Ραγδαία επιδείνωση παρουσιάζει το ελληνικό δεκαετές ομόλογο, το οποίο σκαρφάλωσε μέσα σε μια ημέρα από το 4,30% στο 4,42%

Χρήστος Λάσκος, οικονομολόγος, εκπαιδευτικός

Μόνο ο μαρξισμός προσφέρει εξηγήσεις και η επανάσταση λύσεις

Ο Άλαν Γκρίνσπαν, διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ όταν ξέσπασε η κρίση, υπ’ αριθμόν ένα παράγοντας του συστήματος και αναγνωρισμένος «μάγος» της οικονομικής ανάπτυξης μέσω της πλήρους απορρύθμισης των αγορών, λουσμένος στον ιδρώτα μπροστά στο ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας κατάρρευσης κλαψούριζε, στην κυριολεξία, για το σοκ. Όταν συνήλθε, έκανε την εξής εκπληκτική δήλωση: «Αμφιβάλλω αν η σταθερότητα είναι κατορθωτή στις καπιταλιστικές οικονομίες, δεδομένης της διαρκούς αναταραχής των ανταγωνιστικών αγορών που τείνουν, αλλά ποτέ δεν καταφέρνουν να ισορροπήσουν. […] Εκτός της περίπτωσης που θα επιλεγεί από την κοινωνία να εγκαταλειφθούν οι δυναμικές αγορές […] για κάποια μορφή κεντρικού σχεδιασμού, φοβάμαι πως το να εμποδίσεις τις φούσκες είναι εντελώς μη αληθοφανές». Ο γκουρού, λοιπόν, του παγκόσμιου καπιταλισμού αποδέχεται ρητά πως οι οικονομικές κρίσεις είναι δυνατόν να αποφευχθούν μόνο αν εγκαταλειφθεί ο καπιταλισμός, «για κάποια μορφή κεντρικού σχεδιασμού» – αν και μέχρι την Μεγάλη Κρίση ήταν πεισμένος πως ο καπιταλισμός δεν κινδυνεύει από κρίσεις!

Δεν είναι φυσικά ο μόνος που ξεφτιλίστηκε. Είναι χαρακτηριστική η εικόνα της Βασίλισσας Ελισάβετ να αναρωτιέται, εμφανώς σαρκαστικά, πώς είναι δυνατόν τόσοι καλοπληρωμένοι οικονομικοί «εγκέφαλοι» να μην μπορούν όχι να προβλέψουν, αλλά ούτε καν να μυριστούν την επερχόμενη καταστροφή. Όπως και η δήλωση του Φάμα, θεωρητικού εισηγητή της «επεκτατικής λιτότητας» και νομπελίστα, πως για την οικονομική κρίση θα πρέπει να ρωτηθεί κάποιος μακροοικονομολόγος γιατί η δική του επιστημονική περιοχή δεν απασχολούνταν με τέτοια θέματα!

Γενικότερα, το σύνολο της κυρίαρχης οικονομολογικής σοφίας το 2008 βρέθηκε να … αξιολογείται πολύ κάτω από τη βάση. Από τον Γκόρντον Μπράουν μέχρι τον «προοδευτικό» Πολ Κρούγκμαν και πολλούς ακόμη, ων ουκ έστιν αριθμός, κάναν την αριστεία τους κομφετί για τα καρναβάλια προβλέποντας, λίγο πριν την οιονεί κατάρρευση, διαρκή πρόοδο της παγκόσμιας οικονομίας. Για να μη μιλήσουμε για τους θεσμικούς – ΔΝΤ, ΟΟΣΑ, Παγκόσμια Τράπεζα και οίκους αξιολόγησης – που αναδείκνυαν όλα τα εταιρικά και κρατικά  σαπάκια σε ΑΑΑ λίγες μέρες πριν… εξατμιστούν.

