Προκήρυξη - ανακοίνωση της Κομμουνιστικής Τάσης για τις επείγουσες μορφές αλληλεγγύης στους χιλιάδες πρόσφυγες και τις αναγκαίες ταξικές και πολιτικές διεκδικήσεις.

Ο καπιταλισμός δείχνει το πιο αποκρουστικό του πρόσωπο στους πρόσφυγες που προσπαθούν να διασχίσουν τα ευρωπαϊκά σύνορα για να σωθούν από την πολεμική φρίκη της Συρίας. Η διαρκής και κλιμακούμενη επίδειξη αναλγησίας, κυνισμού και ξενοφοβίας είναι - χωρίς καμία εξαίρεση - η κοινή απάντηση των ευρωπαϊκών αστικών τάξεων και των ευρωπαϊκών αστικών κρατών στο δράμα εκατοντάδων χιλιάδων απελπισμένων ανθρώπων.

Οι ευρωπαίοι καπιταλιστές είναι διπλά υπεύθυνοι γι’ αυτό το δράμα. Με τη διαχρονική ιμπεριαλιστική εκμετάλλευση των πλουτοπαραγωγικών πηγών της ευρύτερης περιοχής της Μέσης Ανατολής και τις κάθε είδους ιμπεριαλιστικές επεμβάσεις στα εσωτερικά ζητήματα των χωρών της, δημιούργησαν την αιτία για πολέμους που διώχνουν ανθρώπους μαζικά απ’ τις εστίες τους. Και τώρα που τα θύματα τους «χτυπούν την πόρτα» διεκδικώντας την επιβίωση, οι ευρωπαίοι καπιταλιστές ορθώνουν φράγματα στη μια χώρα μετά την άλλη, σπρώχνοντας τα θύματά τους ξανά στη φυσική εξόντωση.

Η κυνική αδιαφορία για τη ζωή εκατοντάδων χιλιάδων προσφύγων, η αντιμετώπισή τους σαν ένα «περιττό βάρος» και η χρησιμοποίησή τους στο παιχνίδι των ενδοκαπιταλιστικών ανταγωνισμών δεν αντιπροσωπεύουν μια «κακή στιγμή» της Ευρωπαϊκή Ένωσης και του ευρωπαϊκού καπιταλισμού. Εκφράζουν αυθεντικά τη βάρβαρη φύση τους. Αποδεικνύουν πως εβδομήντα χρόνια μετά τη βαρβαρότητα του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, ο καπιταλισμός παραμένει ασυμβίβαστος με κάθε έννοια «ανθρωπισμού».

Η ελληνική επικράτεια είναι σήμερα ένα από τα βασικά πεδία στα οποία ξετυλίγεται το δράμα των προσφύγων και η βαρβαρότητα του ευρωπαϊκού καπιταλισμού. Στο σύνολό τους ευρωπαίοι καπιταλιστές πιέζουν την ελληνική κυβέρνηση να μετατρέψει τη χώρα σ’ ένα απέραντο στρατόπεδο συγκέντρωσης προσφύγων και να αποτρέψει την είσοδο χιλιάδων άλλων, με επίδειξη περισσότερης κατασταλτικής «πυγμής». Οι αστικές κυβερνήσεις της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης πιέζοντας ακόμα περισσότερο την ελληνική κυβέρνηση, έχουν κλείσει τα σύνορά τους. Έτσι κατήργησαν στην πράξη την περίφημη Συνθήκη Σένγκεν και καταπάτησαν κάθε υφιστάμενη έννοια ελεύθερης διέλευσης εντός των συνόρων της ΕΕ, αναδεικνύοντας γυμνό το αυταρχικό και αντιδημοκρατικό της πρόσωπο.

Από τη δική της πλευρά η ελληνική κυβέρνηση πασχίζει να συμμορφωθεί με τις αντιδραστικές υποδείξεις της ΕΕ, ξεκινώντας ήδη την «επαναπροώθηση» των προσφύγων και εξωραΐζει την εμπλοκή του ΝΑΤΟ, η οποία εκφράζει τη συλλογική ιμπεριαλιστική βούληση για επίδειξη σκληρής στρατιωτικής καταστολής ενάντια σε βασανισμένους κατατρεγμένους ανθρώπους. Ταυτόχρονα επιχειρεί να τους μετατρέψει κυνικά σ’ ένα «χαρτί» για τη διαπραγμάτευση με τους δανειστές του ελληνικού κράτους. Την ίδια στιγμή, ο σκληρός αντιδραστικός πυρήνας του ελληνικού κεφαλαίου στη Ν.Δ και τα άλλα αστικά κόμματα, που ανησυχεί επειδή το προσφυγικό έχει μετατραπεί αντικειμενικά σε ένα ακόμα μεγάλο «αγκάθι» στην απελπισμένη του προσπάθεια του ελληνικού καπιταλισμού να παραμείνει στην Ευρωζώνη, «ουρλιάζει» αξιώνοντας από τη κυβέρνηση μια ακόμα πιο αποφασιστική, δηλαδή κυνικότερη και πιο απάνθρωπη μεταχείριση των προσφύγων.

Η εργατική τάξη της Ελλάδας πρέπει να μείνει μακριά από το αντιδραστικό δηλητήριο και τους κυνικούς υπολογισμούς των αστών και της κυβέρνησης. Οι εργαζόμενοι, οι νέοι, οι άνεργοι και οι συνταξιούχοι, σαν θύματα της καπιταλιστικής βαρβαρότητας σε καιρό «ειρήνης», είμαστε στην ίδια πλευρά με τα θύματα της καπιταλιστικής βαρβαρότητας σε καιρό πολέμου. Οι πρόσφυγες είναι ταξικά αδέλφια και σύμμαχοί μας στον αγώνα ενάντια στον ιμπεριαλισμό και τον καπιταλισμό.

Αυτή η παραδοχή όμως δεν είναι μια ωραία συναισθηματική φράση. Από αυτήν απορρέουν συγκεκριμένα ταξικά και πολιτικά καθήκοντα. Ο μόνος τρόπος για να σωθούν από την πείνα και τις ασθένειες τα αδέλφια μας και σύμμαχοι στον αγώνα ενάντια στην καπιταλιστική βαρβαρότητα πρόσφυγες που έχουν εγκλωβιστεί στην Ελλάδα, είναι η μαζική και οργανωμένη αλληλεγγύη από την εργατική τάξη, τη νεολαία και τις μαζικές τους οργανώσεις. Δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι του μόχθου και νέοι, μήνες τώρα, δείχνουν έμπρακτα το παράδειγμα της αλληλεγγύης. Είναι άμεση ανάγκη, η αλληλεγγύη αυτή να λάβει χαρακτήρα οργανωμένου κινήματος και να εκφραστεί με τους ακόλουθους τρόπους.

- Κοινή αλληλέγγυα δράση όλων των εργατικών, νεολαιίστικων και αριστερών οργανώσεων, παρατάξεων και κομμάτων. Να δημιουργηθεί ένα ενιαίο δίκτυο αλληλεγγύης στους πρόσφυγες που θα αναλάβει τη συγκέντρωση και διανομή τροφίμων, ρούχων, ιατροφαρμακευτικού υλικού και ειδών πρώτης ανάγκης. Οι συνδικαλιστικές ενώσεις των υγειονομικών πρέπει οργανωμένα να μεριμνήσουν για την περίθαλψη των αρρώστων.

- Οι αριστερές δημοτικές διοικήσεις στις μεγάλες πόλεις πρέπει άμεσα να παραχωρήσουν δημοτικές αίθουσες και να τις διαμορφώσουν κατάλληλα για την υγιή και ασφαλή διαμονή των προσφύγων. Οι μαζικές συνδικαλιστικές και πολιτικές οργανώσεις της εργατικής τάξης και της νεολαίας, θα πρέπει να μεριμνήσουν για την περιφρούρηση των χώρων αυτών από τις επιθέσεις των φασιστών.

Ταυτόχρονα, το επείγον ζήτημα της προστασίας των προσφύγων θα πρέπει να προστεθεί στα αιτήματα των απεργιακών κινητοποιήσεων του εργατικού κινήματος ενάντια στο ασφαλιστικό και τα υπόλοιπα προαπαιτούμενα του τρίτου Μνημονίου. Στην επερχόμενη 48ωρη γενική απεργία, η ΓΣΕΕ, η ΑΔΕΔΥ και τα Εργατικά Κέντρα θα πρέπει να προβάλουν σχετικά με το προσφυγικό ζήτημα τις ακόλουθες διεκδικήσεις:

- Ανοικτά ευρωπαϊκά σύνορα για όλους τους πρόσφυγες - Να γκρεμιστεί ο φράχτης του Έβρου – Καμία εμπλοκή του ΝΑΤΟ και του στρατού στο προσφυγικό ζήτημα - Να διευκολυνθεί με κάθε δυνατό τρόπο από το κράτος η διέλευση των προσφύγων από τα ευρωπαϊκά σύνορα και να καταστεί ασφαλής – Να τους χορηγηθούν ταξιδιωτικά έγγραφα για τις χώρες που θα επιλέξουν οι ίδιοι σαν προορισμό – Να παύσει κάθε εγκλεισμός πρόσφυγα και μετανάστη σε χώρους κράτησης με την κατηγορία της «παράνομης εισόδου σε ευρωπαϊκή χώρα».

- Μέριμνα και κονδύλια από όλα τα ευρωπαϊκά κράτη για τη σίτιση, τη στέγαση, τον ιματισμό και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη όλων των προσφύγων. Άμεση εύρεση των αναγκαίων πόρων μέσα από την δραστική περικοπή των στρατιωτικών δαπανών. Πλήρης και ισότιμη εφαρμογή της εργατικής και κοινωνικής νομοθεσίας των ευρωπαϊκών κρατών για όλους τους πρόσφυγες και μετανάστες.

- Έξοδος της Ελλάδας από το ΝΑΤΟ και διακοπή κάθε ελληνικής συνδρομής ή συμμετοχής σε επεμβάσεις στη Συρία και τη Μέση Ανατολή. Καμία ιμπεριαλιστική ανάμιξη στη Συρία. Άμεση παύση των βομβαρδισμών από κάθε ξένη δύναμη, άμεσο σταμάτημα της χρηματοδότησης και κάθε μορφής εξωτερικής στρατιωτικής ενίσχυσης στις αντιμαχόμενες πλευρές. Διαγραφή του εξωτερικού χρέους της Συρίας και γενναία, άτοκη διεθνή βοήθεια για την άμεση ανοικοδόμηση της χώρας.

Τα εργατικά συνδικάτα, οι ενώσεις της νεολαίας και τα αριστερά κόμματα πρέπει να απευθύνουν μια έκκληση για κοινή δράση στο ευρωπαϊκό εργατικό κίνημα γύρω από αυτά τα αιτήματα. Μόνο ένα συντονισμένο, μαζικό πανευρωπαϊκό κίνημα της εργατικής τάξης και της νεολαίας μπορεί να σώσει τους κατατρεγμένους πρόσφυγες από τη βαρβαρότητα των αστικών κρατών και τις ξενόφοβες, ρατσιστικές διαθέσεις των ευρωπαϊκών αρχουσών τάξεων. Ένα κίνημα που ταυτόχρονα θα ανοίγει το δρόμο για μια Ευρώπη χωρίς λιτότητα και αυταρχισμό, για μια αληθινά ενωμένη, Σοσιαλιστική Ευρώπη.

πηγη: marxismos.com

«Θα κάτσω στο ίδιο τραπέζι και με τον διάβολο, αλλά δεν θα πουλήσω και την ψυχή μου». Τάδε έφα Αλέξης Τσίπρας στη συνέντευξη του στον γνωστό και μη εξαιρετέο Νίκο Χατζηνικολάου.

Η απά­ντη­ση αφο­ρού­σε ερω­τή­σεις για τα μυ­στι­κο­φα­νε­ρά ρα­ντε­βού με τον ιδιο­κτή­τη του ΔΟΛ και επί­σης γνω­στό για τον εκ­δο­τι­κό και πα­ρα­σκη­νια­κό βίο και την πο­λι­τεία του, Σταύ­ρο Ψυ­χά­ρη. Ο Τσί­πρας επι­μέ­νει να ισχυ­ρί­ζε­ται ότι ενώ μπο­ρεί να κά­θι­σε στο τρα­πέ­ζι των συ­νο­μι­λιών, των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων, των συ­ζη­τή­σε­ων και των γευ­μά­των – ή των... εσπρέ­σο – με τον διά­βο­λο, η συ­να­να­στρο­φή δεν τον μό­λυ­νε, δεν τον επη­ρέ­α­σε, δεν τον έκανε να βάλει, σαν άλλος Φά­ουστ, πω­λη­τή­ριο στην ψυχή του για τα επό­με­να, πολλά χρό­νια ή και αιω­νί­ως.

Αλή­θεια, κύριε Πρω­θυ­πουρ­γέ;

Ο Τσί­πρας ξε­πού­λη­σε την υπό­θε­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς που ανήλ­θε με λαϊκή εντο­λή αντι­λι­τό­τη­τας και ανα­τρο­πής του μνη­μο­νί­ου, δια­λύ­ο­ντας το κόμμα του, πα­ρα­βιά­ζο­ντας κα­τα­στα­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες και συλ­λο­γι­κές απο­φά­σεις, συ­ντρί­βο­ντας εύ­λο­γες ελ­πί­δες και με­γά­λες προσ­δο­κί­ες, απο­διορ­γα­νώ­νο­ντας τα υπο­λείμ­μα­τα της πί­στης στην πο­λι­τι­κή και τη μα­ζι­κή δράση. Όλα αυτά έγι­ναν με αντάλ­λαγ­μα τη δια­τή­ρη­ση του, την προ­σω­πι­κή του δια­τή­ρη­ση, στην εξου­σία και τον πρω­θυ­πουρ­γι­κό θώκο και την από­πει­ρα γε­νι­κευ­μέ­νης απο­γο­ή­τευ­σης και απο­στρά­τευ­σης της κοι­νω­νί­ας. Δίπλα στον Τσί­πρα στοι­χί­στη­καν και όλοι εκεί­νοι που ήταν σαν έτοι­μοι από καιρό για το πω­λη­τή­ριο αξιών και αρχών και αγώ­νων, με αντί­τι­μο κά­ποιο από τα κο­κα­λά­κια της μι­κρής και με­γά­λης εξου­σί­ας, της μι­κρής και με­γά­λης πίτας που δια­μοι­ρά­ζε­ται σε αυτή την άκρη της Ευ­ρώ­πης.

Από αυτήν την πίτα πα­ρα­δο­σια­κά, στα­θε­ρά, σχε­δόν ατα­λά­ντευ­τα, έπαιρ­νε με­ρί­διο (και) ο ΔΟΛ. Είναι φα­νε­ρό ότι θέλει να δια­τη­ρή­σει αυτό το ση­μα­ντι­κό κομ­μά­τι της πίτας και επι­στρα­τεύ­ο­νται όλα τα μέσα. Μέσα όμως που του πα­ρεί­χε ο ίδιος ο Τσί­πρας, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας στον τι­μο­νιέ­ρη του δια­λυ­μέ­νου, δη­μο­σιο­γρα­φι­κού κα­ρα­βιού, ιδιαί­τε­ρο ρόλο και θέση στη δη­μό­σια σκηνή, – εξ ου και τα κρυ­πτο­φα­νε­ρά ρα­ντε­βού – πέρα και έξω όμως από την κουλ­τού­ρα που υπο­τί­θε­ται θα κου­βα­λού­σε ένας νέος (και στην ηλι­κία) ηγέ­της, ο οποί­ος όμως έχει πα­ρα­δε­χθεί δη­μό­σια ότι κου­βα­λά­ει και μια κά­ποιου εί­δους οίηση. Αυτή η ομο­λο­γία ίσως εξη­γεί πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρα για τα πραγ­μα­τι­κά κί­νη­τρα και τα ελα­τή­ρια του Τσί­πρα στις συ­να­ντή­σεις με τον Ψυ­χά­ρη, κα­τά­στα­ση που ο κα­πνός από το μπα­ράζ πυρών ανά­με­σα στην Ηρώ­δου Ατ­τι­κού και τη Μι­χα­λα­κο­πού­λου θο­λώ­νει και συ­σκο­τί­ζει.

 Αλλά ο ΔΟΛ δεν είναι ο μόνος δια­βο­λά­κος στον χορό κοι­νω­νι­κού θα­νά­του που έχουν στή­σει επτά χρό­νια τώρα, ντό­πιες και ξένες κε­φα­λαιου­χι­κές δυ­νά­μεις στην Ελ­λά­δα. Ο Τσί­πρας συ­νο­μί­λη­σε, συ­ζή­τη­σε, δια­πραγ­μα­τεύ­τη­κε (ακόμη και... 17 ώρες!) με όλους αυ­τούς, ντό­πιους και ξέ­νους, πέρα από όσα ο θε­σμι­κός του ρόλος, είτε στην αντι­πο­λί­τευ­ση είτε στην κυ­βέρ­νη­ση επι­τάσ­σει. Και τα απο­τε­λέ­σμα­τα είναι απτά, ορατά, κα­θη­με­ρι­νά, υλο­ποιού­νται και ξε­δι­πλώ­νο­νται μπρο­στά στα μάτια όλων. Και φυ­σι­κά δεν μπο­ρεί να κρύ­βε­ται ο πρω­θυ­πουρ­γός πίσω από διαρ­ρο­ές, από νον πέ­η­περ, από σκιές ή γε­λά­κια ή έμ­με­σες, πα­ρά­ται­ρες απει­λές χωρίς αντι­κεί­με­νο. Στο μόνο που είχε ένα δίκιο ήταν όταν ανέ­φε­ρε πως δεν θα κρί­νε­ται για όσα λέει, αλλά για όσα πράτ­τει. Όσα πράτ­τει ή μέλ­λε­ται να πρά­ξει στο ασφα­λι­στι­κό, στο φο­ρο­λο­γι­κό, στο αγρο­τι­κό, στο προ­σφυ­γι­κό, σε όλα τα θέ­μα­τα όπου (...χωρίς να που­λή­σει την ψυχή του στον διά­βο­λο...) ακο­λου­θεί πιστά την πιο σκλη­ρή, συ­ντη­ρη­τι­κή, νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη και ακραία ατζέ­ντα.

Επο­μέ­νως, όντως πρέ­πει να κοπεί επι­τέ­λους και η πλάκα για το δη­μο­ψή­φι­σμα. Η πλάκα που κάνει ο ίδιος ο Τσί­πρας, που υπο­στη­ρί­ζει ξε­διά­ντρο­πα ότι πα­ρα­μέ­νει ο... εγ­γυ­η­τής(!!!) της λαϊ­κής ετυ­μη­γο­ρί­ας και ο... γνή­σιος εκ­φρα­στής (!!!) του ΟΧΙ. Κυ­βερ­νώ­ντας με την ατζέ­ντα, ακόμη και με τους αν­θρώ­πους του ΝΑΙ, στα κρί­σι­μα πόστα (Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος, για πα­ρά­δειγ­μα), ο πρω­θυ­πουρ­γός πού­λη­σε και σε αυτό το ση­μείο όλα τα κοι­νω­νι­κά και πο­λι­τι­κά επί­δι­κα και δια­κυ­βεύ­μα­τα, εκτός πάντα από την αμό­λυ­ντη και αγ­γε­λι­κή ψυχή του.

πηγη: rproject.gr

Το ISIS ξεπήδησε από τις προδομένες ελπίδες της Αραβικής Άνοιξης

Στον απόηχο των επιθέσεων της 13ης Νοέμβρη στο Παρίσι, μεγάλο μέρος της Αριστεράς έχει συνδέσει την άνοδο του Ισλαμικού Κράτους του Ιράκ και της Συρίας (ISIS) με την όξυνση της ιμπεριαλιστικής βίας στη Μέση Ανατολή.

Ο πόλεμος και ο ιμπεριαλισμός, από τη μία πλευρά, και η επέκταση της τζιχαντιστικής τρομοκρατίας, από την άλλη, συνδέονται με έναν αμφίδρομο εναγκαλισμό της βίας και της καταστροφής. "Η ιμπεριαλιστική αγριότητα και η ισλαμική αγριότητα, τρέφουν η μια την άλλη", υποστήριξε αμέσως μετά τις επιθέσεις του Παρισιού το γαλλικό Νέο Αντικαπιταλιστικό κόμμα (NPA). Για να σπάσει αυτή η αλληλουχία μηδενιστικού θανάτου, θα πρέπει να αντιταχθούμε στις ξένες επεμβάσεις, να θέσουμε τέλος στην ιμπεριαλιστική βία και να σταματήσουμε τη συνεχιζόμενη λεηλασία του πλούτου των χωρών της Μέσης Ανατολής, της Αφρικής και οπουδήποτε αλλού.

Αναμφίβολα, η βασική λογική αυτού του επιχειρήματος είναι εντυπωσιακή. Όμως όσον αφορά την ερμηνευτική και αναλυτική της αξία, αυτού του είδους η ανάλυση δεν μας οδηγεί πολύ μακριά. Πάσχει από τη γενικολογία και την αφαιρετικότητα - μας λέει λίγα πράγματα για την ιδιαιτερότητα της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου, ή τη φύση του ISIS ως κίνημα. Αποδίδοντας στο ISISχαρακτηριστικά αυτοματισμού ή θεωρώντας το μια αντανάκλαση του ιμπεριαλισμού, κινδυνεύουμε να χάσουμε την ουσία, δηλαδή το πλαίσιο και την ιστορία που έχει διαμορφωθεί από τη θεαματική ανάπτυξη της οργάνωσης.

Γιατί η απάντηση στην επιθετικότητα της Δύσης και στην κατάσταση στο Ιράκ, τη Συρία, και αλλού στη γύρω περιοχή παίρνει αυτή την ξεχωριστή ιδεολογική και πολιτική μορφή; Τι εξηγεί τη στήριξη που βρίσκει το ISIS τόσο στο έδαφος του Αραβικού κόσμου όσο και της Ευρώπης; Εν ολίγοις: γιατί τώρα και γιατί με αυτόν τον τρόπο;

Η πραγματική ημερομηνία γέννησης της ανόδου του ισλαμικού κράτους πρέπει να εντοπιστεί στη διαδρομή των αραβικών εξεγέρσεων που ξέσπασαν τη διετία 2011-2012. Αυτές οι εξεγέρσεις αντανακλούσαν μια τεράστια ελπίδα, μια ελπίδα που πρέπει να συνεχίσουμε να υπερασπιζόμαστε. Ήρθαν αντιμέτωπες με την καταστολή και τελικά με την ανατροπή τους, αδυνατώντας να εμβαθύνουν σε θεμελιώδη ζητήματα. Πάνω σε αυτό το ρήγμα πάτησαν οι ισλαμικές ομάδες. Η άνοδός τους πήρε τη μορφή απόκρουσης αυτών των εξεγέρσεων καθώς και των λαϊκών δημοκρατικών διεκδικήσεων που οι ίδιες (οι εξεγέρσεις) αντιπροσώπευαν.

