Σήμερα: 11/05/2026
Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Δευτέρα, 06 Απριλίου 2020 12:06

Η πανδημία της ανεργίας

fa4c0aa8a0084eeb8fae3bc4745a8789_S.jpg

 του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

…και η επερχόμενη κοινωνική σύγκρουση  

Σοκ και Δέος προκάλεσαν στην Αμερική τα επίσημα στοιχεία για την εκτίναξη της ανεργίας στην εποχή του κορωνοϊού. Μέσα σε δύο μόνο εβδομάδες, 9,9 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους, φαινόμενο χωρίς προηγούμενο στην Ιστορία- στην κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007-8, χάνονταν 800.000 θέσεις εργασίας το μήνα. Αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας εκτιμούσαν ότι ο αριθμός των ανέργων ενδέχεται να φτάσει μέχρι το απίστευτο ύψος των 47 εκατομμυρίων, δηλαδή το 32% του εργατικού δυναμικού, πολύ περισσότερο και από το ιστορικό ρεκόρ του 23% στην κορύφωση της Μεγάλης Ύφεσης, τη δεκαετία του 1930.
 
Ζοφερό διαγράφεται το τοπίο και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γαλλία βρίσκονται προσωρινά (;) εκτός εργασίας τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι ή το ένα πέμπτο του εργατικού δυναμικού στον ιδιωτικό τομέα, η Βρετανία μετρά ένα εκατομμύριο ανέργους και στην Ισπανία έχουν καταγραφεί 900.000 απολύσεις σε 14 ημέρες.
 
Καθώς ο εξαιρετικά μεταδοτικός ιός θέριζε ζωές κατά χιλιάδες κάθε μέρα, οι κρατικές αρχές, από την Κίνα μέχρι τη Δύση, υποχρεώθηκαν να πάρουν αυστηρά περιοριστικά μέτρα για να προστατέψουν τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, η υγειονομική κρίση παρατείνεται περισσότερο από ό,τι περίμενε κανείς αρχικά, με αποτέλεσμα οι αναπτυγμένες χώρες να βρίσκονται μπροστά στην απειλή μιας πραγματικής οικονομικής καταστροφής. Η απειλή προβάλλει ακόμη περισσότερο εφιαλτική για την Ελλάδα, τη χώρα που μάτωσε περισσότερο από κάθε άλλη κάτω από τον ζυγό των Μνημονίων και μπήκε στην καινούργια δοκιμασία έχοντας ήδη ανεργία της τάξης του 16,3%, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
 
Το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στο εργασιακό πεδίο θα εξαρτηθεί, βέβαια, πρώτα απ’ όλα από τη διάρκεια και τις απώλειες που θα σωρεύσει η πανδημία. Οι περισσότερο αισιόδοξοι λένε ότι, σε αντίθεση με την κρίση του 2007-8 που ήταν συστημική, τούτη εδώ είναι εξωγενής, επομένως η ανάκαμψη θα είναι πολύ γρήγορη και η ζημιά θα απορροφηθεί σχετικά αναίμακτα. Στο μεταξύ, τα μέτρα στήριξης της οικονομίας και των πιο ευάλωτων πολιτών (πακέτο μέτρων πάνω από δύο τρισ δολαρίων από το αμερικανικό Κογκρέσο, ένεση ρευστότητας 750 δισ ευρώ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και πάει λέγοντας) θα βοηθήσουν να μειωθούν οι κραδασμοί την πιο δύσκολη περίοδο.
 
Ευχής έργον θα ήταν να δικαιωθούν, αλλά τίποτα δεν φαίνεται περισσότερο αμφίβολο. Η υπό εξέλιξη κρίση προφανώς είναι εξωγενής, αλλά δρα στο υπόβαθρο μιας ήδη ασταθούς παγκόσμιας οικονομίας, όπου τα προμηνύματα νέων κρισιακών φαινομένων ήταν ήδη ορατά καιρό τώρα, καθώς κανένα από τα δομικά προβλήματα που οδήγησαν στο χρηματοπιστωτικό σοκ του 2007-8 δεν είχε επιλυθεί. (Διαφωτιστική από αυτή την άποψη είναι η ανάλυση του καθηγητή Κώστα Λαπαβίτσα στην ιστοσελίδα Jacobin, βλ. costaslapavitsas.blogspot.com). Από πολλές απόψεις, μάλιστα, οι οιωνοί σήμερα είναι πολύ χειρότεροι.
 
Η κρίση του 2007-8 ήταν διεθνής, αλλά όχι παγκόσμια. Η Κίνα και γενικά οι μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες των λεγόμενων BRICSέμειναν σε μεγάλο βαθμό έξω από αυτήν και βοήθησαν να απορροφηθεί γρήγορα το υφεσιακό σοκ από τα μητροπολιτικά κέντρα της Δύσης. Σήμερα έχουμε να κάνουμε με την πρώτη πραγματικά παγκόσμια οικονομική κρίση στην Ιστορία. Δεν υπάρχει καμία εφεδρεία, κανένας πνεύμονας της παγκόσμιας οικονομίας που να μην έχει προσβληθεί από τον Covid-19. Η Κίνα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, είδε το ΑΕΠ της να μειώνεται στο πρώτο δίμηνο του 2020 κατά 13,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο του 2019, ενώ οι εξαγωγές έπεσαν κατά 15,9% και οι επενδύσεις κατά 24,5%. Σήμερα μοιάζει να έχει θέσει υπό έλεγχο την πανδημία και τα περιοριστικά μέτρα σταδιακά αίρονται, αλλά το ερώτημα είναι σε ποιους θα πουλάει. Από μόνη της η ύφεση στην Κίνα σπρώχνει προς τα κάτω την παγκόσμια οικονομία, δεδομένου του μεγάλου ειδικού βάρους που έχει αποκτήσει στο μεταξύ ο ασιατικός γίγαντας.
 
