Π.Ε.Ν.Ε.Ν.
Ο κίνδυνος της θερμής επιβάρυνσης προκαλεί ανησυχία: Τι μπορούν να προκαλέσουν στον ανθρώπινο οργανισμό οι υψηλές θερμοκρασίες τη νύχτα
Πολύ υψηλό επίπεδο θερμής επιβάρυνσης καταγράφεται την τρέχουσα εβδομάδα σε πολλές περιοχές της Ελλάδας λόγω των παρατεταμένων υψηλών θερμοκρασιών που επικρατούν σε όλη τη χώρα. Όπως αναφέρει το meteo.gr/ ΕΑΑ η επικράτηση πολύ υψηλών θερμοκρασιών συνεχόμενες ημέρες συμβάλλει στη διατήρηση της θερμής επιβάρυνσης και της σχετικής επικινδυνότητας για την ανθρώπινη υγεία σε υψηλά επίπεδα.
Οι επιστήμονες κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου μιας και οι υψηλές θερμοκρασίες αναμένεται να διατηρηθούν μέχρι και το τέλος της επόμενης εβδομάδας, δηλαδή μέχρι την Παρασκευή 19 Ιουλίου, σύμφωνα με το Έκτακτο Δελτίο Επιδείνωσης Καιρού (ΕΔΕΚ) που έχει εκδοθεί από την Εθνική Μετεωρολογική Υπηρεσία. Παράλληλα, όπως επισημαίνει η ΕΜΥ προβλέπονται συνθήκες υψηλής θερμικής καταπόνησης λόγω των επικείμενων θερμοκρασιών, στις περισσότερες ηπειρωτικές περιοχές της χώρας.
Όπως εξηγεί στο Αθηναϊκό - Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η διευθύντρια Ερευνών στο Ινστιτούτο Ερευνών Περιβάλλοντος και Βιώσιμης Ανάπτυξης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών Δήμητρα Φουντά, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τον World Health Organization,( WHO) από το 2000 μέχρι το 2019 καταγράφηκαν περίπου 489.000 θάνατοι ανά έτος που σχετίζονται με τη ζέστη, ενώ ανάμεσα στο 2000 και το 2016, σύμφωνα με μια άλλη μελέτη, ο αριθμός των ανθρώπων οι οποίοι εκτίθενται σε συνθήκες ακραίας ζέστης και καυσώνων αυξήθηκε περίπου κατά 125 εκατομμύρια. «Τις επόμενες δεκαετίες, περίπου το 30% του πληθυσμού του παγκόσμιου θα είναι εκτεθειμένο σε συνθήκες ακραίας ζέστης», τονίζει.
Ιδιαίτερα επιβαρυμένα τα μεγάλα αστικά κέντρα - Ανησυχητικές οι νυχτερινές θερμοκρασίες
Ιδιαίτερα επιβαρυμένα είναι τα μεγάλα αστικά κέντρα, καθώς εκτός από τις ήδη γνωστές επιπτώσεις λόγω παγκόσμιας θέρμανσης υπάρχει και το επιβαρυντικό στοιχείο του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας.
«Περιοχές που είναι πάρα πολύ πυκνά δομημένες όπως είναι πχ τα Πατήσια ή το Παγκράτι, έχουν μεγαλύτερη επιβάρυνση και κατά τη διάρκεια της ημέρας και κατά τη διάρκεια της νύχτας. Αλλά εξαρτάται πάρα πολύ και από τις υπόλοιπες συνθήκες, τις μετεωρολογικές», επισημαίνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Φουντά, προσθέτοντας ότι η πυκνή δόμηση αλλά και η ανθρωπογενής δραστηριότητα συντελούν στην περαιτέρω επιβάρυνση κάποιων αστικών περιοχών.
Όπως εξηγεί η κ. Φουντά όταν ο ανθρώπινος οργανισμός βρεθεί σε κάποιο περιβάλλον που είναι επιβαρυμένο θερμικά, τότε οι διάφοροι μηχανισμοί δεν είναι επαρκείς για να διατηρηθεί η ισορροπία ανάμεσα στη θερμότητα που παράγεται και σε αυτήν που αποβάλλεται από το ανθρώπινο σώμα, με αποτέλεσμα από την κατάσταση θερμικής ισορροπίας να έρχεται σε μία κατάσταση θερμικής καταπόνησης. «Αυτό που χρειάζεται είναι να υπάρχει μια εξισορρόπηση ανάμεσα στην ενέργεια, στη θερμότητα που παράγει το ανθρώπινο σώμα, και σε αυτήν που χάνει, που αποβάλλει. Όταν είναι τέτοιες οι εξωτερικές συνθήκες που επιτρέπουν αυτή τη διατήρηση, η θερμοκρασία του σώματος διατηρείται σε ένα στενό φάσμα γύρω στους 37 βαθμούς και τότε ο άνθρωπος βρίσκεται σε μια κατάσταση θερμικής άνεσης, σε μια ουδέτερη ζώνη δηλαδή ή μια ζώνη θερμικής άνεσης. Αλλά όταν ο ανθρώπινος οργανισμός βρεθεί σε κάποιο περιβάλλον που είναι επιβαρυμένο θερμικά, τότε οι διάφοροι μηχανισμοί δεν είναι επαρκείς για να διατηρηθεί αυτή η ισορροπία ανάμεσα σε αυτό που προσλαμβάνει και αυτό που αποβάλλει. Από κατάσταση θερμικής ισορροπίας ερχόμαστε σε μια κατάσταση θερμικής καταπόνησης. Αν είμαστε εκτεθειμένοι σε ένα θερμό περιβάλλον έχουμε θερμικό στρες ενώ όταν είμαστε σε ένα κρύο περιβάλλον έχουμε ψυχρό στρες», υπογραμμίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η κ. Φουντά ωστόσο προσθέτει ότι χρειάζεται να εξετάζουμε πιο διευρυμένους και ολοκληρωμένους δείκτες όπως είναι οι βιοκλιματικοί ή θερμικοί δείκτες. Αυτοί οι δείκτες, σύμφωνα με την κ. Φουντά, δεν παίρνουν υπόψη τους μόνο τη θερμοκρασία αλλά και άλλα στοιχεία μετεωρολογικά του περιβάλλοντος όπως είναι η υγρασία, η ταχύτητα του ανέμου και η θερμική ακτινοβολία, καθώς παίζουν πάρα πολύ σημαντικό ρόλο στο αίσθημα της θερμικής άνεσης ή της δυσφορίας.
Αυτό ωστόσο που δημιουργεί ανησυχία στους επιστήμονες είναι οι θερμοκρασίες που καταγράφονται κατά τις νυχτερινές ώρες. «Πρέπει να χτυπήσει καμπανάκι για το τι συμβαίνει τη νύχτα, για τις νυχτερινές θερμοκρασίες. Διαβάζοντας πριν λίγες μέρες μία μελέτη για τη Γερμανία στην οποία αναλύθηκαν δεδομένα των τελευταίων 15 ετών, οι ερευνητές διαπίστωσαν αυξημένο αριθμό στα εγκεφαλικά επεισόδια λόγω υψηλών νυχτερινών θερμοκρασιών. Οι επιπτώσεις στον ανθρώπινο οργανισμό δεν έχουν μελετηθεί όπως πρέπει. Χρειάζεται μελέτη πολλών ετών για να δούμε ακριβώς πώς εξελίσσονται και ποιες είναι οι επιπτώσεις τους στον ανθρώπινο οργανισμό. Οι επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία από τις υψηλές θερμοκρασίες ή από τους καύσωνες, δεν είναι τόσο άμεσα μετρήσιμες πάντα κι ίσως έχουν λίγο υποτιμηθεί», σημειώνει η κ. Φουντά.