Η εξέλιξη δεν ήταν νομοτελειακή. Το αντίθετο μάλιστα, καθώς τα εμπόδια που αντιμετώπισαν οι εξεγέρσεις, δημιούργησαν ένα κενό που αναγκαστικά καλύφθηκε από κάτι άλλο.

Η κοσμοθεωρία του ISIS είναι μια ιδεολογική έκφραση αυτής της νέας πραγματικότητας. Για να είμαστε σαφείς, η άνοδος του ISIS δεν μπορεί να εξηγηθεί απλά ως αποτέλεσμα της ιδεολογίας ή της θρησκείας, όπως πολλοί δυτικοί σχολιαστές φαίνεται να πιστεύουν. Υπάρχουν ουσιαστικές κοινωνικές και πολιτικές ρίζες που εξηγούν την ανάπτυξη της οργάνωσης.

Μια σοβαρή ανάλυση αυτής της ιδεολογικής έκφρασης, θα μας βοηθούσε να κατανοήσουμε πώς οι διάφοροι αλληλοδιαπλεκόμενοι παράγοντες - η καταστροφική εξάπλωση του θρησκευτικού σεχταρισμού, η ισοπεδωτική καταστολή στη Συρία και το Ιράκ, καθώς και τα συμφέροντα των διαφόρων περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή - έχουν επωάσει από κοινού την άνοδο του ISIS.

Πρόκειται για τη διαλεκτική μιας υποχώρησης: η ανάπτυξη του ISIS τροφοδοτήθηκε -και ταυτόχρονα τροφοδότησε- από την αδυναμία υλοποίησης των φιλοδοξιών του 2011, καθώς η περιοχή είχε φτάσει στο ναδίρ πολλαπλών και βαθιών κρίσεων. Ενώ είναι προφανές ότι το ISIS έχει δημιουργήσει μια παραπλανητική ιδεολογική πλαισίωση αυτών των κρίσεων, την ίδια στιγμή είναι αυτή ακριβώς η πλαισίωση που, για κάποιους, αντηχεί βιωμένες εμπειρίες και μια αντίληψη του κόσμου που νοηματοδοτεί την έκδηλη αίσθηση του χάους και της καταστροφής. Οι αλληλοτροφοδοτούμενες πτυχές αυτής της διαδικασίας είναι που καθιστούν τη συγκυρία εξαιρετικά επικίνδυνη.

Τα φαντάσματα του 2011

Οι ανακατατάξεις που ξεκίνησαν με τις διαδηλώσεις στην Τυνησία και την Αίγυπτο το 2010 και το 2011, και στη συνέχεια εξαπλώθηκαν σε ολόκληρη την περιοχή, αποτέλεσαν τις πιο σημαντικές εξεγέρσεις στη Μέση Ανατολή των τελευταίων πενήντα χρόνων. Είναι σημαντικό να έχουμε κατά νου την αρχική υπόσχεση που περιείχαν αυτά τα κινήματα, σε μια εποχή που τόσοι πολλοί σπεύδουν να τα απορρίψουν ως εκ των προτέρων καταδικασμένα - ή ακόμη χειρότερα τα αντιμετωπίζουν ως αποτέλεσμα υποκινούμενων εξωτερικών συνομωσιών.

Οι διαμαρτυρίες αυτές προσέλκυσαν εκατομμύρια κόσμου σε μαζικές πολιτικές δράσεις, για πρώτη φορά εδώ και πολλές γενιές, κλονίζοντας βαθιά τις κατεστημένες δομές του κράτους και τους δεσμούς με τα καταπιεστικά καθεστώτα που υποστηρίζονται από τη Δύση. Ακόμα περισσότερο, από τη στιγμή που αυτά τα κινήματα είχαν τοπικό χαρακτήρα ο οποίος υποδήλωνε τις ομοιότητες και τις κοινές εμπειρίες των λαών της Μέσης Ανατολής. Η επίδρασή τους στην πολιτική συνείδηση και στις μορφές οργάνωσης παραμένει αισθητή σε ολόκληρο τον κόσμο.

Από την έναρξη αυτών των εξεγέρσεων, ήταν σαφές ότι τα ζητήματα που διακυβεύονταν ξεπερνούσαν κατά πολύ το απλουστευτικό σχήμα που πολλοί σχολιαστές επαναλάμβαναν: "δημοκρατία εναντίον δικτατορίας". Οι βαθύτεροι λόγοι που οδήγησαν τους ανθρώπους στο δρόμο ήταν στενά συνδεδεμένοι με τις μορφές του καπιταλισμού στην περιοχή: δεκαετίες νεοφιλελεύθερης οικονομικής αναδιάρθρωσης, οι επιπτώσεις της παγκόσμιας κρίσης, καθώς και οι τρόποι με τους οποίους τα αραβικά κράτη κυβερνήθηκαν από αυταρχικά, αστυνομικά και στρατιωτικά καθεστώτα υποστηριζόμενα για καιρό από τη Δύση.

Οι παράγοντες αυτοί πρέπει να εξεταστούν στο σύνολό τους, όχι ως μεμονωμένες ή ασύνδετες μεταξύ τους αιτίες. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι διαδηλωτές άρθρωσαν ρητά το σύνολο αυτών των λόγων ως αφορμή του θυμού τους. Οι υποβόσκουσες αιτίες έδειχναν όμως ότι τα βαθιά προβλήματα που αντιμετώπιζε ο αραβικός κόσμος δεν θα μπορούσαν ποτέ να λυθούν μέσω της απλής αντικατάστασης του κάθε μονάρχη.

Από την άλλη πλευρά, η προσπάθεια επικεντρώθηκε στο να αποτραπεί οποιαδήποτε απειλή για τις πολιτικές και οικονομικές δομές, στις οποίες πρόστρεξαν οι ελίτ –υποστηριζόμενες από τις δυτικές δυνάμεις και τους τοπικούς τους συμμάχους- επιδιώκοντας να αποσοβήσουν κάθε πιθανότητα αλλαγής. Αυτό έγινε με ποικίλα μέσα, με μια σειρά από πολιτικά πρόσωπα που ήρθαν να διαμορφώσουν τις αντεπαναστατικές διαδικασίες με διαφορετικό τρόπο σε κάθε χώρα.

Στο επίπεδο της οικονομικής πολιτικής, οι αλλαγές ήταν ελάχιστες, με τους χορηγούς από τη Δύση και τα διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα να επιμένουν στη συνέχιση των νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμιστικών μέτρων σε χώρες όπως η Αίγυπτος, η Τυνησία, το Μαρόκο και η Ιορδανία. Προϋπόθεση για τη συνέχιση αυτής της οικονομικής πολιτικής, ήταν η δημιουργία νέων νόμων και αποφάσεων έκτακτης ανάγκης που απαγόρευαν διαμαρτυρίες, απεργίες, και πολιτικά κινήματα.

Ταυτόχρονα, η πολιτική και στρατιωτική επέμβαση στην περιοχή επεκτάθηκε γρήγορα. Ο τεμαχισμός της Λιβύης που επήλθε μετά τη στρατιωτική επέμβαση της Δύσης και η υποκινούμενη από τη Σαουδική Αραβία συντριβή της εξέγερσης του Μπαχρέιν, υπήρξαν δύο γεγονότα κομβικής σημασίας αυτής της διαδικασίας. Το στρατιωτικό πραξικόπημα της Αιγύπτου τον Ιούλιο του 2013 σηματοδότησε επίσης ένα κρίσιμο σημείο στην ανασύσταση των παλαιών κρατικών δομών, και επιβεβαίωσε τον ολέθριο ρόλο των κρατών του Κόλπου στην απόκρουση των επαναστατικών διαδικασιών στην Αίγυπτο.

Ίσως ακόμα πιο σημαντικός παράγοντας (για την ενίσχυση του ISIS) υπήρξε το ότι η κοινωνική και φυσική καταστροφή που προκλήθηκε από το καθεστώς Άσαντ στη Συρία, συμπεριλαμβανομένων των εκατοντάδων χιλιάδων θανάτων και των εκατομμυρίων ανθρώπων που εκτοπίστηκαν εντός και εκτός συνόρων, ενίσχυσε περαιτέρω σε ολόκληρη την περιοχή την αίσθηση της απελπισίας που αντικατέστησε την αρχική αισιοδοξία του 2011.

Το ISIS και οι πρώιμες εκφάνσεις του παρέμεναν κατά κύριο λόγο ασύνδετοι με τις πρώτες φάσεις των εν λόγω εξεγέρσεων, τις μαζικές διαδηλώσεις, τις απεργίες και τα δημιουργικά κινήματα διαμαρτυρίας που συγκλόνισαν όλες τις αραβικές χώρες κατά τη διάρκεια του 2011. Πράγματι, το μόνο σχόλιο που το ISIS (εκείνη την εποχή γνωστό ως Ισλαμικό Κράτος του Ιράκ) θα μπορούσε να κάνει μετά την ανατροπή του Αιγύπτιου δικτάτορα Χόσνι Μουμπάρακ ήταν μια δήλωση προειδοποίησης εναντίον του κοσμικού κράτους, της δημοκρατίας, και του εθνικισμού, παροτρύνοντας τους Αιγύπτιους να μην «αντικαταστήσουν αυτό που είναι καλύτερο με αυτό που είναι χειρότερο.»

Ωστόσο, δεδομένου ότι οι αρχικές προσδοκίες για πραγματική αλλαγή φάνηκαν να εκμηδενίζονται, το ISIS και άλλες ομάδες τζιχαντιστών αναδείχθηκαν ως σύμπτωμα της απόκρουσης (της εξέγερσης), μια έκφραση της φαινομενικής υποχώρησης της επαναστατικής διαδικασίας και της αυξανόμενης αίσθησης του χάους. Για να κατανοήσουμε καλύτερα τις αιτίες αυτής της συνθήκης, είναι απαραίτητο να κάνουμε μια σύντομη ανασκόπηση στην ιδεολογία και την κοσμοθεωρία του ISIS.

Αυθεντικότητα, κτηνωδία, ουτοπία

Ο ισλαμικός φονταμενταλισμός ορίζεται συχνά ως η επιθυμία επαναφοράς ενός υπέροχου παρελθόντος, που υποτίθεται ότι αντικατοπτρίζει (κατά τη σουνίτικη κοσμοθεωρία) τις πρώτες γενιές χαλίφηδων που ήρθαν στην εξουσία μετά το θάνατο του προφήτη Μωάμεθ. Το Ισλαμικό Κράτος ομολογεί αυτό το στόχο, φιλοδοξώντας να κυβερνήσει με αυτόν ακριβώς τον τρόπο, σε ό,τι αφορά την κοινωνική πρακτική και το θρησκευτικό νόμο.

Αλλά αν συρρικνώσει κανείς το ISIS απλώς στον αλυτρωτισμό του 7ου μ.Χ. αιώνα διαπράττει ένα σοβαρό λάθος. Η οργάνωση παίρνει στα σοβαρά το έργο της οικοδόμησης του κράτους, καταβάλλοντας μεγάλη προσπάθεια για τη δημιουργία των διαφόρων οικονομικών, νομικών και διοικητικών δομών σε όλες τις περιοχές που ελέγχει αυτή τη στιγμή. Παρά το γεγονός ότι τα σύνορα των περιοχών αυτών βρίσκονται σε συνεχή κινητικότητα και υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις για το τι σημαίνει «υπό τον έλεγχο», το ISIS ελέγχει μια ιδιαίτερα εκτεταμένη εδαφική επικράτεια και σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, πάνω από 10 εκατομμύρια ανθρώπους.

Ως μέρος αυτού του εξαιρετικά εκσυγχρονιστικού προγράμματος, η οργάνωση έχει θέσει ως ύψιστη προτεραιότητα την ανάπτυξη ενός εξελιγμένου δικτύου μέσων ενημέρωσης και προπαγάνδας, κάτι που τη διαφοροποιεί ποιοτικά από τα άλλα παραδείγματα της ισλαμικής εξουσίας, όπως τους Ταλιμπάν που ελέγχουν το Αφγανιστάν, εκεί όπου τη δεκαετία του 1990 και στις αρχές της δεκαετίας του 2000 κυριαρχούσαν εικόνες όπως αυτές με τις τηλεοράσεις να είναι κρεμασμένες από δέντρα και να προβάλλονται «εικονικές» εκτελέσεις.

Σύμφωνα με έρευνες έχει υπολογιστεί ότι η μονάδα πολυμέσων του ISIS δημιουργεί σχεδόν σαράντα μοναδικά ηχητικά ή τηλεοπτικά αρχεία κάθε μέρα, συμπεριλαμβανομένων βίντεο, φωτογραφιών, άρθρων και ηχογραφημένων εκπομπών σε πολλές διαφορετικές γλώσσες. Αυτό το επίπεδο παραγωγής ανταγωνίζεται οποιοδήποτε άλλο τηλεοπτικό δίκτυο, και βρίσκεται σε πλήρη αντίθεση με το παλαιότερο μοντέλο της Αλ-Κάιντα που στηρίχθηκε στις παλιομοδίτικες βιντεοκασέτες VHS που έφταναν λαθραία από τα βουνά του Αφγανιστάν στο Al Jazeera και στη συνέχεια έπεφταν στα χέρια περίεργων και εχθρικών τηλεοπτικών δικτύων και μυστικών υπηρεσιών.

Το αποκεντρωμένο δίκτυο μέσω του οποίου διαδίδεται η προπαγάνδα του ISIS είναι επίσης μοναδικό. Χρησιμοποιεί πλήθος λογαριασμών στο Twitter και ανώνυμες ιστοσελίδες όπως η justpaste.it και η archive.org για να φιλοξενούν τα μέσα ενημέρωσής της οργάνωσης. Ο Αμπντέλ Μπάρι Άτβαν, ένας Άραβας δημοσιογράφος του οποίου η μελέτη για την άνοδο του ISIS αξιοποιεί εμπιστευτικές πληροφορίες, ισχυρίζεται ότι η οργάνωση ελέγχει πάνω από εκατό χιλιάδες λογαριασμούς Twitter και στέλνει καθημερινά έναν καταιγισμό από πενήντα χιλιάδες tweets. Αυτή και άλλες μορφές κοινωνικών δικτύων είναι οι δίαυλοι μέσω των οποίων το ISIS στρατολογεί νεοσύλλεκτους και διαδίδει τα μηνύματα του.

H τεχνο-γκατζετίστικη πλευρά του ISIS έχει αναγνωριστεί ευρέως, με πιο πρόσφατο παράδειγμα την απλουστευτική περιγραφή του Ομπάμα που έκανε λόγο για «ένα μάτσο δολοφόνων με καλή χρήση των κοινωνικών δικτύων». Αλλά η αποτελεσματική χρήση της τεχνολογίας και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης του ισλαμικού κράτους θα πρέπει να ιδωθεί ως κάτι περισσότερο από ένα ζήτημα τεχνικών δεξιοτήτων, ή απλά μια απάντηση σε συνθήκες μυστικότητας και συνεχούς επιτήρησης. Αντίθετα, η υψηλή προτεραιότητα που το ISIS θέτει στα κοινωνικά δίκτυα και την τεχνολογία βασίζεται στο εμμονικό ενδιαφέρον της οργάνωσης για την αποτελεσματικότητα και την αυτοπροβολή της.

Πράγματι, είναι δύσκολο να σκεφτούμε κάποια άλλη πολιτική ή θρησκευτική οντότητα στην περιοχή που παίρνει τόσο σοβαρά το ζήτημα του «branding» και προβάλλει μια συγκεκριμένη εικόνα του εαυτού προς της προς τον έξω κόσμο.

Μέσα σε αυτό το ιδεολογικό κήρυγμα, τρία είναι τα στοιχεία που δίνουν τον τόνο. Το πρώτο είναι ένα αυτονόητο χαρακτηριστικό κάθε φονταμενταλιστικού κινήματος: η θρησκευτική αυθεντικότητα ή αλλιώς η ανάγκη να διεκδικείται και να αποδεικνύεται διαρκώς η πιστότητα στο θρησκευτικό κείμενο. Στο πλαίσιο αυτό, η «αυθεντικότητα» είναι κάτι που πρέπει συνεχώς να βεβαιώνεται, να επιτελείται και υποστηρίζεται σε αντιπαράθεση προς τις αντίπαλες προτάσεις.

Υπάρχουν πολλά παραδείγματα που καταδεικνύουν το ενδιαφέρον του ISIS για την αυθεντικότητα. Πολλοί σχολιαστές, για παράδειγμα, έχουν επισημάνει τη φαινομενικά περίεργη έμφαση της οργάνωσης στη μικρή και μάλλον ασήμαντη πόλη Νταμπίκ (Dabiq) που βρίσκεται στη βόρεια Συρία. Το Νταμπίκ δεν έχει καμία στρατηγική αξία ή φυσικούς πόρους. Παρόλα αυτά, το διαδικτυακό περιοδικό του ISIS πήρε το όνομά του από αυτό το σημείο, και η οργάνωση ανακοίνωσε την αθρόα εισροή νεοσυλλέκτων, όταν προανήγγειλε τη μάχη για την κατάληψη της πόλης.

Ο λόγος; To Nταμπίκ κατέχει ιδιαίτερη θέση στην ισλαμική εσχατολογία, ως το σημείο της μελλοντικής μάχης μεταξύ απίστων και Μουσουλμάνων που θα σημάνει την απαρχή της Αποκάλυψης. Έχοντας την κυριαρχία αυτής της μικρής συριακής πόλης, το ISIS προβάλλει τον εαυτό του ως πιστό οδοιπόρο ενός μονοπατιού που έχει προφητεύσει αιώνες πριν ο Μωάμεθ. Στο ίδιο πνεύμα, η αναγγελία ότι η πόλη της Ράκα (Raqqa) θα αποτελεί τη δυτική έδρα της οργάνωσης είχε τρομερή απήχηση στον κόσμο των Αράβων μουσουλμάνων. Η πόλη ήταν το σπίτι του Χαρούν αλ Ρασίντ, χαλίφη κατά την πέμπτη δυναστεία των Αββασιδών, η οποία θεωρείται από πολλούς ως μια χρυσή εποχή για το Ισλάμ.

Το δεύτερο βασικό χαρακτηριστικό της προπαγάνδας του ISIS είναι η ίδια η «κτηνωδία»: αποκεφαλισμοί σε ζωντανή λήψη, εκτελέσεις και άλλες σοκαριστικές εικόνες με τις οποίες έχει βομβαρδίσει η οργάνωση την τηλεόραση και τις οθόνες των υπολογιστών σε όλο τον κόσμο. Το σκόπιμα τρομακτικό υλικό εγγυάται τόσο την προνομιακή κάλυψη από τα ΜΜΕ όσο και την αστραπιαία δημοσιότητα.

Ας συγκριθεί αυτή η πρακτική με την Αλ Κάιντα, η οποία χρειάστηκε δεκαετίες αλλά και τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου προκειμένου να αποκτήσει αντίστοιχη φήμη. Η βιαιότητα, ωστόσο, είναι κάτι πολύ περισσότερο από πιασάρικος τίτλος. Χρησιμοποιείται σκόπιμα ώστε να προκαλέσει το φόβο.

Η στρατηγική αυτή υπήρξε εξαιρετικά επιτυχής - όταν το ISIS πλησίαζε την πόλη της Μοσούλης, τον Ιούνιο του 2014, ο ιρακινός στρατός απλά ξεγυμνώθηκε, παράτησε τα όπλα του και το ‘βαλε στα πόδια, επιτρέποντας στους τζιχαντιστές να προμηθευτούν ανυπολόγιστη ποσότητα όπλων και στρατιωτικών οχημάτων μεταφοράς, καθώς και 400 εκατομμύρια δολάρια από την ιρακινή Κεντρική Τράπεζα (αν και αυτή η πληροφορία αμφισβητείται).

Τέλος, και ίσως το πιο σημαντικό, η εφαρμογή υπερβολικής βίας είναι μια συνειδητή πρακτική αυτού που το ISIS περιγράφει ως στρατηγική της «πόλωσης» - γίνεται με στόχο την εξάπλωση αιματηρών σεχταριστικών πολέμων που υποβοηθούν την επέλαση του ISIS σε ολόκληρη την περιοχή.

Παρόλα αυτά, σε αντίθεση με τα στερεότυπα που διαδίδονται από τα δυτικά μέσα ενημέρωσης, το κύριο περιεχόμενο της τζιχαντιστικής προπαγάνδας αποτελείται στην πραγματικότητα από στοιχεία πολύ πιο γήινα σε σχέση με τη βία για την οποία η ομάδα είναι περισσότερο γνωστή. Πρόκειται για το τρίτο από τα ιδεολογικά στοιχεία της οργάνωσης: οι ουτοπικές απεικονίσεις συμβάλλουν στο να καταδειχτούν οι υποτιθέμενες απολαύσεις που θα έχει ο κόσμος μέσα στο «χαλιφάτο», μεταξύ των οποίων η οικονομική αφθονία, τα όμορφα τοπία και η σταθερότητα της ζωής.

Μια εμπεριστατωμένη μελέτη που βασίστηκε στις δημοσιεύσεις που έκαναν όλα τα μέσα ενημέρωσης του ISIS από τα μέσα Ιουλίου έως τα μέσα Αύγουστου του 2015 επισήμανε ότι πάνω από το μισό αυτού του υλικού εστίαζε σε τέτοιους είδους ουτοπικές αναφορές. Ομοίως, το προαναφερθέν περιοδικό, Νταμπίκ, είναι γεμάτο από τη συγκεκριμένη θεματολογία. Αυτό είναι το περισσότερο ακατανόητο στοιχείο, και ίσως το σημαντικότερο, αναφορικά με την αυτοπροβολή της οργάνωσης στον αραβικό κόσμο. Ο προσανατολισμός αυτός φαίνεται να κατευθύνεται κατεξοχήν στο αραβικό κοινό.

Μια ματιά στους λογαριασμούς Twitter που σχετίζονται με το ISIS στην αραβική γλώσσα μας δείχνει συνεχείς συνομιλίες που ασχολούνται με τη φαινομενικά ανούσια και βαρετή καθημερινότητα της ζωής στο Ισλαμικό Κράτος: επισκευές στο δίκτυο ύδρευσης, αγορές που σφύζουν από χρωματιστά φρούτα και λαχανικά, φρέσκο ψωμί και νέες οδοντιατρικές κλινικές .

