Από Σαβ. Ρομπόλης Βασ. Μπέτσης

Η δημοσίευση (4/8/2020) της ενδιάμεσης έκθεσης της επιτροπής Πισσαρίδη για το σχέδιο ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας, αναδεικνύει, μεταξύ των άλλων, την πλήρη κεφαλαιοποίηση της επικουρικής ασφάλισης, ως βασικό αναπτυξιακό πυλώνα και ως «εργαλείο» αντιμετώπισης του φαινομένου της γήρανσης του πληθυσμού. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται ότι το υπάρχον αναδιανεμητικό σύστημα των καθορισμένων παροχών (της αλληλεγγύης) λειτουργεί αντιαναπτυξιακά στο σύνολο της οικονομίας κι αυτό γιατί μελλοντικά θα είναι μη βιώσιμο εξαιτίας του φαινομένου της γήρανσης του πληθυσμού (δημογραφικός κίνδυνος).

Χαρακτηριστικά στην ενδιάμεση έκθεση της επιτροπής Πισσαρίδη αναφέρεται: «Η αναμενόμενη ραγδαία δημογραφική γήρανση θα οδηγήσει σε μεγάλη αύξηση του δείκτη εξάρτησης συνταξιούχων σε σχέση με τον ενεργό πληθυσμό επιβαρύνοντας δυσανάλογα τις επόμενες γενεές αλλά και την ανταγωνιστικότητα της οικονομίας. Για να αμβλυνθούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης πρέπει να ενισχυθούν οι κεφαλαιοποιητικοί πυλώνες ώστε να επιμεριστεί το βάρος της χρηματοδότησης των συντάξεων και ένα μέρος της να καλυφθεί από την συσσωρευμένη αποταμίευση (…) τα οφέλη αφορούν επίσης τη μεγαλύτερη διασπορά του ρίσκου και άρα διαχρονικά μεγαλύτερη ασφάλεια για τις συντάξεις (…) δεδομένης της υφιστάμενης δομής του ασφαλιστικού συστήματος, ο βέλτιστος τρόπος συμπλήρωσης του κεφαλαιοποιητικού χαρακτήρα είναι ο μετασχηματισμός της επικουρικής σύνταξης (σήμερα νοητής κεφαλαιοποίησης) σε νέα επικουρική που θα λειτουργεί πλήρως κεφαλαιοποιητικά. Δεδομένης της καθυστέρησης της ανάπτυξης του κεφαλαιοποιητικού πυλώνα στη χώρα, η μεταρρύθμιση της επικουρικής πρέπει να προχωρήσει τάχιστα και με ευρύ πεδίο εφαρμογής (ενδεικτικά, για όλους τους νέους εργαζόμενους και εθελοντικά για όσους παλαιότερους ασφαλισμένους το επιλέξουν).

Η εισαγωγή του κεφαλαιοποιητικού πυλώνα αποτελεί πράξη διαγενεακής αλληλεγγύης και συντείνει στη διασφάλιση της βιωσιμότητας της οικονομίας στο απώτερο μέλλον».

Αξίζει να σημειωθεί ότι η συγκεκριμένη αναφορά της Επιτροπής Πισσαρίδη, παραγνωρίζει το Σύνταγμα, την υπάρχουσα νομοθεσία (άρθρο 20 Ν.4670/2020) και τις πρόσφατες (4/10/2019) αποφάσεις του ΣτΕ, ότι «το ασφαλιστικό σύστημα διέπεται από τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, της αλληλεγγύης, της αναδιανομής, της υποχρεωτικότητας, της ανταποδοτικότητας, της επάρκειας και της βιωσιμότητας του συστήματος (…) και ότι το κράτος διασφαλίζει την επάρκεια των παροχών της κύριας και της επικουρικής ασφάλισης…».