Σύμφωνα με την κ. Φουντά οι αστικές περιοχές είναι πιο πολύ επιβαρυμένες κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας, περίοδος όπου αποβάλλεται η θερμότητα που έχει προσληφθεί από τον ανθρώπινο οργανισμό κατά τη διάρκεια της ημέρας. Όμως, όπως επισημαίνει, όταν επικρατεί ένα ακραίο φαινόμενο όπως είναι ένας καύσωνας ακόμα και σε περιοχές που δεν είναι αστικές, κατά τη διάρκεια της μέρας σημειώνονται πάρα πολύ υψηλές θερμοκρασίες. «Μερικές φορές στις πόλεις, επειδή είναι ψηλά τα κτήρια ένας άνθρωπος ο οποίος κυκλοφορεί έξω μπορεί να βρει καταφύγιο κάπου στη σκιά πιο εύκολα σε σχέση με έναν άνθρωπο ο οποίος κινείται στην εξοχή. Το καλό των μη αστικών περιοχών και των αγροτικών περιοχών είναι ότι κατά κανόνα η θερμοκρασία πέφτει αρκετά κατά τις νυχτερινές ώρες. Οπότε δίνει χρόνο και τρόπο στο ανθρώπινο σώμα να συνέλθει και να ανακάμψει από το θερμικό στρες με το οποίο έχει επιφορτιστεί ι κατά τη διάρκεια της μέρας. Αυτό είναι το καλό των μη αστικών περιοχών, κάτι που δεν ισχύει κατά κανόνα στις πόλεις. Πρόσφατα κάναμε και κάποια έρευνα, (στο πλαίσιο του προγράμματος "Κλιματική αλλαγή, Υγεία και Ενέργεια: Επιπτώσεις και αλληλεπιδράσεις - ENACT" που χρηματοδοτείται από το Πράσινο Ταμείο), που αφορούσε τη συχνότητα εμφάνισης "σύνθετων" (compound) θερμών ημερών ή σύνθετων καυσώνων σε μεγάλες αστικές περιοχές της Ελλάδας, που είναι φαινόμενα, στα οποία καταγράφεται ταυτόχρονα πολύ υψηλή θερμοκρασία κατά τη διάρκεια της ημέρας αλλά και της νύχτας. Αυτά τα φαινόμενα τα οποία είναι τα πιο επικίνδυνα, βρέθηκε ότι παρουσιάζουν σημαντική αύξηση από το 2000 και μετά», υπογραμμίζει.
Παράλληλα η κ. Φουντά εξηγεί ότι οι θερμοκρασίες που επικρατούν στο Λεκανοπέδιο εξαρτώνται πολύ και από το ανεμολογικό πεδίο. Η αύρα προκαλεί δροσισμό στις παραθαλάσσιες περιοχές, αλλά σε συνδυασμό με υψηλότερα ποσοστά υγρασίας μπορούν να προκαλέσουν περισσότερη θερμή επιβάρυνση.
«Υπάρχουν και άλλα τοπικά φαινόμενα, όπως είναι οι θερμοί καταβατικοί άνεμοι, που μπορούν να ανεβάσουν σημαντικά τη θερμοκρασία σε προάστια που βρίσκονται στους πρόποδες των βουνών (πχ Βόρεια ή Ανατολικά προάστια)».
«Χρειάζονται μέτρα για να μειωθεί το φαινόμενο της αστικής νησίδας και ενέργειες για να βοηθηθούν οι ευάλωτες κοινωνικά ομάδες»
Σύμφωνα με την κ. Φουντά θα πρέπει να υπάρξουν ακόμη περισσότερα μέτρα και ενέργειες που θα στοχεύουν στη μείωση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας. Αυτό όπως εξηγεί μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους όπως με τη χρήση συγκεκριμένων υλικών για τις κατασκευές αλλά και με περισσότερους χώρους πρασίνου.
Παράλληλα, όπως τονίζει, ο κίνδυνος από την θερμή επιβάρυνση και καταπόνηση έχει λίγο υποτιμηθεί. «Όλοι πλέον έχουμε την εύκολη λύση ότι βάζω το κλιματιστικό μου και νιώθω κάπως καλύτερα. Εδώ δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος, γιατί με τη χρήση των κλιματιστικών πάλι αυξάνεις το ενεργειακό σου αποτύπωμα. Από την άλλη υπάρχουν ευάλωτες κοινωνικά ομάδες,(πχ χαμηλού εισοδήματος, ηλικιωμένοι κά) που δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν τον κίνδυνο από τις υψηλές θερμοκρασίες (πχ έλλειψη ή μειωμένη χρήση κλιματιστικού για οικονομικούς λόγους, στέγαση σε παλαιά κτίρια, κτίρια χωρίς μόνωση, μη επαρκής ενημέρωση κά). Χρειάζεται να το δούμε και κοινωνικά το θέμα. Πρέπει να δούμε πάρα πολλές παραμέτρους. Χρειάζεται να υπάρξουν ενέργειες και παρεμβάσεις από την πολιτεία και τις τοπικές αρχές για να αντιμετωπιστεί το σοβαρό αυτό κοινωνικό θέμα», σημειώνει η κ. Φουντά.
«Θα είναι ένα πολύ θερμό καλοκαίρι. Καταρρίπτονται το ένα μετά το άλλο τα ρεκόρ»
Το ένα μετά το άλλο καταρρίπτονται τα ρεκόρ σχετικά με τις θετικές αποκλίσεις των θερμοκρασιών που σημειώνονται στην Ελλάδα σε σχέση με τις μέσες κλιματικές τιμές. Ήδη μέσα στο πρώτο εξάμηνο του 2024, με εξαίρεση τον Μάιο, οι υπόλοιποι μήνες καταγράφουν τιμές πάνω από τα κανονικά για την εποχή επίπεδα.
Σύμφωνα μάλιστα με το δίκτυο 53 μετεωρολογικών σταθμών του meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών (ΕΑΑ) που λειτουργούν ανελλιπώς από το 2010 μέχρι σήμερα, τον φετινό Ιούνιο η μέση τιμή των μεγίστων ημερήσιων θερμοκρασιών κυμάνθηκε σε ακραία υψηλά επίπεδα στο σύνολο της χώρας, σε σχέση με τον μέσο όρο της περιόδου 2010-2019. Μάλιστα ο φετινός Ιούνιος, σύμφωνα με το meteo.gr του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών ήταν ο πιο θερμός Ιούνιος από το 2010 σε όλη την χώρα με πολύ μεγάλη διαφορά από τον δεύτερο.
«Το 2023, μπορούμε να πούμε με σιγουριά, ήταν το θερμότερο έτος όχι μόνο στην χώρα μας, αλλά παγκοσμίως. Συνεχίζουμε και το 2024. Το μοτίβο δεν έχει αλλάξει και είμαστε θεατές μιας κατάστασης όπου πραγματικά τα ρεκόρ καταρρίπτονται το ένα μετά το άλλο. Βιώσαμε έναν Απρίλιο που έμοιαζε με Ιούνιο, με απόκλιση σχεδόν πάνω από 5 βαθμούς σε σχέση με την μέση κανονική τιμή. Έναν Ιούνιο που ήταν πάλι θερμότερος περίπου 5 βαθμούς κατά μέσο όρο σε σχέση με την μέση κλιματική τιμή», επισημαίνει στο Αθηναϊκό- Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων, η διευθύντρια Ερευνών.
Μάλιστα σύμφωνα με τα κλιματικά, ιστορικά αρχεία του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών που χρονολογούνται από τα μέσα του 19ου αιώνα, η δεκαετία από το 2014 μέχρι το 2023 στην Ελλάδα ήταν κατά 1,7 βαθμούς θερμότερη σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα, εξηγεί η κ. Φουντά και προσθέτει ότι σε παγκόσμια κλίμακα ήταν κατά 1,2 βαθμούς θερμότερη σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα. «Είναι σημαντικό αυτό το στοιχείο γιατί μπορούμε να συμπεράνουμε ότι η αύξηση της θερμοκρασίας και οι ρυθμοί αύξησης είναι μεγαλύτεροι από τον παγκόσμιο μέσο όρο στην περιοχή μας, κάτι που ισχύει σχεδόν για όλη τη Μεσόγειο η οποία έχει χαρακτηριστεί σαν μια από τις πιο ευάλωτες περιοχές στην κλιματική αλλαγή σε ό,τι αφορά το θερμικό κίνδυνο», σημειώνει και προσθέτει ότι η περιοχή μας καταγράφει απόκλιση κατά 1,7 βαθμούς σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα όταν ο στόχος της συμφωνίας του Παρισιού είναι να μην υπερβεί η παγκόσμια θερμοκρασία τον 1,5 βαθμό προς το τέλος του αιώνα σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα.