Εξωγενής ή όχι, η κρίση πλήττει καίρια όχι μόνο τη ζήτηση, αλλά και την παραγωγή, καταστρέφει επιχειρήσεις, σπάει παραγωγικές αλυσίδες και εκτοξεύει στα ουράνια τα κρατικά και ιδιωτικά χρέη. Εξ άλλου, στην κρίση του 2007-8, βασικός παράγοντας που βοήθησε στη γρήγορη ανάκαμψη (για ποιες χώρες, με τι κοινωνικό κόστος και για ποιους είναι άλλη ιστορία) ήταν το γεγονός ότι η συνεργασία των αστικών τάξεων υπερίσχυσε του μεταξύ τους ανταγωνισμού. ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία συντονίστηκαν σε μεγάλο βαθμό μέσω του G7. Αντίθετα, σήμερα κυριαρχεί το πνεύμα του «ο σώζων εαυτόν σωθήτω», όχι μόνο στην περίπτωση χωρών με εθνικιστές ηγέτες, όπως ο Τραμπ, ο Τζόνσον και ο Μπολσονάρο, αλλά και στη γερμανική Ευρώπη της Μέρκελ.
 
Τέλος σημαντικός παράγοντας για την εξέλιξη των πραγμάτων είναι η κοινωνική ψυχολογία την οποία διαμορφώνει η φονική πανδημία. Ο κόσμος έχει υποστεί πραγματικό σοκ, ανάλογο με εκείνο που γνώρισαν οι γενιές της ισπανικής γρίπης και του Δάγκειου πυρετού, όπως μας έλεγαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας. Όσο παρατείνεται η πανδημία, συνεχίζεται ο εγκλεισμός και συσσωρεύονται μακάβριες στατιστικές και τηλεοπτικές εικόνες, το τραύμα γίνεται βαρύτερο. Είναι πιθανό ο φόβος να επιμείνει για μεγάλο διάστημα μετά τη σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων, καθηλώνοντας σε χαμηλά επίπεδα εξόδους σε εστιατόρια και μπαρ, ταξίδια, διακοπές κλπ- για όσους βέβαια θα έχουν ακόμη την οικονομική δυνατότητα. Η συμπίεση της κατανάλωσης θα δυσκολέψει την ανάκαμψη, ιδίως σε χώρες σαν την Ελλάδα με συρρικνωμένη βιομηχανική και αγροτική παραγωγή και υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό και την εστίαση.
 
Στους κόλπους των κυρίαρχων τάξεων διάχυτος είναι ο φόβος να μετατραπεί η οικονομική κρίση σε κοινωνική. «Η κυβέρνηση παρακολουθεί την επιδημία της οργής» ήταν ο χαρακτηριστικός τίτλος δισέλιδου αφιερώματος της γαλλικής εφημερίδας LeMonde, την 1η Απριλίου. Η βασική διαπίστωση- προειδοποίηση ήταν ότι η κρίση και η ανεργία ενισχύουν το ρήγμα ανάμεσα «στους κάτω και τους πάνω», τους εργαζόμενους που εκτίθενται στον φονικό ιό και τους απολυμένους από τη μια πλευρά, και τις ελίτ που οχυρώνονται στις επαύλεις και τα συσσωρευμένα κέρδη, από την άλλη. Ο φόβος της εφημερίδας ήταν μήπως φαινόμενα τύπου Κίτρινων Γιλέκων επανέλθουν, μαζικότερα και δριμύτερα, την επόμενη μέρα της πανδημίας, στο βομβαρδισμένο οικονομικό και κοινωνικό τοπίο.
 
Παρόμοιες ανησυχίες, αλλά και η ίδια η πίεση της πραγματικότητας, ανάγκασαν αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να πάρουν θεαματικά μέτρα που μέχρι χθες θα θεωρούνταν αδιανόητα για φιλελεύθερους, κεντροδεξιάς ή κεντροαριστερής κοπής. Σε πολλές περιπτώσεις το κράτος έγινε ντε φάκτο εργοδότης τελευταίας καταφυγής, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος των μισθών εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, με τον όρο να μη γίνουν απολύσεις (Ισπανία 70%, Δανία 73%, Βρετανία 80%, Αυστρία και Ολλανδία μέχρι και 90%). Σε σύγκριση με αυτές τις χώρες, ωχριούν απελπιστικά τα 800 ευρώ που δίνει η ελληνική κυβέρνηση σε κάθε εργαζόμενο που σταμάτησε να δουλεύει για να περάσει ενάμιση μήνα. Επιπλέον, κατεξοχήν νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να πάρουν μέτρα κρατικού παρεμβατισμού που δεν είχαν ποτέ διανοηθεί. Ένας πρωθυπουργός των Τόρις, ο Μπόρις Τζόνσον, επανεθνικοποίησε τους βρετανικούς σιδηροδρόμους, που είχαν ιδιωτικοποιήσει η Μάργκαρετ Θάτσερ και ο Τζον Μέιτζορ.
 
Οι εξελίξεις αυτές έχουν δημιουργήσει σε αρκετούς ελπίδες ότι το νεοφιλελεύθερο καθεστώς των τελευταίων σαράντα χρόνων θα γίνει θύμα του κορωνοϊού. Στην πραγματικότητα, ο νεοφιλελευθερισμός έχει χρεοκοπήσει, αλλά δεν έχει ηττηθεί. Μπορεί κάλλιστα να συνεχίσει να ηγεμονεύει, σαν ζόμπι, και μετά την πανδημία, όπως έγινε και μετά την κρίση του 2007-8.
 
Οπωσδήποτε ο διεθνής καπιταλισμός θα υποστεί σοβαρές αλλαγές μέσα από αυτή τη δοκιμασία. Το υπόδειγμα της παγκοσμιοποίησης, με τη διαρκή μετακίνηση βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε χώρες χαμηλότερου εργατικού κόστους και την ισοπέδωση των εμπορικών, προστατευτικών φραγμών, πιθανότατα θα υποστεί καίριο πλήγμα. Ισχυρές χώρες θα αναζητήσουν στοιχειώδη αυτάρκεια σε καίριους τομείς, ιδίως στην Υγεία και τη διατροφή.
 
