νται και γ) να γίνει σο­βα­ρή επι­μή­κυν­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους για να δη­μιουρ­γη­θεί ο κα­τάλ­λη­λος δη­μο­σιο­νο­μι­κός χώρος για να κα­τα­βάλ­λε­ται η εθνι­κή σύ­ντα­ξη.

Υπό αυτές τις συν­θή­κες, μόνο πε­ρι­στα­σια­κά και εντε­λώς βρα­χυ­πρό­θε­σμα μπο­ρεί να δια­τη­ρη­θεί η μέση σύ­ντα­ξη στα­θε­ρή και χωρίς μειώ­σεις όπως υπο­στη­ρί­ζει η κυ­βέρ­νη­ση. Η κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ομάδα του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ μπο­ρεί να ελ­πί­ζει σε αυτήν την «κόκ­κι­νη» γραμ­μή. Άλ­λω­στε τί­πο­τα δεν είναι αιώ­νιο σε αυτήν τη ζωή. Οι κύ­ριες συ­ντά­ξεις μπο­ρεί να μεί­νουν για λί­γους μήνες αμεί­ω­τες. Όμως το σύ­στη­μα θα έχει πε­ρά­σει ορι­στι­κά στον αστε­ρι­σμό του ελά­χι­στου φι­λαν­θρω­πι­κού κρά­τους του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, κάτι που δεν μπό­ρε­σαν ούτε ο Γιαν­νί­τσης, ούτε ο Ση­μί­της, ούτε ο Λο­βέρ­δος αλλά ούτε κά­ποια νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη κυ­βέρ­νη­ση της  ΝΔ να το κα­τα­φέ­ρουν.

ΠΗΓΗ: rproject.gr