Γιάννης Ελαφρός

«Αποφασίσαμε σήμερα να μην σταματήσουμε τη ζωή στην πόλη και θα το συνεχίσουμε αυτό για να τελειώνει η υπόθεση με διαδηλώσεις που καταλύουν την κοινωνική ζωή». Τάδε έφη ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη(!) σε συνέντευξή του στον Σκάι το βράδυ της 17ης Νοέμβρη. Από παιδί και από… υπουργό μαθαίνεις την αλήθεια. Ούτε πανδημίες, ούτε άλλες δικαιολογίες. Η κυβερνητική γραμμή ολόγυμνη, αποκρουστική, εμπρός μας. «Να τελειώνουμε με διαδηλώσεις που καταλύουν την κοινωνική ζωή» και βεβαίως με το εμβληματικό αντικαπιταλιστικό, αντιιμπεριαλιστικό, εξεγερτικό Πολυτεχνείο.

Η επίθεση κυβέρνησης και κράτους ήταν εντυπωσιακή. Παρέταξαν απέναντι σε λίγους λόγω συνθηκών διαδηλωτές χιλιάδες καλογυαλισμένους αστυνομικούς και ένα πλήθος πανάκριβων μέσων καταστολής, δείχνοντας που πάνε τα δημόσια κονδύλια που λείπουν τραγικά από το ΕΣΥ. Μαζί και το νομικό πλέγμα της καταστολής. Από την χουντική απαγόρευση των συναθροίσεων άνω των τριών ατόμων, μέχρι την ενεργοποίηση διώξεων για «διέγερση σε ανυπακοή» (Θεσσαλονίκη), την αναζήτηση από αστυνομικές αρχές «οργανωτών» των πορειών (γνωστοί αγωνιστές ή στελέχη της ΑΝΤΑΡΣΥΑ δέχθηκαν τέτοια απειλητικά τηλεφωνήματα σε μια σειρά πόλεις), την πρώτη πανελλαδικά βεβαίωση προστίμου 3.000 ευρώ για «οργανωτή» στον αγωνιστή δάσκαλο και δημοτικό σύμβουλο Αμπελοκήπων Ηλία Σμήλιο, τις δεκάδες συλλήψεις και βεβαίως την μαζική επιβολή προστίμων 300 ευρώ για την οικονομική εξόντωση του κινήματος.

Είναι φανερό πως κυβέρνηση και σύστημα θέλουν να επιβάλλουν μια υπεραντιδραστική τομή. Δεν είναι κυρίως η πίεση της ακροδεξιάς πτέρυγας, αυτή είναι αποτέλεσμα και όχι αιτία. Ούτε μόνο η προσπάθειά τους να αντιμετωπίσουν την λαϊκή οργή που αναπτύσσεται από την κυβερνητική εγκληματική διαχείριση της πανδημίας, τόσο υγειονομικά όσο και κοινωνικά. Πρόκειται για βαθύτερες τάσεις του ολοκληρωτικού καπιταλισμού της εποχής μας. Αυτά κάνει και ο Μακρόν στη Γαλλία…

Ειδικά ο Μητσοτάκης, αξιοποιώντας την προκλητική συναίνεση ΣΥΡΙΖΑ κι όντας εν μέσω πανδημίας (που αντικειμενικά πολύς κόσμος φοβάται), επιχειρεί να «τελειώσει» με τις κατακτήσεις του κινήματος μετά τη χούντα. Εκεί σκοπεύει και το Ιουλιανό νομοσχέδιο για τις διαδηλώσεις, αλλά και οι προαναγγελθείσες νομοθετικές ρυθμίσεις Βρούτση για συνδικαλισμό και απεργίες, που θέλουν πια να τις κάνουν οριακά αδύνατες να πραγματοποιηθούν. Θέλουν να τελειώνουν όχι μόνο με τους ανατρεπτικούς αγώνες, αυτοί ήταν έτσι κι αλλιώς στο στόχαστρο, αλλά ακόμα και με τις κινητοποιήσεις διαμαρτυρίας και φρεναρίσματος της επίθεσης. Η πλευρά αυτή κτυπά ειδικά το ΚΚΕ. Δεν είναι καθόλου τυχαία η άγρια καταστολή της συμβολικής του διαδήλωσης στα Προπύλαια την Τρίτη. Τώρα τίθενται κι αυτές οι κινητοποιήσεις εκτός νόμου ή απαιτούν ανοικτή συμμόρφωση. Όπως εύστοχα έγραψε ο Γ. Παυλόπουλος στο prin.gr περνάμε «σε μια ανώτερη και σαφώς πιο δύσκολη πίστα, στην οποία δεν υπάρχουν πολλές ‘’ζωές’’ για ξόδεμα».
Στις νέες συνθήκες το δίλημμα τίθεται ακόμα πιο καθαρά μπροστά σε όλες τις δυνάμεις της Αριστεράς: Υποταγή και ενσωμάτωση, συμβολική και κυρίως κοινοβουλευτική αντιπαράθεση ή γραμμή και λογική ανατροπής; Η πρώτη επιλογή αφήνει πλήρως απροστάτευτο τον κόσμο της εργασίας και πολιτικά οδηγεί στην εναλλαγή διαχειριστή μέσω ΣΥΡΙΖΑ.