Όλα αυτά υποσημειώνουν κάτι που, συχνότατα, οι αριστεροί ξεχνούν: Σε μεγάλο βαθμό, ειλικρινώς και γνησίως, η κυρίαρχη «σκέψη» δεν ξέρει τι της γίνεται. Οι προγνώσεις της έχουν αξία αντίστοιχη των αστρολογικών προβλέψεων. Ειδικά σε ό,τι αφορά τις κρίσεις, δεν μπορεί να μιλήσει στο μέτρο που, για τα ορθόδοξα οικονομικά, οι κρίσεις… αποκλείονται.

Όποιος παρακολουθήσει, έστω ακροθιγώς, τη συζήτηση μετά το 2008, αντιλαμβάνεται πολύ γρήγορα πως οι μαρξιστικές ερμηνείες είναι οι μόνες που προσεγγίζουν με αληθοφανή τρόπο το ζήτημα, ενώ και οι μετακεϊνσιανές, παρόλο που δεν έχουν την πληρότητα των μαρξιστικών, προσφέρουν σημαντικά στοιχεία στην ανάλυση. Οι κυρίαρχες εκδοχές –νεοφιλελεύθερες και νεοκεϊνσιανές- το μόνο στο οποίο συμβάλλουν είναι στην επιχειρηματολόγηση υπέρ της ανάγκης να διατηρηθούν οι φούσκες όσο το δυνατόν περισσότερο, μια και οι παραγωγικές επενδύσεις –παρ’ όλο που η κρίση «ξεπεράστηκε»- δεν λένε να ανακάμψουν, έστω στοιχειωδώς.

Οι μαρξιστές εξηγούν πως η κρίση υπερσυσσώρευσης κεφαλαίου δεν μπορεί να ξεπεραστεί παρά μόνο με μια τεράστια επίρριψη των βαρών στις πλάτες του κόσμου της εργασίας και, μαζί, με μια εκτεταμένη καταστροφή κεφαλαίου. Το πρώτο γίνεται, ικανοποιητικότατα για το σύστημα, εδώ και μια δεκαετία, όχι όμως και το δεύτερο. Είναι, βλέπετε, και το περίφημο «πολύ μεγάλη για να καταρρεύσει» για τις εταιρίες, που εμποδίζει την ουσιαστική εκκαθάριση –αντίθετα, η πρακτική είναι, δέκα χρόνια τώρα, διασώσεις, ως εφαρμογή ενός… σοσιαλισμού για τους πλούσιους. Η πολιτική αυτή, ωστόσο, δεν δημιουργεί όρους υπέρβασης της κρίσης.

Ο συμβουλιακός κομμουνιστής Πάουλ Μάτικ έγραφε, ήδη από το 1980, πως «από δω και πέρα» κάθε κρίση του καπιταλισμού μπορεί να εξελιχθεί σε τελική κρίση του. ‘Ενας από τους λόγους που, παρ’ όλα όσα περιγράφονται στην αρχή, το σύστημα «ξανατονώνεται» είναι η προφανής αδυναμία της παγκόσμιας Αριστεράς να πάρει την πρωτοβουλία. Αν αυτό συνεχιστεί, ακόμη και η πιθανή ενδόρρηξη–κατάρρευση δεν θα είναι καλό νέο για την ανθρωπότητα. Όπως έλεγε ο Μπένγιαμιν, σε μια ανάλογη με τη δική μας εποχή, η Επανάσταση απαιτείται, για να μπει φρένο σε ένα σύστημα, του οποίου η καταστροφική δυναμική είναι πραγματικά πέρα από κάθε φαντασία.

Με άλλα λόγια, η Επανάσταση είναι, πλέον, επιβιωτικό καθήκον.

ΠΗΓΗ: prin.gr

Πτώση για έκτη συνεχόμενη χρονιά καταγράφηκε στο λειτουργικό κόστος των βασικών κατηγοριών πλοίων (bulkers, tankers, containerships) κατά τη διάρκεια του 2017.