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο μετα- κορωνοϊό κόσμος θα είναι πιο φιλικός για τον κόσμο της εργασίας. Ήδη σε διεθνή κλίμακα το Κεφάλαιο αντιμετωπίζει την κρίση ως χρυσή ευκαιρία για νέα άλματα στην κατεδάφιση εργασιακών δικαιωμάτων. Η επέκταση της τηλε- εργασίας με χρήση των νέων τεχνολογιών και της μερικής ή/και προσωρινής απασχόλησης μπορεί να μονιμοποιηθούν, οδηγώντας σε περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που επιτρέπει μισή αμοιβή για μισή δουλειά λειτούργησε σαν σήμα για καταχρηστικές μειώσεις μισθών και απολύσεις. Η ατμόσφαιρα βαραίνει από τον γενικό περιορισμό των ελευθεριών, την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας σε βάρος των αντιπροσωπευτικών θεσμών, τη γενίκευση της παρακολούθησης με τη βοήθεια των νέων ψηφιακών εργαλείων και της τεχνητής νοημοσύνης. Μέτρα που δικαιολογούνται στο όνομα της έκτακτης ανάγκης, αλλά υπάρχει κίνδυνος να γίνουν, τουλάχιστον σε σημαντικό μέρος τους, μόνιμο καθεστώς.
Εν ολίγοις, τα πράγματα θα μπορούσαν να οδηγηθούν στην ανάδυση ενός νέου, εθνικιστικού- αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού, όχι λιγότερο, αλλά περισσότερο εχθρικού απέναντι στα λαϊκά στρώματα και τη Δημοκρατία. Η πορεία προς τα εκεί μπορεί να επιταχυνθεί αν οι κοινωνικές συγκρούσεις της επόμενης μέρας πάρουν τη μορφή τυφλών ξεσπασμάτων πλιάτσικου και καταστροφής, τις οποίες θα εκμεταλλευτούν οι κυρίαρχες τάξεις για να κατεβάσουν στρατό στους δρόμους και να βάλουν θεμελιώδεις ελευθερίες στο γύψο.
 
Φυσικά, δεν είναι μοιραίο να εξελιχθούν έτσι τα πράγματα. Όλα θα εξαρτηθούν από το εύρος, τον δυναμισμό και το περιεχόμενο των κοινωνικών αγώνων, που ήδη έχουν ξεκινήσει σε πολλές χώρες, παρά τις τρομερά αντίξοες συνθήκες της πανδημίας. Οι απεργίες βιομηχανικών εργατών της Λομβαρδίας, στην Ιταλία, και του Μέιν, στην Αμερική, όπως και οι κινητοποιήσεις του προσωπικού Υγείας σε όλο τον κόσμο, αυτό ακριβώς μαρτυρούν. Σε κάθε περίπτωση, η προστασία της εργασίας και η αντιμετώπιση της εφιαλτικά αυξανόμενης ανεργίας θα αποτελέσουν το κεντρικό επίδικο στη δύσκολη εποχή που μας περιμένει.
πηγη: kommon.gr
Δευτέρα, 06 Απριλίου 2020 12:04

Η τριπλέτα του αίσχους!

tramp_mporis_erdogan.jpg

Και οι τρεις είναι οι αρνητικοί πρωταγωνιστές της τραγωδίας. Και οι τρεις διέπραξαν κολοσσιαία λάθη είτε από πρόθεση είτε από αλαζονεία. Ο ένας αρνιόταν πεισματικά τον πρώτο καιρό να κάνει τεστ, αν και είχε έρθει σε επαφή με ανθρώπους που στη συνέχεια νόσησαν και προσπαθούσε να πείσει τους υπηκόους του ότι δεν τρέχει κάτι σοβαρό, η ζωή πρέπει να συνεχιστεί κανονικά γιατί μεγαλύτερος κίνδυνος από τον ιό είναι οι συνέπειες στην οικονομία και εκεί οφείλουμε να ρίξουμε το βάρος.

Και σαν καλός συνωμοσιολόγος χρέωσε την ευθύνη στην Κίνα. Κομμουνιστές λένε ότι είναι αυτοί που τη διοικούν, άρα κομμουνιστικός ο ιός, τον οποίο μάλλον κατασκεύασαν σε μυστικό εργαστήριο κάπου στην αχανή χώρα τους και μετά με ασθενείς-καμικάζι τον διέσπειραν στον πλανήτη με προφανή στόχο να τον ελέγξουν.

Οταν τα πράγματα ζόρισαν και η κατάσταση ξέφυγε από κάθε έλεγχο και τα φληναφήματα περί βρόμικου κινέζικου σχεδίου δεν απέδιδαν, είπε να το παίξει αρχιστράτηγος σε καιρό πολέμου και ξεκίνησε να παίρνει μέτρα. Ηταν όμως αργά και τώρα τρέχει και δεν φτάνει. Φοβάται μήπως η εγκληματική τακτική που ακολούθησε του στοιχίσει στις εκλογές που θα γίνουν (;) σε λίγους μήνες. Σύμφωνα με τους αναλυτές, τα μεγάλα μέσα μαζικής ενημέρωσης και τις εταιρείες μετρήσεων, ήταν το ακλόνητο φαβορί και θα τις κέρδιζε πανηγυρικά. Αν όμως τα πράγματα εξελιχθούν δραματικά, όπως εκτιμούν οι αρμόδιοι επιστήμονες, τότε ίσως βρεθεί προ δυσάρεστων εκπλήξεων.

Ο άλλος θέλησε να υποδυθεί τον ειδικό και για να ξεχωρίσει από τους ομολόγους του εφάρμοσε τη δολοφονική λογική που ακούει στο όνομα «ανοσία της αγέλης», δηλαδή να εξουδετερωθεί ο ιός διά της μολύνσεως όσο γίνεται περισσότερων ανθρώπων ώστε να επέλθει ανοσία. Η διαφορά της λέξης «ανοσία» από τη λέξη «ανοησία» είναι το γράμμα «η» που προφέρεται ήτα και διαφέρει από την άλλη ήττα κατά ένα «ταυ». Η ήττα που υπέστη η συγκεκριμένη αντίληψη του ανεκδιήγητου ηγέτη ήταν συντριπτική. Μιλάμε για πανωλεθρία.