Συντονισμός της μαχόμενης Αριστεράς, πολιτική μετωπική αντικαπιταλιστική συσπείρωση

Την Τρίτη όμως έγιναν ορισμένα σημαντικά βήματα στο δρόμο της ανατροπής. Χιλιάδες κόσμου σε όλη την Ελλάδα βγήκαν στο δρόμο, έσπασαν την απαγόρευση, δεν πέρασε η σιγή νεκροταφείου. Για «σοβαρή θετική παρακαταθήκη» μιλά το ΝΑΡ, αναδεικνύοντας «το γεγονός πως βρέθηκαν στο δρόμο μαχητικά, αν και όχι με τον αναγκαίο αγωνιστικό συντονισμό,  με τη μία ή την άλλη μορφή,  το ΚΚΕ, η ΑΝΤΑΡΣΥΑ και άλλες δυνάμεις της μαχόμενης αριστεράς». Αφέθηκαν στην άκρη, ηττημένα από τη ζωή, τα διάφορα «θα τα πούμε μετά».
Για τις ανώτερες προκλήσεις όμως απαιτούνται και ανώτερες απαντήσεις. Την αντιδραστική επέλαση του συστήματος δεν θα την ανατρέψουν μόνες τους κάποιες πρωτοπορίες, πραγματικές ή κατ΄ όνομα. Δεν αρκούν κομματικές ή συμβολικές κινητοποιήσεις και ενέργειες, ούτε βέβαια ο ελιτισμός ομάδων που θεωρούν πως κάνουν «εξέγερση» μόνες τους (δεν είναι τυχαία η απουσία πολλών αναρχικών ομάδων με παρόμοια λογική). Απαιτείται μαζικό, ενωτικό, αποφασισμένο, ανατρεπτικό κίνημα, με κοινή δράση της Αριστεράς και πολιτικό νεύρο μια αντικαπιταλιστική πολιτική γραμμή και μέτωπο. Σε αυτό θα κριθούμε. Οι πρωτοπορίες πρέπει να βγουν μπροστά, θα ρισκάρουν και θα ανοίξουν δρόμους, αποφεύγοντας συντριπτικό κτύπημα, πάντα όμως με λογική μαζικού κινήματος και όχι υποκατάστασής του. Μόνο έτσι μπορούν να το «εκπαιδεύουν» για ανώτερες μάχες και να εκπαιδεύονται και οι ίδιες.

Κρίσιμα ζητούμενα το επόμενο διάστημα είναι ένα αγωνιστικό εργατικό μέτωπο όλων των μαχόμενων δυνάμεων, ειδικά ενόψει της απεργίας στις 26 Νοέμβρη αλλά και μετά, για την ανατροπή της καταστροφικής υγειονομικής πολιτικής της κυβέρνησης, καθώς και των αντεργατικών μέτρων και σχεδίων κατά των ελευθεριών, που βρίσκονται σε εξέλιξη. Η μάχη της απεργίας και των απεργιακών συγκεντρώσεων στις 26 Νοέμβρη θα είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Μπροστά σε αυτήν απαιτείται η κοινή δράση όλων των δυνάμεων της ανυπακοής και της ταξικής δράσης που έσπασαν την απαγόρευση.

Η σταθεροποίηση του συντονισμού των δυνάμεων της αντικαπιταλιστικής και αντιιμπεριαλιστικής Αριστεράς, όπως εκφράστηκε και με την κοινή ανακοίνωση των 17 οργανώσεων στις 18/11, θα συμβάλει, στο βαθμό βεβαίως που υλοποιείται στην πράξη. Πολιτική προοπτική θα δώσει η αναζωογόνηση της συνολικής αντικαπιταλιστικής πολιτικής συσπείρωσης, με ιδιαίτερη συμβολή της ΑΝΤΑΡΣΥΑ και του ΝΑΡ.

Όσο για τις δυνάμεις της κομμουνιστικής απελευθέρωσης, που βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή, ο στόχος μια ανώτερης προγραμματικής και οργανωτικής συγκρότησης γίνεται σήμερα ακόμα πιο ζωτικός.

πηγη: prin.gr

ΘΑΝΑΣΗΣ ΑΛΕΞΙΟΥ*

Όταν οι άνθρωποι πεθαίνουν κατά δεκάδες και στις ΜΕΘ γίνεται διαχείριση του θανάτου, για το ποιος θα πεθάνει, δεν υπάρχει κανένας Τρίτος που θα σκεφτεί ή, θα νοιαστεί για τη «σωτηρία του λαού», εκτός από τον ίδιο το λαό. Κατά τη γνώμη μου οι διαπιστώσεις, οι κατάλογοι αιτημάτων προς την Κυβέρνηση, ‘’εμείς τα είπαμε’’ κ.ο.κ., όταν αυτή μας έχει καταστήσει σαφές, από τον Μάρτιο (πρώτο lockdown), με λόγια και έργα πως εχθρεύεται για πολλούς λόγους ένα δημόσιο σύστημα υγείας, δε βοηθούν πια. Μάλιστα για να μην υπάρχει καμία αμφιβολία γι’ αυτό η Κυβέρνηση μειώνει στο νέο προϋπολογισμό τις δαπάνες για την υγεία κατά 572 εκατομ. Ευρώ.

Ούτε το κράτος είναι σήμερα ο ‘’συλλογικός καπιταλιστής’’ (κράτος πρόνοιας) για να διασφαλίζει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο την αναπαραγωγή της εργατικής δύναμης, επομένως και την υγεία του πληθυσμού, όπως το έκανε όταν υπήρχε έλλειψη εργατικών χεριών (δημιουργία κινήτρων για εργασία, αντικυκλικές οικονομικές πολιτικές κ.λπ.). Σε συνθήκες μαζικής ανεργίας, όταν ο εργάτης είναι στα αχρείαστα, αφού δεν παράγει κάτι (υπεραξία/υπερπροϊόν), δεν υπάρχει κανένας λόγος να δοθεί δεκάρα για την αναπαραγωγή του. Για τη λογική του κεφαλαίου και την πολιτική οικονομία της ζωής που ενστερνίζεται με πνεύμα ζηλωτή η Κυβέρνηση, το έξοδο για την υγεία, την επιδημιολογική ετοιμότητα, την εκπαίδευση, τα λεωφορεία, τις εργασιακές συνθήκες κ.ά. είναι περιττό όπως και ο ίδιος ο εργάτης. Ας πεθάνει.