Όπως ανέδειξε ετήσια έρευνα του διεθνούς Οίκου Moore Stephens, το λειτουργικό κόστος των πλοίων κατέγραψε πέρυσι μείωση κατά 1,3%, σε σχέση με το 2016, με τη σημαντικότερη να αφορά στο λειτουργικό κόστος των dry bulk carriers (1,9%). Μείωση της τάξης του 1,7% και του 1,3% καταγράφηκε στο λειτουργικό κόστος των δεξαμενοπλοίων και των containerships, αντίστοιχα, πάντα κατά το περασμένο έτος.

Όπως προκύπτει από την έρευνα της Moore Stephens, το χαμηλό λειτουργικό κόστος των πλοίων οφείλεται στη μείωση των ασφαλιστικών δαπανών και εισφορών και των προμηθειών, καθώς έχει παρατηρηθεί μείωση στον αριθμό των μεγάλων ναυτικών ατυχημάτων που λαμβάνουν χώρα παγκοσμίως.

Σε ό,τι αφορά τα crew expenses, μείωση κατά 0,5% καταγράφηκε στα δεξαμενόπλοια το 2017 σε σχέση με το 2016, σε σύγκριση με το 1,8% που είχε καταγραφεί το 2016. Τα crew expenses στα πλοία μεταφοράς χύδην ξηρού φορτίου μειώθηκαν κατά 0,6% το 2017 συγκριτικά με το 2016, παραμένοντας δηλαδή στα ίδια περίπου επίπεδα που ήταν και το 2016. Στην αγορά των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων, από την άλλη πλευρά, τα crew expenses το περασμένο έτος δεν σημείωσαν καμία μεταβολη πέρυσι, συγκριτικά με την πτώση ύψους 1,1% που είχε καταγραφεί το 2016 σε σχέση με το 2015.

ΠΗΓΗ: naftikachronika.gr

Σημαντικά πιο εκτεταμένες και καταστροφικές πυρκαγιές στις μεσογειακές χώρες της Νότιας Ευρώπης αναμένεται να σημειωθούν στην περίπτωση που η άνοδος της παγκόσμιας θερμοκρασίας φθάσει τον ενάμιση βαθμό Κελσίου.

Οι Ισπανοί και Ιταλοί ερευνητές, με επικεφαλής τον Μάρκο Τούρκο του Πανεπιστημίου της Βαρκελώνης, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό "Nature Communications", εκτιμούν ότι μια αύξηση της θερμοκρασίας της Γης κατά ενάμιση βαθμό θα προκαλέσει πιο έντονες συνθήκες ξηρασίας στη νότια Ευρώπη (και στην Ελλάδα), οδηγώντας σε μια αύξηση κατά 40% της συνολικής περιοχής που θα καίγεται έως το 2100.

Αν μάλιστα η κλιματική αλλαγή ξεφύγει από κάθε έλεγχο και επιβεβαιωθούν τα πιο δυσοίωνα σενάρια περί αύξησης της θερμοκρασίας κατά τρεις βαθμούς Κελσίου, τότε η έκταση των καμένων περιοχών στις μεσογειακές χώρες μπορεί να αυξηθεί κατά 100%, δηλαδή να διπλασιασθεί σε σχέση με τα σημερινά επίπεδα.

Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι η Μεσογειακή Ευρώπη είναι άκρως ευάλωτη στις πυρκαγιές. Ένα κλίμα ολοένα πιο ζεστό και ξηρό θα ευνοήσει ακόμη περισσότερο το ξέσπασμα πυρκαγιών στο μέλλον. Οι ερευνητές τονίζουν ότι ο Ευρωπαϊκός Νότος έχει κάθε λόγο να επιθυμεί η άνοδος της θερμοκρασίας να είναι η μικρότερη δυνατή.

Πηγή: Αθηναϊκό – Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων

Πηγή φωτογραφικών: Eurokinissi, Νature.com