Αναφορικά με το φετινό καλοκαίρι, όπως εξηγεί η κ. Φουντά σύμφωνα με τα μοντέλα μεσοπρόθεσμης πρόγνωσης φαίνεται ότι το καλοκαίρι ειδικά στην Ελλάδα θα είναι πολύ πάνω από τη μέση κανονική τιμή. «Θα είναι ένα πολύ θερμό καλοκαίρι, όπως δείχνουν τα μοντέλα μεσοπρόθεσμης πρόγνωσης. Πριν από μερικά χρόνια τα συγκεκριμένα μοντέλα, είχαν αρκετή αβεβαιότητα. Τα τελευταία χρόνια, όμως, έχουν βελτιωθεί πάρα πολύ και η πρόγνωση κατά κανόνα είναι σωστή τουλάχιστον σε ποσοστό 70-80%», υπογραμμίζει.
Πηγή: ethnos.gr
Πρώην Βρετανός ΥΠΕΞ-«Ξεπλένει» Τουρκία για κυπριακό-«Να πιεστούν οι Έλληνες αλλιώς ,δύο κράτη»
Τελικά στο Κυπριακό τον χειρότερο ρόλο τον έπαιξαν οι ”ξεπεσμένοι αποικιοκράτες” Βρετανοί, που επιθυμούν να παίζουν πάντοτε βρώμικα παιχνίδια με τους πρώην υπηκόους τους…
Π.Δ.
Ακραία προκλητικός εμφανίστηκε για ακόμη μια φορά ο πρώην βρετανός ΥΠΕΞ Τζακ Στρο ανήμερα της βάρβαρης τουρκικής εισβολής με άρθρο του στην Independent.
Στο άρθρο με τίτλο «Γιατί νομίζω ότι είναι καιρός να εξετάσουμε μια λύση δύο κρατών για να τερματιστεί η «παράλογη» 50χρονη Κυπριακή κρίση», ουσιαστικά ξεπλένει την Τουρκια και ρίχνει το βάρος της ευθύνης για το αδιέξοδο στο Κυπριακό στους Έλληνες της Κύπρου τους οποίους όπως λέει πρέπει να πιέσουν για λύση.
Ακολουθεί ένα απόσπασμα του άρθρου
Σε όλο τον χρόνο που πέρασα σε επιτροπές και συμβούλια της ΕΕ, δεν έχω δει ποτέ τέτοια οργή όπως αυτή των υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ που συναντήθηκαν στα τέλη Απριλίου 2004 για να εξετάσουν τα συντρίμμια που είχε προκαλέσει ο Παπαδόπουλος. Ως πρώτο βήμα, συμφωνήσαμε σε ένα πακέτο μέτρων για την άμβλυνση της απομόνωσης του Βορρά. Τραγικά, πολλά από αυτά στη συνέχεια αποδυναμώθηκαν.
Αυτό συνέβη επειδή ο χρόνος έτρεχε προς την επίσημη ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ (συν τη Μάλτα και οκτώ χώρες της Ανατολικής Ευρώπης) την 1η Μαΐου – μία εβδομάδα αργότερα.
Θα έπρεπε να είχαμε αναβάλει την ένταξη της Κύπρου και να επιμέναμε ότι αυτή θα προχωρούσε μόνο όταν θα υπήρχε μια ειρηνευτική συμφωνία διαχωρισμού της εξουσίας για ολόκληρο το νησί. Αυτό, άλλωστε, ήταν μέρος της αρχικής λογικής για την ένταξη της Κύπρου. Η αποτυχία μας (στην οποία συμμετείχα κι εγώ) να το κάνουμε αυτό ήταν μία από τις μεγαλύτερες λύπες της θητείας μου ως υπουργός Εξωτερικών του Ηνωμένου Βασιλείου.
Οι συνέπειες της εισόδου του ελληνοκυπριακού μέρους του νησιού στην ΕΕ, αλλά με τη νομική ανοησία ότι καλύπτει ολόκληρο το νησί, ήταν απλώς να δώσουν στους Ελληνοκύπριους όλα τα χαρτιά. Συχνά εκμεταλλεύτηκαν την υπόλοιπη ΕΕ.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα παρείχαν ασφαλές καταφύγιο για πλούσιους Ρώσους – μέχρι το 2013, όταν πολλοί έχασαν χρήματα καθώς η Κύπρος βρέθηκε κοντά στη χρεοκοπία και έπρεπε να διασωθεί από την ΕΕ. Είχαν ένα ωραίο σύστημα πώλησης διαβατηρίων της ΕΕ σε εκατομμυριούχους.
Πάνω απ’ όλα, αντιστάθηκαν σε όλα τα λογικά σχέδια για συμβιβασμό με το βόρειο τμήμα, οδηγώντας πολλούς διαπραγματευτές σε απόγνωση. Η εξήγηση είναι απλή. Υπολογίζουν, και έχουν δίκιο, ότι είναι σε πλεονεκτική θέση με το υφιστάμενο καθεστώς. Πιστεύουν ότι οποιαδήποτε συμφωνία με το βόρειο τμήμα θα μείωνε την εξουσία που έχει αυτή τη στιγμή το νότιο τμήμα.
Μελετώ αυτό το πρόβλημα για χρόνια. Υπάρχει μόνο ένας τρόπος να ξεμπλοκάρουμε το αδιέξοδο. Αυτός είναι να δηλώσει η ΕΕ και οι βασικοί διεθνείς εταίροι, συμπεριλαμβανομένου του Ηνωμένου Βασιλείου (η”εγγυήτρια δύναμη” σύμφωνα με τη συμφωνία ανεξαρτησίας) ότι, εάν το νότιο τμήμα δεν διαπραγματευτεί με καλή πίστη, η διαίρεση του νησιού θα είναι στο τραπέζι και η επιβεβλημένη απομόνωση του βόρειου τμήματος θα τερματιστεί.
Πριν από τρία χρόνια, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δήλωσε ότι η ΕΕ «ποτέ» δεν θα δεχόταν μια λύση δύο κρατών για το νησί. Γιατί ποτέ; Υπάρχουν πολλά παραδείγματα, στην Ευρώπη και πέραν αυτής, όπου οι διαχωρισμοί είναι η λιγότερο-χειρότερη λύση για τις συνεχιζόμενες συγκρούσεις.
Επιπλέον, η πιθανότητα διχοτόμησης είναι το μόνο πράγμα που θα μπορούσε, και πιθανότατα θα ωθούσε Νότιους σε συμβιβασμούς, γιατί εάν όχι, θα είχαν ένα εντελώς ξεχωριστό, διεθνώς αναγνωρισμένο, ανεξάρτητο κράτος στα βόρεια.
Ο παραλογισμός της τρέχουσας κατάστασης, που κάνει την άποψη της Φον Ντερ Λάιεν για το 2021 τόσο απαίσια, είναι ότι de facto αυτό ισχύει ούτως ή άλλως. Γιατί να συνεχίσουν να τιμωρούνται αθώοι άνθρωποι στο βορρά λόγω της ταλαιπωρίας της διεθνούς απομόνωσης, όταν οι διαπραγματευτές τους έχουν επανειλημμένα συνεργαστεί, μόνο για να αντιμετωπίσουν την ακολασία από το νότο;
Αποδέχομαι ότι μια αλλαγή στάσης θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με προσοχή, κυρίως από το Ηνωμένο Βασίλειο, με τις τόσο απαραίτητες κυρίαρχες βάσεις του στο νότο. Αλλά το έπαθλο, μιας διευθέτησης, θα είχε πολλά πλεονεκτήματα για το μακροπρόθεσμο μέλλον του νότου καθώς και του βορρά, και θα πρέπει τώρα να επιδιωχθεί ενεργά».