Προσεβλήθη και ο ίδιος, τον βρίζουν και τα φιλικά στο κόμμα του μέσα ενημέρωσης και τώρα, από την καραντίνα του πολυτελούς γραφείου του, δίνει εντολές για σκληρά μέτρα που μέχρι πριν από μερικές μέρες θεωρούσε περιττά και χλεύαζε όσους συναδέλφους του σε γειτονικές χώρες κινούνταν σε διαφορετικό μήκος κύματος. Αυτός έχει κερδίσει προσφάτως εκλογές, ωστόσο στο κόμμα του υπάρχει ένα «συμβούλιο σοφών» το οποίο είναι άτυπο αλλά πανίσχυρο και σε έκτακτες συνθήκες, όπως είναι οι σημερινές, για να μη χαθεί η εξουσία, αλλάζει τον πρωθυπουργό. Τη δύναμη του συγκεκριμένου διευθυντηρίου την είχε νιώσει και η κυρία που πίστευε ότι δεν υπάρχει κοινωνία, παρά μόνον άτομα.

Ο τρίτος αρνητικός πρωταγωνιστής είναι η επιτομή της αλαζονείας. Θεωρεί ότι η χώρα του έχει αδικηθεί από την Ιστορία, δεν κατέχει όσα δικαιούται και κάποτε της ανήκαν, έχει τσακωθεί σχεδόν με όλους τους γείτονές του, ερωτοτροπεί πότε με τον έναν ισχυρό και πότε με τον άλλον για να πάρει απ’ όλους κάτι, αν και εκλεγμένος (;) συμπεριφέρεται σαν εστεμμένος μονάρχης, πίστευε ότι ο ιός θα υποχρεωθεί από τον Θεό να κάνει παράκαμψη και θα συνεχίσει για αλλού τη δολοφονική δράση του, καμωνόταν τον άτρωτο και σύστηνε στους ανθρώπους για να προστατευτούν να πίνουν πετιμέζι όπως αυτός, και έδωσε εντολή στις υπάκουες έτσι κι αλλιώς κρατικές υπηρεσίες να μη δραματοποιούν την κατάσταση με τα κρούσματα και τα θύματα. Οι εσκεμμένα πειραγμένοι αριθμοί συνηγορούσαν υπέρ της εκδοχής του θαύματος.

Οπως όλα τα θαύματα, έτσι κι αυτό κράτησε… τρεις μέρες. Οταν η λαίλαπα της πανδημίας χτύπησε ανελέητα τη χώρα του, έπεσε σε κατάθλιψη. Εχει ξεμείνει και από εχθρούς. Ποιον εξωτερικό παράγοντα να στοχοποιήσει; Ολοι οι συνήθεις ύποπτοι αντίπαλοί του που υποτίθεται ότι απεργάζονται σχέδια για να τον βλάψουν και να απειλήσουν την εδαφική ακεραιότητα της πατρίδας του έχουν επιβάλει καθεστώς καραντίνας στις χώρες τους.

Τους εσωτερικούς εχθρούς τους έχει φυλακίσει ή τους έχει αναγκάσει να ζουν εξόριστοι σε άλλους τόπους. Και ο λαός του που τον αποθέωνε και του έδινε θηριώδη ποσοστά στις εκλογικές μάχες; Εχει αρχίσει να δυσφορεί. Τον αμφισβητεί. Δεν γίνεται να τους φιμώσει όλους. Είναι πολλοί. Η τριπλέτα του αίσχους: Τραμπ, Τζόνσον, Ερντογάν.

Ανάγωγα

Πέπε Μουχίκα, πρώην πρόεδρος της Ουρουγουάης: «Χάρη σε αυτή την παγκόσμια τρομοκρατία, θα μπορούσε να προκύψει λίγο περισσότερη γενναιοδωρία και λιγότερος εγωισμός. Αλλά αναρωτιέμαι γιατί οι ηλικιωμένοι εξακολουθούν να συσσωρεύουν άχρηστα χρήματα. Μιλώ για τους δισεκατομμυριούχους, τους ανθρώπους που γερνούν συγκεντρώνοντας πλούτο». Μα, για να δωροδοκήσουν τον φύλακα και να τους αφήσει να μπουν στον Παράδεισο.

πηγη: efsyn.gr

karnagio.jpg

Ένας ναυτεργάτης, μέλος του πληρώματος του LNG πλοίου «MARAN GAS HΕCTOR», το οποίο ελλιμενίζεται στις εγκαταστάσεις της ΔΕΣΦΑ Ρεβυθούσας, τραυματίστηκε  το απόγευμα του Σαββάτου.

Σύμφωνα με το Ε' Λιμενικό Τμήμα Μεγάρων του Κεντρικού Λιμεναρχείου Ελευσίνας, ο ναυτεργάτης (ειδικότητας καθαριστή μηχανοστασίου) τραυματίστηκε μέσα στο πλοίο, στα δάχτυλα του αριστερού χεριού και μεταφέρθηκε σε ιδιωτική κλινική για περαιτέρω ιατρική περίθαλψη.

Προανάκριση διενεργείται από τη Λιμενική Αρχή.

πηγή: efsyn.gr

_απέτυχε_η_Δύση_και_όχι_η_Ανατολή.jpg

Τα νούμερα είναι γνωστά. Χθες, 31 Μαρτίου, Ιταλία, Ισπανία, ΗΠΑ και Γαλλία βρέθηκαν στις 4 πρώτες θέσεις των ανθρώπινων απωλειών από τον κορωνοϊό. Η Κίνα με 3.305 νεκρούς είναι στην 5η θέση, αλλά με βάση τους ρυθμούς αύξησης, άλλες χώρες της Δύσης θα την ξεπεράσουν.