Αυτή η παρατήρηση δείχνει το αναμφισβήτητο γεγονός ότι το ISIS παρουσιάζεται συνειδητά ως νησίδα σταθερότητας και ειρήνης μέσα σε μια περιοχή χάους, πολέμου και αναταραχής. Το στοιχείο αυτό είναι σημαντικό για την κατανόηση της έλξης που ασκεί το ISIS σε ορισμένα στρώματα του πληθυσμού. Σε μια συγκυρία βαθιάς κρίσης, η υπόσχεση για κάποιο επίπεδο ασφάλειας συνιστά μέρος της εξήγησης για τι κάνει ελκυστικό το ISIS (ή τουλάχιστον, τη λιγότερο κακή επιλογή).

Αν θέλουμε να κατανοήσουμε το πώς έχει καταφέρει αυτή η οργάνωση να επεκταθεί τα προηγούμενα χρόνια, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε την ύπαρξη αυτής της υπόσχεσης για μια ουτοπία. Κάτι τέτοιο δεν σημαίνει φυσικά ότι ο χαρακτήρας του ISIS δεν είναι βάναυσος ή καταπιεστικός, ιδιαίτερα για εκείνους που βιώνουν την ολοκλήρωση της θρησκευτικής βίας. Αντίθετα καταδεικνύει ότι μέσα από την κενότητα μιας ουτοπικής υπόσχεσης προβάλλει μια χαραμάδα ελπίδας.

Βάζοντας τάξη στο «άγριο χάος»

Αυτό το τρίπτυχο της προπαγάνδας του ISIS - θρησκευτική αυθεντικότητα, κτηνωδία και ουτοπία – αποτελεί ταυτόχρονα την αντανάκλαση μιας ευρύτερης εσχατολογίας: μια περιοδολόγηση της ιστορίας και του μέλλοντος με ορίζοντα τους έσχατους καιρούς που πλησιάζουν. Πρόκειται για μείζονα διαφορά ανάμεσα στο ISIS και τις άλλες τζιχαντιστικές ομάδες όπως η Αλ Κάιντα.

Σε αντίθεση με την Αλ Κάιντα, το Ισλαμικό Κράτος τείνει να τονίσει περισσότερο τη διαδοχική εξέλιξη των ιστορικών φάσεων που σχετίζονται με τα προαναφερθέντα προφητικά στιγμιότυπα (ενδεικτική είναι η περίπτωση του Νταμπίκ). Αυτός είναι ο λόγος που το ζήτημα της αυθεντικότητας τοποθετείται τόσο ψηλά στην προπαγάνδα της οργάνωσης. Λιγότερο προφανές είναι, ωστόσο, ότι αυτή η εσχατολογία παρέχει επίσης μια εξήγηση για τις αλληγορίες της κτηνωδίας και της ουτοπίας στις οποίες αναφερθήκαμε παραπάνω.

Η πιο δηλωτική αποτύπωση αυτής της διαπίστωσης βρίσκεται σε ένα δημοφιλές σημείο αναφοράς για τη τζιχαντιστική στρατηγική: το βιβλίο Διοίκηση της βαρβαρότητας:Το κρισιμότερο στάδιο που θα πρέπει να περάσει το ισλαμικό έθνος (Administration of Savagery: The Most Critical Stage through which the Islamic Nation Will Pass, εφεξής: AoS), το οποίο δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά σε διαδικτυακό τόπο στα αραβικά, το 2004, με το ψευδώνυμο ενός Αμπού Μπακρ Nάτζι. Το βιβλίο δεν θα πρέπει να θεωρηθεί (όπως έχει γίνει από ορισμένους δημοσιογράφους) ως ένα εγχειρίδιο στρατηγικής για τζιχαντιστικές ομάδες. Πρόκειται μάλλον για ένα κείμενο του οποίου η υψηλή δημοφιλία σε αυτούς τους κύκλους αποκαλύπτει στοιχεία της κοσμοθεωρίας που συγκροτεί τη τζιχαντιστική σκέψη.

Επιγραμματικά, βασικός στόχος του ΑοS είναι να εξηγήσει τα βήματα που πρέπει να πραγματοποιηθούν προκειμένου να τερματιστεί η κυριαρχία των «μεγάλων δυνάμεων» (κυρίως των Ηνωμένων Πολιτείων) στην περιοχή και να δημιουργηθεί ένα κράτος σύμφωνα με τις ισλαμικές αρχές. Το AοS σκιαγραφεί δύο διακριτές ιστορικές φάσεις μέσα από τις οποίες πρέπει να περάσει πριν εδραιωθεί το Ισλαμικό Κράτος.

Η πρώτη, η φάση της «παρενόχλησης και εξάντλησης», είναι το στάδιο στο οποίο βρισκόταν ο αραβικός κόσμος, σύμφωνα με το συντάκτη, την περίοδο συγγραφής του κειμένου (αρχές του 2000). Κατά το στάδιο αυτό, στόχος ήταν να παρενοχλείται και να αποσταθεροποιείται ο εχθρός μέσα από «επιχειρήσεις ενόχλησης», με ενέργειες όπως οι βομβιστικές επιθέσεις σε τουριστικά θέρετρα και περιοχές οικονομικού ενδιαφέροντος (ιδιαίτερα εκείνες που σχετίζονται με το πετρέλαιο).

Οι δράσεις αυτές θα ανάγκαζαν τις αραβικές κυβερνήσεις να διασπείρουν τις δυνάμεις ασφαλείας τους σε μεγάλες εκτάσεις, σε μια δαπανηρή επιχείρηση που αναπόφευκτα θα άφηνε εκτεθειμένους νέους στόχους. Επιπλέον, η προφανής ικανότητα των τζιχαντιστών να αναλαμβάνουν ανάλογες δράσεις χωρίς αντίποινα θα ενεργούσε ως ένα είδος έμπρακτης προπαγάνδας και θα συνέβαλε στην στρατολόγηση νέων μελών.

Ο απώτερος στόχος αυτών των ενεργειών ήταν να προκληθεί μια κατάσταση ταραχής και κατάρρευσης των κρατικών δομών, την οποία ο συγγραφέας περιγράφει ως «άγριο χάους». Η περίοδος αυτή οδηγεί σε έντονη αύξηση ατομικής και κοινωνικής ανασφάλειας, έλλειψη βασικών κοινωνικών αγαθών, καθώς και με μια περίοδο έντασης κάθε μορφής κοινωνικής βίας. Δεν πρόκειται απλώς για το φυσικό επακόλουθο της εξουδετέρωσης και κατάρρευσης των κρατικών δομών. Η έναρξη αυτής της φάσης αξιολογείται θετικά για τις τζιχαντιστιστικές ομάδες. Πατώντας πάνω στο χάος που έχει προκύψει, οι τζιχαντιστές αναλαμβάνουν την ευθύνη να διαχειριστούν την κατάσταση και να «βάλουν τάξη ή να διοικήσουν τη βαρβαρότητα».

Πιο συγκεκριμένα, αυτό συνεπάγεται την παροχή υπηρεσιών όπως «τροφή και ιατρική περίθαλψη, διαφύλαξη της ασφάλειας και της δικαιοσύνης μεταξύ των ανθρώπων που ζουν σε περιοχές που επικρατεί αγριότητα, διασφάλιση των συνόρων με τη βοήθεια των ομάδων που αποθαρρύνουν όποιον προσπαθεί να επιτεθεί στις ίδιες περιοχές, καθώς και τη δημιουργία αμυντικών οχυρώσεων».

Αυτή η πλευρά της «διαχείρισης της αγριότητας» αντανακλά με ευκρίνεια το πώς αντιλαμβάνεται το ISIS το σημερινό του ρόλο στον αραβικό κόσμο (κυρίως στο Ιράκ και Συρία) και μας βοηθά να κατανοήσουμε γιατί το ουτοπικό στοιχείο είναι κυρίαρχο στην προπαγάνδα του.

Επιπλέον, στην περιγραφή που κάνει το Administration of Savagery (AoS), ο ρόλος της βίας είναι εξίσου σημαντικός. Απηχώντας τους τρόπους με τους οποίους το ISIS μεταχειρίζεται την κτηνωδία, το AoS μιλά για μια βία σκόπιμα υπερβολική και εξαιρετικά παραστατική. «Με τις σφαγές του εχθρού και με την πρόκληση του τρόμου» θα καταφέρουμε «να το σκέφτεται (ο εχθρός) χίλιες φορές πριν επιτεθελι». Αυτή η στρατηγική περιλαμβάνει επίσης τις επονομαζόμενες δράσεις «πληρωμής του τιμήματος», που αποσκοπούν στην αποθάρρυνση εξαπόλυσης νέων επιθέσεων από τους εχθρούς υπό το φόβο αντιποίνων.

Ομοίως, όλες οι δράσεις πρέπει να στοχεύουν στη δημιουργία κοινωνικής «πόλωσης» μέσω της χρήσης ασύμμετρης βίας. Όπως σημειώνει ο συντάκτης του ΑοS:

«Το να σύρεις τις μάζες στη μάχη προϋποθέτει περισσότερες ενέργειες που θα πυροδοτήσουν εκείνη την αντίδραση η οποία θα κάνει τους ανθρώπους να εκούσια ή ακούσια στη μάχη, αφού πλέον κάθε άτομο θα πρέπει να πάει στην πλευρά που υποστηρίζει. Πρέπει να κάνουμε αυτή τη μάχη τόσο βίαιη, έτσι ο θάνατος να απέχει μια ανάσα ώστε τα δύο στρατόπεδα να συνειδητοποιήσουν ότι η συμμετοχή σε αυτήν θα οδηγεί συχνά σε θάνατο.»

Μέσα στην παραπάνω διατύπωση κρύβεται ένας ακαταμάχητος αφορισμός: όσο χειρότερη γίνεται η κατάσταση, τόσο το καλύτερο. Ο συγγραφέας αναγνωρίζει (και επικροτεί) αυτήν την αυτοεκπληρούμενη προφητεία, σημειώνοντας ότι ακόμη και αν η ομάδα των τζιχαντιστών αποτύγχανε στην άμεση διευθέτηση της αγριότητας, τότε τα αποτελέσματα θα παρέμεναν θετικά: η αποτυχία, όπως λέγεται, «δεν σημαίνει τέλος της υπόθεσης/ ακόμα καλύτερα, αυτή η αποτυχία θα οδηγήσει σε αύξηση της αγριότητας.»

Εδώ λοιπόν εδραιώνεται, με λίγα λόγια, μια αναπόδραστη τελεολογία που ευδοκιμεί σε βαθιά αρνητικές καταστάσεις. Η ίδια η ύπαρξη των αλληλοτροφοδοτούμενων και διαρκώς εντεινόμενων κύκλων βίας συνιστά και την απόδειξη της ορθότητας αυτού του σχήματος.

Ο σεχταρισμός και το μετακατοχικό Ιράκ

Η σχέση μεταξύ της κοσμοθεωρίας του ISIS και της καταστροφικής αύξησης του σεχταρισμού σε όλη την περιοχή είναι πρόδηλη. Παρά το γεγονός ότι ο συντάκτης του AoS και οι ηγέτες των προηγούμενων ομάδων τζιχαντιστών ήταν προσεκτικοί ώστε να αποφευχθούν θρησκευτικές κυρώσεις για ενδο-μουσουλμανική βία, καταδικάζοντας κάθε σκόπιμη στοχοποίηση άλλων μουσουλμάνων, αυτό αλλάξει με την εμφάνιση της Αλ-Κάιντα στο Ιράκ (AQI) στα μέσα της δεκαετίας του 2000.

Με επικεφαλής τον Ιορδανό Αμπού Μουσάμπ Ζαρκάουι, η AQI θεώρησε το βομβαρδισμό των θρησκευτικών τελετών και των θεσμών ως ένα από τα πιο εντυπωσιακά αποτελεσματικά εργαλεία πόλωσης. Στο Ιράκ, ο Ζαρκάουι προσπάθησε συνειδητά να πυροδοτήσει έναν εμφύλιο πόλεμο μεταξύ σιιτών και σουνιτών, μέσω μιας μεθοδευμένης σειράς από καταστροφικές επιθέσεις σε σιιτικές κοινότητες.

Οι δραστηριότητες αυτές, σε συνδυασμό με τα φρικιαστικά βίντεο αποκεφαλισμού που του χάρισαν την ονομασία «Σεΐχης των σφαγέων» κλιμάκωσαν την οργή έναντι της παλαιότερης ηγεσίας της Αλ-Κάιντα, του Οσάμα Μπιν Λάντεν και του Αϊμάν αλ Ζαουάχρι. Πράγματι, ο τελευταίος έγραψε την γνωστή επιστολή προς τον Ζαρκάουι το 2005, επικρίνοντας τον Ιορδανό ηγέτη και περιγράφοντας «τις σκηνές σφαγής των ομήρων» και τις επιθέσεις του Ζαρκάουι σε σιίτες στο Ιράκ ως τακτικές που θα αποξενώσουν την Αλ -Κάιντα από την απαραίτητη υποστήριξη της βάσης της.

Παρά τις διαμαρτυρίες του Ζαουάχρι, μια σειρά από άλλους παράγοντες, που λίγη σχέση είχαν με τον Ζαρκάουι, καλλιέργησαν το έδαφος του σεχταρισμού. Πρώτον, η περιβόητη πολιτική της από-μπααθικοποίησης που εφαρμόστηκε από τις αμερικανικές δυνάμεις κατοχής μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003, οδήγησε σε εκτεταμένη περιθωριοποίηση το σουνιτικό πληθυσμό της χώρας. Στο πλαίσιο αυτής της πολιτικής, κάθε πρόσωπο που ήταν μέλος του κόμματος Μπάαθ του Σαντάμ Χουσεΐν απολύθηκε με συνοπτικές διαδικασίες από τη θέση του, στερήθηκε οποιασδήποτε άλλης απασχόλησης στο δημόσιο τομέα και αποκλείστηκε από τη συνταξιοδότηση.

Όπως πολλοί αναλυτές επεσήμαναν σε εκείνη τη συγκυρία, αυτό ήταν μια συνταγή καταστροφής. Η ένταξη στο κόμμα Μπάαθ ισοδυναμούσε, στα χρόνια της δικτατορίας του Σαντάμ Χουσεϊν με την προοπτική εύρεσης εργασίας, έτσι αυτή η πολιτική των ΗΠΑ οδήγησε σε μαζική απόλυση χιλιάδες εκπαιδευτικούς, γιατρούς, αστυνομικούς και χαμηλόβαθμους δημοσίους υπαλλήλους. Αποδιοργανώνοντας με αυτόν τον τρόπο το κράτος, οι Ηνωμένες Πολιτείες οδηγούνταν με ακρίβεια στην κατάρρευση των βασικών κοινωνικών υπηρεσιών - μια καταστροφική προοπτική για μια κοινωνία την ώρα που βγαίνει από μια δεκαετία οικονομικών κυρώσεων και πολέμων.

Η περιθωριοποίηση των Σουνιτών δεν έγινε αισθητή μόνο στη σφαίρα της οικονομίας. Οι αμερικανικές δυνάμεις ηγούνταν επιθέσεων εναντίον κατοικημένων πόλεων και χωριών των Σουνιτών, ενώ δεκάδες χιλιάδες φυλακίστηκαν στις ΗΠΑ, εκεί όπου η απομόνωση, τα βασανιστήρια και ο «τεϊλορισμός της κράτησης», χρησιμοποιήθηκαν επανειλλημένα για να ενισχύσουν την κατοχή.

Η πιο διαβόητη από αυτές τις φυλακές ήταν το κέντρο κράτησης στο Αμπού Γκράιμπ, το οποίο απαξιώθηκε εντελώς στη δυτική συνείδηση το 2003, μετά την διαρροή φωτογραφιών που έδειχναν το αμερικανικό στρατιωτικό προσωπικό να βασανίζει κρατούμενους. Στον απόηχο αυτού του σκανδάλου, πολλοί κρατούμενοι μεταφέρθηκαν από το Αμπού Γκράιμπ σε άλλη φυλακή, στο στρατόπεδο Μπούκα. Ήταν εδώ που ένας κρατούμενος, αργότερα γνωστός ως Αμπού Μπακρ αλ-Μπαγκντάντι, δημιούργησε στενές σχέσεις με μια κλίκα πρώην αξιωματικών του στρατού του Μπάαθ που είχαν περάσει από το Αμπού Γκράιμπ.

Σήμερα, βέβαια, ο αλ-Μπαγκντάντι είναι ο ηγέτης του ISIS, και αυτοί οι ίδιοι αξιωματικοί του Μπάαθ είναι τώρα οι πιο κοντινοί του σύμβουλοι. Με αυτό τον τρόπο, η εμπειρία των σουνιτών κρατουμένων στα χέρια του αμερικάνικου στρατού των ΗΠΑ, όχι μόνο βάθυνε περαιτέρω τις αναδυόμενες θρησκευτικές αντιπαλότητες στη χώρα, αλλά κατά μία έννοια, σφυρηλάτησε στην πραγματικότητα το ίδιο το Ισλαμικό Κράτος.

Οι σεχταριστικές ρήξεις συνέχισαν να βαθαίνουν μετά το 2006, όταν οι ΗΠΑ, σε σιωπηρή συμφωνία με το Ιράν, επιχείρησαν να θεσμοθετήσουν ένα σιιτικό κράτος που θα υποστηριζόταν από μια στρατιά σιιτικής πολιτοφυλακής. Η κατάσταση επιδεινωνόταν διαρκώς μετά και την επίσημη αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Ιράκ το 2011. Σε συνδυασμό με τα πρωτόγνωρα επίπεδα κοινωνικοοικονομικής ανασφάλειας, η περιθωριοποίηση των σουνιτών παρήγαγε την πραγματική κοινωνική βάση που στη συνέχεια θα στρατευόταν στο ISIS για λόγους που υπερέβαιναν κατά πολύ τους θρησκευτικούς ή ιδεολογικούς παράγοντες.

Μεγάλο ποσοστό των μεσαίων στελεχών του ISIS είναι πρώην αξιωματούχοι του Μπάαθ οι οποίοι εντάχθηκαν στην οργάνωση εν μέρει λόγω των οικονομικών κινήτρων. Τα οικονομικά οφέλη αποτελούν επίσης κίνητρο και για τους χαμολόβαθμους μαχητές της οργάνωσης. Η αμοιβή για έναν μαχητή του ISIS, παραδείγματος χάριν, υπολογίζεται στα 300-400 δολάρια το μήνα, ποσό υπερδιπλάσιο εκείνου που παρέχει ιρακινός στρατός. Οι οδηγοί φορτηγών και οι λαθρέμποροι που διακινούν το πετρέλαιο που παράγεται για λογαριασμό του ISIS από τη Συρία στο Ιράκ, έχουν ως πρωταρχικό κίνητρο την εξασφάλιση των στοιχειωδών για τη διαβίωσή τους. Πέρα από όλες τις θρησκευτικές αξιώσεις του, το σχέδιο οικοδόμησης του ισλαμικού κράτους πατάει σε ένα απολύτως υλικό έδαφος.

Πολλοί σχολιαστές που ασχολούνται με το Ιράκ συχνά αποδίδουν αυτά τα αποτελέσματα στην ηλιθιότητα και την ύβρη που επέδειξε η κυβέρνηση Μπους, καθώς και στη συνέχιση των καταφανώς εσφαλμένων πολιτικών μετά την περίοδο κατοχής της χώρας. Όμως αυτού του είδους η προσέγγιση παίρνει ως δεδομένο ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ήθελαν πράγματι Ιράκ χωρίς διαιρέσεις και με κοινωνικοπολιτική σταθερότητα.

Ωστόσο, ένα μη σεχταριστικό, ενωμένο Ιράκ υπό την ηγεσία μιας κυβέρνησης με ισχυρή λαϊκή υποστήριξη θα συνιστούσε καταστροφή για τα συμφέροντα των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή. Δεν είναι δύσκολο να αντιληφθούμε ότι μια τέτοια προοπτική ήταν εξαρχής εκτός σχεδιασμών και ότι ο κατακερματισμός του Ιράκ σε αντιμαχόμενα θρησκευτικά μέτωπα ήταν η πιθανότερη εξέλιξη μετά την κατοχή της χώρας από τις ΗΠΑ (ιδίως από τη στιγμή που τα αμερικανικά συμφέροντα συνέπεσαν με τα ιρανικά). Το «διαίρει και βασίλευε» αποτελεί από παλιά μια κατεξοχήν προνομιακή μέθοδο αποικιακής κυριαρχίας.

Αυτές είναι οι πραγματικές υλικές και πολιτικές ρίζες της σεχταριστικής στροφής που παρατηρείται σήμερα στον αραβικό κόσμο. Παρά τα όσα το ISIS, η Σαουδική Αραβία ή το Ιράν θα μπορούσαν ισχυριστούν, ο σεχταρισμός δεν είναι αποτέλεσμα αιώνιων δογματικών ή εθνοτικών σχισμάτων, δεν χάνεται στα βάθη των αιώνων και δεν παραμένει αμετάβλητος στη σύγχρονη εποχή.

Ο σεχταρισμός υπήρξε πάντοτε, όπως υποστήριζε πριν από δεκαετίες ο Λιβανέζος κομμουνιστής Μαχντί Άμελ, μία σύγχρονη τεχνική της πολιτικής εξουσίας, ένα μέσο με το οποίο οι άρχουσες τάξεις προσπαθούν να εδραιώσουν τη νομιμοποίησή τους και την κοινωνική τους απήχηση, διαλύοντας τη δυνατότητα για κάθε είδους λαϊκή αντιπολίτευση. Η μετά κατοχική περίοδος του Ιράκ και η επακόλουθη ενίσχυση του ISIS αποτελούν μια τραγική επιβεβαίωση αυτής της θέσης.

Σαουδική Αραβία, Συρία και Ισλαμικό Κράτος

Η χρησιμότητα της θρησκείας στην εδραίωση εξουσιών έχει, φυσικά, μια μακρά γενεαλογία στην περιοχή. Είναι πλέον ευρέως γνωστό ότι οι οργανωτικές ρίζες των ισλαμικών φονταμενταλιστικών κινημάτων (συμπεριλαμβανομένων και των προγόνων του ISIS) έχουν τις ρίζες τους στη συμμαχία των ΗΠΑ με τις χώρες του Κόλπου και κυρίως στη Σαουδική Αραβία, ήδη από τις δεκαετίες 1960-1970.