Σαφώς και δεν είναι δουλειά μας να υποκαταστήσουμε το κράτος, καθώς αυτή η δουλειά θα μας μπλέξει και σε άλλες ‘’βρωμοδουλειές’’, να αγοράζουμε πχ. στολές Boos για τα ΜΑΤ, καλύτερα κλομπ για να μη ροζιάζουν τα χέρια τους, να τα ακουμπάμε για φρεγάτες και στο ΝΑΤΟ κ.ο.κ. Είναι όμως δουλειά μας και ευθύνη μας να σχεδιάσουμε και να οργανώσουμε μορφές συλλογικής δράσης για τη «σωτηρία του λαού», πόσο μάλλον όταν και ο κορονοϊός έχει ταξικό κριτήριο «προτιμώντας» τα εργατικά και λαϊκά στρώματα.

Ίσως ένα σχήμα «ενότητα στη δράση», που θα ξεκινούσε από τους εργαζόμενους στα δημόσια αγαθά που παράγουν αξίες χρήσης και θα διευρύνονταν στη συνέχεια, συμπεριλαμβάνοντας και τα εργατικά και λαϊκά στρώματα που είναι αποδέκτες αυτών των αγαθών, θα μπορούσε να δώσει άλλη κοινωνική δυναμική στην υπόθεση, βγάζοντας την κοινωνία από τη θέση του «παθητικού» παρατηρητή. Με αυτή την έννοια η «ενότητα στη δράση» θα μπορούσε να συμβάλλει στην άμβλυνση των διαφορετικών ταξικών καταστάσεων του κόσμου της εργασίας (εργασιακών, μισθολογικών, πολιτισμικών κ.λπ.) που εμποδίζουν όμως την έγερση μιας ενιαίας ταξικής συνείδησης (π.χ. «άσπρα και μπλε κολλάρα»). Θα μπορούσε επίσης να δημιουργήσει μια κουλτούρα «συνεργασίας» συνδικαλιστικών ενώσεων που διαφοροποιούνται πολιτικά, δημιουργώντας ρήγματα στο εσωτερικό τους, όταν  αυτές υποστηρίζοντας πολιτικές που πλήττουν τα ταξικά συμφέροντα των μελών τους, αμφισβητούνται, συμβάλλοντας στη ταξική συνειδητοποίηση των μελών τους.

Εδώ σε ένα σχήμα «ενότητας στη δράση» θα μπορούσαν να παραχθούν τα μέσα και οι πόροι (κοινωνικά δίκτυα, δεσμοί στην κοινότητα, μορφές οργάνωσης κ.λπ.) για τη συνέχιση ή, την κλιμάκωση του κοινωνικού αγώνα. Με αυτό τον τρόπο η «ενότητα στη δράση» θα μπορούσε να γίνει και το εφαλτήριο, όπου διάφορες στρώσεις κοινωνικής συνείδησης θα μετασχηματίζονταν μέσα από τη τριβή και τη συμμετοχή σε πιο ομοιογενείς μορφές δράσης (ταξικός αγώνας), αφήνοντας όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά. 

Επομένως η «ενότητα στη δράση» ως ένας ορίζοντας δυνατοτήτων θα αφορά πολιτικές οργανώσεις και κοινωνικές συλλογικότητες που θα ήθελαν να συνδέσουν τον αγώνα για την υγεία, την εκπαίδευση, τα εργασιακά κ.ά. με το ζήτημα της κοινωνικής οργάνωσης της παραγωγή και της εργασίας. Με αυτή την έννοια η «ενότητα στη δράση» αποτελεί και ένα τρόπο να δοκιμαστεί σε πραγματικές συνθήκες και όχι «επί χάρτου» το περιεχόμενο και η δυναμική των κοινωνικών συμμαχιών. Συνεπώς η «ενότητα στη δράση» για την αντιμετώπιση της πανδημίας γίνεται και το πεδίο να δοκιμαστεί η ίδια η συλλογική δράση, να εξεταστεί ποιους πόρους  (ανθρώπινους, κοινωνικούς, οργανωσιακούς κ.λπ.) μπορεί να ενεργοποιήσει, πόσο μάλλον όταν υπάρχει μια γενικευμένη επιφύλαξη αν όχι δυσπιστία απέναντί στη συλλογική δράση μετά το «πρώτη φορά αριστερά» και τη συστημική διαχείριση του ΣΥΡΙΖΑ που οδήγησε όμως στη αποκατάσταση της αστικής ηγεμονίας  (αξιακή και πολιτική). Ωστόσο ας έχουμε υπόψη πω η ‘’διαχείριση’’ καταστάσεων, δε βγάζει οπωσδήποτε στην ενσωμάτωση, όπως δείχνει και το παράδειγμα Πελετίδη. Eπομένως γνωρίζουμε ως κοινωνία που βγάζει το ένα και που το άλλο και με αυτή την έννοια υπάρχει η πείρα για να αντιμετωπιστούν.

Εφόσον η κοινωνική εξέλιξη προσδιορίζεται από την ανάδραση του κοινωνικού γίγνεσθαι με την κοινωνική (ταξική) συνείδηση δε νομίζω πως υπάρχει άλλος τρόπος να προχωρήσουν τα πράγματα από το να παραχθεί  σε συνθήκες πεδίου (πραγματικότητας), η  κοινωνική συνείδηση που θα υποστηρίξει  μορφές συλλογικής δράσης ώστε να υπερβούμε διαχειριστικές λογικές, για να τεθεί επίσης πιο επιτακτικά  το γενικό ζήτημα. Μια άλλη προσέγγιση που θα εξαρτά τη διαμόρφωση ταξικής  συνείδησης από το «πλήρωμα του χρόνου», όταν ο αντικειμενικός παράγοντας συναντήσει τον υποκειμενικό, θα είναι μάλλον εξωιστορική (μεσσιανιστική), αφού αυτή δε θα προέρχεται από  τη δυναμική της  ταξικής πάλης, όπως αυτή προσδιορίζει τις συνθήκες εργασίας και τις συνθήκες ζωής των “ζωντανών ανθρώπων”. Εξάλλου, όπως το θέτει ο Μαρξ,  είναι οι άνθρωποι (κοινωνική δράση) που κάνουν την ιστορία σε συνθήκες όμως που δεν επιλέγουν οι ίδιοι.