Επιπλέον, προσεγγίζει στρατηγικές επιλογές και πολιτικές αποδιάρθρωσης της κοινωνικής ασφάλισης χωρών της Λατινικής Αμερικής, με κίνδυνο περιθωριοποίησης της χώρας μας από το ευρωπαϊκό κοινωνικό κεκτημένο και παραίτησης από τη διεκδίκηση της αναβάθμισης και ανάπτυξης του ευρωπαϊκού κοινωνικού κράτους και του δημόσιου συστήματος υγείας. Παράλληλα, οι προτάσεις της Επιτροπής Πισσαρίδη για το Ασφαλιστικό χωρίς να συνοδεύονται από οικονομική, δημογραφική και αναλογιστική τεκμηρίωση, αμφισβητούν τη μακροχρόνια βιωσιμότητα (2020-2070) του συστήματος κοινωνικής ασφάλισης (ΣΚΑ) στην χώρα μας, η οποία εξασφαλίζεται ακόμη και με τις πιο δυσμενείς οικονομικές και δημογραφικές υποθέσεις εργασίας και έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Συγκεκριμένα, στην αναλογιστική μελέτη έχει χρησιμοποιηθεί, ως οικονομική υπόθεση, μέσος ετήσιος ρυθμός μεταβολής του ΑΕΠ για την περίοδο 2020-2070 ίσος με μόλις 1% και ως δημογραφικές υποθέσεις τις δημογραφικές προβολές της Eurostat που εκπονήθηκαν τον Ιούλιο του 2019 και στις οποίες δείχνουν ότι η Ελλάδα το 2070 θα έχει πληθυσμό 8,5 εκ. άτομα και ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων (ο λόγος του πληθυσμού 65 ετών και άνω προς τον πληθυσμό 15-64 ετών) θα αυξηθεί από το 34% το 2018 στο 58% το 2070.

Έτσι, ακόμα και με αυτές τις δυσμενείς υποθέσεις εργασίας, το 2070 η συνολική συνταξιοδοτική δαπάνη στην χώρα μας θα είναι 11,9% του ΑΕΠ (12,5% του ΑΕΠ στην Ε.Ε.-27) με «επιτρεπτό» ανώτατο όριο το 16,2% του ΑΕΠ. Η συνολική κρατική χρηματοδότηση στην Ελλάδα από 9,5% του ΑΕΠ το 2018 θα μειωθεί σε 5,5% του ΑΕΠ το 2070 και το μηνιαίο συνολικό επίπεδο της κύριας και επικουρικής σύνταξης εκτιμάται σε 900 ευρώ κατά μέσο όρο σε σημερινές τιμές. Επιπλέον, σύμφωνα με την έκθεση της Επιτροπής Πισσαρίδη, η κεφαλαιοποίηση της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης είναι επιβεβλημένη «για να αμβλυνθούν οι επιπτώσεις της δημογραφικής γήρανσης….».

Αντίθετα όμως, η δημογραφική γήρανση και ο «κίνδυνος της μακροζωίας» (longevity risk) επηρεάζει τόσο το κεφαλαιοποιητικό, όσο και το αναδιανεμητικό σύστημα. Και μάλιστα η Ευρωπαϊκή Αρχή για την Εποπτεία των ασφαλιστικών ταμείων κεφαλαιοποιητικού τύπου υποχρεώνει τα συγκεκριμένα Ταμεία, να ενημερώνουν τους ασφαλισμένους για το πόσο θα πρέπει να αυξάνουν τις εισφορές τους προκειμένου να λάβουν την σύνταξη που επιθυμούν στο μέλλον, εξαιτίας του «κινδύνου της μακροζωίας» (longevity risk). Με άλλα λόγια, η μακροζωία στην κεφαλαιοποίηση της επικουρικής ασφάλισης αντιμετωπίζεται ως κίνδυνος, με την έννοια ότι ο ασφαλισμένος δεν θα πρέπει να ζήσει περισσότερα χρόνια από αυτά που εκτιμούσε το σύστημα γιατί διαφορετικά θα μειωθεί το επίπεδο της αναμενόμενης σύνταξης του ή θα αυξηθεί το επίπεδο των καταβαλλόμενων εισφορών του.

Όμως, στην πρόταση της Επιτροπής Πισσαρίδη ο ασφαλισμένος εκτός από τον δημογραφικό κίνδυνο θα έχει να αντιμετωπίσει και τον επενδυτικό κίνδυνο, δηλαδή τον κίνδυνο των κεφαλαιαγορών που θα επενδύονται οι ασφαλιστικές εισφορές του ασφαλισμένου. Αντίθετα, στο υπάρχον αναδιανεμητικό σύστημα ο ασφαλισμένος δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχους κινδύνους, δεδομένου ότι λειτουργεί η συλλογική αντιμετώπιση του δημογραφικού κινδύνου και η καταβολή των αναμενόμενων συνταξιοδοτικών παροχών εξαρτάται από την πορεία της ανάπτυξης της πραγματικής οικονομίας, της απασχόλησης, των εισοδημάτων, κ.λ.π. και όχι από την πορεία των αγορών χρήματος και κεφαλαίου.