Καθώς είχε να αντιμετωπίσει τα αναδυόμενα αριστερά και πατριωτικά κινήματα στην περιοχή, η χρηματοδότηση του ισλαμισμού θεωρήθηκε ένα αποτελεσματικό αντίβαρο για την αποδυνάμωση αυτών των κινημάτων. Μετά το 1980, η πολιτική αυτή εφαρμόστηκε συστηματικότερα μέσω της υποστήριξης των ΗΠΑ και της Σαουδικής Αραβίας στους Άραβες Ισλαμιστές μαχητές του Αφγανιστάν. Ήταν σε αυτή την περιοχή που οι προετοιμασίες για έναν ένοπλο ιερό πόλεμο είχαν την πρώτη τους πρακτική εφαρμογή.

Αυτή η μακρόχρονη εργαλειακή χρήση του ισλαμικού φονταμενταλισμού οδήγησε ορισμένους αναλυτές στο συμπέρασμα ότι το ISIS είναι ένα εργαλείο των χωρών του Κόλπου. Με μια πρώτη ματιά οι ισχυρισμοί αυτοί φαίνεται να έχουν νόημα. Ιδεολογικά, υπάρχουν κοινά στοιχεία μεταξύ του καθεστώτος της Σαουδικής Αραβίας και του Ισλαμικού Κράτους. Αμφότερα μοιράζονται μια εξόχως περιοριστική ερμηνεία της ισλαμικής τιμωρίας (Χουντούντ). Πράγματι, οι αποκεφαλισμοί και ακρωτηριασμοί με την υπογραφή του ISIS στις περιοχές που ελέγχει, δεν υπάρχουν πουθενά αλλού στην περιοχή, εκτός από τη Σαουδική Αραβία. Όταν το ISIS αναζητούσε σχολικά βιβλία για τα σχολεία των περιοχών που ελέγχει, τα μόνα αποδεκτά εγχειρίδια θεωρήθηκαν αυτά που υπήρχαν στη Σαουδική Αραβία.

Υπάρχει, επίσης, αναμφίβολα μια συμπάθεια για το ISISσε μεγάλα τμήματα του πληθυσμού της Σαουδικής Αραβίας, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που συνεισφέρουν είτε οικονομικά, είτε ως εθελοντές στον πόλεμο. Ωστόσο –ενώ είναι πιθανό τα όπλα που παρέχονται από τη Σαουδική Αραβία (και το Κατάρ) σε συριακές ομάδες να καταλήγουν στα χέρια του ISIS μέσω αποστασιών ή συλλήψεων– υπάρχουν περιορισμένες αλλά πειστικές αποδείξεις ότι το ISIS χρηματοδοτείται άμεσα ή εφοδιάζεται με όπλα από τη Σαουδική Αραβία ή τις χώρες του Κόλπου.

Σε ρητορικό επίπεδο, η σχέση μεταξύ των δύο είναι μια σχέση βαθιάς αντιπάθειας και μίσους. Το ISIS θεωρεί τη Σαουδική μοναρχία ως έναν από τους πιο μισητούς εχθρούς του και η ανατροπή της άρχουσας οικογένειας αλ-Σαούντ αποτελεί βασικό στόχο της οργάνωσης. Η Σαουδική μοναρχία δεν πρόκειται να ανεχθεί κανέναν άλλο διεκδικητή στην παγκόσμια ισλαμική ηγεσία, και φοβάται ότι το ISISαποτελεί μια απειλή εναντίον της ισχύουσας τάξης πραγμάτων.

Από την άλλη πλευρά, η αυξανόμενη δύναμη του ISIS συνδέεται ξεκάθαρα με την καταστολή της συριακής εξέγερσης από την κυβέρνηση Άσαντ. Λίγους μήνες μετά την έναρξη της εξέγερσης, ο Άσαντ απελευθέρωσε εκατοντάδες κρατούμενους (μεταξύ των οποίων και καλά εκπαιδευμένους τζιχαντιστές), πολλοί από τους οποίους έγιναν ηγέτες και αγωνιστές σε ισλαμικές φονταμενταλιστικές ομάδες. Πρώην υψηλόβαθμοι Σύριοι πράκτορες έχουν υποστηρίξει ότι αυτή ήταν μια σκόπιμη προσπάθεια του καθεστώτος προκειμένου να ανατροφοδοτήσει τη θρησκευτική διχόνοια και να προσδώσει ισλαμιστικό χαρακτήρα στην εξέγερση.

Η κυβέρνηση Άσαντ έχει μια μακρά ιστορία στη χειραγώγηση τέτοιων ομάδων, συμπεριλαμβανομένης της απελευθέρωσης κρατουμένου στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και της διευκόλυνσης χιλιάδων τζιχαντιστών εθελοντών κατά μήκος των συνόρων ώστε να ενωθούν με το δίκτυο του Ζαρκάουι στο Ιράκ. Πράγματι, από τον Φεβρουάριο του 2010, στελέχη των μυστικών υπηρεσιών της Συρίας προσπαθούσαν να εκμεταλλευτούν τη διείσδυση τους και τη χειραγώγηση τζιχαντιστικών ομάδων, προκειμένου να εδραιωθεί η συνεργασία τους με τις ΗΠΑ σε ζητήματα ασφάλειας της περιοχής.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι όταν οι Σύριοι διαδηλωτές βρέθηκαν αντιμέτωποι με τις βόμβες, τα τανκς και τις τυφλές αεροπορικές επιθέσεις των στρατιωτικών δυνάμεων του Άσαντ, πολλοί ήταν εκείνοι που μεταπήδησαν στις τζιχαντιστικές ομάδες οι οποίες ήταν καλά εκπαιδευμένες για σκληρές μάχες. Ανάμεσα σε αυτές τις ομάδες ήταν και η Zαμπάτ αλ Νούσρα (Jabhat al Nusra -JaΝ), μια οργάνωση που ιδρύθηκε αφότου το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ απέστειλε μαχητές στη Συρία στα τέλη του 2011 και η οποία έκανε τη δημόσια εμφάνισή της τον Ιανουάριο του 2012.

Κατά τη διάρκεια του 2013, καθώς η βία και οι εκδιώξεις πληθυσμών επιδεινώθηκαν, η JaN ήρθε σε μια δυσάρεστη ρήξη με τη μητρική της οργάνωση πάνω σε ζητήματα στρατηγικής κατεύθυνσης. Το δίλημμα ήταν αν θα έπρεπε να επικεντρωθούν στην αντιμετώπιση του συριακού στρατού και την αποδυνάμωση των θρησκευτικών διαιρέσεων, ή αν αντίθετα θα έδιναν προτεραιότητα στον εδαφικό έλεγχο, με βάση τον ισλαμικό νόμο και στη συνέχιση μιας στρατηγικής πόλωσης έναντι όλων των άλλων ομάδων. Το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ επέλεξε το δεύτερο δρόμο, ανακοινώνοντας την εκδίωξη των απείθαρχων στελεχών της JaN στις 9 Απριλίου του 2013 και τη δημιουργία του πρόσφατα αναμορφωμένου ΙSIS.

Αντανακλώντας αυτές τις στρατηγικές προτεραιότητες -και σε αντίθεση με ό,τι πιστεύεται από πολλούς- το ISIS έχει αποφύγει σε μεγάλο βαθμό την άμεση αντιπαράθεση με την κυβέρνηση Άσαντ. Αντ΄αυτού, αξιοποιώντας τον έλεγχό του στις διαδρομές του λαθρεμπορίου και των συνοριακών διαβάσεων που περνούν μέσα από το Ιράκ και τη Συρία (παρέχοντας το απαραίτητο στρατηγικό βάθος καθώς και ασφάλεια στην απόκρουση οποιαδήποτε άλλης ένοπλης οργάνωσης), το ISIS επεδίωξε κυρίως την εδαφική επέκταση.

Στην επιχείρηση αυτή, η στρατιωτική συμβουλή του πρώην στρατηγού του Μπάαθ από τις ημέρες της κράτησης στο Καμπ Μπούκα ήταν το κλειδί της επιτυχίας. Η έμφαση δόθηκε στον έλεγχο των περασμάτων και των οδών ανεφοδιασμού που συνδέουν τους στρατηγικούς κόμβους και όχι στην ιδεοληπτική εμμονή σε σταθερά σημεία, κάτι που εξασφάλισε έλεγχο σε πετρελαιοπηγές αλλά και σε βασικές υποδομές (κυρίως ύδρευσης και παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας).

Η στρατηγική αυτή δεν έκανε μόνο πάμπλουτη την οργάνωση (κατέχει τουλάχιστον εννέα προσοδοφόρα κοιτάσματα πετρελαίου στη Συρία και το Ιράκ που εκτιμάται ότι αποδίδουν πάνω από 1.5 εκατομμύριο δολάρια την ημέρα από τις πωλήσεις πετρελαίου). Έχει υποχρεώσει επίσης τα υπόλοιπα τμήματα της συριακής επικράτειας (που ελέγχονται από την κυβέρνηση ή την αντιπολίτευση) να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ISIS για τις ηλεκτρικές και ενεργειακές τους ανάγκες.

Σε συνδυασμό με τα τεράστια ποσά χρημάτων που συγκεντρώθηκαν από απαγωγές, εκβιασμούς, πώληση αρχαιοτήτων, λαθρεμπόριο και φόρους, το ISIS είναι -σε αντίθεση με σχεδόν όλα τα υπόλοιπα κράτη στη Μέση Ανατολή– ανεξάρτητο, πλούσιο, οικονομικά αυτάρκες και αποτελεσματικό εντός των συνόρων του που παραβιάζουν σκόπιμα τις διαχωριστικές γραμμές που χάραξαν οι αποικιακές δυνάμεις στις αρχές του εικοστού αιώνα.

Επέκταση της επέμβασης;

Υπό αυτές τις συνθήκες, τα καλέσματα για περισσότερη δυτική στρατιωτική επέμβαση στην περιοχή, το μόνο που μπορούν να προσφέρουν ουσιαστικά είναι περισσότερη στήριξη στην οργάνωση. Ακριβώς επειδή ο πόλεμος και η κατοχή αποτελούν το γόνιμο έδαφος για την ανάπτυξη του Ισλαμικού κράτους, είναι φανερό ότι αυτού του είδους η απάντηση μπορεί μόνο να επιδεινώσει την κατάσταση. Πράγματι, σύμφωνα με τη στρατηγική της πόλωσης, οι πρόσφατες επιθέσεις του ISIS στοχεύουν ρητά προς αυτή την κατεύθυνση, ώστε να προκληθεί μεγαλύτερη παρέμβαση της Δύσης στην περιοχή, ως μέσο για την εμβάθυνση της αίσθησης της κρίσης και του χάους.

Η αντίθεση στην ξένη επέμβαση, δεν είναι απλά μια απαίτηση που πρέπει να στρέφεται κατά των ΗΠΑ ή των ευρωπαϊκών κρατών. Παρά τις επίσημες ανακοινώσεις περί στόχευσης του ISIS, ο ρωσικός αεροπορικός βομβαρδισμός της Συρίας που άρχισε στις 30 Σεπτεμβρίου απέφυγε σε μεγάλο βαθμό τις περιοχές που ελέγχονται από το ISIS, εστιάζοντας αντ 'αυτού στις περιοχές όπου βρίσκονται οι ομάδες της αντιπολίτευσης που δεν σχετίζονται με το ISIS.

Αυτές οι ρωσικές επιθέσεις -με υποστήριξη από τη Χεζμπολάχ, τις ιρανικές στρατιωτικές δυνάμεις, τις ιρακινές πολιτοφυλακές των Σιιτών και το συριακό στρατό- έχουν κυρίως ως στόχο να ενισχυθεί η θέση του Άσαντ στην πορεία προς -αυτό που διαγράφεται ως- μια ενδεχόμενη συμφωνία μεταξύ των μεγάλων περιφερειακών και διεθνών δυνάμεων στη Συρία. Στο πλαίσιο αυτό, η παρουσία του ISIS πράγματι ενισχύει τους ισχυρισμούς του Άσαντ ότι «αντιστέκεται στην τρομοκρατία» και ταυτόχρονα χρησιμοποιείται από εκείνα τα δυτικά κράτη που ταλαντεύονται για το αν θα πρέπει να στηρίξουν την κυβέρνηση Άσαντ ως δήθεν αναγκαίο κακό.

Φυσικά, ο ρωσικός στρατός μπορεί να αλλάξει προσανατολισμό στον απόηχο των επιθέσεων στο Σινά, στη Βηρυτό και στο Παρίσι, αλλά γεγονός είναι ότι η μακροχρόνια άρρητη αποκλιμάκωση μεταξύ ισλαμικού κράτους και κυβέρνησης Άσαντ εξυπηρετεί μέχρι σήμερα τα συμφέροντα και των δύο πλευρών.

Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι ελάχιστες οι εύκολες απαντήσεις για την Αριστερά. Ναι, χρειαζόμαστε εναλλακτικούς, ριζοσπαστικούς οραματισμούς που θα στηρίζονται σε δημοκρατικές διεκδικήσεις, κοινωνική και οικονομική δικαιοσύνη και παράλληλα στην απόρριψη του σεχταρισμού. Αλλά αυτό απαιτεί επίσης μια νηφάλια εκτίμηση του συσχετισμού δυνάμεων και ένα είδος απολογισμού για το τι πήγε στραβά κατά τη διάρκεια των τελευταίων ετών.

Πρέπει να είμαστε δύσπιστοι όσον αφορά τις αναλύσεις που αποδίδουν την άνοδο του ISIS σε αυτόματα αντανακλαστικά και στις μηχανορραφίες του πολέμου και του ιμπεριαλισμού. Η εξέλιξη αυτή δεν είχε τίποτε το νομοτελειακό. Το ISIS βρήκε στην ανατροπή των εξεγέρσεων του 2011 -και στην αποτυχία τους να αμφισβητήσουν ουσιαστικά τις αυταρχικές κυβερνήτες– το πρόσφορο έδαφος πάνω στο οποίο μπορούσε να ευδοκιμήσει και να αναπτυχθεί.

Καθώς η πολιτική απεχθάνεται το κενό και καθώς οι λαϊκές και δημοκρατικές κινητοποιήσεις άρχισαν να υποχωρούν τα τελευταία τρία χρόνια, το Ισλαμικό Κράτος ήταν μία από εκείνες τις δυνάμεις που ήρθε να δρέψει τους καρπούς της υποχώρησης. Δρώντας παρασιτικά, η οργάνωση έχει επενδύσει στην έκρηξη της θρησκευτικής βίας, που καλλιεργείται σκόπιμα από τους ηγέτες των χωρών της περιοχής, πατώντας πρώτα στο έδαφος του Ιράκ και αργότερα στη Συρία. Και στις δύο αυτές χώρες, η οργάνωση αντιμετώπισε (και κατάφερε να δημιουργήσει) μια πραγματικότητα που ταιριάζει μακάβρια στο σχήμα της «διαχείρισης της αγριότητας».

Ωστόσο, παρά τη φαινομενική τελμάτωση της κατάστασης, υπάρχουν λόγοι για να ελπίζει κανείς. Υπάρχουν τοπικές δυνάμεις που αντιμετωπίζουν το Ισλαμικό Κράτος σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες –με πιο σημαντικό, το κουρδικό κίνημα (που ταυτόχρονα αντιμετωπίζει την καταστολή της τουρκικής κυβέρνησης) καθώς και αντιπολιτευόμενες δυνάμεις –μακριά από το ISIS- στη Συρία.

Ταυτόχρονα, κάποια θαρραλέα κοινωνικά και πολιτικά κινήματα στο Ιράκ, τη Συρία, το Λίβανο, την Αίγυπτο και αλλού συνεχίζουν να αψηφούν τη λογική του σεχταρισμού και αποδεικνύουν ότι ο αγώνας για μια προοδευτική εναλλακτική λύση παραμένει ζωντανός.

Το ISIS μπορεί να προβάλει μια ουτοπική υπόσχεση σταθερότητας και ευημερίας, αλλά αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα. Μπορούμε να είμαστε απολύτως σίγουροι ότι θα ζήσει τις δικές του εσωτερικές εξεγέρσεις, όπως αποδεικνύουν τα ενδεικτικά παραδείγματα ισλαμικών «κρατών» στο παρελθόν που ήρθαν αντιμέτωπα με αντίστοιχες εξεγέρσεις.

Επιπλέον, αν δούμε την άνοδο του ISIS μέσα από το πρίσμα της υποχώρησης, μπορούμε να ανακτήσουμε σε ένα βαθμό την αισιοδοξία μας, κατανοώντας ότι η οργάνωση δεν προσφέρει καμία αποτελεσματική απάντηση στην τρέχουσα κατάσταση της περιοχής. Δεν εκπροσωπεί κανένα είδος αντι-ιμπεριαλιστικής απάντησης ή πειστικού δρόμου για μια Μέση Ανατολή ελεύθερη από την κυριαρχία και την ξένη ή ντόπια καταπίεση. Παρά τις αντιξοότητες των τελευταίων ετών, οι δυνατότητες ανάπτυξης μιας πραγματικά εναλλακτικής λύσης δεν έχουν σβήσει και το σημαντικότερο; Αυτή είναι πιο αναγκαία από ποτέ.

*O Adam Hanieh είναι λέκτορας στη Σχολή Ανατολικών και Αφρικανικών Σπουδών (SOAS) του Πανεπιστημίου του Λονδίνου και συγγραφέας του βιβλίου «Καταγωγές της εξέγερσης: Ζητήματα σύγχρονου καπιταλισμού στη Μέση Ανατολή».

Mετάφραση-Επιμέλεια: Ξένια Πηρούνια, Κωστής Μαργιόλης. 

πηγη: ektosgrammis.gr

Κίμων Ρηγόπουλος

Υπάρχει μία μεγάλη και κατά τα άλλα συμπαθής κατηγορία ανθρώπων, που κατοικοεδρεύουν στα σύννεφα. Εκεί λιάζονται, ξεχειμωνιάζουν και προσμετρούν τον μετρήσιμο βίο τους «εν ειρήνη» Πάντοτε εύπιστοι στις πατροπαράδοτες βεβαιότητες και ευπειθείς στα φιρμάνια των υπέργειων αρχόντων τους, χτίζουν το σπιτικό και τη ζωή τους με τόσο συμπαγή υλικά ώστε τα επί της γης να μην τους απασχολούν ιδιαίτερα. Το «μικρό» ή «μεσαίο» όνειρό τους είναι στέρεα δομημένο και στοιχημένο αυστηρά με την αφασία των μικρών και μεσαίων επιδιώξεών τους: να μεγαλώσουν τα παιδιά τους, να βάλουν στην άκρη κάποιες οικονομίες για τις σπουδές της μεγάλης κόρης που παίρνει τα γράμματα, να ψηφίσουν το μικρότερο κακό για το καλό της οικογένειας, που είναι γι’ αυτούς όλη η επικράτεια και ο ορίζοντάς τους. Πάνω από τα σύννεφα η περιοχή είναι προστατευμένη με ένα αδιαφανές πλέγμα κι έτσι οι φιλήσυχοι πολίτες της δεν είναι υποχρεωμένοι να γνωρίζουν πώς τα βολεύουν στην κάτω γειτονιά. Θα βρεθούν βέβαια μαζί τους σε τίποτα βαφτίσια, σε καμιά κηδεία που θα συγχωρήσουν και θα συγχωρηθούν, σε κανένα «μικτό» πανηγύρι που θα ξεσαλώσουν βρε αδελφέ και ύστερα θα πάνε να κοιμηθούν τον ύπνο του δικαίου. Γιατί δίκαιο σ’ αυτή την κοινωνία είναι εκείνο που δεν διαταράσσει την μακάρια αταραξία της. Και υπέρτατος νόμος της, ο νόμος της αντισεισμικής αδράνειας.

Και ξαφνικά το «δίκαιο» καταρρέει! Το αυτονόητο ξεθεμελιώνεται! Το θηρίο βρυχάται! Το σαλονάκι και η κρεβατοκάμαρα τρίζουν! Η ταυτότητα με την υπέροχη σφραγίδα της αστυνομίας γίνεται ληγμένο διαβατήριο! Κινδυνεύουν οι άνθρωποι να θυμηθούν ότι είναι άνθρωποι! Κινδυνεύουν να γίνουν ένα με τους παρείσακτους στο ημιυπόγειο της γης! Κάτι πρέπει να γίνει! «Το σύννεφο έφερε βροχή κι έχουμε μείνει μοναχοί»

Ακούγονται μέσα στον κατακλυσμό και κάποιες απωθημένες λέξεις, σχεδόν κιτρινισμένες από την αχρησία τους στο μπαουλοντίβανο της γιαγιάς: καπιταλισμός, ιμπεριαλισμός και δεν συμμαζεύεται. Κάποιοι ανεπρόκοποι μάλιστα, χωρίς καθόλου να ντρέπονται, διαδίδουν στην αγορά ότι μια συμμαχία με τους κολασμένους ενοίκους της γης είναι αυτό που θα μας σώσει!

Κι εμείς τι να κάνουμε; Τι πρέπει να κάνουμε; Οι σεβάσμιοι γέροντες έχουν βγει ήδη στους δρόμους και καταστρώνουν λιτανεία για να εξευμενίσουν τον θεό που μας τιμωρεί. Μοιάζει με λιμό και σεισμό μαζί. Φταίξαμε; Και αν φταίξαμε, σε τι φταίξαμε; Ας μας πει επιτέλους κάποιος πριν μας καταπιεί η καταστροφή! Τι είναι αυτό που βλέπουν τα μάτια μας; Και πόσο να αντέξει η αδούλευτη στις έκτακτες ανάγκες ψυχή μας; Το εξοχικό μας στην στρατόσφαιρα τουλάχιστον σώθηκε;

Εδώ είμαστε. «Κυρίες και κύριοι, τώρα τα πάνω ήρθαν κάτω», ψιθυρίζει ο μνησίκακος και αόρατος υποβολέας. Τα μερεμέτια στα λίγα τετραγωνικά του περίκλειστου βίου μας περισσότερο τον ξεχαρβαλώνουν παρά τον επισκευάζουν. Και κανένα plan a ή plan b δεν τον σώζουν . Το πολύ κοσκίνισμα τρυπάει το κοσκινάκι πριν δούμε το ζυμάρι. Δεν προετοιμάζεται με πικάντικες συνταγές Μαμαλάκη η λύτρωση.