*O Θανάσης Αλεξίου είναι καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΠΗΓΗ: imerodromos.gr

Στο 4:1 κινείται η  αναλογία των θανάτων εξαιτίας του κορωνοϊού στην δυτική Ευρώπη σε σχέση με την ανατολική όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία.

Πιο ειδικά από την αρχή της κρίσης της πανδημίας στην ανατολική Ευρώπη ο αριθμός των θανάτων έχει φτάσει στους 85.000 έναντι 346.000 στην δυτική Ευρώπη και δύο περιοχές οι  οποίες έχουν το ίδιο περίπου πληθυσμό.

Να σημειωθεί πως μόνο οι Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία και Βρετανία έχουν 195.000 νεκρούς από τον COVID-19 χώρες που πληθυσμό περίπου ίδιο με αυτό της Ρωσίας και της Ουκρανίας.

Ως ανατολική Ευρώπη περιλαμβάνονται οι χώρες Λευκορωσία, Βουλγαρία,  Τσεχία,  Ουγγαρία,  Πολωνία,  Μολδαβία,  Ρουμανία,  Αλβανία, Σκόπια, Ρωσία,  Σλοβακία και Ουκρανία.

Μάλιστα ο κατά πολύ χαμηλότερος αριθμός θανάτων στην ανατολική Ευρώπη έρχεται σε αντίθεση με τα κρούσματα στην ίδια περιοχή τα οποία κινούνται σε υψηλά επίπεδα κάτι που αποδίδεται στο γεγονός ότι η ανθεκτικότητα της πληθυσμιακής ομάδας στην ασθένεια είναι υψηλότερη  από αυτή της δυτικής Ευρώπης.

Συγκεκριμένα η  ανατολική Ευρώπη κατέγραψε πάνω από 82.000 κρούσματα σε μία ημέρα κατά μέσο όρο την περασμένη εβδομάδα, ενώ πρόσθεσε πάνω από 1.500 θανάτους ημερησίως, κατά μέσο όρο.

Η Ρωσία, η Πολωνία και η Ουκρανία βρίσκονται μεταξύ των 20 χωρών με τα περισσότερα κρούσματα παγκοσμίως. Παρ΄όλα αυτά η θνησιμότητα κινείται σε χαμηλά επίπεδα.

Η αύξηση των μολύνσεων Covid-19, η οποία όμως κινείται αντιστρόφως ανάλογα με τις περιπτώσεις ασθένειας Covid-19   είχε ως αποτέλεσμα η Ρωσία να υπερβεί το όριο των 2 εκατομμυρίων κρουσμάτων, πίσω από τις ΗΠΑ, την Ινδία, τη Βραζιλία και τη Γαλλία σε σύνολο μολύνσεων.

Η Ευρώπη έχει προς το παρόν καταγράψει πάνω από 15 εκατομμύρια κρούσματα Covid-19 και περισσότερους από 346.000 θανάτους, σύμφωνα με την καταμέτρηση του Reuters.

Τον χαμηλό αριθμό θανάτων από Covid-19 στην ανατολική Ευρώπη μελέτη αποδίδει  στο εμβόλιο της φυματίωσης, το οποίο σύμφωνα με μελέτη πιθανώς συνδέεται με μικρότερο κίνδυνο θανάτου από κορωνοϊό. 

Σε σχετική μελέτη, ερευνητές βρήκαν μια σύνδεση μεταξύ πληθυσμών που έχουν υψηλά επίπεδα εμβολιασμού κατά της φυματίωσης, και χαμηλότερων επιπέδων θνησιμότητας από τον Covid-19. Η σύνδεση αυτή δείχνει, πρώιμα πάντα, ότι ο εμβολιασμός κατά της φυματίωσης (εμβόλιο του βακίλου Calmette-Guerin – BCG) ίσως αποτρέπει τον θάνατο από τον Covid-19, σύμφωνα με τη μελέτη που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Proceedings of the National Academy of Sciences.

Το εμβόλιο BCG χορηγήθηκε για πρώτη φορά σε ανθρώπους το 1921 και χρησιμοποιήθηκε ευρέως σε όλο τον κόσμο μέχρι τη δεκαετία του 1970. Πολλές χώρες στην δυτική Ευρώπη, όμως, έπαψαν τον τακτικό εμβολιασμό νεογέννητων τη δεκαετία εκείνη, καθώς είχαν μειωθεί τα επίπεδα μόλυνσης από τη φυματίωση, σύμφωνα με τη μελέτη.

Ο Escobar και οι συνάδελφοί του εξέτασαν δεδομένα από χώρες με υψηλά ποσοστά εμβολιασμού BCG, και τα συνέκριναν με χώρες με χαμηλότερα ποσοστά εμβολιασμού, , όπου το εμβόλιο δεν χρησιμοποιήθηκε ποτέ ευρέως.

Ύστερα από τις κατάλληλες προσαρμογές των δεδομένων, οι ερευνητές βρήκαν ότι ο εμβολιασμός κατά της φυματίωσης ίσως εξηγεί, εν μέρει τουλάχιστον, γιατί τα ποσοστά θανάτου από κορωνοϊό σε χώρες όπως η Ιταλία, η Γαλλία και η Ισπανία είναι πολύ υψηλότερα από τα αντίστοιχα σε χώρες όπως η η Ουγγαρία, η Πολωνία η Λευκορωσία, η Βουλγαρία και άλλες.