Πηγή: iskra.gr
ΠΕΤΡΟΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ: "ΥΠΑΡΧΕΙ ΚΙΝΔΥΝΟΣ ΝΑ ΖΗΣΟΥΜΕ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΜΕΣΟΠΟΛΕΜΟΥ"
Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου με μεγάλη εμπειρία στο διεθνές ρεπορτάζ και την ανάλυση, μας φέρνει μια ενδελεχή μελέτη της σύγχρονης ακροδεξιάς σε παγκόσμια κλίμακα, αντλώντας στοιχεία από 32 χώρες και τοποθετώντας σε βάθος οχτώ δεκαετιών τα κρίσιμα ορόσημα.
Κάποια βιβλία, λένε, έρχονται τη στιγμή που πρέπει. Το βιβλίο του Πέτρου Παπακωνσταντίνου “Το γκρίζο κύμα: Η νέα ακροδεξιά και οι συνεργοί της” που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Τόπος, ανήκει σ’ αυτή την κατηγορία. Έφτασε όντως σε μια ζοφερή ιστορική περίοδο, όπου ένα κομμάτι της κοινωνίας παρακολουθεί σαστισμένο και ανήσυχο την ανοδική πορεία της ακροδεξιάς σε διάφορες χώρες, όπως αποτυπώθηκε και στα αποτελέσματα των Ευρωεκλογών.
Ο Πέτρος Παπακωνσταντίνου με μεγάλη εμπειρία στο διεθνές ρεπορτάζ και την ανάλυση, μας φέρνει μια ενδελεχή μελέτη της σύγχρονης ακροδεξιάς σε παγκόσμια κλίμακα, αντλώντας στοιχεία από 32 χώρες και τοποθετώντας σε βάθος οχτώ δεκαετιών τα κρίσιμα ορόσημα. Βέβαια, το βιβλίο δεν είναι μόνο μια χαρτογράφηση γεγονότων και τάσεων.
Σκάβει κάτω από τα εκλογικά ποσοστά για να βρει τις πολιτικές ευθύνες που άνοιξαν το δρόμο στην ακροδεξιά, κάνει σημαντικές κοινωνικές και πολιτικές συνδέσεις, καταγράφει τον παλμό της αγωνίας, επισημαίνει τον κίνδυνο αλλά δε μεμψιμοιρεί, καθώς εμφορείται από την αντίληψη ότι τίποτα δεν είναι εξαρχής χαμένο και κανένα σενάριο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τελεολογία που οδηγεί στην παραίτηση. Αρκεί, φυσικά να παρθούν οι αναγκαίες κοινωνικές και πολιτικές πρωτοβουλίες.
Υπάρχει δυνατότητα αντιστροφής και αυτό φάνηκε με ανακούφιση και συγκίνηση την προηγούμενη Κυριακή στις βουλευτικές εκλογές της Γαλλίας με την ελπιδοφόρα πρωτιά του Λαϊκού Μετώπου. Προσπαθήσαμε, λοιπόν, να πιάσουμε ορισμένα από αυτά τα φλέγοντα θέματα στη συζήτηση που κάναμε.
Πέτρο το βιβλίο σου είναι μια χαρτογράφηση και ανάλυση της ακροδεξιάς σε διεθνές επίπεδο, κάτι που προϋποθέτει μεγάλη έρευνα. Διέβλεπες τον κίνδυνο και αποφάσισες να ασχοληθείς με αυτό;
Ακριβώς. Η επαγγελματική μου δραστηριότητα δυστυχώς μου έδινε ερεθίσματα, διότι τα τελευταία χρόνια είχαμε μια απότομη εκτίναξη της ακροδεξιάς στην Ευρώπη, τη Βόρεια και Νότια Αμερική και σε διάφορα σημεία του κόσμου. Από τον Τραμπ μέχρι τον Μπολσονάρο, έναν φασιστοειδή πρόεδρο που χρεώνεται μια καταστροφική διαχείριση της πανδημίας και της κλιματικής κρίσης φτάσαμε στον Χαρβει Μιλει, αυτό τον ανεκδιήγητο τύπο που βγήκε πρόεδρος της Αργεντινής. Παράλληλα είχαμε ένα φαινόμενο ντόμινο στην Ευρώπη από τον σκανδιναβικό βορρά μέχρι την Ιταλία της Μελόνι. Όλα αυτά με ώθησαν στο να γράψω το βιβλίο, ειδικά όταν διαφάνηκε πως οι Ευρωεκλογές θα αποτελέσουν ένα αρνητικό ορόσημο, πράγμα που επαληθεύτηκε.
Παρά τους μετασχηματισμούς που έχει υποστεί η ακροδεξιά και εξηγείς στο βιβλίο σου, βλέπεις και στοιχεία συνέχειας με την παραδοσιακή ακροδεξιά στον πυρήνα;
Οι διαφορές με τον παραδοσιακό φασισμό είναι αισθητές. Δεν έχουμε ένα μαζικό αντικαθεστωτικό κίνημα – γιατί ο φασισμός και ο ναζισμός αυτό ήταν, σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες και για συγκεκριμένους λόγους, όπως η συνθήκη των Βερσαλλιών και η οικονομική κρίση ενεργοποιήθηκαν πλατιά οι μάζες. Ήταν κινήματα κατά της αστικής δημοκρατίας. Η σημερινή ακροδεξιά δε βασίζεται τόσο σε οργισμένες μάζες που είναι έτοιμες να συγκρουστούν στο δρόμο και πάλι καλά γιατί σε μια τέτοια περίπτωση θα μιλάγαμε για μια Χρυσή Αυγή σε παγκόσμιο επίπεδο. Βασίζεται κυρίως σε φοβισμένους καταναλωτές, σε μεσαία και κατώτερα στρώματα που φοβούνται τη φτωχοποίηση και στρέφονται στην εύκολη λύση. Αντί να τα βάλουν με τους πραγματικούς υπαίτιους που είναι τα ολιγαρχικά συμφέροντα, τα βάζουν με τους πρόσφυγες, τους αδύναμους, τις μειονότητες κάθε είδους κι αυτή είναι η μεγάλη συνεισφορά της ακροδεξιάς στο σύστημα. Εκτρέπει τη λαϊκή οργή στους αποδιοπομπαίους τράγους. Ας το σκεφτούμε σαν σύνδρομο του λεωφορείου: η ακροδεξιά λέει ότι δε χωράμε όλοι και πρέπει να πετάξουμε τους πιο ευάλωτους απ’ έξω. Ουσιαστικά η κεντρική της ιδέα είναι ένα ρατσιστικό κοινωνικό κράτος κι αυτό το νήμα την ενώνει με την παλιά. Μικρή σημασία έχει αν τότε ήταν ο αντισημιτισμός και τώρα είναι η ισλαμοφοβία. Η Λεπέν αυτό με το οποίο προσπαθεί να πείσει τους Γάλλους είναι πως αν απαλλαχθούν από τους μετανάστες και από τους πολίτες με διπλή υπηκοότητα που ζουν στη Γαλλία, θα υπάρχουν μεγαλύτερα περιθώρια κοινωνικής πολιτικής. Υπάρχει ο κίνδυνος ο σημερινός μεταφασισμός που εμφανίζεται μετριοπαθής σε μια επόμενη οικονομική κρίση, να αγριέψει και να ζήσουμε φαινόμενα Μεσοπόλεμου.
Άρα βάζει στο επίκεντρο το ζήτημα της επιβίωσης με εξατομικευμένους και ανταγωνιστικούς όρους;
Ναι, γιατί στηρίζεται στο κεκτημένο τριών δεκαετιών του νεοφιλευθερισμού που έχει επιφέρει αυτή την εξατομίκευση όχι μόνο σε ιδεολογικό επίπεδο. Έχει δημιουργηθεί ένα υλικό υπόβαθρο για την εξατομίκευση. Η δική μου γενιά που πολιτικοποιήθηκε στη Μεταπολίτευση έζησε μια περίοδο άνθησης των συλλογικοτήτων, όπου το κόμμα, το σωματείο, η κοινότητα ήταν δεύτερη οικογένεια. Για τις σημερινές γενιές αυτό δεν υπάρχει ως αναπαράσταση, για το μεγαλύτερο κομμάτι τους. Η κατακλείδα του βιβλίου μου είναι ότι δεν αρκεί στο φασισμό να προβάλλουμε τον αντιφασισμό, στην πατριαρχία την αντιπατριαρχία, στις παραδοσιακές αξίες τη συμπερίληψη που είναι σημαντικά αλλά δε θα την αντιμετωπίσουμε έτσι. Πρέπει να ανασυσταθεί ο κοινωνικός ιστός, να δώσουμε τη μάχη για όλους τους ανθρώπους του υλικού και πνευματικού μόχθου αλλιώς τα πράγματα είναι δυσοίωνα. Στην Ιταλία ο Σαλβίνι περιθωριοποιήθηκε μετά την ένταξη του στην κυβέρνηση και ήρθε κάτι χειρότερο, το κόμμα της Τζόρτζια Μελόνι. Το ίδιο έγινε και στην Ελλάδα, υποχώρησε το ΛΑΟΣ μετά την κυβέρνηση Παπαδήμου και ήρθε μετά η Χρυσή Αυγή. Δε θα ξεμπερδέψουμε από την ακροδεξιά όσο υπάρχει μια δυστοπική κοινωνική πραγματικότητα που αναπαράγει το πρότυπο της ατομικής επιβίωσης εις βάρος του ασθενέστερου.