Αν δεν θέλουμε να μυξοκλαίμε πάνω στα κουφάρια και «στων Ψαρών την ολόμαυρη ράχη» άδοξα, αφού η δόξα δεν είναι αυτοκίνητη για να περπατάει μονάχη… Αν δεν θέλουμε να μας ρουφήξει η τουρμπίνα του μικρότερου κακού, που είναι ο ευφημισμός της δειλίας… Αν αποφασίσουμε ότι δεν χρεώνουμε στο κάθε ανερυθρίαστο τσογλάνι τη ζωή μας… Αν απεξαρτηθούμε χωρίς υποκατάστατα από τα βαριά ναρκωτικά της ανάθεσης σε κάποιον, κάπου, κάποτε… Τότε, ναι. Τότε θα είναι η ψυχή βαθιά που θα ορίσει τα πράγματα. Γιατί την ταμπέλα ‘στο βάθος κήπος’ ή θα την γράψουμε καλλιγραφικά και ευανάγνωστα εμείς οι ίδιοι ή δεν θα την συναντήσουμε ποτέ στο δρόμο μας.

ΠΗΓΗ: pandiera.gr

Είναι εµφανές ότι στην Ευρώπη διαµορφώνεται µια νέα, πολύ σκληρή κατάσταση µε στόχο τα θύµατα πολέµου. Όσοι δεν πνίγονται ή δεν «µπλοκάρονται» από το ΝΑΤΟ και τη Frontex θα µένουν εγκλωβισµένοι σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. «Μακριά από µας κι ας γίνει πρόβληµα των άλλων» είναι η γραµµή που υιοθετεί η µία κυβέρνηση µετά την άλλη, υψώνοντας φράχτες παντού.

Γράφει ο Αμετανόητος.

Το σιχαμερό πρόσωπο του ρατσισμού και της ξενοφοβίας κάνει και πάλι την εμφάνισή του στην Ευρώπη επτά δεκαετίες μετά την πρώτη ήττα του. Η τότε Ευρώπη της «άρειας φυλής» και η σημερινή «Ευρώπη των λαών», η «Ευρώπη της διαφορετικότητας» έχουν αρκετές μικροδιαφορές αλλά πάρα πολλά κοινά που φαίνεται πως αποτελούν βασικά συστατικά του φασισμού και του ρατσισμού που τις έχουν βαθιά διαποτίσει.

Και στη μια και στην άλλη Ευρώπη κυρίαρχο ρόλο παίζει η Γερμανία χωρίς να παραγνωρίζεται η «συμβολή» των υπολοίπων χωρών. Και η μια και η άλλη Ευρώπη συμφωνούν ότι κάθε τι «διαφορετικό» πρέπει να απομακρύνεται από την ήπειρο για να μη «μολύνει» τους κατοίκους της. Δεν έχει σημασία ποιο είναι το διαφορετικό. Τότε ήταν οι Εβραίοι, οι Σλάβοι και οι Τσιγκάνοι. Σήμερα είναι οι Σύριοι, οι Αφγανοί, οι Αφρικανοί, οι νότιοι. Κοινή συνισταμένη είναι πως πρέπει όλοι αυτοί να απομονωθούν.

Αυτό που ενώνει την παλιά Ευρώπη με τη σημερινή είναι το συρματόπλεγμα. Συρματοπλέγματα και τότε, συρματοπλέγματα και τώρα. Μόνο που τότε έχτιζαν στρατόπεδα για να περιορίζουν τους «αντικοινωνικούς». Μετά το όνειδος του Άουσβιτς, του Νταχάου, της Τρεμπλίνκας, του Μαουτχάουζεν και του Μπέργκεν Μπέλσεν, η «Ευρώπη των λαών» έμαθε και δεν ξανακάνει το ίδιο λάθος. Αντί να περιορίζει τους «άλλους» μέσα στο συρματόπλεγμα, περιορίζει τον εαυτό της. Έτσι, παρά τα φληναφήματα περί «ανοιχτών συνόρων» και «ελεύθερης μετακίνησης», τείχη και συρμάτινοι φράκτες υψώνονται για να κρατήσουν τους μετανάστες μακριά από τις χώρες του σκληρού πυρήνα της Ευρώπης.

Τα αποτελέσματα τα βλέπουμε καθημερινά καθώς η χώρα μας είναι η πύλη εισόδου των φτωχοδιάβολων της Μέσης Ανατολής και της Ασίας προς την Ευρώπη. Τα ευρωφασισταριά κάνουν συμφωνίες με τους Τούρκους εμπόρους σάρκας για είσοδο των μεταναστών σε εδάφη της ΕΕ, δηλαδή στην Ελλάδα, αλλά χρηματοδοτούν ταυτόχρονα τα γειτονικά κράτη της Ελλάδας για να υψώνουν τείχη αποκλεισμού των μεταναστών στις υπόλοιπες χώρες. Έτσι και το «φιλανθρωπικό» καθήκον της ΕΕ εκπληρώνεται στην Ελλάδα και οι μετανάστες ταλαιπωρούνται αποκλεισμένοι μέσα σε μια χώρα της ΕΕ που δεν της έχουν αφήσει την οικονομική δυνατότητα να θρέψει αξιοπρεπώς όποιον αυτόχθονα ή αλλοδαπό έχει την ατυχία να βρίσκεται μέσα στην «επικράτειά» της.

Οι δυο όψεις της νέας Ευρώπης είναι αξιοπρόσεκτες. Από τη μια οι «άρειοι» του βορρά που διώκουν το διαφορετικό κι από την άλλη οι ψαράδες των νησιών και οι κάτοικοι των πόλεων του ευρωπαϊκού νότου που μοιράζονται το λιγοστό «έχει» τους με τους πρόσφυγες. Από αυτή τη συγκινητική προσπάθεια του λαού της Ελλάδας εξαιρούνται δυο φορείς: η εκκλησία που δια στόματος των περισσότερων «λειτουργών» της κηρύσσει τη χρυσαυγήτικου τύπου ξενοφοβία και τη μισαλλοδοξία και η ελληνική πολιτεία των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ που χορεύει στο ρυθμό που της σφυρίζουν τα αφεντικά της ΕΕ.

Εβδομήντα χρόνια μετά την πρώτη ήττα του φασισμού και πάλι η ευρωπαϊκή ολιγαρχία στήνει στρατόπεδα συγκέντρωσης για να μην έρχεται σε επαφή με τους μη αποδεκτούς σ’ αυτήν: τους πρόσφυγες και τον ευρωπαϊκό νότο. Για μας τους «απέξω» αυτή είναι μια χρυσή ευκαιρία. Δίπλα στα δικά τους συρματοπλέγματα στα βόρεια σύνορά μας ας υψώσουμε κι εμείς μια δεύτερη σειρά μη τυχόν κι αλλάξουν γνώμη και ρίξουν κάποτε τα τείχη θέλοντας να μας ξαναπλησιάσουν. Κι ας τους κρατήσουμε για πάντα έξω. Ή σωστότερα ας μείνουμε εμείς για πάντα έξω. Έξω από την Ευρωζώνη, την Ευρωπαϊκή Ένωση, το ΝΑΤΟ και κάθε ιμπεριαλιστικό μηχανισμό υποδούλωσης και εξανδραποδισμού των λαών!

ΠΗΓΗ: ergatikosagwnas.gr

Ο απεργιακός, αγωνιστικός συντονισμός ανάμεσα στην πρωτοφανή πανελλαδική αγροτική έκρηξη και την Πανεργατική απεργία της Πέμπτης 4 Φλεβάρη, είναι εικόνα από το αναπότρεπτο μέλλον του Κινήματος.

Αποτελεί έκφραση της συσσωρευμένης εργατικής οργής και της αγροτικής αγανάκτησης, εκδήλωση του σύγχρονου αγροτικού και εργατικού προβλήματος.

Πρόκειται για εργατική και λαϊκή, κυρίως, απάντηση που στρέφεται ενάντια τόσο στο αντιασφαλιστικό έκτρωμα Κατρούγκαλου όσο και στην πολιτική ενίσχυσης της τάσης δημιουργίας μεγάλων καπιταλιστικών ομίλων στις κατασκευές, στην υγεία και στη γη και μέσω του συνδυασμού αντιασφαλιστικού - υπερφορολόγησης που πλήττει κι άλλο τους ήδη χτυπημένους μικρομεσαίους αγρότες, τους ήδη χτυπημένους μικρούς μηχανικούς, δικηγόρους και μικρομεσαίους επαγγελματίες. Με ψευδαισθήσεις και όρια αλλά και διάθεση υπέρβασής τους. Αυτή η ενεργός τάση συγκέντρωσης του πλούτου και της γης σε ολοένα λιγότερα χέρια κινεί και μεγαλοεπαγγελματίες, για τα δικά τους ταξικά συμφέροντα, να δίνουν το δικό τους παρόν στην πραγματική κίνηση και διαπάλη που βρίσκεται σε εξέλιξη.

Αυτής της διαπάλης έκφραση είναι και η προσπάθεια της σημερινής κυβέρνησης να ιδιοποιηθεί το κίνημα και να το περιορίσει στα αδιέξοδα, επικίνδυνα και αντιλαϊκά όρια της κανιβαλικής πολιτικής ενός «φιλεύσπλαχνου καπιταλισμού» και εντός - με κάθε θυσία - της αντιδραστικής Ευρωπαϊκής Ένωσης του κεφαλαίου. Αυτής της αναμέτρησης έκφραση είναι η προσπάθεια της ΝΔ να χρησιμοποιήσει το κίνημα για τους δικούς της σκοπούς ώστε να το στρέψει ενάντια στον εαυτό του, η προσπάθεια της Χρυσής Αυγής να πάνε όλα αυθεντικά εργοδοτικά και μαύρα.

Σε αυτή τη φουσκοθαλασσιά βγαίνει στην επιφάνεια, όπως σε κάθε τρικυμία, όλη η λάσπη του βυθού.

Είναι μια αναμέτρηση σε εξέλιξη.

Εκεί είμαστε.

Στην εμφάνιση στο προσκήνιο των αγωνιστικών εργατικών και αγροτικών τάσεων συνέβαλαν οι προσπάθειες συντονισμού του αγώνα, το θετικό μήνυμα των κοινών ανακοινώσεων των δυνάμεων της μαχόμενης Αριστεράς.

Βοήθησε η προπαγάνδιση της απεργίας στις συνοικίες με την πρωτοβουλία και τη φαντασία των ανθρώπων του αγώνα.

Το εργατικό κίνημα αντιμετωπίζει μια μεταβατική κατάσταση στην οποία μπορεί να στεριώσει η αυτοπεποίθηση και η άνοδος της εργατικής χειραφέτησης, η πτώση των στοιχείων πολιτικής και ιδεολογικής ενίσχυσης της εκμεταλλευτικής πολιτικής του συστήματος και των συντηρητικών μετατοπίσεων.

Βασικό στοιχείο της σημερινής κατάστασης και της δυναμικής της δεν είναι τόσο η αδυναμία της εργατικής χειραφέτησης να μετατρέπεται σε ανεξάρτητο αυτοτελές ανερχόμενο κοινωνικό ρεύμα αλλά είναι κυρίως και πρωτίστως η στροφή, αργή έστω, που αυτή (η τάση εργατικής χειραφέτησης) πραγματοποιεί αναζητώντας μια τέτοια κατεύθυνση.

Πρόκειται για την προοπτική μιας ιστορικής αντιστροφής. Για ένα ιστορικό κοντράστ που θα σημαδεύεται απ’ τα επιτακτικά αιτήματα για «να φάει ψωμί ο εργάτης», την αναγκαιότητα και δυνατότητα της μεγάλης αναμέτρησης για τις ελευθερίες που απαιτεί ο σύγχρονος κοινωνικός πολιτισμός και τους κινδύνους μιας πρωτοφανούς οπισθοχώρησης.

Η εργατική πολιτική «έχει» για όλες τις εποχές γιατί είναι μια διαρκώς αναπαραγόμενη κα αναπτυσσόμενη διαδικασία με σταθμούς. Η δε αντικειμενική κοινωνική τάση χειραφέτησης και σύγκρουσης απέναντι στο κεφάλαιο εκδηλώνεται ανισόμετρα αλλά και αναπότρεπτα σ’ όλες τις σφαίρες της οικονομίας, της πολιτικής και των ιδεών.

Αυτή η γενικότερη μακροπρόθεσμη δυναμική της νέας κατάστασης που ωριμάζει αποτελεί βασική πλευρά και για ένα νηφάλιο υπολογισμό του σημερινού συσχετισμού των δυνάμεων και τον καθορισμό των στόχων που βάζουν μπροστά τους τα εργατικά εγχειρήματα της εποχής μας.

Χωρίς απογείωση στην πολιτική ονειροπόληση αλλά και χωρίς υπόκλιση στην τρέχουσα πολιτική στατιστική, οι εργατικές αριστερές δυνάμεις οφείλουν, απέναντι στη ζωή, να διαχωριστούν απ’ την αναπόφευκτη κοινωνική τάση που βλέπει σαν αιώνια τα όρια της σημερινής πραγματικότητας.

Σε αυτήν ακριβώς τη μεταβατική περίοδο, που το εργατικό κίνημα παρουσιάζεται με τη μορφή της άμπωτης και της πλημμυρίδας και οι τάσεις της εργατικής χειραφέτησης απαγκιστρώνονται από τα συντρίμμια της οπισθοχώρησης και αναζητούν ένα νέο, αυτοτελή, αποφασιστικό ρόλο στο περιεχόμενο και την προοπτική των ταξικών αντιπαραθέσεων, η αναγκαία προσπάθεια για τη νικηφόρα πορεία του εργατικού κινήματος καθορίζεται από τις συνειδητές παρεμβάσεις των ανθρώπων. Αυτών που έχουν συμφέρον να μετασχηματίσουν εκείνες τις πλευρές της σύγχρονης πραγματικότητας οι οποίες απαιτούν την «κατάργηση της» από τη σκοπιά των σύγχρονων εργατικών δικαιωμάτων και αναγκών.

Σε αυτές τις συνθήκες, αυτό που έχει πρώτα απ’ όλα αξία είναι να αποφασίσει κανείς είναι με το ποια πλευρά θα «πάει».

Το «εργατικά και ανατρεπτικά δυνατό» υπάρχει και κρίνεται στο παρόν. Σημαίνει το μέγιστο που μπορεί να πραγματοποιηθεί σε κάθε φάση, σε κάθε εποχή, για την προώθηση της εργατικής χειραφετητικής πολιτικής.

Ο αγώνας αυτός που είναι σε εξέλιξη πρέπει να συνεχιστεί συλλογικά και αποφασιστικά.

Να βρίσκεται από την αρχή ως το τέλος, στα χέρια των ίδιων των εργαζομένων, των συλλογικών τους αποφάσεων, κανενός άλλου.

Να συνεχιστεί, να δυναμώσει και να απλώσει κυρίως και πάνω απ’ όλα ο συντονισμός των αγωνιζόμενων πρωτοβάθμιων σωματείων αλλά και ομοσπονδιών που μπαίνουν στον αγώνα. «Είναι περισσότερο από ποτέ αναγκαία μια νέα εργατική ενότητα δράσης ταξικών αγωνιστικών σωματείων, συνδικάτων, ομοσπονδιών κλάδων, σωματείων συνταξιούχων, επιτροπών αγώνα στις γειτονιές κλπ. ενάντια στο ασφαλιστικό τερατούργημα, ένα νέο κέντρο αγώνα που θα συνενώσει όλες τις αντιστάσεις και θα διεκδικήσει την πρώτη νίκη για το εργατικό και λαϊκό κίνημα» επισημαίναμε στις 3 Φλεβάρη και τονίζουμε ξανά.

Να συνεχιστεί να βαθύνει και να πάρει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες ο συντονισμός της δράσης όλης της μαχόμενης Αριστεράς με κεντρικό στόχο την υπηρέτηση και εξυπηρέτηση του κινήματος. «Όλες μαζί οι δυνάμεις της μαχόμενης Αριστεράς μπορούν να δημιουργήσουν ένα μεγάλο ταξικό εργατικό ανατρεπτικό ρεύμα που θα συμπαρασύρει σε συμμαχία τα πληττόμενα μικρομεσαία στρώματα και θα πλήξει βαθιά τον αντίπαλο. Έτσι και μόνον έτσι θα αλλάξει ο κοινωνικός και πολιτικός συσχετισμός προς τα αριστερά και όχι προς τη δεξιά που ανασυγκροτείται με νέο, πιο επιθετικό κανιβαλικό πρόσωπο» σημειώναμε πριν μέρες.

Αυτό είναι μια άμεση χειροπιαστή πολιτική υποχρέωση ιστορικής σημασίας για τις ευρύτερες πρωτοπόρες δυνάμεις των ίδιων των εργαζομένων και της νεολαίας του καιρού μας.

Το καθήκον αυτό δεν εξαρτάται βέβαια μόνο απ’ τις αντιφάσεις, τις δυσκολίες, τα πισωγυρίσματα ή τις επαναστατικές απαντήσεις αυτών των πρωτοποριών. Και πολύ περισσότερο δεν εξαρτάται απ’ τα ατομικά πολιτικά χρονοδιαγράμματα των ξεχωριστών αγωνιστών.

Αλλά, από την άλλη μεριά, είναι ένα καθήκον που η πορεία του δεν πρόκειται να κριθεί γενικά και αόριστα «απ’ την εργατική τάξη» ή την «ταξική πάλη», απ’ τις «νεώτερες γενιές» ή την «ιστορία».

Γιατί πρώτα απ’ όλα αποτελεί ένα πολιτικό, πρακτικό, «οργανωτικό» δίλημμα των τρεχουσών πολιτικών εξελίξεων και των υπαρκτών αντιφατικών δυνάμεων που ανιχνεύουν, προωθούν, δοκιμάζουν την εργατική πολιτική και «έχουν συμφέρον» απ’ τη δυναμική της νέας κατάστασης.

ΠΗΓΗ: kommon.gr

Η κυβέρνηση έπαιξε σε αυτή τη φάση όλα της τα χαρτιά τουλάχιστον στο επικοινωνιακό επίπεδο. Και οι αγρότες; Μια πρώτη «ακτινογραφία» του αγροτικού προβλήματος και της κατάστασης του αγροτικού κόσμου.

Οι αγροτικές κινητοποιήσεις παρουσιάζουν φθίνουσα πορεία τις τελευταίες μέρες με ορισμένα μπλόκα να διαλύονται ενώ άλλα συνεχίζουν τον αγώνα τους παρά τις απειλές για ποινικές κυρώσεις. Ωστόσο, η κυβέρνηση, με ανακοίνωση που μοίρασε στον Τύπο το απόγευμα της Παρασκευής, προχωρά σε μια κίνηση καλής θέλησης προς τους αγρότες με τη διαγραφή των αδικημάτων παρακώλυσης συγκοινωνιών που τους βαρύνουν.

Μια ακόμα μικρή «επιτυχία» της κυβέρνησης Τσίπρα; Ο χρόνος θα δείξει. Αυτός όμως είναι ο ρόλος της εκάστοτε κυβέρνησης; Να διχάζει, να καθησυχάζει, να υπόσχεται ότι θα ξανασυζητήσει το θέμα αργότερα και να αφήνει την καυτή πατάτα για τον επόμενο; Το βέβαιο είναι ότι η κυβέρνηση έπαιξε σε αυτή τη φάση όλα της τα χαρτιά τουλάχιστον στο επικοινωνιακό επίπεδο και απολαμβάνει τους όποιους καρπούς της αναλογούν.

Από την άλλη μεριά, οι αγρότες θεωρούν ότι κατάφεραν να πάρουν αυτά που ήθελαν ή όχι; Η απάντηση είναι περίπλοκη γιατί αφού ορισμένοι αποσύρθηκαν εξυπακούεται ότι ικανοποιήθηκαν τα αιτήματά τους, ενώ για να συνεχίζουν τον αγώνα τους άλλοι προφανώς και δεν έλαβαν αυτά που ζητούσαν. Τι είναι όμως αυτό που διαφοροποιεί τους μεν από τους δε; Δεν είναι όλοι εργάτες της γης με τα ίδια προβλήματα και τις ίδιες ανάγκες; Προφανώς και όχι και γι' αυτό ποτέ δεν κατέβασαν μια κοινή πρόταση απ' όλη την Ελλάδα στη διαπραγμάτευση με τον πρωθυπουργό.

Ας προσπαθήσουμε να σκιαγραφήσουμε (γιατί η ορθή απεικόνιση είναι πολύ πιο πολύπλοκη) την κατάσταση στον αγροτικό τομέα της χώρας μας.

Ο αγρότης

Καταρχάς, ο μέσος όρος ηλικίας του Έλληνα αγρότη είναι τα 57. Αρκετά μεγάλος για να μάθει νέα κόλπα από αυτά που τον γαλούχησαν τόσα χρόνια. Είναι στην πλειονότητά τους, οι τελευταίοι γιοι της οικογένειας του χωριού που δεν κατάφερε λόγω δυσκολιών να σπουδάσει όλα της τα παιδιά και «προίκισε» με τα χωράφια αυτόν ή αυτούς που έμειναν πίσω.

Το ότι δεν κατάφερε ούτε να επιμορφωθεί ποτέ στον γεωργικό τομέα είναι ακόμα μια δυσάρεστη εξέλιξη για τον ίδιο, αλλά και για το Κράτος που στήριξε τη γεωργική του παραγωγή σε αυτόν τον άνθρωπο. Έρμαιο της τύχης λοιπόν, της απόλυτης άγνοιας να καλλιεργεί και των δυσμενών καιρικών συνθηκών που του χαλούσαν συνεχώς τη σοδειά, ήταν φυσικό επακόλουθο να γίνει υποχείριο των πονηρών εμπόρων που κερδοσκοπούσαν στην πλάτη του και διαμόρφωσε μια προσωπικότητα του στυλ «όσα φάμε και όσα πιούμε».

Δεν αγάπησε ποτέ τη Γη που του κληροδότησαν οι πατεράδες και οι παππούδες του, γιατί έκανε αυτή τη δουλειά από ανάγκη και τη διαχειρίστηκε με τον χειρότερο τρόπο καθιστώντας τη πολλές φορές άχρηστη να αποδώσει. Χρησιμοποίησε ασύστολα τα λιπάσματα που του προμήθευαν οι έμποροι νομίζοντας μέσα στην άγνοιά του, πως όσα περισσότερα ρίξει τόσο καλύτερα, σπατάλησε το νερό χωρίς κανένα μέτρο και τότε άρχισαν και άλλα προβλήματα. Η παραγωγή του παρουσίαζε ευαισθησίες σε εχθρούς και ήταν η ώρα για να πάρουν το μερίδιό τους οι εταιρείες που προμηθεύουν φυτοπροστατευτικά προϊόντα, τα γνωστά σε όλους μας φυτοφάρμακα. Ο κόμπος έφτασε σύντομα στο χτένι γιατί ήταν φυσικό επακόλουθο αφού γινόταν χρήση ασύστολα χωρίς έλεγχο και υπό το δόγμα «όσο πιο πολλά τόσο πιο καλά».