Ακριβώς αυτό, συνέβη στην Χιλή, όταν οι εμπνευστές του σχεδίου προκειμένου να πείσουν τους ασφαλισμένους να εγκαταλείψουν το υπάρχον αναδιανεμητικό σύστημα της αλληλεγγύης και της συλλογικής αντιμετώπισης του δημογραφικού κινδύνου και να επιλέξουν το κεφαλαιοποιητικό σύστημα των ατομικών λογαριασμών, υπόσχονταν στους νέους εργαζομένους ότι θα λάβουν στο μέλλον σύνταξη με μέσο συντελεστή αναπλήρωσης 70%! Όμως, η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική, αφού το 2015 ο μέσος συντελεστής αναπλήρωσης στις κεφαλαιοποιημένες συντάξεις της Χιλής είναι μόλις στο 37% και αυτό λόγω της δημογραφικής γήρανσης και των χρηματοπιστωτικών κρίσεων που συνέβησαν όλα αυτά τα χρόνια (1997, 1998, 2001, 2008).

Με άλλα λόγια, είναι προφανές ότι η πρόταση της Επιτροπής Πισσαρίδη επιδιώκει, μεταξύ των άλλων, τη μείωση της συμμετοχής και της ευθύνης του κράτους στην παροχή ενός αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης στους σημερινούς και μελλοντικούς συνταξιούχους, μεταφέροντας τον κίνδυνο της γήρανσης του πληθυσμού στους ίδιους τους ασφαλισμένους, προτείνοντάς τους να διακινδυνεύσουν τις αποταμιεύσεις των ασφαλιστικών τους εισφορών στις κεφαλαιαγορές και χρηματαγορές προς δήθεν όφελος της ανάπτυξης της οικονομίας, προσδίδοντας λανθασμένα, μεταξύ των άλλων, στην κεφαλαιοποίηση της επικουρικής ασφάλισης τον χαρακτηρισμό του εργαλείου επανεκκίνησης και τόνωσης της αναπτυξιακής διαδικασίας στην χώρα μας.

Ως εκ τούτου, αποδεικνύεται με τον πιο εύληπτο τρόπο ότι το ενδεχόμενο εγχείρημα της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης όχι μόνο δεν συνιστά αναπτυξιακή πρόταση αλλά επιπλέον το κόστος μετάβασης (57 δις ευρώ) που δημιουργείται είναι ένα πραγματικό χρέος (και όχι αφανές), το οποίο θα δημιουργήσει συνθήκες δυσμενούς μεταβολής της πιστοληπτικής διαβάθμισης της ελληνικής οικονομίας, με κίνδυνο, στον βαθμό που το αφορά, να συμβάλλει στην άσκηση Μνημονιακών πολιτικών και κατά την δεκαετία 2020-2030.

*Των Σάββα Γ. Ρομπόλη, ομ. καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου

Βασίλειου Γ. Μπέτση, υποψ. διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου

πηγη: iskra.gr

Αλλοτε προστατευτική, άλλοτε καλλιτεχνική, άλλοτε τελετουργική, στις απόκριες συνήθως σκωπτική, μερικές φορές συμβολική και πολύ συχνά «αόρατη», η μάσκα συνοδεύει την ανθρώπινη δραστηριότητα εδώ και χιλιάδες χρόνια. Μετά τα τελευταία γεγονότα που προέκυψαν από την πανδημία του κορονοϊού η μάσκα, παρά τις παλινωδίες των επίσημων «ειδικών», συστήνεται ως απαραίτητο και στοιχειώδες μέσο προστασίας από τον ιό. Προστασία αμυντική, βέβαια, και πρόσκαιρη, γιατί όσα καταγγέλλουν ειδικοί επιστήμονες –ανεξάρτητοι από διάφορες εξουσίες– για τις αιτίες που προκάλεσαν και αυτήν την πανδημία μοιάζουν με ανεπίδοτες επιστολές. Η καταστροφή του οικοσυστήματος, η διατάραξη και η ολέθρια μετάλλαξη της διατροφικής αλυσίδας προς όφελος των πολυεθνικών εταιρειών ακολουθούν τους ρυθμούς που είχαν πριν αρχίσει το «κακό». Στην χώρα μας μάλιστα επιταχύνονται.