Το ανέφερες ήδη και το περιγράφεις αναλυτικά στο βιβλίο σου πως η σύγχρονη ακροδεξιά έχει μετατοπιστεί από τον αντισημιτισμό στην ισλαμοφοβία. Ωστόσο παρατηρούμε πως η δαιμονοποίηση του μουσουλμανικού κόσμου διαπερνά ευρύτερα πολιτικά και πολιτισμικά συγκείμενα. Θεωρείς πως οι ευρωπαϊκές ελιτ με διάφορους τρόπους, από την εμπλοκή τους σε πολεμικές επιχειρήσεις στις αραβικές χώρες μέχρι την όξυνση της αντιμεταναστευτικής πολιτικής φέρουν τεράστια ευθύνη για την εδραίωση της ακροδεξιάς ατζέντας;
Ναι κι εδώ μπορούμε να διακρίνουμε κάποια κρίσιμα σημεία. Η τομή είναι η 11η Σεπτεμβρίου και ο λεγόμενος «πόλεμος κατά της τρομοκρατίας». Μετά, όπως σωστά το έθεσες, είναι το προσφυγικό κυρίως από χώρες που οι δυτικές κυβερνήσεις πρώτα τις καταστρέφουν και μετά δυσανασχετούν γιατί υπάρχουν προσφυγικές ροές, λες κι αυτοί οι άνθρωποι κάνουν τουρισμό εδώ. Πρόκειται για ανθρώπους που ζουν μια καθημερινή φρίκη στις χώρες τους γι’ αυτό αναγκάζονται να ρισκάρουν στα σαπιοκάραβα. Στη Μεγάλη Βρετανία προωθούν το σχέδιο της Ρουάντα, δηλαδή να παίρνουν πρόσφυγες που φτάνουν στα στενά της Μάγχης και να τους μεταφέρουν στη Ρουάντα, σε μια χώρα που στιγματίστηκε από τη σφαγή των Τούτσι και όσοι λαμβάνουν πολιτικό άσυλο να μένουν στη Ρουάντα. Αντίστοιχα, η Μελόνι συμφώνησε με τον Ράμα, πρόσφυγες που έρχονται στην Ιταλία να μεταφέρονται σε στρατόπεδα συγκέντρωσης στην Αλβανία.
Ο ίδιος ο Μακρόν που πλάσαρε τον εαυτό του ως κεντρώο και φιλελεύθερο, πρόσφατα κατηγορούσε το Λαϊκό Μέτωπο που εμπεριέχει στο εσωτερικό και εντελώς συστημικές δυνάμεις ότι θα ανοίξει τα σύνορα και θα μας κατακλύσουν οι μετανάστες. Η κατάσταση θυμίζει αρκετά αυτό που παλιότερα κωδικοποιούσαν οι προοδευτικοί Γάλλοι διανοούμενοι ως «λεπενοποίηση των πνευμάτων», όταν η Σεγκολέν έτρεχε πίσω από τον Σαρκοζί και ο Σαρκοζί πίσω από τον Λεπέν με μνημειώδεις εκφράσεις ρατσισμού όπως ότι θα «καθαρίσει τους νέους στα προάστια με τη μάνικα». Αυτό δε σημαίνει ότι έχει εξαφανιστεί ο αντισημιτισμός από την ακροδεξιά, όσο κι αν η Μαρίν Λεπέν προσπαθεί να ξεπλυθεί από το άγος της οικογένειας της. Όταν μάλιστα γίνονταν μεγάλες συγκεντρώσεις στο Παρίσι υπέρ της Παλαιστίνης η Λεπέν συμμετείχε σε αντισυγκέντρωση μαζί με όλο το πολιτικό προσωπικό της Γαλλίας με εξαίρεση την Αριστερά της Αριστεράς και όλοι αυτοί σαφώς παίζουν ρόλο στην επιχείρηση αναβάφτισης της Λεπέν. Για να το κλείσω, λοιπόν, σαφώς υπάρχουν τεράστιες ευθύνες για την άνοδο της ακροδεξιάς.
Μπορούμε να εντοπίσουμε τέτοια μοτίβα και στην Ελλάδα, για το πώς δηλαδή οι αντιμεταναστευτικές και ρατσιστικές στρατηγικές διακυβέρνησης κανονικοποίησαν τον ακροδεξιό λόγο;
Σίγουρα και αρκεί να αναλογιστούμε τις πρόσφατες παρεμβάσεις του Σαμαρά. Εντούτοις, η σύγκριση με τη Γαλλία είναι καταθλιπτική για την Ελλάδα. Γιατί εκεί υπάρχει η δράση της ακροδεξιάς αλλά υπάρχει και η αντίδραση της Αριστεράς κι αυτό που είδαμε στις τελευταίες εκλογές ήταν καταπληκτικό. Το Λαϊκό Μέτωπο είχε καλές επιδόσεις σε τρεις σοβαρές και μεγάλες κοινωνικές κατηγορίες, στους νέους 18-24 ετών η Ανυπότακτη Γαλλία του Μελανσόν μόνη της πήρε 48%, στην εργατική τάξη της Γαλλίας έχει πολύ υψηλά ποσοστά και στους μεταναστευτικούς πληθυσμούς που συνήθως απείχαν γιατί δεν είχαν εμπιστοσύνη πως από τα κόμματα του κατεστημένου είχαν να περιμένουν κάτι αλλά τώρα κατέβηκαν μαζικά στις κάλπες. Στην Ελλάδα δεν έχουμε τίποτα από όλα αυτά κι αυτό είναι πρόβλημα. Η ελληνική αριστερά πρέπει να σοβαρευτεί και να μην αναδύει ένα θέαμα που αποκαρδιώνει σε μεγάλο βαθμό τους οπαδούς της.
Θα επιστρέψω στη συζήτηση για την Αριστερά, μιας που πήγε η κουβέντα όμως στα αποτελέσματα των γαλλικών εκλογών, ήταν μια ανέλπιστη εξέλιξη;
Ήταν μια ξεκάθαρα ανατροπή που διέψευσε τους δημοσκόπους. Οφείλεται στην αύξηση της συμμετοχής. Είχαμε να δούμε τέτοια ποσοστά συμμετοχής από το 1981 γιατί, όπως είναι γνωστό, οι Γάλλοι ψηφίζουν κυρίως στις προεδρικές και λιγότερο στις βουλευτικές, η συμμετοχή τώρα άλλαξε τα πράγματα. Ο άλλος παράγοντας ήταν η τακτική συνεργασία της αριστεράς και του κέντρου του Μακρόν. Στη Γαλλία οι εκλογές γίνονται με πλειοψηφικό σύστημα και οι 557 είναι μονοεδρικές. Στο δεύτερο γύρο μπαίνουν όλοι όσοι θα περάσουν το 12% των εγγεγραμμένων, οπότε λίγες έδρες κρίθηκαν στον α γύρο, οι περισσότερες θα κρίνονταν στον β’ γύρο όπου στις περισσότερες είχαμε τριγωνικές μονομαχίες που θα διεκδικούσαν την έδρα τρεις υποψήφιοι. Συμφώνησαν ο τρίτος να αποσυρθεί ώστε ένας να δώσει τη μάχη με τη Λεπέν.