πηγη: iskra.gr

Κόβουν την ανάσα οι εικόνες από τη μεγάλη κατολίσθηση στον Ισθμό της Κορίνθου τη στιγμή που ένα φορτηγό πλοίο με δεκαεπτά μέλη πλήρωμα έχει προσαράξει εντός. Η Λιμενική Αρχή Κορίνθου ενημερώθηκε το βράδυ του Σαββάτου για περιστατικό προσάραξης του πλοίου “SEAVEN STAR” εντός του Ισθμού και ακολούθησαν εργασίες αποκόλλησης του πλοίου από πλωτό γερανό.

Την ώρα της ρυμούλκησης ολόκληρη πλαγιά κατέρρευσε και έπεσε ακριβώς δίπλα στο ρυμουλκό, μπροστά από το πλοίο, μέσα στον Ισθμό. Σύμφωνα με το korinthostv.gr, έπεσαν περίπου 1.000 με 1.200 κυβικά υλικού στο ύψος κάτωθι του Βιολογικού.

Να σημειωθεί ότι ο Ισθμός της Κορίνθου κλείνει μέχρι και την Τρίτη προκειμένου να εκτελεστούν εργασίες εξαιτίας των κατολισθήσεων.

Δείτε το βίντεο του Korinthos TV

πηγη: enikos.gr

Αντιγράφουμε από το twitter (covid19gr Ενημερώσεις και επιστημονικά δεδομένα για την COVID-19)

Γιατί η Θεσσαλονίκη και η Βόρεια Ελλάδα γενικότερα παρουσιάζουν πιο επιβαρυμένη εικόνα από την υπόλοιπη χώρα; Oι λόγοι είναι αρκετοί:

1. O οδικός τουρισμός από πολλές χώρες με επιβαρυμένη εικόνα από το καλοκαίρι.

2. Η απουσία τεστ. Γινόντουσαν πολλοί λίγα τεστ, ακόμα λιγότερα από την Αθήνα, οπότε ο ιός είχε τον χρόνο να διασπαρεί πιο εκτεταμένα.

3. Ο εορτασμός της 26ης Οκτώβρη όπου δεν τηρήθηκε κανένα μέτρο από εκκλησία και πιστούς

4. Η κατάσταση στα λεωφορεία της Θεσσαλονίκης είναι ακόμα χειρότερη από τα ΜΜΜ της Αθήνας με τους επιβάτες να είναι ο ένας πάνω στον άλλον.

5. Στην Β.Ελλάδα υπάρχουν πολλά εργοστάσια, αλλά και ιδιαίτερα μονάδες συσκευασίας και παραγωγής τροφίμων που έχει αποδειχθεί ότι αποτελούν το ιδανικό εκκολαπτήριο του ιου.

6. Οι θερμοκρασίες είναι χαμηλότερες από Νότια Ελλάδα και ο καιρός χειρότερος με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να κινούνται περισσότερο χρόνο σε κλειστούς χώρους.

πηγη: atexnos.gr

Κάλεσμα της Αγωνιστικής Ταξικής Ενότητας σε μαζική συμμετοχή στην απεργία της 26 Νοέμβρη και στις απεργιακές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις

Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας δεν έχει πάρει κανένα ουσιαστικό μέτρο από την αρχή της πανδημίας για την αντιμετώπισή της. Η κυβέρνηση φέρει ακέραια την ευθύνη για το γεγονός ότι η πανδημία είναι εκτός ελέγχου, ενώ το ΕΣΥ βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης.

Αντί να κάνει, μαζικά δωρεάν τεστ στον πληθυσμό, προσλήψεις στην υγεία και να επιτάξει χωρίς αποζημίωση τις ιδιωτικές κλινικές που κερδοσκοπούν, αντί να εξασφαλίσει πραγματικά μέτρα προστασίας στα εργοστάσια, στους χώρους εργασίας, αντί για επενδύσεις και προσλήψεις στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς δίνει λεφτά για τους τραπεζίτες, στους εξοπλισμούς, στα φιλικά της ΜΜΕ, ενώ προσλαμβάνει μαζικά στην αστυνομία.

Αξιοποιεί την πανδημία σαν «δικαιολογία» για να εξαπολύσει μια τεράστια εκστρατεία επιβολής αντεργατικών και αντιλαϊκών μέτρων, κάνοντας ταυτόχρονα χρήση και επίδειξη της καταστολής, με σκοπό να ισοπεδώσει ό,τι απέμεινε από τον οδοστρωτήρα όλων των προηγούμενων μνημονιακών κυβερνήσεων. Για να πετύχει τους στόχους της, προσπαθεί να επιβάλλει στον εργαζόμενο λαό σιγή νεκροταφείου, με την χρήση των καλοταϊσμένων ΜΜΕ, για να μπορέσουν να καταπνίξουν κάθε εργατική αντίσταση για να περάσουν σαν «αναπόφευκτα» και «αναγκαστικά» τα νέα εγκλήματα τους σε βάρος του λαού.

Με το αντεργατικό-αντισυνδικαλιστικό νομοσχέδιο-έκτρωμα που ετοιμάζει ο υπουργός Εργοδοσίας Βρούτσης, καταργείται το οχτάωρο, περιορίζεται δραστικά το δικαίωμα στην απεργία, προωθείται το φακέλωμα των συνδικαλιστικών οργανώσεων, δημιουργείται απεργοσπαστικός μηχανισμός ασφαλείας σε «τομείς ζωτικής σημασίας», απαγορεύεται η περιφρούρηση της απεργίας και η κατάληψης εργασιακού χώρου, αυξάνοντας τις περιπτώσεις που μια απεργία κηρύσσεται παράνομη με συνοπτικές διαδικασίες, και ενισχύεται η απεργοσπασία.

Μια ακόμα απόπειρα καραντίνας των δικαιωμάτων του λαού, της νεολαίας, της εργατιάς, ήταν η χουντικής έμπνευσης και κοπή, απόφαση της κυβέρνησης να απαγορεύσει τις εκδηλώσεις και διαδηλώσεις για το Πολυτεχνείο σε όλη την χώρα. Όμως παρά τις απειλές για πρόστιμα, την αστυνομοκρατία και την τρομοκρατία, το λαϊκό κίνημα δήλωσε ξεκάθαρα σ όλη την χώρα πως ο αγώνας για αντίσταση και διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους δεν μπαίνει σε αναστολή.