Πωλούνται περιοχές προστατευμένες από διεθνείς συνθήκες. Δάση και κορυφές βουνών αποψιλώνονται για να χτιστούν ξενοδοχεία, για να μπουν ανεμογεννήτριες παρά τις αντιδράσεις των κατοίκων των γύρω περιοχών. Εκτάσεις που θα μπορούσαν να μετατραπούν σε εστίες πράσινου τσιμεντώνονται για να ξεφυτρώσουν πολυκαταστήματα, καζίνα, φαγάδικα. Κι όλα αυτά ανακοινώνονται από τους επίσημους, οι οποίοι με παραμορφωμένη τη φωνή από την μάσκα που φορούν –για να δίνουν το παράδειγμα στους πληβείους– μιλούν για «ανάπτυξη» του τόπου. «Τόπο», βέβαια, στο δικό τους λεξιλόγιο εννοούν τα κέρδη των τραπεζών και –γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε, όπως έλεγε κι ένας παλιός πρωθυπουργός– των συγγενών τους, των ομοϊδεατών τους. Οξύμωρο, βέβαια, να μικραίνει ένας τόπος, ενώ «αναπτύσσεται» — και ο τόπος, λοιπόν, με μάσκα, αλλά διαρκώς απροστάτευτος.

Μάλλον το εξάρτημα αυτό θα γίνει μόνιμο στην καθημερινότητά μας, ακόμα και όταν –κάποτε– λείψει ο κίνδυνος της μόλυνσης. Μόνο που, από συνήθεια πια, δεν θα το αναγνωρίζουμε ως εξάρτημα αλλά ως βασικό χαρακτηριστικό του προσώπου. Και δεν θα είναι μέτρο προφύλαξης αλλά μέσο αποκάλυψης: της υποταγής, της εθελοδουλίας αλλά και της υποκρισίας, του κυνισμού, της αλαζονείας. Ακόμη και αν έχει το ίδιο χρώμα, την ίδια τιμή, το ίδιο σχήμα, το ίδιο υλικό κατασκευής. Μπορούμε να το δούμε και σήμερα, παρατηρώντας ό,τι μένει ακάλυπτο από αυτήν. Τα μάτια πάντοτε φανερώνουν την αλήθεια. Γι’ αυτό η μόνη προστασία που μας απομένει είναι να μάθουν τα μάτια μας να βλέπουν, αντί μόνο να κοιτάνε. Γιατί μέχρι τώρα –οι γνωστοί και καθόλου άγνωστοι– μας εκπαιδεύουν μόνο για το δεύτερο. Να κοιτάμε όλους τους συμ-μασκοφόρους μας με τον ίδιο τρόπο που κοιτάμε βιτρίνες, καταναλωτικά προϊόντα, αναλώσιμους από τα ΜΜΕ ανθρώπους, φωτογραφίες και τηλεοπτικά ρεπορτάζ από την επικαιρότητα, όπου δεν ξεχωρίζει το κύριο από το δευτερεύον, το σημαντικό από το ευτελές. Να κοιτάμε την επιφάνεια για να μην μπορούμε να δούμε την ουσία.

Αντί να κοιτάμε, λοιπόν, τους περιφερόμενους μασκοφόρους θιάσους της εξουσίας με τους αυλικούς και τους πραιτοριανούς τους που έχουν όλα τα μέσα πρόσφορα για την προβολή τους, χρειάζεται να βλέπουμε τους μασκοφορεμένους της εργασίας, της ανεργίας, της προσφυγιάς, της φτώχιας, της εργασιακής ανασφάλειας. Είναι ανάγκη να δούμε, πίσω από τη μάσκα του καθενός, το πραγματικό πρόσωπό του — και ταυτόχρονα να βλέπουμε και το δικό μας πρόσωπο.

Ίσως οι μάσκες να αποτελέσουν μια αφορμή να γίνει πιο οξύ και δυνατό το βλέμμα μας

Τα μεγάλα γεγονότα της ζωής μας προκύπτουν πάντα από τις συναντήσεις των βλεμμάτων μας. Οι έρωτες, οι αντιπάθειες, οι ελπίδες, τα αδιέξοδα, το πάθος, προέρχονται πάντα από τέτοια ανταμώματα. Ίσως οι μάσκες να αποτελέσουν μια αφορμή να γίνει πιο οξύ και δυνατό το βλέμμα μας στον άλλο άνθρωπο και στον κόσμο που μας περιβάλλει. Μπορεί έτσι να βγάλουμε τις μάσκες-προσωπεία από εκείνους που μας τις επιβάλλουν σαν αιώνια μοίρα, στην οποία πρέπει να υποταχτούμε και να αποκτήσουμε το πρόσωπο που αξίζει σε κάθε άνθρωπο. Και το βλέμμα του δεν θα έχει θλίψη, ούτε φόβο ούτε κούραση ούτε πόνο. Κυρίως, δεν θα είναι σκυφτό.