Η Αριστερά το εφάρμοσε 100%. Ο Μελανσόν το πρότεινε πρώτος και η Ανυπότακτη Γαλλία απέσυρε τους υποψήφιους της παντού, ο Μακρόν όμως δεν έκανε το ίδιο. Τους απέσυραν όταν ήταν να ευνοηθεί κάποιος σοσιαλιστής ή κάποιος πράσινος αλλά δεν τους απέσυραν στις περισσότερες περιπτώσεις που οι υποψήφιοι ήταν από την Ανυπότακτη Γαλλία. Παρόλα αυτά δεν τους βγήκε γιατί η Ανυπότακτη Γαλλία παρέμεινε πρώτη δύναμη στους κόλπους της Αριστεράς.
Το Λαϊκό Μέτωπο στη Γαλλία συγκροτήθηκε μόνο στη βάση του αναχώματος στην ακροδεξιά ή ενέχει κι ένα θετικό όραμα για την κοινωνία;
Αυτό που επέβαλε αυτή την ενότητα ήταν να υπάρξει ένα φράγμα στο μεταφασισμό της Λεπέν και λόγοι συμφέροντος γιατί οι υπόλοιπες δυνάμεις καταλάβαιναν ότι αν κατέβαιναν μόνες τους θα έχαναν σε σχέση με την Ανυπότακτη Γαλλία. Ο Μελανσόν μετά τα αποτελέσματα ήταν ξεκάθαρος και είπε ότι πρέπει να σχηματιστεί κυβέρνηση από την Αριστερά που θα εφαρμόσει το πρόγραμμα της. Στη Γαλλία, βέβαια, υπάρχει μεγάλο μέτωπο εναντίον του πχ η εφημερίδα Figaro που ανήκει σε βιομήχανο της πολεμικής βιομηχανίας μετά τον α’ γύρο έλεγε ουσιαστικά ότι είναι προτιμότερη η Λεπέν από τον Μελανσόν. Η υπόλοιπη Αριστερά εμφανίζεται διχασμένη, υπάρχουν στελέχη που αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο να συνεργαστούν με τον Μακρόν. Ο Μακρόν είναι ένα μισητό πρόσωπο στη Γαλλία για τις λαϊκές τάξεις, επίσης τον μισούν από την παράταξη του γιατί έκανε αυτό τον απίστευτο τυχοδιωκτισμό των πρόωρων εκλογών. Αν ο Μακρόν κάνει κυβέρνηση τεχνοκρατών, όπως θα ήθελε, πολύ φοβάμαι ότι απομακρύνει τώρα την ακροδεξιά κυβέρνηση αλλά τη φέρνει ακόμα πιο κοντά το 2027. Στην Ιταλία από τις κυβερνήσεις Μόντι και Ντράγκι καταλήξαμε στη Μελόνι. Αν η Αριστερά κρατήσει τη συνοχή της είναι η μόνη δύναμη που θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την ακροδεξιά.
Στο έδαφος της διαπίστωσης πως η Αριστερά έχει αποσυνδεθεί σ’ έναν βαθμό από τα εργατικά στρώματα, εξελίσσεται μια συζήτηση για το αν θα πρέπει να γίνει μια στροφή στην ταξική διάσταση κι ότι ίσως η Αριστερά έχει επικεντρωθεί πολύ στα ζητήματα δικαιωμάτων. Κατά τη γνώμη μου είναι πλαστή και όσο αυτά τα διακυβεύματα τίθενται αντιπαραθετικά κι όχι με όρους διαθεματικής πρόσληψης – γιατί στον κόσμο των καταπιεσμένων δεν υπάρχουν μόνο λευκοί cis straight άνδρες αλλά και γυναίκες, και μετανάστριες, και πρόσφυγες και queer άτομα – τόσο ευνοείται η αντιδραστικοποίηση της πολιτικής. Θα ήθελα την άποψη σου γι’ αυτό.
"Η ελευθερία και η αλληλεγγύη χωρίς σύνορα πρέπει να είναι συστατικά στοιχεία της Αριστεράς".
Αποτελεί τεράστιο πρόβλημα ότι όντως η Αριστερά έχει απομακρυνθεί από τα λαϊκά στρώματα, αφήνοντας τα στο έλεος της ακροδεξιάς δημαγωγίας αλλά αυτό δε σημαίνει ότι δεν θα ασχοληθούμε με άλλα θέματα που θέτει η πραγματικότητα. Καμία σοβαρή Αριστερά στον κόσμο δεν τα βλέπει αυτά αντιπαραθετικά. Η Οκτωβριανή Επανάσταση ασφαλώς έγινε πάνω στην ταξική αντίθεση και πάνω στα ζητήματα του πολέμου και της δημοκρατίας αλλά από τα πρώτα της μέτρα ήταν ρυθμίσεις βελτίωσης για τις γυναίκες και τους ομοφυλόφιλους. Ακόμα και στη Βενεζουέλα του Τσάβες η κατάργηση των διακρίσεων κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων ήταν από τα πρώτα μέτρα. Ακόμα και στη Λιβύη που ήμουν απεσταλμένος τότε, μου έκανε εντύπωση ότι σε διαδηλώσεις υποστήριξης του Καντάφι που δεν ήταν αριστερός, είχα δει τρανς να διαδηλώνουν γατί σκέφτονταν ότι θα έρθουν οι τζιχαντιστές μετά και δε θα έχουν καθόλου δικαιώματα, δε θα μπορέσουν να ζήσουν. Ο ρατσισμός εξάλλου όλων των μορφών είναι δομικό στοιχείο του καπιταλισμού που εκμεταλλεύεται αντιθέσεις για να δημιουργεί ξεχωριστές κατηγορίες. Η ελευθερία και η αλληλεγγύη χωρίς σύνορα πρέπει να είναι συστατικά στοιχεία της Αριστεράς.
Στο κεφάλαιο για τη Λατινική Αμερική γράφεις για την άνοδο της ακροδεξιάς σε διάφορες χώρες, όπου είχε προηγηθεί μια περίοδος προοδευτικών κυβερνήσεων, οι οποίες έφεραν ορισμένα αποτελέσματα στους τομείς της ακραίας φτώχειας, της αναγνώρισης των δικαιωμάτων των ιθαγενών, στην εκπαίδευση και την υγεία αλλά δε μπόρεσαν να επιφέρουν ριζικές αλλαγές στο κοινωνικό υπόδειγμα. Και αναρωτιέμαι τι πρέπει να κάνει μια προοδευτική κυβέρνηση σε μια χώρα και στον περιορισμένο χρόνο μιας θητείας ώστε να αποτρέψει την πιθανότητα της ακροδεξιάς;
Στη Λατινική Αμερική όσο ωφελούνταν οι αριστερές κυβερνήσεις από τις υψηλές τιμές των πρώτων υλών πήγαιναν καλά τα πράγματα γιατί είχαν δυνατότητα να δίνουν επιδόματα, να βγάλουν κομμάτια του πληθυσμού από την ακραία φτώχεια, να κάνουν εκπαιδευτική πολιτική, να δώσουν λόγο στους ιθαγενείς. Όταν είχα πάει στη Βενεζουέλα να πάρω συνέντευξη από τον Τσάβες είχα εντυπωσιαστεί από τη συχνότητα που έβλεπα πενηντάρηδες και εξηντάρηδες στο δρόμο να έχουν σιδεράκια στα δόντια γιατί ήταν η πρώτη φορά στη ζωή τους που είχαν την ευκαιρία να επισκεφτούν τον οδοντίατρο με κοινωνική ασφάλιση. Τα έκαναν αυτά και απέκτησαν ρίζες, όταν όμως έπεσαν οι τιμές βρέθηκαν σε μεγάλη οικονομική δυσκολία και με το εμπάργκο που τους έκαναν οι ΗΠΑ είχαμε αυτές τις τρομερές ελλείψεις στα σούπερ μάρκετ. Το πολιτικό τους πρόγραμμα βασίζονταν στην αναδιανομή του πλούτου χωρίς να αλλάζει το παραγωγικό μοντέλο της χώρας, συνέχισαν να είναι κοινωνίες που βασίζονταν στις εξαγωγές πετρελαίου με τις οικονομικές ολιγαρχίες απείραχτες, οπότε στην πρώτη δυσκολία της παγκόσμιας οικονομικής κατάστασης πλήρωσαν το τίμημα. Υπάρχει επίσης η παράδοση των πραξικοπημάτων στη Λατινική Αμερική.