Το σπάσιμο της απαγόρευσης απόδειξε ότι η κυβέρνηση δεν θα αφεθεί ήσυχη να επιβάλλει αυτά που μας ετοιμάζει. Παρά το όργιο καταστολής με δακρυγόνα, ξύλο, προσαγωγές, πρόστιμα, συλλήψεις και αύρες στο κέντρο της Αθήνας, στο σταθμό Λαρίσης, στα Σεπόλια, στην Θεσσαλονίκη, στην Ήπειρο, στην Πάτρα, στην Κρήτη και σε πολλές άλλες περιοχές της χώρας, παρά τα εξοντωτικά πρόστιμα που επιβλήθηκαν, οι αγωνίστριες και οι αγωνιστές που κατέβηκαν στον δρόμο, απέδειξαν ποιος πραγματικά σέβεται και αγωνίζεται για την υγεία και τα δικαιώματα του λαού.

Η κυβέρνηση πρέπει να πάρει την απάντηση με την καθολική συμμετοχή των εργαζομένων στην απεργία και τα συλλαλητήρια στις 26 του Νοέμβρη που καλούν πρωτοβάθμια σωματεία σε ιδιωτικό και δημόσιο τομέα, ομοσπονδίες και εργατικά κέντρα, το Εργατικό Κέντρο Αθήνας και η ΑΔΕΔΥ. Δεν έχουμε να περιμένουμε τίποτα από τον υποταγμένο εργοδοτικό και κυβερνητικό συνδικαλισμό που στηρίζει απροκάλυπτα την κυβέρνηση και τις επιχειρήσεις. Οι εργαζόμενοι, τα συνδικάτα, οι ταξικές δυνάμεις πρέπει να κλιμακώσουν την δράση τους για την ανατροπή της καταστροφικής υγειονομικής πολιτικής της κυβέρνησης καθώς και όλων των αντεργατικών μέτρων. Στο πλάι των υγειονομικών που δίνουν άνιση μάχη με την πανδημία, μαζί με την νεολαία και την εργατική τάξη για να αλλάξει στρατόπεδο ο φόβος και να προτάξουμε τα εργασιακά, κοινωνικά και δημοκρατικά δικαιώματα, την απαίτηση για εργασία στο ύψος των αναγκών μας, για να νικήσει η ζωή!

Μόνο ο λαός σώζει τον λαό

Στις 26 Νοέμβρη αυτό το μήνυμα να ακουστεί από κάθε χώρο δουλειάς, από κάθε απεργιακή συγκέντρωση.

• Ανατροπή και ακύρωση όλων των αντεργατικών, αντιλαϊκών μέτρων. Την κρίση να πληρώσει το κεφάλαιο.
• Δημόσια Δωρεάν υγεία για όλες και όλους. Επίταξη του ιδιωτικού τομέα Υγείας και Πρόνοιας χωρίς αποζημίωση στους κλινακάρχες. Δωρεάν τεστ στον λαό. Μόνιμες προσλήψεις, νέες μονάδες ΜΕΘ σε όλα τα νοσοκομεία.
• Να μην κατατεθεί ο αντεργατικός αντισυνδικαλιστικός νόμος Βρούτση. Όχι στην κατάργηση του 8ώρου και της απεργίας. Όχι στην δίωξη των αγώνων και της συνδικαλιστικής δράσης
• Αύξηση των δαπανών σε παιδεία, κοινωνικές υπηρεσίες. Όχι στα νέα εξοπλιστικά προγράμματα.
• Να σταματήσει το αίσχος του στοιβάγματος των εργαζομένων στα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς. Αύξηση των δρομολογίων με επισκευή των ακινητοποιημένων μέσων, προμήθεια νέων, προσλήψεις μόνιμου προσωπικού.
• Απαγόρευση των απολύσεων. Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας με πλήρη δικαιώματα. Επίδομα ανεργίας σε όλους τους ανέργους. Κανένας εργαζόμενος στην δουλειά χωρίς μέτρα προστασίας.
• Πλήρης κάλυψη των μισθών και των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζόμενων στις επιχειρήσεις που αναστέλλουν την λειτουργία τους.
• Αποφασιστική ενίσχυση της δημόσιας εκπαίδευσης. Μέχρι 15 μαθητές ανά τάξη, μόνιμες προσλήψεις εκπαιδευτικών και καθαριστριών.
• Όχι στις ιδιωτικοποιήσεις. Μπλόκο στους πλειστηριασμούς. Διαγραφή χρεών της λαϊκής οικογένειας στις τράπεζες και στην εφορία.
• Κάτω τα χέρια από τους αγώνες, τις καταλήψεις, τις διαδηλώσεις και τη συνδικαλιστική δράση. Καμία απαγόρευση στην δράση των σωματείων. Όχι στην αστυνομοκρατία Να καταργηθεί ο νόμος απαγόρευσης των διαδηλώσεων. Να αποσυρθεί κάθε κατηγορία στους συλληφθέντες και να παρθούν πίσω όλα τα πρόστιμα που επιβλήθηκαν.
• Κλείσιμο των στρατοπέδων συγκέντρωσης και απεγκλωβισμός των προσφύγων. Ελευθερία, στέγαση, προστασία της υγείας των προσφύγων και μεταναστών.
• Έκτακτη φορολογία στο κεφάλαιο και στο συσσωρευμένο πλούτο για τη χρηματοδότηση της δημόσιας υγείας και των κοινωνικών αναγκών

Να σηκώσουμε το γάντι απέναντι στην άθλια πολιτική της κυβέρνησης και της άρχουσας τάξης.