Τα θλιβερά στατιστικά, θέτουν ένα αμείλικτο ερώτημα:

Γιατί η Δύση απέτυχε;

Το ερώτημα γίνεται ακόμα πιο αμείλικτο καθώς ο ιός ξεκίνησε από την Κίνα. Ο πρώτος νεκρός στη Δύση καταγράφεται δύο περίπου μήνες από τις πρώτες κινεζικές απώλειες και την ενημέρωση του ΠΟΥ για τον νέο ιό. Εάν στην Κίνα η πανδημία ήταν κάτι καινούριο και ξαφνικό, η Δύση είχε χρόνο να προετοιμαστεί.

Οι επιδημιολόγοι και οι ερευνητές θα μελετήσουν τους ειδικούς λόγους αυτής της δυτικής ευαλωτότητας. Θα αναφερθούν στα επιστημονικά ευρήματα, στα πληθυσμιακά και επιδημιολογικά στοιχεία, στα καθαρά ιατρικά δεδομένα, στα αποτελέσματα των ερευνών. Οι μη ειδικοί καλά θα κάνουμε να τους ακούσουμε.

Μπορούμε ωστόσο να σημειώσουμε μια σειρά από κοινωνικές συμπεριφορές, πολιτικές στάσεις και ιδεολογικές ιεραρχήσεις που έπαιξαν το δικό τους ρόλο.

Πρώτον: Η υπεροψία του αποικιοκράτη

Τις τελευταίες δεκαετίες, οι μαζικοί θάνατοι από τις επιδημίες ήταν θλιβερό προνόμιο της «καθυστερημένης» Ασίας ή Αφρικής. Σήμερα η προηγμένη Δυτική Ευρώπη και οι ΗΠΑ ζουν ένα οδυνηρό σοκ. Η αναπτυγμένη Δύση που θεωρεί ότι η οικονομική και τεχνολογική της υπεροχή την κάνει άτρωτη, έκανε λάθος υπολογισμούς. Σαφής ένδειξη είναι οι συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας:

Στις 31 Δεκεμβρίου του 2019 η Κίνα ενημερώνει τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για 50 κρούσματα πνευμονίας που συνδέονται με οξύ αναπνευστικό σύνδρομο αλλά δεν ανήκει στους γνωστούς ιούς.

Στις 31 Ιανουαρίου, ένα μήνα μετά την ενημέρωσή του από τις κινεζικές αρχές, ο Π.Ο.Υ. αποδέχεται ότι υπάρχει υγειονομικό πρόβλημα και κηρύσσει κατάσταση ανάγκης.

Μόλις στις 11 Μαρτίου, ο Π.Ο.Υ. κηρύσσει πανδημία, αφού έχουν ήδη υπάρξει 4.291 νεκροί. Χρειάστηκαν δύο μήνες και δέκα μέρες από το ξέσπασμα της επιδημίας στην Κίνα, και πάνω από ενάμισι μήνας από τα σκληρά μέτρα της κινεζικής κυβέρνησης για μια τέτοια απόφαση.

Η αργοπορία, η αδιαφορία, η έλλειψη συναίσθησης της κατάστασης για τις ηγεσίες της Δύσης είναι εκκωφαντικές. Αποκορύφωμα, η κανονική διενέργεια των δημοτικών εκλογών στη Γαλλία, στις 15 Μαρτίου, ημέρα κατά την οποία καταγράφονται 682 θάνατοι παγκοσμίως, 368 εκ των οποίων στην Ιταλία και 101 στην Ισπανία.

Το Reuters αποκάλυψε σήμερα ότι στις αρχές Φεβρουαρίου οι κυβερνήσεις των κρατών μελών της ΕΕ δήλωναν προς τις Βρυξέλλες ότι τα συστήματα υγείας τους ήταν έτοιμα, ενώ δεν χρειάζονταν επιπρόσθετο ιατροφαρμακευτικό εξοπλισμό. Ένα μήνα μετά, τα συστήματα υγείας  σε Ιταλία και Ισπανία είχαν καταρρεύσει, ενώ στη Γαλλία, στην Ολλανδία, στο Βέλγιο, ακόμα και στη Γερμανία δοκιμάζονται ισχυρά.

Η αποικιοκρατική υπεροψία των ελίτ της Δύσης θεώρησε ότι η επιδημία δεν θα πλήξει, ή τουλάχιστον δεν θα πλήξει σοβαρά, τις χώρες του αναπτυγμένου καπιταλισμού. Η αιωνόβια αυτή κουλτούρα βλέπει τους «άλλους» ως κατώτερους, ευάλωτους ή και αναλώσιμους. Όταν αποδεικνύεται ότι ο ιός δεν γνωρίζει σύνορα και δεν σέβεται τις μητροπόλεις του καπιταλισμού, δεν υπάρχει πλέον χώρος για αυτοκριτική, παρά μόνο για ενοχοποίηση του ιού ως «κινέζικου», κατά τις προσφιλείς διατυπώσεις του Αμερικανού προέδρου.

Είναι προφανές ότι η Κίνα αγόρασε -με μεγάλο κόστος- τον χρόνο για να προετοιμαστεί όλος ο υπόλοιπος κόσμος, και όλος ο υπόλοιπος κόσμος τον σπατάλησε, όπως εύστοχα σημειώνει ο Ian Johnson των New York Times.

Χρειάστηκαν 800 νεκροί στην Ιταλία για να επιβληθεί το λοκ ντάουν στον Βορρά, το οποίο μάλιστα ήταν σε τεράστιο βαθμό προσχηματικό καθώς οι βιομηχανίες εξακολούθησαν να δουλεύουν στο φουλ. Σχεδόν όλες οι μεγάλες επιχειρήσεις χρησιμοποίησαν το παραθυράκι του αντίστοιχου νόμου παίρνοντας άδεια από τον αρμόδιο Νομάρχη για να συνεχίσουν απρόσκοπτα τη λειτουργία τους.

Στην Κίνα, στην Ουχάν των 11 εκατομμυρίων κατοίκων, επιβλήθηκε λοκ ντάουν μετά τον 30ο νεκρό. Εφτά μέρες μετά, απαγορεύτηκε η κυκλοφορία σε ολόκληρη την επαρχία της Χουμπέι των 60 εκατομμυρίων πολιτών. Το λοκ ντάουν ήταν απόλυτο και πραγματικό.