Θυμάμαι η Μιτσέλ Μπατσελέ, που βρέθηκε στο προεδρικό αξίωμα της Χιλής ως εκπρόσωπος της αριστερής σοσιαλδημοκρατίας, μια γυναίκα που είχε βασανιστεί η ίδια από τη δικτατορία του Πινοσέτ, σε μια συνέντευξη μου είχε πει ότι η μόνη χώρα που δεν μπορούν να κάνουν πραξικόπημα οι ΗΠΑ είναι οι ΗΠΑ γιατί δεν υπάρχει εκεί αμερικάνικη πρεσβεία. Στη Λατινική Αμερική έχουμε αδυναμία του ισχυρού αλλά και αδυναμία του αδύνατου, ούτε τα αντιδραστικά αστικά μπλοκ μπορούν να επιβληθούν σε βάθος χρόνου, ανεβαίνουν αλλά χάνουν μετά από λαϊκή δυσφορία, ούτε όμως η αριστερά μπορεί να κατοχυρωθεί μακροπρόθεσμα, γιατί δεν έχει συνεκτικούς πολιτικούς φορείς σε οργανική σύνδεση με τις τοπικές κοινωνίες ώστε να αντέχουν στη δοκιμασία του χρόνου.
Νομίζω πως είναι ένα μεγάλο πρόβλημα που αντιμετωπίζει και η ευρωπαϊκή αριστερά. Αν ο Τζερεμι Κόρμπιν είχε επικρατήσει θα είχε περισσότερες πιθανότητες να υλοποιήσει ένα προοδευτικό πρόγραμμα απ’ ότι σε οποιαδήποτε άλλη χώρα, διότι το εργατικό Κόμμα στην Αγγλία όσο κι αν πέρασε από περιπέτειες έχει μια ιδιομορφία, είναι κόμμα συνδικάτων και κοινοτήτων. Σε αντίθεση με τη Γαλλία, γιατί πχ η Ανυπότακτη Γαλλία έχει πολλά θετικά στοιχεία αλλά είναι το κόμμα του αρχηγού, του ιντερνετ και των τοπικών ακτιβισμών.
Γράφεις για τις τρεις γυναίκες της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς, τη Τζόρτζια Μελόνι, τη Μαρίν Λεπέν και την Αλις Βαιντελ. Έχω την αίσθηση ότι η παρουσία τους είναι κομμάτι των μετασχηματισμών αυτού του χώρου που είναι δομικά συντηρητικός και σεξιστικός χωρίς να διστάζει, όμως, να οικειοποιηθεί ρητορικές του δυτικού φιλελευθερισμού τη στιγμή που βασίζεται σε μια anti – gender στρατηγική και ταυτόχρονα είναι και απόδειξη ότι το να βρεθεί μια γυναίκα σε υψηλό αξίωμα, στην πρωθυπουργία, στην αντιπολίτευση, στην προεδρία της δημοκρατίας, δε συνεπάγεται εναντίωση στην πατριαρχία και βελτίωση της ζωής των γυναικών και των θηλυκοτήτων.
Υπάρχει μια έντονη καπήλευση, κυρίως για λόγους ρατσισμού και ισλαμοφοβίας. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι προεκλογικές αφίσες τους απεικόνιζαν γυναίκες με μπικίνι και το μήνυμα έλεγε ότι με τους μετανάστες θα το χάσουμε αυτό και θα χρειαστεί να καλυφθούμε. Αυτό είναι ένα σήμα κινδύνου για το πώς οικειοποιούνται θέματα όπως η θέση της γυναίκας με υποκριτικό τρόπο γιατί από κάτω είναι σεξιστές και ομοφοβικοί. Η ίδια η Λεπέν που προβάλλεται ως φιλελεύθερη και δυναμική γυναίκα όταν έρχεται η ώρα κατεβαίνει σε πορείες «υπέρ της ζωής» που αμφισβητούν το δικαίωμα στις αμβλώσεις, δεν έχει βάλει ευθέως θέμα αλλά τσαλαβουτάει και σε αυτό το ακροατήριο. Από εκεί και πέρα το ότι δεν αρκεί να είσαι γυναίκα για να παίζεις έναν θετικό ρόλο στην κοινωνία, το ξέρουμε από την εποχή της Θάτσερ.
Θα τελειώσω με μια πικρή διατύπωση που έχεις στην εισαγωγή του βιβλίου, ότι «βρισκόμαστε στο πιο εκτεταμένο διεθνώς κύμα προέλασης της ακροδεξιάς από τη δεκαετία του 1930». Έχει βάση τελικά ο παραλληλισμός με τον Μεσοπόλεμο που επανέρχεται συχνά στον δημόσιο λόγο;
Το έγραψα με μια διττή έννοια. Από τη μια επαγρύπνηση γιατί παρά τις διαφορές που υπάρχουν με το Μεσοπόλεμο δε μπορούμε να παραβλέψουμε τις ανατριχιαστικές ομοιότητες, δηλαδή το πώς μια οικονομική κρίση και η καταβαράθρωση του κέντρου που διαχειρίστηκε την κρίση έδωσε τη δυνατότητα στον φασισμό να ανέβει. Και σήμερα μετά από μια οικονομική κρίση, στην αρχή οι λαϊκές τάξεις στ’ αριστερά πήγαν, έβγαλαν τον Τσίπρα στην Ελλάδα, είχαμε Podemos στην Ισπανία, παραλίγο να βγει στον Κόρμπιν στη Μεγάλη Βρετανία, εκλέχτηκε ο Ολάντ ως αντι – Μέρκελ για να γίνει τελικά Μερκολαντ. Η απογοήτευση έσπρωξε κόσμο στην ακροδεξιά. Από την άλλη, τα κύματα έρχονται και φεύγουν, δεν είναι αιώνια. Η κατάληξη του φασισμού ήταν να υψωθεί η κόκκινη σημαία στο Ραιχσταγκ με πολλές θυσίες, όμως, και εκατομμύρια νεκρούς.
Ελπίζω πως σήμερα δε θα φτάσουμε εκεί. Εξάλλου και οι Ευρωεκλογές είχαν κι άλλα μηνύματα, το Vox στην Ισπανία δεν ανέβηκε όσο περίμεναν και η Αριστερά τα πήγε σχετικά καλά. Στην Σουηδία και τη Φιλανδία τα ακροδεξιά κόμματα που συμμετείχαν στη νεοφιλελεύθερη πολιτική συρρικνώθηκαν. Άρα, η πραγματικότητα δεν είναι μονόχρωμη και ελπίζω να επικρατήσουν οι φωτεινότερες αποχρώσεις της.
Πηγή: news247.gr
Γλαύκα εις Αθήνας κομίζει η απόφαση της Ισραηλινής Κνέσετ
Η πραγματικότητα των πολιτικών και του οράματος του ισραηλινού κατοχικού κράτους δεν θα ανταποκριθεί σε καμία πολιτική λύση που θα θέσει τέλος στην αποικιοκρατία, ούτε θα σταματήσει τη γενοκτονική επίθεση και τα συνεχή εγκλήματά του, που είναι ανεξάντλητα στη σύγχρονη Ιστορία των λαών πάνω στην προσπάθειά του να επιβάλει το κράτος της Ιουδαίας και της Σαμάρειας αντί του παλαιστινιακού κράτους.
Πρέπει, ως εκ τούτου, να είμαστε προσεκτικοί σχετικά με το όραμά τους να χωρίσουν τη Λωρίδα της Γάζας από τη Δυτική Όχθη συμπεριλαμβανομένης της Ιερουσαλήμ, που θα έπρεπε να αποτελεί μοναδικό τμήμα της παλαιστινιακής επικράτειας.