Καμία συναίνεση, καμιά υποταγή! Τώρα κλιμάκωση των αγώνων!

Όπως στις 17 του Νοέμβρη σπάσαμε την χουντικού τύπου απαγόρευση στους δρόμους έτσι και στις 26 του Νοέμβρη πάλι στους δρόμους θα δοθεί η εργατική απάντηση ενάντια στις δολοφονικές επιλογές της κυβέρνησης και του κεφαλαίου.

Η μαχητική ενωτική δράση χιλιάδων αγωνιστριών και αγωνιστών η αγωνιστική στάση των συνδικάτων και η κοινή δράση όλων των ταξικών δυνάμεων μπορεί να τσακίσει την κυβερνητική πολιτική. Για να βρει διέξοδο η λαϊκή οργή και να ανασάνει η κοινωνία.

Όλοι και όλες στην απεργία της 26 Νοέμβρη και στις απεργιακές συγκεντρώσεις και διαδηλώσεις.

πηγη:  pandiera.gr

Η παθολόγος στον «Ερυθρό Σταυρό» Μαρία Καραμπέλη μιλάει στο Πριν για τις τεράστιες ελλείψεις προσωπικού

Αρχοντούλα Βαρβάκη

Το μεγαλύτερο πρόβλημα το αντιμετωπίζει η βόρεια Ελλάδα αλλά η κατάσταση είναι δύσκολη πανελλαδικά.

Στις 16 Νοέμβρη διευθυντές κλινικών του Νοσοκομείου «Παπανικολάου», το οποίο είναι ένα από τα μεγαλύτερα τριτοβάθμια νοσοκομεία της χώρας, εξέδωσαν ανακοίνωση περιγράφοντας την κατάσταση που επικρατεί και ζητώντας να ανακοινωθεί ότι το «Παπανικολάου» δεν μπορεί να δεχθεί άλλους ασθενείς με Covid-19.

Το συγκεκριμένο νοσοκομείο, εξηγούσαν οι διευθυντές, δέχθηκε από την αρχή ασθενείς με Covid-19, ως νοσοκομείο αναφοράς και είδε τις κλινικές που αντιμετωπίζουν άλλα νοσήματα να συρρικνώνονται, το προσωπικό νε μετακινείται από τη μία κλινική στην άλλη, ειδικευόμενους γιατρούς να παραιτούνται και όσους μένουν να μην μπορούν να έχουν την εκπαίδευση που χρειάζονται. Σ’ αυτό το πλαίσιο, σημείωναν, οι ιδιωτικές κλινικές συμμετέχουν στις εφημερίες χωρίς να προσφέρουν ουσιαστική βοήθεια και μόνο για μη Covid-19 περιστατικά και οι ιδιώτες γιατροί που συνεργάζονται με το ΕΣΥ έχουν υψηλότερες αμοιβές από όσους εργάζονται στα δημόσια νοσοκομεία.

Ο διευθυντής της Παθολογικής Κλινικής Ιάκωβος Αβραμίδης, μιλώντας στο Mega, είπε πως υπάρχουν «ένας γιατρός επιμελητής και ένας ή δύο ειδικευόμενοι ανά 35 ασθενείς. Μόνο δύο γιατροί για τους 200 ασθενείς ανήκουν στις ειδικότητες που το γνωστικό τους αντικείμενο είναι η νόσος». Θυμίζουμε ότι το Νοσοκομείο Ειδικών Παθήσεων (Λοιμωδών) της Θεσσαλονίκης, που έκλεισε το 2013 επί κυβέρνησης Σαμαρά, ήταν ένα νοσοκομείο για λοιμώδη νοσήματα με εξειδικευμένο προσωπικό και σύγχρονο εξοπλισμό και τώρα παραμένει κλειστό. Παράλληλα, σύμφωνα με δημοσιεύματα, εξετάζεται η μεταφορά ασθενών με τρένο από την Θεσσαλονίκη στην Αθήνα. Μέχρι πότε η Αθήνα θα είναι σε καλύτερη κατάσταση;

Μια εικόνα από την Αττική μας δίνει η Μαρία Καραμπέλη, παθολόγος, επικουρικός, επιμελητής Β΄, η οποία μίλησε στο Πριν για την κατάσταση στον «Ερυθρό Σταυρό», όπου εργάζεται με ασθενείς με Covid-19. Οι γιατροί είναι ένας για 15 ασθενείς και οι νοσηλευτές είναι τέσσερις στην καλύτερη περίπτωση στον όροφο (15 με 20 ασθενείς) στην πρωινή βάρδια και τρεις στην καλύτερη πάλι περίπτωση στις υπόλοιπες βάρδιες. Αυτό το προσωπικό είναι πολύ δύσκολο να αντιμετωπίσει τις υπάρχουσες ανάγκες, ειδικά όταν πρόκειται για ασθενείς με Covid-19, οι οποίοι χρειάζονται συνεχή παρακολούθηση, βαρέως πάσχοντες ασθενείς που μπορεί ξαφνικά να χρειαστούν διασωλήνωση. Αυτό σημαίνει ότι στο τέλος της βάρδιας δεν έχουν ολοκληρωθεί όσα έπρεπε να γίνουν και τα ωράρια παρατείνονται. Το εξαντλημένο προσωπικό δεν βλέπει καμία προοπτική ξεκούρασης δεδομένου ότι έχουν ανασταλεί οι άδειες εδώ και έναν μήνα, ενώ η πλειοψηφία των ειδικευόμενων γιατρών δεν παίρνει ούτε ρεπό. Οι μόνιμες προσλήψεις που υποσχέθηκε η προηγούμενη διοίκηση, όταν το καλοκαίρι το νοσοκομείο ξεκίνησε να αναλαμβάνει ασθενείς με Covid-19, δεν έχουν γίνει ακόμα.