πηγη: prin.gr

ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ

– Ο,τι διαπράττει η (ΝΑΤΟική σύμμαχος) Τουρκία το διαπράττει την στιγμή που οι ελληνικές κυβερνήσεις πανηγυρίζουν ότι διάγουμε την περίοδο των “πιο στενών σχέσεων από ποτέ” της Ελλάδας με τις ΗΠΑ. Το διαπράττει την ώρα της μετατροπής της Ελλαδας σε γενικευμένη αμερικανοΝΑΤΟική βάση, από Σούδα μέχρι Αλεξανδρούπολη. Την ώρα που ο Πάιατ αλωνίζει ανά την επικράτεια και η χώρα του εκδίδει ανακοινώσεις για “αμφισβητούμενα νερά” στο Καστελόριζο! Την ώρα του “αγγελικού” Τραμπ και του “προβλέψιμου σύμμαχου”. Την ώρα, δηλαδή, που κάθε σαχλό κοψομέσιασμα προς τους Αμερικάνους διαφημίζεται σαν “υψηλή διπλωματία ενίσχυσης της ασφάλειας της Ελλάδας”…
– Ο,τι διαπράττει η Τουρκία το διαπράττει την στιγμή που οι ελληνικές κυβερνήσεις των “Μένουμε Ευρώπη, των “μένουμε τρόικες”, των “μένουμε μνημόνια” και των “οχι-ναι” όλων των αποχρώσεων, εφαρμόζουν ευρωτουρκικά σύμφωνα για το μεταναστευτικό. Παρακολουθούν τις μπίζνες των “εταίρων” με την Αγκυρα. Το διαπράττει ενώ οι καλοί μας “ευρω-εταίροι”, την ώρα των επιθέσεων σε δυο κράτη – μέλη της ΕΕ, φλυαρούν περί ανύπαρκτων κυρώσεων κατά Ερντογάν, με τις ελληνικές κυβερνήσεις να στρουθοκαμηλίζουν.

– ΗΠΑ, ΝΑΤΟ, ΕΕ. Ιδού η πέμπτη φάλαγγα, ο Δούρειος Ιππος που οι ελληνικές κυβερνήσεις αποκαλούν “συμμάχους” και “εταίρους”. Αυτοί οι “σύμμαχοι” και “εταίροι” είναι, στο πλαίσιο των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών με την Ρωσία, που κάνουν πλάτες στην άρχουσα τάξη της Τουρκίας στη Συρία και στο Ιρακ. Που αδιαφορούν για την επιθετικότητά της στην Κύπρο. Που ανέχονται και αδιαφορούν για την επέμβασή της στην Λιβύη. Που απλώς… παρακολουθούν και νίπτουν τας χείρας τους απέναντι στην τακτική της Τουρκίας έναντι της Ελλάδας σπρώχνοντας έτσι στον διακηρυγμένο στόχο του κεφαλαίου για “συνδιαχείρηση” του Αιγαίου με την ελληνική αστική τάξη.

– Οι εξελίξεις επιτάσσουν εγρήγορση χωρίς να χάνεται η ψυχραιμία. Επιτάσσουν αποφασιστικότητα και πειθαρχία. Επιτάσσουν να δούμε και να απαλλαγούμε από όλα, όσους και ό,τι υπονομεύει και την ειρήνη και την ασφάλεια της χώρας, από τις άθλιες συμπορεύσεις της με το Ισραήλ μέχρι τις εμπλοκές της έως το Αφγανιστάν.

– Η μόνη ασπίδα της πατρίδας μας είναι ο ίδιος ο λαός μας. Είναι το στραπατσαρισμένο Διεθνές Δίκαιο. Είναι οι γέφυρες φιλίας με τους άλλους λαούς. Είναι η ειρήνη που δεν επιτρέπει τα “πεζούλια” μας να μπουν σε διαπραγμάτευση, ούτε να γίνουν το λάφυρο των Exxon, των Total, των από δω κι από κει κοντσόρτσιουμ. Και σε κάθε περίπτωση: Τα παιδιά μας δεν είναι κρέας για τα κανόνια, αλλά ούτε και ραγιάδες υπό καμία ξένη σημαία.

πηγη: imerodromos.gr