Πρέπει επίσης να είμαστε προσεκτικοί ώστε να μην επαναλάβουμε προηγούμενες εμπειρίες που οδήγησαν μόνο σε αυτό που έχουμε φτάσει τώρα. Όχι, βεβαίως, επειδή το θελήσαμε αλλά επειδή έγινε πραγματικότητα εξαιτίας των πολιτικών των ΗΠΑ και της κυβέρνησης του Ισραήλ που αρνείται όλες τις συμφωνίες και τις θεωρεί άκυρες ενώ ασχολείται με τη συζήτηση «μονοπατιών για την ασφάλεια» και «οικονομικές λύσεις» ενόψει του πολιτικού σχεδίου επίτευξης ενός αποτυχημένου κράτους μετά τις συμφωνίες του Όσλο και την απουσία ενός σαφούς πολιτικού ορίζοντα που υιοθετεί εναλλακτικές προτάσεις.
Τώρα, μετά την απόφαση της Κνεσέτ την Πέμπτη, 18 Ιουλίου (σ. μτφρ. κατά της ίδρυσης παλαιστινιακού κράτους με 68 ψήφους υπέρ και 9 κατά) που επιβεβαίωσε ό,τι ανέφερα στην αρχή του άρθρου, δεν υπάρχει χρόνος και λόγος για την έκδοση καταδικαστικών ανακοινώσεων και κατακραυγής της προαναφερθείσας απόφασης, η οποία ρίχνει το φύλλο συκής από αυτούς που απέρριψαν το Κράτος της Παλαιστίνης και τη λύση δύο κρατών σύμφωνα με τις προτάσεις του ΟΗΕ.
Αντίθετα, πρόκειται για μία προσπάθεια να ολοκληρωθεί ένα σχέδιο και ένα όραμα καταστροφής της παλαιστινιακής οντότητας στη βάση του δικαιώματος της αρχής της αυτοδιάθεσης των αρχικών ιδιοκτητών της γης και το δικαίωμά τους σε ένα πλήρως κυρίαρχο κράτος, το οποίο ζητούν οι αποφάσεις του ΟΗΕ όπως επιβεβαιώθηκε και με την απόφαση που εξέδωσε το 2012 αλλά και με εκείνη που ψηφίστηκε τον περασμένο Μάιο.
Η προσπάθεια να νομοθετήσουν το όραμά τους νομικά μέσω μιας κοινοβουλευτικής απόφασης επιβεβαιώνει για μια ακόμη φορά την απόλυτη εχθρότητα προς τον λαό μας, την απόλυτη απόρριψη της ενσάρκωσης της παλαιστινιακής εθνικής ταυτότητας στην πατρίδα μας και την αναγωγή της Παλαιστίνης εκτός του νόμου από μέρους τους, προβάλλοντας όλα αυτά στα αποτελέσματα που προκύπτουν από την ίδια την ύπαρξη των Παλαιστινίων.
Θεωρώ, έτσι, πως αυτό που απαιτείται τώρα, είναι η Διακήρυξη του Κράτους της Παλαιστίνης ως κράτος υπό κατοχή, σύμφωνα με τις αποφάσεις του ΟΗΕ και σύμφωνα με τις αποφάσεις παλαιστινιακών θεσμών, όπως το Παλαιστινιακό Εθνικό Συμβούλιο και το Κεντρικό Συμβούλιο της Οργάνωσης Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης (PLO), ειδικά μετά την ανακοίνωση του Νετανιάχου ότι οι Συμφωνίες του Όσλο έχουν τεθεί σε ισχύ και εφαρμόζονται.
Η επικείμενη επίσκεψη του Νετανιάχου στις Ηνωμένες Πολιτείες, μετά από εκείνη που πραγματοποίησε το 2015 εκφωνώντας ομιλία στο Κογκρέσο προκαλώντας αντιδράσεις, θα διαδραματιστεί σε μια ευαίσθητη στιγμή κατά την οποία κλιμακώνεται ο ισραηλινός πόλεμος γενοκτονίας και εθνοκάθαρσης προκαλώντας μια μεγάλη και επικίνδυνη επιδείνωση της κατάστασης σε βάρος του παλαιστινιακού λαού μας, ειδικά με την διάπραξη εγκλημάτων πολέμου στη Γάζα και στα κατεχόμενα της Δυτικής Όχθης.
Η υποδοχή του Νετανιάχου από το αμερικανικό Κογκρέσο και την κυβέρνηση των ΗΠΑ αντανακλά την πολιτική ταύτιση των δύο πλευρών και ως προς την απόρριψη της ίδρυσης ενός ανεξάρτητου, δημοκρατικού παλαιστινιακού κράτους κυρίαρχου σε όλα τα κατεχόμενα εδάφη με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ. Σε αυτό το πλαίσιο, όλες οι συζητήσεις της σημερινής κυβέρνησης των Ηνωμένων Πολιτειών δεν διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνες της προηγούμενης κυβέρνησης Τραμπ και το όραμά του για ένα παλαιστινιακό κράτος που θα θυμίζει «ελβετικό τυρί» και θα στερείται ουσιαστικής κυριαρχίας. Ενώ τώρα αυτό που σχεδιάζεται αφορά και την απομόνωση της Γάζας μετά από όλη αυτή την καταστροφή, τις δολοφονίες που κάνουν την περιοχή αβίωτη και αποτελούν θέμα αντιπαράθεσης για την επόμενη «επόμενη μέρα» της εγκληματικής επίθεσης που συνεχίζεται ως σήμερα, με τον Νετανιάχου να ορθώνει εμπόδια σε κάθε πιθανή συμφωνία εκεχειρίας και ανταλλαγής κρατουμένων.
Αυτό προστίθεται στην ομοιότητα όσον αφορά την προσέγγιση της μεγάλης ρατσιστικής αποικιοκρατικής σκέψης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ. Και οι δύο προσεγγίσεις ουσιαστικά πηγάζουν από τις διασταυρώσεις της πολιτικής σκέψης που βασίστηκε στην εθνοκάθαρση, τον εκτοπισμό και τις ρατσιστικές πρακτικές δημογραφικής αλλοίωσης ώστε να εγκατασταθούν ομάδες εποίκων προς αντικατάσταση των αυτοχθόνων και στις δύο περιοχές, (Αμερική και Παλαιστίνη) παρά την γεωγραφική τους απόσταση.
Τώρα, λοιπόν, απαιτείται, μπροστά σε αυτήν τη νέα, παλιά πραγματικότητα, (που ξεκαθαρίζει ολοένα και περισσότερο καθημερινά ακόμη και σε εκείνους εθελοτυφλούσαν για τις επικέιμενες λύσεις) να ληφθούν όλα τα απαραίτητα μέτρα, με συνειδητή και ειλικρινή καρδιά και μυαλό προς την ενσάρκωση της ενότητας όλου του παλαιστινιακού λαού με δημοκρατικό τρόπο εντός του πλαισίου της Οργάνωσης Απελευθέρωσης της Παλαιστίνης, με το διεθνές καθεστώς που απολαμβάνει ως νόμιμος εκπρόσωπος. Πρέπει επίσης να συγκλιθεί το Εθνικό ή το Κεντρικό Συμβούλιο στην περίπτωση που δεν καταστεί δυνατή η σύγκληση του πρώτου σε πλήρη σύνθεση ώστε να εκπροσωπούνται όλοι οι Παλαιστίνιοι πατριώτες, ειδικά οι νέοι και οι ανεξάρτητοι, μαζί με τις φατρίες, τις λαϊκές δυνάμεις και τους πολιτικούς θεσμούς για να συμφωνήσουν σε ένα όραμα και σε ένα πρόγραμμα δράσης καθώς και στα εργαλεία που θα χρειαστούν για την αντιμετώπιση των σημερινών προκλήσεων, της σοβαρότητας της κατάστασης , του μέλλοντος του λαού μας και της εθνικής μας υπόθεσης.
Και να εντείνουν τις διεθνείς καμπάνιες αλληλεγγύης κατά του κατοχικού κράτους και όλων των μορφών Απαρτχάιντ, της με το δίκαιο αγώνα του παλαιστινιακού λαού μας ενάντια στην αποικιοκρατική κατοχή και όλες τις μορφές Απαρτχάιντ, «υπεροχής» (supremacy) και των εγκλημάτων πολέμου που διαπράττονται.
Πηγή: kosmodromio.gr
- Τελευταια
- Δημοφιλή