Το τελικό χτύπημα ήρθε όταν έγιναν πιο εύκολες οι εισαγωγές από τρίτες χώρες – αμφιβόλου ποιότητας και σαφώς εκτός προδιαγραφών, αλλά ποιος νοιάζεται; Ο "καημένος" ο αγρότης έπρεπε να αντιμετωπίσει πια το παγκόσμιο εμπόριο και να πείσει πως τα δικά του προϊόντα αν και ακριβότερα ήταν καλύτερα. Ήταν άραγε; Έμεινε στην άκρη να κοιτάζει το τραίνο να απομακρύνεται. Το είχε χάσει πια. Δεν χρειάζεται να είσαι μάντης για να προβλέψεις τη μοίρα του...

Το κράτος

Αλλά πού ήταν το κράτος όλα αυτά τα χρόνια; Έλαμπε «δια της αφανείας του». Και για να μην παρεξηγηθώ και ορισμένοι μου πούνε ότι έδινε επιδοτήσεις και πάσχιζε να βοηθήσει την ελληνική παραγωγή, εξηγούμαι ακολούθως. Το Κράτος ποτέ δεν οργάνωσε τις εσωτερικές δομές εμπορίου που ήταν πιο βασική από οποιαδήποτε επιδότηση θα χορηγούσε. Έμεινε να κατηγορεί τους μεσάζοντες όταν η φωνή των αγροτών ακούστηκε πως τα προιόντα ξεκινούν με μικρή τιμή από το χωράφι και φτάνουν με τεράστια αύξηση στο τραπέζι της οικογένειας. Δε μας είπε ποτέ τι πρόγραμμα έχει για να εκμηδενίσει αυτό το φαινόμενο, ποτέ δεν πήρε θέση και για μια ακόμη φορά «έλαμψε...». Έλειπε όμως και οποιαδήποτε παρέμβαση από το εργατικό κίνημα, από την κοινωνία των πολιτών... Ο καθένας ήταν χαμένος στα δικά του.

Το κράτος παρότρυνε τους αγρότες να φτιάξουν συνεταιρισμούς τους οποίους όμως θέλησε να ελέγξει και τελικά (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) οι περισσότεροι μαράζωσαν και έκλεισαν. Εδώ στην επαρχία που ζω αυτό το λέμε: «να σε κάψω Γιάννη, να σε αλείψω λάδι» δηλαδή να σου κάνω κάτι κακό για να σου κάνω κάτι καλό μετά. Ακόμα και όταν έγιναν προσπάθειες να φτιαχτούν δημοπρατήρια γεωργικών προϊόντων στα πρότυπα των χωρών του εξωτερικού η προσπάθεια δεν υποστηρίχθηκε και σήμερα η χώρα μας δεν διαθέτει κανένα. Είχε τόσο σημαντικά πράγματα που έπρεπε να κάνει και το μόνο που κατάφερε είναι να φέρει ένα καινούριο αυτοκίνητο σε ένα νησί χωρίς βενζινάδικο!

Πώς οργάνωσε το σοβαρό θέμα της άρδευσης των καλλιεργειών; Έλαμψε δια της αφανείας του ξανά. Ο κάθε αγρότης έκανε αυθαίρετα μια γεώτρηση αντλώντας νερό για τις ανάγκες της καλλιέργειάς του (φυσικά υπό το δόγμα του όσο πιο πολύ νερό τόσο καλύτερα), και δεν άργησαν να φανούν οι καταστροφικές συνέπειες αυτής της δράσης.

Ποια ήταν οι θέση του στο ευαίσθητο θέμα της κυκλοφορίας των αγροχημικών; Ξανά έλαμψε δια της αφανείας του. Οι εταιρείες παραγωγής μοίρασαν από μόνες τους την πίτα των πελατών τους και το κράτος απλά υπέγραφε την έγκριση κυκλοφορίας του τάδε φυτοφαρμάκου που του προσκόμιζαν. Παντελώς απόν από κάθε έλεγχο και κάθε είδους εκπαίδευση και ενημέρωση των παραγωγών στον ευαίσθητο τομέα της χρήσης των φυτοφαρμάκων στις καλλιέργειες, άφησε το τιμόνι στους τοπικούς έμπορους, γεωπόνους και στους πωλητές των εταιρειών που δήλωναν με έπαρση ότι οι "τάδε"καλλιέργειες και η "τάδε" περιοχή είναι δική τους! Ο κοσμάκης κάθε μέρα καταναλώνει προϊόντα γεμάτα φυτοφάρμακα τα οποία έχουν έγκριση, οπότε όλα καλά!

Μετανάστες

Αγροτική εργασία, άλλο ένα μεγάλο θέμα για γέλια και για κλάματα. Οι αγρότες βλέποντας την παραγωγή τους να μειώνεται έτρεξαν να μειώσουν το βασικό κόστος παραγωγής με διάφορα τεχνάσματα όπως η χρήση εξαθλιωμένων μεταναστών που θα εργάζονταν πρόθυμα στοιβαγμένοι σε ένα άθλιο κατάλυμα στην άκρη του χτήματος χωρίς τις βασικές υποδομές υγιεινής φέροντες και μολυσματικούς ιούς όπως η ηπατίτιδα και εργαζόμενοι σε ωράρια εξαντλητικά με αντάλλαγμα ένα πενιχρό αντίτιμο που πολλές φορές ούτε που το ελάμβαναν. Μόλις η συγκομιδή τελείωνε ο αγρότης καλούσε το τμήμα αλλοδαπών να συλλάβει και να απελάσει τους καταληψίες της γης του και έτσι δεν «προλάβαινε» να τους πληρώσει ποτέ.

Πονηρία σε όλο της το μεγαλείο, αφού ήξερε από την αρχή ότι δεν διέθεταν τα απαραίτητα έγγραφα για νόμιμη εργασία και διαμονή στη χώρα. Μπίζνες με τρικ. Πού ήταν το κράτος και ποιες οι ενέργειές του σε αυτό το θέμα; Να μη γίνω κουραστικός και απαντήσω το ίδιο. Οι τοπικοί αστυνομικοί σταθμοί εθελοτυφλούσαν και ας έβλεπαν καθημερινά τις παρελάσεις των εργατών προς και από το χωράφι. Όλοι το ίδιο έκαναν. Κάποιος αγρότης μού είχε πει γελώντας πως το Κράτος δεν μπορεί  να ελέγξει ούτε το κάπνισμα σε κλειστούς χώρους, πώς θα καταφέρει να ελέγξει τα ανοιχτά χωράφια;

Επιδοτήσεις

Αυτές οι επιδοτήσεις τελικά τι ήταν; Ήταν όλα τα άλλα εκτός από αυτό που έπρεπε. Ήταν εργαλείο μικροπολιτικής, ήταν η απίστευτη ευκαιρία για κομπίνες από πολιτικούς και λοιπούς, ήταν η ευκαιρία των τραπεζών που τις διαχειρίζονταν να τις παρακρατούν να καθυστερούν τις καταβολές τους για να καλύψουν λογιστικά κενά ή να κερδοσκοπήσουν. Ποια η θέση του Κράτους στο φαινόμενο αυτό; Απαντήστε μόνοι σας, τη μάθατε την απάντηση.

Οι σκανδαλώδεις διατάξεις επιδοτήσεων ορισμένων ομάδων με σκοπό την ψηφοθηρία και την αποκομιδή προσωπικών οφελών έδιναν και έπαιρναν. Όσοι λοιπόν εμπλέκονταν στο κύκλωμα αυτό τις χρησιμοποίησαν για όλους τους λόγους και σκοπούς εκτός από αυτόν για τον οποίο έπρεπε: την οργάνωση της αγροτικής παραγωγής με σκοπό την παραγωγή ποιοτικών προιόντων σε χαμηλότερο κόστος ώστε να είναι πιο ανταγωνιστικά.

Αρκετοί αγρότες που πήραν επιδοτήσεις τις χρησιμοποίησαν σε γλέντια μέχρι πρωίας σε τοπικά νυχτερινά μαγαζιά ενώ άλλοι αγόρασαν πολυτελή αυτοκίνητα, αλλά πού ήταν το Κράτος; Συνένοχο όπως ήταν, αρκέστηκε να κατηγορεί τους «αγρότες με τα Καγιέν» ως αυτούς που έκαναν το μεγάλο κακό, αλλά δεν τόλμησε ποτέ να κάνει μια λίστα με τα ονόματά τους να μας πει πόσοι αριθμητικά είναι από το σύνολο των 380.000 ενεργών αγροτών που διαθέτει η χώρα και πολύ απλά να τους ζητήσει τα χρήματα πίσω. Ήταν τόσο απλό να γίνει, αλλά ακόμα και αυτή η λίστα θα είχε τη μοίρα των άλλων. Ένα ακόμα επικοινωνιακό τέχνασμα...

Ποιος φταίει;

Κάποιος αγρότης με κεφαλαίο Α μου είχε πει πως άμα θες να βρεις τον ένοχο ακολούθησε τη ροή του χρήματος. Αυτός που τα έχει μαζέψει έχει μεγάλο μερίδιο αν όχι και όλη την ευθύνη. Από αυτά που εγώ μπορώ να γνωρίζω, η πλειονότητα των αγροτών είναι καταχρεωμένοι στις τράπεζες... Μπορείτε να καταλάβετε επίσης ότι η πλειονότητά τους θα ψέκαζε με αγροχημικά και θα πουλούσε την επόμενη μέρα προκειμένου να μπορέσει να εισπράξει κάποια χρήματα για να εξοφλήσει μία ακόμα δόση από το υπέρογκο δάνειο που την κυνηγά.

Υπάρχουν πολλοί αγρότες ανά τη χώρα που εργάζονται πολύ σκληρά, που έχουν επενδύσει πολλά χρήματα αλλά έχουν κάνει και ατέλειωτα ξενύχτια δουλεύοντας για να έχουν οι άνθρωποι των πόλεων τροφή. Για να βρίσκουμε στα ράφια τρόφιμα κάποιος δουλεύει να τα φτιάξει και να τα φέρει χωρίς να γνωρίζει αργίες, γιορτές και διακοπές. Υπάρχουν πολλοί παραγωγοί με χαμόγελο και νεύρο να ψάξουν και να παράξουν ένα προϊόν που θα το προσφέρουν με περηφάνια προς πώληση. Γνωρίζω από πρώτο χέρι τον νευραλγικό τομέα των θερμοκηπιακών καλλιεργειών και ξέρω παραγωγούς που σηκώνονται κάθε τρεις και λίγο μέσα στην κρύα νύχτα την ώρα που όλοι εμείς κοιμόμαστε, να δουν άμα σταμάτησε η θέρμανση και πάθουν ζημιά τα φυτά από το κρύο.

Νέα γενιά;

Το σενάριο όπως εξελίσσεται ξεπερνά τη φαντασία του Όργουελ ενώ η σημερινή Κυβέρνηση με κορώνες ανακοινώνει ότι πρέπει να μπει νέο αίμα στην αγροτική παραγωγή της χώρας, αλλά δε μας είπε για ποιο λόγο ένας νέος σήμερα θα θελήσει να γίνει αγρότης και να συνεχίσει τις καλλιέργειες του πατέρα του που θα αποσυρθεί;

Για ποιο λόγο θα διαλέξει να κάνει ένα από τα πιο σκληρά επαγγέλματα με αβέβαιο μέλλον;

Με τι μέσα θα ανταγωνιστεί παραγωγούς άλλων χωρών που υποστηρίζονται να εξάγουν τα προιόντα τους στη χώρα του;

Πώς θα καταφέρει να ξεπεράσει τις πάρα πολλές απώλειες εισοδήματος από φυσικές καταστροφές; Πώς θα συνεργαστεί με ένα κράτος που ως σήμερα δεν μπορεί ούτε να κατανοήσει γιατί εγκαταλείπονται τα χωράφια και δεν γίνεται συγκομιδή των καρπών από τα δέντρα, που δεν γνωρίζει το κόστος παραγωγής των εκάστοτε προιόντων του, που έχει δείξει άσχημα παραδείγματα σε ό,τι ανέλαβε να διαχειριστεί, και από το ασφαλιστικό σύστημα μέχρι τη διακίνηση των προϊόντων δεν έκανε ποτέ και κάτι αξιοσημείωτο.

Θα κλείσω με μια ευχή:

Να μη γνωρίσουμε τη μέρα που η γεωργική παραγωγή στην Ελλάδα (με τη μορφή που παλεύει να υπάρξει σήμερα) θα μηδενιστεί, γιατί τότε θα έχουμε γύρω μας τα πάντα, αλλά τίποτα δεν θα μπορούμε να αγγίξουμε και όλοι θα ξέρουμε το γιατί.

ΓΙΩΡΓΟΣ ΓΚΟΥΜΑΣ

ΠΗΓΗ: kommon.gr

Της ΜΑΡΙΑΝΑΣ ΤΣΙΧΛΗ*

Το προσχέδιο Κατρούγκαλου για τη «μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού» έχει διαμορφώσει συνθήκες σύγκρουσης της κυβέρνησης με πλατιά στρώματα της κοινωνίας, με τους αγρότες και τους ελεύθερους επαγγελματίες να βρίσκονται στην εμπροσθοφυλακή των κινητοποιήσεων. Ειδικά για τους ελεύθερους επαγγελματίες και τους οιονεί μισθωτούς (εργαζομένους με άτυπες σχέσεις εργασίας, μπλοκάκια κ.λπ.) το νέο ασφαλιστικό διαμορφώνει συνθήκες βίαιης συμπίεσης, μισθωτοποίησης και συγκέντρωσης του αντικειμένου τους σε λίγες μεγάλες εταιρίες και γραφεία, αφού διαμορφώνει μία πραγματικότητα όπου το 60% και πλέον των εσόδων τους θα πηγαίνει κατευθείαν σε εισφορές και φόρους και από εκεί στη μαύρη τρύπα του χρέους. Εάν συνυπολογιστεί και το επερχόμενο νέο φορολογικό, οι επιπτώσεις θα είναι ακόμη μεγαλύτερες. Οι περιβόητες βελτιωτικές προτάσεις δεν αλλάζουν καθόλου την ουσία του προσχεδίου, αφού πρόκειται για εκπτώσεις που θα χορηγηθούν μόνο για μία τριετία και κλιμακωτά, διαμορφώνοντας από μικρές έως ασήμαντες ελαφρύνσεις για κάποια τμήματα των ελεύθερων επαγγελματιών και των οιονεί μισθωτών, με την επιδίωξη να συγκαλυφθεί η συνολική διάλυση των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων και του ασφαλιστικού συστήματος.

Ο ΠΟΛΙΤΙΚΟΣ ΣΤΟΧΟΣ

Παρά τις συνεχείς δηλώσεις Κατρούγκαλου – Τσίπρα περί δήθεν ταξικής μονομέρειας, αναδιανομής υπέρ των ασθενέστερων στρωμάτων κ.ο.κ., το προσχέδιο Κατρούγκαλου έχει δύο στόχους. Ο πρώτος είναι η μνημονιακή δέσμευση για τη μείωση της ασφαλιστικής κρατικής δαπάνης κατά 1,8 δις, που αποτελεί συμφωνημένη υποχρέωση της χώρας από το τρίτο μνημόνιο. Έτσι, οι αυξήσεις των εισφορών, αλλά και οι περικοπές των παροχών (οι συντάξεις όσων βγουν στη σύνταξη από 1-1-2016 με την αλλαγή του τρόπου υπολογισμού, τον υπολογισμό επί του συνόλου του εργάσιμου βίου και τη μείωση στα ποσοστά αναπλήρωσης θα υποστούν τεράστιες μειώσεις) θα σημάνουν την απευθείας μεταφορά πόρων από τους ασφαλισμένους, δηλ. τις εργαζόμενες τάξεις στην Ελλάδα, για την αποπληρωμή του μη βιώσιμου χρέους.

Ο δεύτερος στόχος, που έχει πιο στρατηγικό χαρακτήρα και αποτελεί την ουσία της πραγματικής ταξικής μονομέρειας του προσχεδίου (από την αντίστροφη όμως πλευρά από αυτή που ισχυρίζονται Κατρούγκαλος και πρωθυπουργός) είναι η μεγάλη μείωση του ποσοστού των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα και η σύγκλιση του ποσοστού αυτοαπασχόλησης με το ΜΟ των κρατών – μελών της ΕΕ, η οποία αποτελεί διακηρυγμένο στόχο των δανειστών, στο πλαίσιο της ευρύτερης αναδιάρθρωσης όπως επιχειρείται την περίοδο των μνημονίων.

Όπως φαίνεται στον παραπάνω πίνακα, το ποσοστό των αυτοαπασχολούμενων στην Ελλάδα επί του συνόλου του εργατικού δυναμικού είναι σημαντικά υψηλότερο από το μέσο όρο των κρατών – μελών της ΕΕ (χωρίς τις χώρες του πρώην ανατολικού μπλοκ), ακόμα και μετά την κρίση και την είσοδο στο μηχανισμό στήριξης.

Ειδικότερα, ο μέσος όρος των κρατών μελών της ΕΕ κυμαίνεται από το 1995 έως το 2014 σε ποσοστά της τάξης του 12-13%, ενώ στην Ελλάδα, αν και παρουσιάζει κάμψη, ιδιαίτερα από το 2009 και μετά, ακόμα και σήμερα παραμένει στο 23%.

Η μείωση του ποσοστού των αυτοαπασχολούμενων, μέσα από την οικονομική συμπίεση, τη βίαιη μισθωτοποίηση μεγάλου τμήματος αυτών και την εξώθηση άλλων στην ανεργία και τη μετανάστευση, είναι μία κατεύθυνση που προωθήθηκε και από προηγούμενα μνημονιακά μέτρα, αλλά το νέο ασφαλιστικό διαμορφώνει όρους ποιοτικής τομής.

Αυτή η κατεύθυνση όχι μόνο θα διαμορφώσει συνθήκες συσσώρευσης και συγκεντροποίησης σε μεγάλες εταιρίες και γραφεία, αλλά μεσοπρόθεσμα θα διαμορφώσει όρους συνολικότερης πίεσης του κόστους εργασίας προς τα κάτω. Και αυτό γιατί θα αυξήσει ακόμη περισσότερο την ανεργία, αλλά και γιατί οι αυτοαπασχολούμενοι, ιδιαίτερα οι νέοι ελεύθεροι επαγγελματίες – επιστήμονες αποτελούν ένα υψηλά καταρτισμένο και ειδικευμένο εργατικό δυναμικό, που θα προορίζεται να καταλαμβάνει θέσεις εξειδικευμένης μισθωτής εργασίας με μικρότερο κόστος – χαμηλότερους μισθούς – λιγότερα δικαιώματα. Αυτός είναι ένας ακόμα λόγος για τον οποίο ο αγώνας των ελεύθερων επαγγελματιών ενάντια στο ασφαλιστικό, πρέπει να γίνει αγώνας όλης της μισθωτής εργασίας. Ιδιαίτερη σημασία έχει η θέση των οιονεί μισθωτών, τυπικά αυταπασχολούμενων, που αμείβονται με ΔΠΥ και σταδιακά διευρύνονται σε κλάδους όπως οι μηχανικοί και οι δικηγόροι. Και αυτό διότι οι συγκεκριμένες κατηγορίες συγκεντρώνουν τα αρνητικά και των δύο κατηγοριών - και των μισθωτών και των ελευθέρων επαγγελματιών. Σε σχέση με τους μισθωτούς έχουν μειωμένα δικαιώματα, ενώ σε σχέση με τους πραγματικούς ελεύθερους επαγγελματίες υπάγονται στην εξουσία του εργοδότη και στη συνεχή επιτήρηση της εργασίας τους (ένα από τα λίγα πλεονεκτήματα της αυτοαπασχόλησης στους επιστημονικούς κλάδους είναι ότι σε ένα βαθμό οι ημερήσιοι ρυθμοί εργασίας μπορούν να καθορισθούν από τον αυτοαπασχολούμενο).  

Ο ΜΥΘΟΣ ΤΩΝ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ - ΚΑΚΟΠΛΗΡΩΤΩΝ ΤΩΝ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ  

Ένα από τα επιχειρήματα που αναπαράγει το υπουργείο για να ενεργοποιήσει τον κοινωνικό αυτοματισμό είναι ότι οι ελεύθεροι επαγγελματίες επιβάρυναν τα ταμεία τους και το ασφαλιστικό σύστημα, γιατί έπαιρναν μεγάλες συντάξεις, δυσανάλογες με τις - χαμηλές – εισφορές που κατέβαλαν. Το επιχείρημα αυτό δεν είναι καθόλου νέο και αποτελεί τον κεντρικό πυρήνα της νεοφιλελεύθερης επιχειρηματολογίας που υποστήριζε εδώ και χρόνια την αλλαγή του χαρακτήρα του ασφαλιστικού συστήματος από αναδιανεμητικό σε κεφαλαιοποιητικό.

Στην πραγματικότητα όμως, αν ληφθούν υπόψη τα ποσά που έχει καταβάλει ή θα καταβάλει ένας ασφαλισμένος ελεύθερος επαγγελματίας ή οιονεί μισθωτός (πριν την 1-1-1993), με 40 έτη ασφάλισης, η παρούσα αξία των εισφορών του θα είναι ίση ή και μεγαλύτερη από την παρούσα αξία της σύνταξης που θα λάβει με βάση το σημερινό προσδόκιμο ζωής. Αυτό προκύπτει με κάθε διαφορετική μέθοδο υπολογισμού, είτε με τον απλό πληθωρισμό των εισφορών που είχε καταβάλλει κατ’ έτος, είτε με τον υπολογισμό της παρούσας αξίας βάσει των επιτοκίων των ομολόγων του δημοσίου το εκάστοτε έτος καταβολής των εισφορών, είτε με τον υπολογισμό βάσει των επιτοκίων καταθέσεων που έδιναν οι εμπορικές τράπεζες κατ’ έτος καταβολής των εισφορών. Έτσι, σύμφωνα με αυτούς τους υπολογισμούς, η παρούσα αξία των εισφορών, μετά την αφαίρεση ενός τμήματος της τάξης του 20 % που αφορά στις δαπάνες υγείας, είναι ίση ή και μεγαλύτερη, από αυτή που αντιστοιχεί στις αποδιδόμενες σήμερα συντάξεις. Αν δε υπολογιστεί η σχέση εισφορών – συντάξεων σε σχέση με διάφορα ιδιωτικά συνταξιοδοτικά προγράμματα, τότε η διαφορά διευρύνεται ακόμα περισσότερο

Η διαφορά διευρύνεται – σε βάρος των ασφαλισμένων – για όσους έχουν ασφαλιστεί μετά την 1-1-1993, αφού καταβάλουν υψηλότερες εισφορές, αλλά και με την σήμερα ισχύουσα υποχρεωτική αλλαγή ασφαλιστικής κατηγορίας που αυξάνει ακόμα περισσότερο τα ποσά των εισφορών. Ακόμα, διευρύνεται από τις διαδοχικές μειώσεις στις συντάξεις που επέφεραν τα μνημονιακά μέτρα. Όπως βλέπουμε, με τα σημερινά δεδομένα η «ανταποδοτικότητα» των ασφαλιστικών εισφορών, που ποτέ δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι πρόκειται για εισόδημα του εργαζόμενου, είτε καταβάλλεται από τον ίδιο είτε από την εργοδοσία, είναι ακόμα και σήμερα χαμηλότερη από τη σύνταξη την οποία πρόκειται να λάβει. Αυτό χωρίς να υπολογιστούν οι τεράστιες αυξήσεις των εισφορών, που προβλέπει το σχέδιο Κατρούγκαλου, και οι τεράστιες περικοπές των συντάξεων. Στην πραγματικότητα, μετά από αυτό το σχέδιο παύει κάθε συσχέτιση μεταξύ αμοιβής, ασφάλισης και σύνταξης και πρόκειται απλά για αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσης των αυταποσχολουμένων.