Ακόμα και οι πιο φανατικοί πολέμιοι του αυταρχικού κινέζικου καπιταλισμού, δεν μπορούν παρά να αναγνωρίσουν ότι στην πανδημία, η Κίνα, αν και υπέστη πρώτη τα φονικά αποτελέσματα του covid-19, αντέδρασε με πιο ορθολογικό και αποτελεσματικό τρόπο από την υπεροπτική Δύση.

Οι αντιδράσεις στη Νότια Κορέα, στην Ταϊβάν, στη Σιγκαπούρη, στην Ιαπωνία, ήταν άμεσες και ακαριαίες. Ίσως επειδή οι ασιατικές χώρες είχαν χτυπηθεί σκληρότερα από τον ιό SARS το 2002 – 2003, ίσως επειδή οι κυβερνήσεις τους δεν κινήθηκαν με την υπεροψία του απρόσβλητου από ασθένειες υπερόπτη αποικιοκράτη, η επιδημία κατέστη διαχειρίσιμη.

Δεύτερον: Η λατρεία των αγορών

Στις 11 Ιανουαρίου η Κίνα καταγράφει τον πρώτο θάνατο. Η κατάσταση βγαίνει τόσο γρήγορα εκτός ελέγχου που 12 ημέρες μετά, στις 23 Ιανουαρίου η κινεζική κυβέρνηση θέτει σε σκληρή καραντίνα την Ουχάν.

Στις 19 Φεβρουαρίου ξεσπά η επιδημία στην βόρεια Ιταλία. Ο ασθενής μηδέν δεν μπορεί να βρεθεί με σιγουριά και τελικά αποδεικνύεται εκ των υστέρων ότι υπήρξαν πολλαπλές πηγές εισόδου.

Στις 21 Φεβρουαρίου η Κίνα μετρά ήδη 2.345 νεκρούς. Είναι σαφές ότι η επιδημία μπορεί να εξελιχθεί πολύ γρήγορα και με φονικά αποτελέσματα.

Εντωμεταξύ η εβδομάδα Μόδας του Μιλάνου διεξάγεται κανονικά από τις 18 μέχρι τις 24 Φεβρουαρίου, ενώ επίσης κανονικά συνεχίζονται τα σχολεία, οι ποδοσφαιρικοί αγώνες, οι εμπορικές και τουριστικές δραστηριότητες.

Μόλις στις 8 Μαρτίου η Ιταλία μπαίνει σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης, αν και, όπως έχει επισημανθεί, αυτή η κατάσταση ανάγκης δεν αφορά τις μεγάλες βιομηχανίες του Βορρά που συνεχίζουν να συνωστίζουν τους εργαζόμενους στους χώρους παραγωγής. Ο Σύνδεσμος Ιταλών Βιομηχάνων διαμαρτύρεται σε κάθε απόπειρα να κλείσουν οι μη αναγκαίες παραγωγικές δραστηριότητες, ακόμα και τις ημέρες που ο ημερήσιος φόρος αίματος ξεπερνά τα 600 άτομα.

Ο Μπόρις Τζόνσον, με βασικό του μέλημα να μην διαταραχθεί η απρόσκοπτη οικονομική λειτουργία στο Ηνωμένο Βασίλειο, σε συνέντευξή του στις 11 Μαρτίου, έδωσε ζωντανό δείγμα της σύγχρονης ευγονικής: Προειδοποίησε ότι πολλοί άνθρωποι θα πεθάνουν, αλλά την ίδια ώρα δεν εξήγγειλε ούτε μισό μέτρο για την αποτροπή της διάδοσης. Τα σχολεία παρέμειναν ανοικτά, το ίδιο – και πολύ περισσότερο – οι επιχειρήσεις σε μια νεοφιλελεύθερη επιδημιολογική εφαρμογή της «θεωρίας της αγέλης». Μόνο 10 μέρες αργότερα, στις 23 Μαρτίου, και κάτω από την ισχυρή πίεση του επιστημονικού κόσμου της χώρας, πάρθηκαν μέτρα περιορισμού της διάδοσης.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, αφού είδε ότι η προσευχή μαζί με τους συνεργάτες του δεν εμποδίζει τον ιό, αναγκάστηκε να πάρει μέτρα, δηλώνοντας όμως ότι «η χώρα δεν σχεδιάστηκε για να μείνει κλειστή», και πρέπει πολύ σύντομα «να ανοίξει ξανά για μπίζνες». Συνεπικουρείται από το επιχειρηματικό, βιομηχανικό και χρηματοπιστωτικό σύμπλεγμα της χώρας, που θεωρεί ότι η ζημιά είναι μεγαλύτερη με το κλείσιμο της οικονομίας παρά με την ανεξέλεγκτη διάδοση του ιού. Ο αμερικανός πρόεδρος υπήρξε εντελώς κυνικός λέγοντας ότι «δεν μπορούμε να ακολουθούμε μια θεραπεία χειρότερη από το ίδιο το πρόβλημα».

Από άκρη σε άκρη, στην πολιτισμένη Δύση, το μήνυμα είναι σαφές: Δεν μπορεί η οικονομία να υποτάσσεται στους ανθρώπους, αλλά οι άνθρωποι στην οικονομία. Έτσι, το κλείσιμο της οικονομίας άργησε απελπιστικά, όταν πλέον οι ρυθμοί μετάδοσης είχαν γίνει εκθετικοί. Και όσο και αν φαίνεται εγκληματικό, το άνοιγμα της οικονομίας πρόωρα, παρά τις προειδοποιήσεις των ειδικών, είναι πάντα στο τραπέζι.

Όσο και αν ο κυρίαρχος λόγος ισχυρίζεται ότι δεν μπορούμε να πολιτικοποιούμε την πανδημία, αυτή η εγκληματική αργοπορία σε μέτρα περιορισμού της μετάδοσης, αργοπορία που τσάκισε ήδη τα ισχυρά υγειονομικά συστήματα της Ευρώπης, έχει ηθικό αυτουργό: Λέγεται παγκοσμιοποιημένος καπιταλισμός.

Τρίτον: Η ιδιωτικοποίηση του κράτους

Μετά την υποτίμηση του κινδύνου για να μην διαταραχθούν οι ελεύθερες αγορές της παγκοσμιοποίησης, μετά την καθυστέρηση των μέτρων για να μην επιβραδυνθεί η οικονομία, ακολούθησε η χρεοκοπία του νεοφιλελευθερισμού σε εγχώρια πλέον κλίμακα.

Τα συστήματα υγείας δεν άντεξαν εκεί που ξέφυγε η επιδημία. Το σύστημα περίθαλψης λύγισε κάτω από τους αυξημένους αριθμούς. Ο αριθμός των ανθρωπίνων απωλειών είναι σαφές ότι εξαρτάται από τη δυνατότητα εντατικής και αυξημένης παρακολούθησης των βαρέως νοσούντων. Εάν η χωρητικότητα των συστημάτων υγείας σε τέτοιες κλίνες εντατικής παρακολούθησης εξαντληθεί, ο αριθμός εκτοξεύεται.

Το επιχείρημα όσων απαξιώνουν την ανάγκη της ραγδαίας αύξησης των κλινών ΜΕΘ και ΜΑΦ αλλά και του προσωπικού και εξοπλισμού για εντατική παρακολούθηση, είναι ότι δεν άντεξε η Λομβαρδία, με πολλαπλάσια καλύτερες αναλογίες του συστήματος περίθαλψης. Υπονοεί αυτή η άποψη ότι δεν έχει σημασία να ενισχυθεί το σύστημα υγείας, καθώς ούτως ή άλλως μια ραγδαία αύξηση κρουσμάτων είναι μη διαχειρίσιμη. Το μόνο λοιπόν που μένει είναι να τηρηθούν τα μέτρα περιορισμού της διάδοσης.

Είναι πράγματι αναμενόμενο να μην αντέξει η τρέχουσα δυναμικότητα του συστήματος υγείας αν ο ιός μεταδίδεται μαζικά στην κοινότητα. Δεν είναι όμως αναμενόμενο να μην προετοιμαστεί, χρηματοδοτηθεί και εκτελεστεί από ένα ισχυρό δημόσιο, η όσο το δυνατόν μεγαλύτερη αύξηση αυτής της δυναμικότητας, έστω και στις παραμονές της πανδημίας.

Η Κίνα άλλωστε δεν κινήθηκε μόνο στο επίπεδο του περιορισμού της διάδοσης. Επέβαλε μια καραντίνα στρατιωτικού τύπου χωρίς την παραμικρή χαλαρότητα. Οι αρχές της έφτασαν στο σημείο να μην επιτρέπουν παρά την έξοδο ενός και μόνο ατόμου κάθε νοικοκυριού ανά δύο ημέρες, για την αγορά των απολύτως απαραίτητων.

Οι φιλελεύθεροι της Δύσης θα μιλήσουν για τον πρωτοφανή κρατικό αυταρχισμό. Πιθανά θα έχουν δίκιο. Ξεχνούν όμως, ή θέλουν να ξεχνούν, ότι μαζί με τον αυταρχισμό, το κινεζικό κράτος είχε τη δυνατότητα να επιβάλει την καραντίνα, ικανοποιώντας ταυτόχρονα τις βασικές ανάγκες επιβίωσης. Οι κρατικές υπηρεσίες έφτασαν στο σημείο να διανέμουν φαγητό στο κατώφλι των σπιτιών για να μην βγει κανείς έξω. Θα μπορούσε να γίνει κάτι τέτοιο στην Ευρώπη;

Η αδυναμία της Δύσης φάνηκε από την αδυναμία των κρατών της να επέμβουν αποτελεσματικά, ακόμα και μετά την διάδοση του ιού στην κοινότητα, στα συστήματα υγείας. Προστατευτικά υλικά, αναπνευστήρες, εξοπλισμός, βρέθηκαν όλα εξαντλημένα, η προμήθειά τους μετέωρη, εξαρτώμενη από τη διαθεσιμότητα της αγοράς. Η διαθεσιμότητα γρήγορα εξαντλήθηκε και οι ισχυρές κυβερνήσεις βρέθηκαν να μπλοκάρουν εξαγωγές, να παρακρατούν φορτία ιατροφαρμακευτικής βοήθειας ή να επιτάσσουν παραγωγικές μονάδες στην παραγωγή πχ αναπνευστήρων.

Τα, σε μεγάλο βαθμό ιδιωτικοποιημένα κράτη της Δύσης, δεν μπόρεσαν να αυξήσουν απότομα τη χωρητικότητα των συστημάτων υγείας. Η τιτάνια κινητοποίηση για να αυξηθούν στο συντομότερο χρονικό διάστημα οι κλίνες με δυνατότητα υποστήριξης βαρέως πασχόντων ασθενών, απαιτούσε ένα ισχυρό δημόσιο σύστημα που δεν έχει απεμπολήσει τη δυνατότητά του να κινητοποιεί όλες τις υπαρκτές δυνάμεις μιας κοινωνίας.

Η Κίνα έστησε 17 νοσοκομειακές μονάδες μέσα σε πέντε μέρες στην Ουχάν. Φυσικά η Κίνα είναι Κίνα και τα μεγέθη δεν είναι συγκρίσιμα. Ωστόσο αυτή η κίνηση δείχνει μια κατεύθυνση.

Δείχνει μια λογική.

Δείχνει ότι δεν φτάνει μόνο να επιμηκύνεις στο χρόνο το ξέσπασμα της επιδημίας, και άρα να μειώσεις το ύψος της καμπύλης των νοσούντων.

Απαιτείται να αυξήσεις όσο το δυνατόν περισσότερο την καμπύλη της δυναμικότητας του συστήματος περίθαλψης, και ειδικά εκείνου του τμήματος που μπορεί να προσφέρει εντατική παρακολούθηση.