Ο στόχος, πέρα από την εύρεση επιπλέον πόρων για την κάλυψη του δημόσιου χρέους, είναι και να καλυφθούν οι τρύπες του ασφαλιστικού συστήματος που η ίδια η πολιτική του κεφαλαίου δημιούργησε, με την εισφοροδιαφυγή, την εισφοροαποφυγή, την αξιοποίηση των εισφορών με αρνητικά επιτόκια και το κούρεμα των αποθεματικών με τα PSI. Εξάλλου αποτελεί πρόκληση να φορτώνεται το κόστος της τρέχουσας κατάστασης των ταμείων στους ασφαλισμένους, όταν η … «πρώτη φορά αριστερά» όχι μόνο δεν αποκατέστησε σε κανένα βαθμό τη ληστεία των αποθεματικών των ταμείων στο βωμό της αναδιάρθρωσης και αποπληρωμής του χρέους, αλλά προχώρησε και σε μία ακόμα ληστεία με την πρόσφατη ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών.

Αυτή η πολιτική καμία σχέση δεν έχει με την αλληλεγγύη των γενεών, η οποία αποτελούσε το θεμέλιο λίθο του ασφαλιστικού συστήματος όσο αυτό διατηρούσε τον αναδιανεμητικό του χαρακτήρα.  

ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΕΣ ΕΙΣΦΟΡΕΣ ΩΣ ΠΟΣΟΣΤΟ ΤΟΥ ΕΙΣΟΔΗΜΑΤΟΣ - ΑΠΟ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΔΙΚΑΙΩΜΑ, ΕΜΜΕΣΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΑ  

Το προσχέδιο Κατρούγκαλου εισάγει για πρώτη φορά για τους ελεύθερους επαγγελματίες τη σύνδεση εισοδήματος – ασφαλιστικών εισφορών, υπολογίζοντας τις τελευταίες ως ποσοστό επί του συνολικού εισοδήματος και μάλιστα με ενιαία κλίμακα, ανεξαρτήτως του ύψους του εισοδήματος και, στην πραγματικότητα, με πλήρη αποσύνδεση της σχέσης συνολικών εισφορών – παροχών. Μάλιστα, αυτή η λογική αντιμετωπίζεται ως η πεμπτουσία της αναδιανομής αφού τα μεγαλύτερα εισοδήματα θα καταβάλλουν μεγαλύτερες εισφορές. Πέρα από το γεγονός ότι η ελάφρυνση των χαμηλότερων στρωμάτων με το προσχέδιο αποτελεί καθαρό μύθευμα, αποκρύπτεται ότι η αναδιανεμητική λειτουργία του ασφαλιστικού συστήματος, δεν έχει την έννοια της αναδιανομής εισοδήματος μεταξύ των εργαζόμενων ασφαλισμένων, αλλά αυτή της αλληλεγγύης των γενεών. Δηλαδή οι σημερινοί εργαζόμενοι συνεισφέρουν με τις εισφορές τους στην καταβολή των συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων, με την εγγύηση ότι η επόμενη γενιά εργαζομένων θα συνεισφέρει στην καταβολή των δικών τους συντάξεων και μάλιστα με μία σχετική ισότητα μεταξύ των εισοδημάτων κατά τον εργασιακό βίο και της σύνταξης. Η δυνατότητα αυτή προκύπτει από την διεύρυνση του αριθμού των εργαζομένων με την αύξηση του πληθυσμού, από την εισροή νέων κατηγοριών ασφαλισμένων (μεταπολεμικά αυτό αφορούσε σε μεγάλο βαθμό την μεγάλη διεύρυνση της απασχόλησης των γυναικών), κυρίως όμως από την άνοδο της παραγωγικότητας της εργασίας. Η άνοδος της παραγωγικότητας της εργασίας είναι αυτή που δίνει την δυνατότητα στην ύπαρξη του αναδιανεμητικού συστήματος ακόμα και στις περιπτώσεις που δεν διευρύνεται ο αριθμός των εργαζομένων έναντι του αριθμού των συνταξιούχων. Με αυτό τον τρόπο οι εισφορές των ασφαλισμένων έχουν μεγαλύτερη αξία στο μέλλον από την στιγμή την οποία καταβλήθηκαν.

Η ύπαρξη του αναδιανεμητικού συστήματος, δεν σημαίνει αποσύνδεση του ύψους των εισφορών από το ύψος των συντάξεων, όπως πράττει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, αλλά το αντίθετο. Οι ασφαλιστικές εισφορές με όποια μορφή και αν καταβάλλονται, απευθείας από το κράτος όπως για τους δημοσίους υπαλλήλους, κατά ένα μέρος από τους εργοδότες και κατά ένα μέρος από τους εργαζόμενους όπως για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα, απευθείας από τους αυτοαπασχολούμενους ή τους οιονεί μισθωτούς, αποτελούν εισόδημα των εργαζομένων. Το εισόδημα αυτό ο εργαζόμενος το προκαταβάλλει στο κράτος που διαθέτει το μηχανισμό να το αποδώσει πίσω στον εργαζόμενο στο μέλλον. Πρόκειται για εισόδημα για το οποίο ο εργαζόμενος έχει φορολογηθεί (και θα ξαναφορολογηθεί στο μέλλον, εφόσον οι συντάξεις φορολογούνται) και δεν μπορεί να μπαίνει στο τραπέζι δήθεν για την χρηματοδότηση των ελλειμμάτων του ασφαλιστικού συστήματος.

Στην πραγματικότητα, η λογική του προσχεδίου μετατρέπει τις ασφαλιστικές εισφορές σε επιπλέον φορολογία. Έτσι, αντί οι εισφορές να αποτελούν μέρος της χρηματοδότησης των καταβαλλόμενων σήμερα συντάξεων και να συνδέονται με μία εγγυημένη (από τις εισφορές της επόμενης γενιάς ασφαλισμένων και πρωτίστως από το κράτος) παροχή αντίστοιχη με το εισόδημα κατά τα έτη εργασίας, καταλήγουν να χρηματοδοτούν την απόσυρση του κράτους από το ασφαλιστικό σύστημα και την εξοικονόμηση πόρων για την αποπληρωμή του χρέους.

Την ίδια στιγμή, οι συντάξεις που θεωρητικά θα χρηματοδοτούνται από τις υπέρογκα αυξανόμενες εισφορές όχι μόνο δεν αυξάνονται, αλλά αντίθετα συνεχίζουν να μειώνονται σε δραματικό βαθμό. Και όλα αυτά, χωρίς ταυτόχρονα να υπάρχει καμία εγγύηση για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος και με το κράτος να εγγυάται μόνο μία σύνταξη – επίδομα, ύψους 384 ευρώ στην καλύτερη περίπτωση, δηλαδή μετά από 40 χρόνια ασφάλισης. Έτσι, καμία αναδιανομή δεν υφίσταται, οι εισφορές παύουν να αποτελούν μέρος του συνολικότερου εισοδήματος του ασφαλισμένου και καταλήγουν να χρηματοδοτούν έμμεσα τη συνολικότερη κρατική δαπάνη. Εάν η κυβέρνηση ήθελε να προωθήσει μία λογική αναδιανομής του εισοδήματος, όπως ισχυρίζεται ψευδώς ότι κάνει μέσω του ασφαλιστικού προσχεδίου, θα μπορούσε να το κάνει αυξάνοντας τη φορολογία των υψηλότερων εισοδημάτων, αλλά και τη φορολογία των νομικών προσώπων που τα τελευταία χρόνια μειώνονται. Όμως, κάτι τέτοιο συγκρούεται με τις διακηρυγμένες κατευθύνσεις των δανειστών και με τα ταξικά συμφέροντα που τελικά εξυπηρετεί η κυβερνητική πολιτική, που σίγουρα δεν είναι αυτά των φτωχότερων στρωμάτων.

Κανένα ασφαλιστικό σύστημα, δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς ουσιαστική αλληλεγγύη των γενεών, αλλά και ένα βαθμό ουσιώδους ανταπόδοσης διαμέσου της σύνταξης σε κάθε εργαζόμενο των ασφαλιστικών εισφορών που έχει καταβάλλει. Για τους μεν μισθωτούς αυτό σημαίνει ότι η σύνταξη θα καλύπτει ένα σημαντικό ποσοστό αναπλήρωσης του μέσου μισθού των τελευταίων ετών απασχόλησης. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες, ότι οι συντάξεις θα σχετίζονται με τις ασφαλιστικές εισφορές και κλάσεις που θα επιλέγουν, και σε κάθε περίπτωση, η σύνταξη δεν μπορεί να είναι ριζικά μικρότερη από αυτή που προκύπτει από την παρούσα αξία των ασφαλιστικών εισφορών που έχουν καταβάλλει, προσαρμοσμένη με το ποσοστό αναπλήρωσης αντίστοιχο με των μισθωτών.

Σε διαφορετική περίπτωση σταδιακά θα ενισχυθεί η φοροδιαφυγή, που θα γίνει καταναγκαστική για όσους μπορούν, στο βαθμό που με το προτεινόμενο νομοσχέδιο αθροιστικά ασφαλιστικές εισφορές και φορολογία υπερβαίνουν το 60 % του εισοδήματος, αλλά και η προσφυγή στην ιδιωτική ασφάλιση, για τα μικρομεσαία, μεσαία και σχετικά υψηλότερα εισοδήματα.

Για όσους δεν μπορούν να φοροδιαφύγουν, δηλαδή για τους οιονεί μισθωτούς που απασχολούνται σε εταιρείες, το αποτέλεσμα θα είναι ο άμεσος περιορισμός των εισοδημάτων τους από 20-30 %.  

ΤΑ ΡΕΤΙΡΕ  

Σε μια προσπάθεια να διαμορφωθούν συνθήκες κοινωνικού αυτοματισμού, οι κινητοποιήσεις των επιστημονικών κλάδων χαρακτηρίζονται από το κυβερνητικό επιτελείο «κίνημα της γραβάτας», ή αντιδράσεις των προνομιούχων που αρνούνται να συμβάλλουν στα συνολικά βάρη όπως τους αναλογεί. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική και αποδεικνύεται από τις ίδιες τις διαδηλώσεις, εκτός αν κανείς πιστεύει ότι οι δεκάδες χιλιάδες που διαδήλωσαν στις πανεπιστημονικές πορείες μόνο της Αθήνας είναι μεγαλοδικηγόροι, μεγαλοεργολάβοι ή ιδιοκτήτες/μέτοχοι κατασκευαστικών εταιριών.

Ήδη στους κλάδους των ελεύθερων επαγγελματιών έχουν επιβληθεί σειρά μνημονιακών μέτρων που έχουν φέρει αποτελέσματα μεγάλης συμπίεσης (κατάργηση αφορολόγητου, φορολογική κλίμακα 26% από το πρώτο ευρώ, τέλος επιτηδεύματος, υποχρεωτική μετάβαση σε υψηλότερη ασφαλιστική κατηγορία, άνοιγμα επαγγελμάτων, ειδικά στους δικηγόρους κατάργηση των ελάχιστων αμοιβών και επιβολή ΦΠΑ). Ιδιαίτερα όσον αφορά στους νέους, όπως προαναφέρθηκε, ο κανόνας είναι οι σχέσεις άτυπης μισθωτής εργασίας (μπλοκάκι κ.λπ.) που συνεπάγονται πολύ χαμηλές αμοιβές και ανυπαρξία οποιουδήποτε καθεστώτος νομικής προστασίας, με αποτέλεσμα τη μόνιμη καταστρατήγηση δικαιωμάτων που κατοχυρώνονται από την εργατική νομοθεσία για τους μισθωτούς. Έτσι, ένας νέος μηχανικός, δικηγόρος κ.λπ., δουλεύει χωρίς ωράριο, χωρίς πληρωμή υπερωριών, χωρίς 13^ο – 14^ο μισθό, χωρίς τήρηση των νόμιμων αδειών και χωρίς καμία συνεισφορά του εργοδότη στην καταβολή των ασφαλιστικών εισφορών του.

Η επέκταση της άτυπης μισθωτής απασχόλησης με το ΔΠΥ επιβλήθηκε από την εργοδοσία, ως ένας τρόπος αποφυγής των υψηλών ασφαλιστικών εισφορών (οι εισφορές των μισθωτών στην Ελλάδα είναι από τις υψηλές στην Ε.Ε.), της αποφυγής δέσμευσης από συλλογικές συμβάσεις, σε όποιους κλάδους και για την περίοδο που υπήρχαν (π.χ. για τους μηχανικούς τις διάφορες συλλογικές συμβάσεις που σύναπταν σωματεία ή και επιστημονικοί σύλλογοι με ενώσεις εργοδοτών στο, τομέα των μελετών, των κατασκευών και της βιομηχανίας). Είναι επίσης αλήθεια, ότι αυτή η επιβολή σε ορισμένες περιπτώσεις διαμόρφωνε ένα πρόσκαιρο οικονομικό όφελος και για τους απασχολούμενους με ΔΠΥ, ιδιαίτερα στο χώρο των μηχανικών. Η φορολόγηση με συντελεστές και όχι με βάση έσοδα – έξοδα, αλλά και οι χαμηλότερες ασφαλιστικές εισφορές επί του συνολικού κόστους της εργασίας ωφελούσαν κυρίως τους εργοδότες, ωστόσο κατά ένα μέρος αύξαναν το καθαρό εισόδημα των μέσων και των υψηλών εισοδημάτων. Ωστόσο όλες αυτές οι συνθήκες έχουν αρθεί με τις μνημονιακές πολιτικές. Οι συλλογικές συμβάσεις σε πολλούς κλάδους έχουν καταργηθεί, οι ελευθεροεπαγγελματίες φορολογούνται από το πρώτο ευρώ, οι αμοιβές των οιονεί μισθωτών έχουν μειωθεί δυσανάλογα σε σχέση με των μισθωτών, όπου η δυνατότητα του μισθωτού να μην αποδεχθεί μείωση μισθού, όσο και αν είναι περιορισμένη, δημιουργεί κάποιους φραγμούς.

Αντίστοιχα, ένας αριθμός νέων κυρίως εργαζομένων, εργάζεται με καθεστώς μαύρης εργασίας, ή με εντελώς άτυπες μορφές εργασίας (χωρίς να εκδίδει ΔΠΥ στον εργοδότη, αλλά τιμολογώντας απευθείας πελάτες του εργοδότη κ.ο.κ.), θεωρώντας κίνητρο ότι μπορεί έτσι να αποκρύψει κάποιο μέρος των εισοδημάτων του, εκχωρώντας όμως ταυτόχρονα κάθε δικαίωμα – συμπεριλαμβανομένης και της καταβολής εργοδοτικών εισφορών.

Στο πλαίσιο αυτό, οι δεσμεύσεις της κυβέρνησης για επιβάρυνση των εργοδοτών με τα 2/3 των εισφορών για τους οιονεί μισθωτούς συνιστούν χάντρες για τους ιθαγενείς, αφού δεν υπάρχει τρόπος επιβολής ενός τέτοιου μέτρου. Ούτως ή άλλως, η άτυπη μισθωτή απασχόληση είναι παράνομη, και εφόσον η κυβέρνηση θα ήθελε, θα έπρεπε να επιδιώξει την κατάργησή της με μηχανισμούς που στην πραγματικότητα υπάρχουν, αλλά είναι δύσκολο να εφαρμοστούν (διασταύρωση εσόδων από την εφορία που προκύπτουν από ένα μόνο εργοδότη) και κυρίως με την ενίσχυση των ελεγκτικών μηχανισμών. Ωστόσο στις σημερινές συνθήκες της οξυμένης ανεργίας και των χαμηλών αμοιβών, η εργοδοσία έχει την δυνατότητα, μέχρι ενός σημείου, να υπερβεί τους μηχανισμούς ελέγχου. Σε κάθε περίπτωση στις σημερινές συνθήκες, οι εργοδότες έχουν την δυνατότητα να μετακυλήσουν το πρόσθετο κόστος εργασίας, με μείωση του καθαρού μισθού. Ήδη αυτή η κατεύθυνση συζητιέται στις μεγάλες εταιρίες.

Αλλά και οι μικρομεσαίοι αυτοαπασχολούμενοι, πολύ απέχουν από το να αποτελούν ρετιρέ και για ένα σημαντικό ποσοστό τους, τα μνημονιακά μέτρα έχουν ήδη οδηγήσει στο όριο της εξόδου από το επάγγελμα. Ειδικά για τους δικηγόρους, είναι ενδεικτικό ότι από τους 21.739 εγγεγραμμένους στο ΔΣΑ, περίπου οι μισοί (9.599), το πρώτο τρίμηνο του 2015 δεν είχαν καμία παράσταση σε δικαστήριο, ότι οι παραιτήσεις έχουν τριπλασιαστεί από το 2010 και μετά, ότι τείνουν να γίνουν πλειοψηφία οι συνάδελφοι που αδυνατούν να πληρώσουν τις ήδη υφιστάμενες ασφαλιστικές εισφορές ή ακόμα και τις ρυθμίσεις. Για αυτές τις κατηγορίες ελευθέρων επαγγελματιών και οιονεί μισθωτών, η εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού θα σημάνει δύο επιλογές: είτε τη μισθωτοποίηση με πολύ χαμηλούς μισθούς εφόρου ζωής, είτε την ανεργία και τη μετανάστευση.  

ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΔΙΚΗΓΟΡΟΥ ΤΩΝ 15.000 ΕΥΡΩ

Αν και τα ετήσια εισοδήματα της τάξης των 15.000 ευρώ για ένα νέο δικηγόρο δεν είναι ο κανόνας, είναι διαφωτιστικό να εξεταστεί το παράδειγμα ενός δικηγόρου, νέου ασφαλισμένου, άνω πενταετίας, με ένα τέτοιο ετήσιο εισόδημα. Με τις σημερινές συνθήκες, έχει συνολικές ασφαλιστικές και φορολογικές επιβαρύνσεις της τάξης των 7.220 ευρώ και καθαρά έσοδα 7.780 ευρώ το χρόνο, δηλαδή το αντίστοιχο για έναν εργαζόμενο στον ιδιωτικό τομέα με 14 μισθούς των 555,71 ευρώ μηνιαίως, ποσό κατώτερο από τον κατώτατο μισθό. Με το ασφαλιστικό προσχέδιο, οι συνολικές επιβαρύνσεις θα ανέρχονται σε 9.011 ευρώ, καθαρά έσοδα 5.589 ευρώ, ήτοι μηνιαίως στο ποσό των 427 ευρώ, δηλαδή άμεση μείωση εισοδήματος κατά 23%. Επιπλέον, με τις εκπτώσεις της «βελτιωτικής πρότασης» Κατρούγκαλου, οι επιβαρύνσεις διαμορφώνονται συνολικά στα 7.017 ευρώ, καθαρά έσοδα 7.982 ευρώ, ήτοι μηνιαίως 570 ευρώ. Τα συμπεράσματα είναι τα εξής: α) τα χαμηλά εισοδηματικά στρώματα των ελεύθερων επαγγελματιών, που σήμερα έχουν αποδοχές κατώτερες από τον κατώτατο μισθό, δεν ευνοούνται από το προσχέδιο Κατρούγκαλου, αντίθετα εντείνεται η συμπίεσή τους, μέχρι εξαφάνισης, β) οι περιβόητες εκπτώσεις οδηγούν σε μία ελάφρυνση της τάξης των 200 ευρώ ετησίως, σε μια προσπάθεια να «χρυσωθεί το χάπι» για τη σφαγή που θα ακολουθήσει μετά την πρώτη τριετία εφαρμογής του νέου ασφαλιστικού, γ) τα στρώματα με εισοδήματα όπως αυτά του παραδείγματος, ή ακόμα χαμηλότερα, ούτως ή άλλως δεν μπορούν ήδη σήμερα να ανταπεξέλθουν στην καταβολή των ασφαλιστικών και φορολογικών τους υποχρεώσεων και δε θα μπορέσουν να το κάνουν ούτε με τις «ελαφρύνσεις» του νέου ασφαλιστικού. Έτσι, το προσχέδιο Κατρούγκαλου καμία κοινωνική δικαιοσύνη δεν προωθεί. Διατηρεί τα χαμηλά στρώματα σε κατάσταση φτώχειας και, όπως θα δούμε στη συνέχεια, συμπιέζει όσους μέχρι σήμερα κατόρθωσαν να παραμείνουν στα «μεσαία στρώματα», ώστε να περιέλθουν και αυτοί σε κατάσταση φτώχειας.

ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΟΥ "ΜΕΓΑΛΟΔΙΚΗΓΟΡΟΥ" ΤΩΝ 50.000 ΕΥΡΩ

 Ακόμα όμως και για την κατηγορία εκείνων των ελεύθερων επαγγελματιών που καταφέρνουν ακόμα να παραμένουν στο επάγγελμα χωρίς να οδηγούνται σε άμεση έξοδο, δηλαδή για τα τμήματα εκείνα – πολύ μειοψηφικά, όπως ομολογεί και ο ίδιος ο Κατρούγκαλος – τα οποία δηλώνουν εισοδήματα έως και 50.000 ευρώ το χρόνο και τα οποία λίγο – πολύ χαρακτηρίζονται «πλούσια, με τα μαντιλάκια και τις γραβάτες» από τον Κατρούγκαλο και το κυβερνητικό επιτελείο, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική από την εικόνα που παρουσιάζεται. Συγκεκριμένα, με τις σημερινές συνθήκες, ένας δικηγόρος, ασφαλισμένος πριν την 1-1-1993, που έχει δηλαδή 23 τουλάχιστον χρόνια στο επάγγελμα, με εισόδημα 50.000 ευρώ το χρόνο, έχει συνολικές ασφαλιστικές και φορολογικές επιβαρύνσεις της τάξης των 17.506 ευρώ και καθαρά έσοδα 32.494 ευρώ το χρόνο, δηλαδή το αντίστοιχο των 2.321 ευρώ μηνιαίως για έναν εργαζόμενο στον ιδιωτικό τομέα με 14 μισθούς. Είναι προφανές ότι αυτό το ύψος εισοδήματος δεν είναι υπερβολικά υψηλό ούτε αναντίστοιχο με ένα μέσο μηνιαίο εισόδημα ενός ιδιωτικού υπαλλήλου, ο οποίος έχει αντίστοιχα τυπικά προσόντα και καταλαμβάνει μέση θέση της επαγγελματικής ιεραρχίας μετά από 23 χρόνια εργασίας. Πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι ο μέσος μισθός στον ιδιωτικό τομέα το 2014 ανερχόταν στα 1500 ευρώ και ο διάμεσος στα 1350 ευρώ. Ενώ αντίστοιχα ο μέσος μισθός σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, με την εξαίρεση της Πορτογαλίας, ήταν μεγαλύτερος από την Ελλάδα σε όλες τις χώρες της Ε.Ε. των 15 σε ποσοστά που κυμαίνονταν από 35 % στην Ισπανία έως 86% στην Δανία.

Με το ασφαλιστικό προσχέδιο, οι συνολικές επιβαρύνσεις θα ανέρχονται σε 28.596 ευρώ και τα καθαρά έσοδα σε 21.404 ευρώ, ήτοι μηνιαίως στο ποσό των 1.528 ευρώ, δηλαδή άμεση μείωση του εισοδήματος κατά 34,13%. Αν συνυπολογίσει κανείς τις περιβόητες εκπτώσεις Κατρούγκαλου για την πρώτη τριετία εφαρμογής του νέου ασφαλιστικού, τα καθαρά εισοδήματα ανέρχονται σε 27.226 ευρώ, ήτοι μηνιαίως 1.626 ευρώ, δηλαδή άμεση μείωση 30%. Από τα παραπάνω μπορούν εύκολα να εξαχθούν τρία συμπεράσματα: α) οι – λίγοι - ελεύθεροι επαγγελματίες που θρασύτατα χαρακτηρίζονται υπερβολικά πλούσιοι από την κυβέρνηση και τα παπαγαλάκια της, στην πραγματικότητα έχουν αποδοχές αντίστοιχες των μέσων μισθών του ιδιωτικού τομέα για αντίστοιχα έτη εργασίας σε μέσες ιεραρχικά θέσεις, β) η εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού θα οδηγήσει σε άμεσες μειώσεις του εισοδήματος, σε ποσοστά που (σωστά και εύλογα) δεν έχουν εφαρμοστεί σε κανένα άλλο εργασιακό κλάδο, ούτε καν σωρευτικά, πόσω μάλλον εφάπαξ, γιατί κάτι τέτοιο θα δημιουργούσε συνθήκες έκρηξης, γ) η εφαρμογή του νέου ασφαλιστικού καθηλώνει τους ελεύθερους επαγγελματίες σε χαμηλά εισοδήματα εφόρου ζωής, αφού δε θα έχουν τη δυνατότητα να διευρύνουν το επαγγελματικό τους αντικείμενο σε τέτοιο βαθμό που να διαμορφώνει όρους έστω και για ένα μέτριο εισόδημα. Αντίθετα το επαγγελματικό αντικείμενο θα συρρικνώνεται, στο βαθμό που θα συγκεντρώνεται σε πολύ λίγα χέρια που θα μπορούν να ανταπεξέλθουν στα κόστη.  

Η ... ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΔΙΚΑΙΟΣΥΝΗ ΤΗΣ ΕΞΙΣΩΣΗΣ ΜΙΣΘΩΤΩΝ - ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ  

Άλλος ένας μύθος που συνοδεύει την κυβερνητική προπαγάνδα για το νέο ασφαλιστικό είναι ότι είναι δίκαιο να εξισώνεται το ύψος των εισφορών των ελεύθερων επαγγελματιών με αυτό των μισθωτών. Με αυτό τον τρόπο επιχειρείται να νομιμοποιηθεί και η κατεύθυνση για τον υπολογισμό των εισφορών ως ποσοστό του εισοδήματος. Πέρα από το γεγονός ότι αποκρύπτεται ότι το συνολικό ποσοστό των ασφαλιστικών εισφορών ανέρχεται με το προσχέδιο στο 38,45% του φορολογητέου εισοδήματος (Κύρια σύνταξη: 20%, Εφάπαξ: 4%, Επικουρική: 7.5%, Υγεία: 6.95%) και όχι στο 20% που διαρκώς επαναλαμβάνεται από τα κυβερνητικά στελέχη και είναι έτσι υψηλότερο από το αθροιστικό ποσοστό ασφαλιστικών εισφορών των μισθωτών (εργοδότη και εργαζόμενου), υπάρχουν σημαντικότεροι παράγοντες που φέρνουν τους ελεύθερους επαγγελματίες σε χειρότερη μοίρα με την προβλεπόμενη μεταβολή. Ο χαρακτήρας της απασχόλησης του ελεύθερου επαγγελματία είναι διαφορετικός από αυτόν του μισθωτού: δεν έχει σταθερή ροή μηνιαίου εισοδήματος και η ροή των αμοιβών του εξαρτάται από τη δουλειά που θα έχει σε κάθε επιμέρους χρονικό διάστημα, πολλές φορές υπάρχουν μεγάλες καθυστερήσεις στις πληρωμές των πελατών (ειδικά για τους δικηγόρους που ασκούν μάχιμη δικηγορία με δικαστηριακή κυρίως πρακτική, αυτό επιτείνεται από την τεράστια καθυστέρηση στον προσδιορισμό των υποθέσεων, τη συζήτηση και την έκδοση των αποφάσεων που μπορεί να εκτείνεται σε πολλά χρόνια), ή και κατά ένα μέρος δεν λαμβάνει τις αμοιβές ειδικά την περίοδο της κρίσης. Αναλαμβάνει αυξημένα κόστη, αλλά και ρίσκα για τη χρηματοδότηση των δραστηριοτήτων του, ενώ την ίδια στιγμή οι πάγιες δαπάνες συντήρησης του γραφείου, του αναγκαίου εξοπλισμού, αλλά και οι φορολογικές και άλλες επιβαρύνσεις παραμένουν σταθερές, ανεξάρτητα με το ύψος των εισοδημάτων του. Ταυτόχρονα οι ελεύθεροι επαγγελματίες ή οιονεί μισθωτοί είναι υποχρεωμένοι στην καταβολή ασφαλιστικών εισφορών ακόμα και όταν δεν έχουν εισόδημα, σε αντίθεση με τους μισθωτούς που η καταβολή εισφορών εξαρτάται από την σταθερή ροή εισοδήματος που προβλέπει η μισθωτή εργασιακή σχέση. Ειδικά το μέτρο της προκαταβολής ασφαλιστικών εισφορών, με βάση τα εισοδήματα του προηγούμενου έτους, που προβλέπει το προσχέδιο, χαρακτηρίζει τον εισπρακτικό και φορολογικό χαρακτήρα των συγκεκριμένων ρυθμίσεων και πραγματικά διακυβεύει στις συνθήκες ρευστότητας και κρίσης όχι μόνο την έξοδο από το επάγγελμα, και την κοινωνική εξόντωση αλλά και απώλεια περιουσιακών στοιχείων διαμέσου κατασχέσεων λόγω αδυναμίας κάλυψης των ασφαλιστικών υποχρεώσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, το μεγαλύτερο ποσοστό των ασφαλιστικών εισφορών των μισθωτών είναι εργοδοτικές εισφορές, δηλ. έμμεσος μισθός του εργαζομένου, ενώ οι ελεύθεροι επαγγελματίες επωμίζονται οι ίδιοι το σύνολο των επιβαρύνσεων. Όμως η πλειοψηφία των επιχειρήσεων έχει ορισμένα περιθώρια μετακύλισης της αύξησης του κόστους ασφαλιστικών εισφορών, στους καταναλωτές, εκτός των άλλων διότι το κόστος των ασφαλιστικών εισφορών αντιστοιχεί σε ένα σχετικά μικρό τμήμα του συνολικού κόστους παραγωγής μία επιχείρησης. Για παράδειγμα στη βιομηχανία το συνολικό μισθολογικό κόστος εκτιμάται στο 25 % του κόστους πωληθέντων και στις υπηρεσίες στο 50 % του συνολικού κόστους πωληθέντων.

Αντίθετα, οι ελεύθεροι επαγγελματίες δεν μπορούν να μετακυλίσουν το επιπλέον κόστος στους πελάτες τους μέσω της αύξησης των αμοιβών τους – γιατί σε αυτή την περίπτωση δε θα έχουν πελάτες – ενώ οι αυξήσεις στις εισφορές μεταφράζονται σε άμεση μείωση του εισοδήματός τους στο σύνολό τους, καθώς, σε αντίθεση με τις επιχειρήσεις που ενδεχομένως θα περιόριζαν το κόστος παραγωγής ή τα λειτουργικά κόστη με άλλους τρόπους για να εξισορροπήσουν τουλάχιστον ένα μέρος της όποιας αύξησης του κόστους εργασίας, στους ελεύθερους επαγγελματίες και ιδιαίτερα στους δικηγόρους, η αμοιβή τους είναι κατά το συντριπτικά μεγαλύτερο ποσοστό της, αμοιβή εργασίας και όχι απόσβεση παγίων εξόδων, κάλυψη κόστους παραγωγής ή λειτουργικών εξόδων.  

ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΙΝΩΝΙΚΟ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟ ΚΑΙ ΠΩΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΑΡΙΣΤΕΡΗ ΠΡΑΚΤΙΚΗ  

Στην Ελλάδα της κρίσης και του κατακερματισμού του κοινωνικού ιστού, είναι βολικό να στρέφεις την μία κατηγορία εργαζομένων έναντι της άλλης, να προβάλλεις την ισοπέδωση ως ισότητα. Όμως, ποτέ η αριστερά δεν υποστήριξε ότι πρέπει να μειωθούν τα εισοδήματα των εργαζομένων για να αποπληρωθούν τα βάρη του κεφαλαίου, πόσω μάλλον όταν αυτό δεν οδηγεί στην αύξηση των εισοδημάτων των περισσότερο κοινωνικά αδύνατων. Αυτό άλλωστε επ’ ουδενί δεν μπορεί να βασίζεται στην άμεση περικοπή χαμηλών και μεσαίων εισοδημάτων. Ποτέ η αριστερά δεν υποστήριξε ότι οι πολιτικές αναδιανομής θα έπρεπε να βασίζονται στην περικοπή των αμοιβών των «ρετιρέ», όπως κάθε φορά βαφτίζονταν κατηγορίες εργαζομένων από την εκάστοτε εξουσία, είτε αφορούσε τους εργαζόμενους των ΔΕΚΟ, είτε τους εργαζόμενους στο δημόσιο (οι μέσες αμοιβές των οποίων, προσαρμοσμένες με το ασφαλιστικό κόστος το οποίο επωμιζόταν απευθείας το δημόσιο για το επιστημονικό προσωπικό δεν ήταν πολύ μακριά από αυτό που σήμερα ο Κατρούγκαλος βαφτίζει ως ρετιρέ). Αντίθετα, οι πολιτικές της αναδιανομής θα έπρεπε να βασίζονται στην αναδιανομή μεταξύ του κεφαλαίου και εργασίας, στην φορολόγηση των κερδών, στην φορολόγηση των κινήσεων κεφαλαίου και του συσσωρευμένου πλούτου, ειδικά στη χρηματοπιστωτική σφαίρα.

Αντίστοιχα, ποτέ μία αριστερή πολιτική δεν θα υποστήριζε την μείωση των μισθών που κατοχυρώνονται από μία συλλογική σύμβαση σε ένα ισχυρό διαπραγματευτικά κλάδο, ή με περισσότερο εξειδικευμένη εργασία, ή με υψηλότερη κερδοφορία του κεφαλαίου και άρα περισσότερα περιθώρια διεκδικήσεων, ώστε να υπάρχει η ισοπέδωση προς τα κάτω. Όπως αντίστοιχα δεν θα προωθούσε την κινεζοποίηση των μισθών και των αμοιβών όπως σήμερα με τις εντολές και τις ευλογίες Ε.Ε. και Δ.Ν.Τ. κάνει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ.  

ΟΙ ΗΓΕΣΙΕΣ ΤΩΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΩΝ ΦΟΡΕΩΝ ... 

Το βάθος και το εύρος της επίθεσης που συμπυκνώνεται στο νέο ασφαλιστικό είναι τέτοιο που κατανάγκασε τις ηγεσίες των επιστημονικών φορέων να προβούν σε κινητοποιήσεις άμεσα μετά τη δημοσίευση του προσχεδίου. Είναι προφανές ότι αυτή η επιλογή των ηγεσιών δεν αναιρεί ότι όλη την προηγούμενη περίοδο επέδειξαν μία στάση καθαρής υποστήριξης των μνημονιακών πολιτικών, με αποκορύφωμα την ανοιχτή στήριξη του ΝΑΙ στο δημοψήφισμα. Από την άλλη όμως πλευρά δεν ευσταθεί και η επιχειρηματολογία της κυβέρνησης – αλλά δυστυχώς και τμημάτων της αριστεράς - ότι οι ηγεσίες κινητοποιούνται πρωτίστως γιατί θίγονται τα συμφέροντα των υψηλότερων στρωμάτων που εκπροσωπούν. Στην πραγματικότητα, οι ηγεσίες κινητοποιούνται γιατί πιέζονται από τη μεγάλη μάζα των ελεύθερων επαγγελματιών που πλήττονται και η απουσία τους από κάθε διαδικασία κινητοποίησης θα είχε αποτελέσματα διάρρηξης των σχέσεων εκπροσώπησης που συνεχίζουν να συγκροτούν με σημαντικά τμήματα των εργαζόμενων ελεύθερων επαγγελματιών. Από την άλλη πλευρά, την ίδια στιγμή που εκφράζουν αγωνιστικές κορώνες, διαπραγματεύονται κάτω από το τραπέζι με το υπουργείο, αλλά και αποφεύγουν κάθε πρακτική που θα μπορούσε να φέρει εν δυνάμει ριζοσπαστικό στίγμα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, παρά την επιτυχία των δύο πανεπιστημονικών διαδηλώσεων, οι ηγεσίες δεν δέχτηκαν μέχρι στιγμής να καλέσουν σε νέα διαδήλωση, καταφεύγοντας στην … εκτόνωση μετά μουσικής (συναυλία επιστημονικών φορέων), αλλά και απέφυγαν με κάθε τρόπο το συντονισμό και την κοινή παρουσία στο δρόμο με τους αγρότες. Ακόμα περισσότερο, χαρακτηριστική είναι η απόφαση των επιστημονικών φορέων να δρομολογηθεί συνάντηση με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ενώπιον των οποίων θα παρουσιασθούν οι θέσεις των φορέων για το ασφαλιστικό! Ταυτόχρονα, είναι βέβαιο ότι αργά ή γρήγορα θα επιδιώξουν να αναστείλουν τις κινητοποιήσεις, το αργότερο μετά την ενδεχόμενη ψήφιση του νέου ασφαλιστικού. Για αυτούς - και για άλλους - λόγους, οι ηγεσίες αποφεύγουν κάθε διαδικασία που θα μπορούσε να εμπλέξει με μαζικούς όρους τη βάση των ελεύθερων επαγγελματιών, καθώς κάτι τέτοιο θα δυσχέραινε τη δυνατότητα ελέγχου των κινητοποιήσεων και θα έδινε τη δυνατότητα αυτές να λάβουν πιο ριζοσπαστικά χαρακτηριστικά.  

… ΚΑΙ Η ΔΙΚΗ ΜΑΣ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗ  

Είναι προφανές ότι οι δυνάμεις της αριστεράς στους χώρους των ελεύθερων επαγγελματιών έχουν πλήρη επίγνωση των στοχεύσεων των ηγεσιών και των ορίων που αυτές θέτουν στις κινητοποιήσεις. Ταυτόχρονα, η οργανωτική, πολιτική και ιδεολογική ηγεμονία στο εσωτερικό των κινητοποιούμενων ελεύθερων επαγγελματιών πολύ απέχει από το να έχει κριθεί προς όφελος των δυνάμεων της αριστεράς. Αντίθετα, είναι απολύτως ανοιχτό ζήτημα το εάν οι κινητοποιήσεις θα κατορθώσουν να επάγουν μία διαδικασία ευρύτερης ριζοσπαστικοποίησης για μαζικά τμήματα των κινητοποιούμενων στρωμάτων ή αν θα ελεγχθούν συνολικά από τις ηγεσίες, υπό την ηγεμονία «λύσεων» απολύτως ενταγμένων στο πλαίσιο των μνημονιακών πολιτικών (από τις εξαιρέσεις, εκπτώσεις και ελαφρύνσεις έως και την κατάργηση επικουρικών συντάξεων και εφάπαξ, ή ακόμα και την ιδιωτική ασφάλιση). Όμως, τόσο το ζήτημα της συνέχειας των κινητοποιήσεων και της ριζοσπαστικοποίησής τους, όσο και του ηγεμονικού πλαισίου στο εσωτερικό τους, θα κριθεί από τις δυνατότητες παρέμβασης των αριστερών δυνάμεων μέσα στο εσωτερικό των κινητοποιήσεων που σήμερα ελέγχονται από τις ηγεσίες και όχι από το διαχωρισμό με αυτές και τον αναχωρητισμό από τα πεδία κινητοποίησης των πραγματικών μαζών των ελεύθερων επαγγελματιών. Με αυτή την έννοια, οι δυνάμεις της αριστεράς θα πρέπει να επιδιώκουν την άσκηση συντονισμένης πίεσης σε διακλαδικό επίπεδο για να πάρουν οι κινητοποιήσεις χαρακτηριστικά συνέχειας, αλλά και ριζοσπαστικοποίησης (με νέες διαδηλώσεις, αλλά και καταλήψεις δημοσίων κτιρίων), να αναλαμβάνουν και αυτοτελείς πρωτοβουλίες, αλλά και να επιχειρούν την ενεργοποίηση διαδικασιών βάσης – όπως οι γενικές συνελεύσεις – στις οποίες θα αναγκαστούν να εμπλακούν και οι ηγεσίες των επιστημονικών φορέων. Ταυτόχρονα, είναι εκ των ων ουκ άνευ μία κατεύθυνση ενότητας στις κινητοποιήσεις και παρουσίας των δυνάμεων της αριστεράς στο δρόμο μαζί με τις κινητοποιούμενες μάζες και όχι σε διαχωρισμό από αυτές. Αυτό σημαίνει την παρουσία και παρέμβαση αυτών των δυνάμεων στις ίδιες τις συγκεντρώσεις που καλούνται από τις ηγεσίες, στον ίδιο χώρο και τη μη επανάληψη πρακτικών διακριτών, «ταξικών» και «καθαρών» συγκεντρώσεων που δεν έχουν καμία ανάδραση με τα κινητοποιούμενα υποκείμενα και απευθύνονται μόνο στο ήδη πολιτικοποιημένο δυναμικό. Κάθε άλλη λογική όχι μόνο υπονομεύει τη δυνατότητα συνέχειας των κινητοποιήσεων, αλλά και διευκολύνει την ιδεολογική και πολιτική ηγεμονία νεοφιλελεύθερων, μνημονιακών κατευθύνσεων στο εσωτερικό των κινητοποιούμενων ελεύθερων επαγγελματιών.

Είναι σαφές ότι στην προμετωπίδα του αγώνα των ελεύθερων επαγγελματιών, αλλά και όλων των εργαζόμενων, ενάντια στο νέο ασφαλιστικό θα πρέπει να μπαίνει το αίτημα της συνολικής απόσυρσης του προσχεδίου και η πλήρης αποδοκιμασία κάθε λογικής διαλόγου ή διαπραγμάτευσης με το υπουργείο και την κυβέρνηση. Από την άλλη πλευρά, είναι εξίσου σαφές ότι το ασφαλιστικό δεν μπορεί να επιλυθεί συνολικά στο έδαφος της κοινωνικής καταστροφής που έχει προκαλέσει η κρίση και οι μνημονιακές πολιτικές. Χωρίς τη διαγραφή του χρέους, δεν μπορεί να υπάρξει αποτελεσματική στήριξη του ασφαλιστικού συστήματος και των προνοιακών δομών, στο βαθμό που τεράστιοι πόροι θα εξακολουθούν να διαρρέουν στο εξωτερικό για την αποπληρωμή του. Ταυτόχρονα, χωρίς την επιστροφή σε εθνικό νόμισμα και την άμεση αύξηση των αποδοχών των εργαζομένων, χωρίς την αντιμετώπιση της ανεργίας, μέσω της κρατικοποίησης των στρατηγικών επιχειρήσεων και της έναρξης μεγάλων προγραμμάτων δημοσίων επενδύσεων, θα υπονομεύεται διαρκώς η βιωσιμότητα του ασφαλιστικού συστήματος. Σε τελική ανάλυση, αν και η συμφωνία πάνω σε ένα μεταβατικό πρόγραμμα εργατικής διεξόδου από την κρίση δεν μπορεί φυσικά να αποτελεί προαπαιτούμενο συμμαχιών στο μαζικό κίνημα, η εφαρμογή μίας στρατηγικής εξόδου από την ΟΝΕ, σύγκρουσης και ρήξης με τις καταστατικές συνθήκες και πολιτικές της ΕΕ, αποτελεί στην πραγματικότητα προαπαιτούμενο για την αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κρίσης, αλλά και για τη δυνατότητα ενός μακροπρόθεσμα βιώσιμου και δίκαιου ασφαλιστικού συστήματος και την επαναφορά της κοινωνικής ασφάλισης ως δικαίωμα και όχι ως προνοιακή παροχή.    

*Η Μαριάνα Τσίχλη είναι μέλος του Προσωρινού Πολιτικού Συμβουλίου της ΛΑΕ, μέλος της ΠΓ της ΑΡΑΣ

πηγη: iskra.gr