Αυτή η λογική δεν ήταν δυνατόν να ακολουθηθεί από μια Δύση που επί δεκαετίες αποδυναμώνει συστηματικά και συνειδητά τη δημόσια παρέμβαση σε όφελος του ιδιωτικού τομέα.

Αποτέλεσμα ήταν στην Ιταλία και στην Ισπανία να πεθαίνει κόσμος χωρίς να μπορεί να λάβει την απαιτούμενη ιατρονοσηλευτική στήριξη.

Μας λένε να μην πολιτικολογούμε αλλά και αυτή η αδυναμία έχει ηθικό αυτουργό: Την απαξίωση του δημόσιου, την κυριαρχία της αγοράς, τη λατρεία του ιδιωτικού, την αποδυνάμωση του κοινωνικού ρόλου του κράτους.

Τέταρτον: Το κολλεκτιβίστικο πνεύμα

Δεν υπάρχει κανενός είδους σοσιαλισμός στην Κίνα, αυτό είναι σαφές.

Υπάρχει όμως κληρονομημένο ένα πνεύμα συλλογικής ευθύνης και κολλεκτιβισμού. Υπάρχει η πεποίθηση – γιατί είναι πεποίθηση- ότι μόνο μια καλά οργανωμένη, συντονισμένη, πειθαρχημένη και συλλογική δράση θα μπορέσει να φέρει αποτέλεσμα.

Ο καθηγητής του Γέιλ Χρηστάκης, υπεράνω κάθε φιλο-κινεζικής υποψίας, μιλώντας για το πώς η Κίνα περιόρισε την επιδημία υπογράμμισε ότι «η Κίνα έχει μια κολεκτιβιστική κουλτούρα και μια αυταρχική κυβέρνηση, που επέτρεψαν αυτήν την τεράστια αντίδραση σε τέτοιο ευρύ φάσμα. Έχει έτσι τα φόντα για την καταπολέμηση μιας πανδημίας, εφόσον αξιοποιεί πράγματι πραγματικές πληροφορίες και ανταποκρίνεται ορθολογικά».

Απέναντι στην κολλεκτιβίστικη κουλτούρα της Κίνας, αλλά και ευρύτερα των ασιατικών κρατών, που δεν οφείλεται με θετικό τρόπο μόνο στο σοσιαλιστικό παρελθόν της πρώτης, αλλά και με αρνητικό τρόπο σε αυτοκρατορίες και απολυταρχικά καθεστώτα αιώνων, τι έχει να αντιτάξει η Δύση;

Τη λατρεία της ατομικότητας, που ενώ συχνά λειτουργεί ως προπέτασμα καπνού για το σφαγιασμό των κοινωνικών δικαιωμάτων, στην προκειμένη λειτούργησε ως αμφισβήτηση, με φιλελεύθερο πρόσημο του δικαιώματος στο κέρδος, στη βόλτα, στη διασκέδαση.

Η δυσκολία να πειστούν οι δυτικές κοινωνίες για άμεσα μέτρα κοινωνικής αποστασιοποίησης και άρα καθυστέρησης της διάδοσης ήταν εμφανής, ακόμα και αν υποθέσουμε ότι τα μέτρα που πήραν οι κυβερνήσεις ήταν στη σωστή κατεύθυνση. Που δεν ήταν, ή τουλάχιστον δεν ήταν όλα.

Η Δύση υστέρησε ακόμα και εκεί που θεωρείται ευρέως ότι έχει πλεονέκτημα: Στην άρνηση της δεισιδαιμονίας, στην αποδοχή της επιστημονικής πρότασης, στον ορθό λόγο. Στη Δύση είναι που ανθούν οι πιο αντιεπιστημονικές απόψεις για την υγειονομική άμυνα. Στη Δύση είναι που καθημερινά πολλαπλασιάζονται παραδοξολογίες και συνωμοσιολογίες. Στη Δύση είναι που αμφισβητήθηκαν τα μέτρα περιορισμού, όχι μόνο για τις εκ του πονηρού, περιττές ή «συμμορφωτικές» πλευρές τους, αλλά και εκεί που ήταν άκρως απαραίτητα από κάθε ιατρική άποψη.

Είναι νωρίς να εκτιμήσει κανείς αν η υστέρηση της Δύσης μεταφράζεται σε κάτι, πυροδοτεί κάτι άλλο, ή φανερώνει κάτι τρίτο. Είναι επίσης προφανές ότι η υστέρηση της Δύσης δεν συνεπάγεται πλεονέκτημα της Ανατολής, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά τα λαϊκά συμφέροντα και την υπόθεση της κοινωνικής απελευθέρωσης. Ούτε φυσικά οικοδομείται κανένα νέο κοινωνικό υπόδειγμα από τον σκληρό καπιταλισμό -υπό κόκκινη σημαία- του Πεκίνου. Οι σκοπιμότητες του κινεζικού καθεστώτος άλλωστε, σε όλα τα επίπεδα, από τη διαχείριση της επιδημίας εσωτερικά, μέχρι τις αποστολές βοήθειας στο εξωτερικό, είναι προφανείς. Αυτά όμως δεν σβήνουν το σκληρό ερώτημα για την αποτυχία της Δύσης.

Πολλοί ισχυρίζονται ότι η κρίση της πανδημίας θα μεταβάλει συσχετισμούς και διατάξεις δυνάμεων σε παγκόσμιο επίπεδο. Όπως λειτούργησε για παράδειγμα ο Πρώτος Παγκόσμιος, ή η κρίση του Σουέζ, ή η σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν και το δυστύχημα του Τσέρνομπιλ. Η πανδημία είναι σε εξέλιξη, αλλά οι επιπτώσεις της θα υπάρξουν σε βάθος χρόνου, συνυπολογίζοντας πολλαπλά δεδομένα.

Σε κάθε περίπτωση όμως, η Δύση εμετρήθη, εζυγίσθη και ευρέθη ελλιπής.

πηγη: antapocrisis.gr

Σελίδα 2467 από 4478
  • Τελευταια
  • Δημοφιλή