«Το προσωπικό είναι στα όριά του», σημειώνει η Μ. Καραμπέλη, «γιατί αυτή η υπερπροσπάθεια των λιγοστών γιατρών και νοσηλευτών να ανταποκριθούμε στις υπάρχουσες ανάγκες είναι μακρόχρονη. Η κυβέρνηση πρέπει τώρα να δώσει λεφτά για να ανοίξουν κλίνες ΜΕΘ με το προσωπικό που χρειάζονται και να προχωρήσει σε προσλήψεις μόνιμου προσωπικού. Οι προσλήψεις επικουρικών είναι αστείες, όταν η συνεχής υπέρβαση του ωραρίου μας δείχνει ξεκάθαρα ότι οι ανάγκες που καλύπτουμε είναι πάγιες. Οι ελλείψεις είναι ολοφάνερες και δεν είναι σημερινές, αλλά υπήρχαν και πριν την πανδημία», προσθέτει.

Παράλληλα με την προσπάθειά τους μέσα στους θαλάμους, οι ειδικευόμενοι/ες της Α΄ Παθολογικής Κλινικής πήραν την πρωτοβουλία να συγκεντρώσουν βιβλία για τους ασθενείς με Covid-19, οι οποίοι σε συνθήκες απομόνωσης αντιμετωπίζουν την ασθένεια και τη μοναξιά. Η ανταπόκριση του κόσμου ήταν μεγάλη και η βιβλιοθήκη έχει συγκροτηθεί.

Την ίδια ώρα το σωματείο εργαζομένων στο ΠΓΝ «Αττικόν» καταγγέλλει ως «υγειονομική βόμβα» την «πλημμυρίδα ράντζων και συνωστισμού στους διαδρόμους του νοσοκομείου», για την οποία δεν κάνουν τίποτα οι κυβερνήσεις και οι διοικήσεις τα χρόνια που επικρατεί αυτή η κατάσταση αλλά ούτε καν και τους μήνες της πανδημίας.

πηγη: prin.gr

ΝΙΚΟΣ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ

Παρακολουθείς την αυτοθυσία γιατρών και νοσηλευτών σε αυτή τη μάχη ζωής και θανάτου στα δημόσια νοσοκομεία.

Βλέπεις το θανατικό ως συνέπεια της διάλυσης του συστήματος Υγείας από τον οδοστρωτήρα της ιδιωτικοποίησης παντού στην ΕΕ.

Αηδιάζεις με τους ντόπιους κλινικάρχες και την τακτική της κυβέρνησης απέναντί τους.

Και μετά:

α) Ακούς (στο ντοκιμαντέρ του Γ.Αυγερόπουλου “Αγορά ΙΙ, Δεσμώτες”) την ιέρεια του εγχώριου νεοφιλελευθερισμού, την κυρία Μιράντα Ξαφά, με την λαμπρή καριέρα στο ΔΝΤ και την εξίσου λαμπρή παρουσία την περίοδο 1991-93 ως Διευθύντρια του Οικονομικού γραφείου του τότε πρωθυπουργού Κ.Μητσοτάκη: 

β) Ακούς τον Μπάμπη Παπαδημητρίου, βουλευτή της ΝΔ, τον ίδιο που μιλούσε για “σοβαρότερη Χρυσή Αυγή”, πριν από ενάμιση χρόνο να διακινεί από τον ΣΚΑΙ την “καλή ιδέα να γκρεμιστούν τα μισά κρατικά νοσοκομεία”:  

Και αναλογίζεσαι: Πως να μην θαυμάζεις την επιστημονική τους επάρκεια. Τον “ρεαλισμό” τους. Και κυρίως τον ανθρωπισμό της πολιτικής τους…

https://www.imerodromos.gr/den-xreiazontai-kratika-nosokomeia-quot-quot-gkremiste-ta/

ΠΗΓΗ: imerodromos.gr

Γράφει ο Γιώργος Πετρόπουλος.

Ήταν Πέμπτη 21 Ιανουαρίου του 1921, το πρωί, όταν οι αναγνώστες του Ριζοσπάστη διάβασαν στην πρώτη σελίδα της εφημερίδας μία τραγική είδηση: «ΜΕΓΑ ΠΕΝΘΟΣ ΤΟΥ ΚΟΜΜΑΤΟΣ ΜΑΣ Η ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΗΣ ΧΘΕΣΙΝΗΣ ΔΙΑΔΟΣΕΩΣ ΔΙΑ ΤΗΝ ΤΡΑΓΙΚΗΝ ΑΠΩΛΕΙΑΝ ΤΟΥ ΛΙΓΔΟΠΟΥΛΟΥ».

Το ρεπορτάζ που ακολουθούσε ήταν περισσότερο κατατοπιστικό: «Χθεσινά τηλεγραφήματα εκ Κωνσταντινουπόλεως προς τινάς εφημερίδας ανήγγειλαν την εξαφάνισιν του Έλληνος αντιπροσώπου εις την Τρίτην Διεθνή Δημοσθένη Λιγδόπουλου, αρχισυντάκτου του ‘‘Εργ. Αγώνος’’ και γνωστού αγωνιστού του Σοσιαλιστικού Εργατικού (Κομμουνιστικού) Κόμματος. Τα εν λόγω τηλεγραφήματα προσέθετον ότι ο γενναίος σύντροφός μας έπεσε θύμα Τουρκολαζών , φονευθείς μετ’ άλλων κομμουνιστών μετά των οποίων συνεταξίδευαν επιστρέφων εκ της Ρωσίας εις την Ελλάδα.

Η τόσον απρόοπτος και τραγική ταύτη είδησις, η οποία προκάλεσε βαθείαν συγκίνησιν χθες μεταξύ των μελών του κόμματος και των εργατών, επεβεβαιώθη ατυχώς το εσπέρας και υπό της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος, η οποία, παρά την σιωπήν της, από αρκετών ημερών είχεν, ιδιαιτέρας πληροφορίας και ήτο ενήμερος των λεπτομερειών του τραγικού γεγονότος.

Η Κεντρική Επιτροπή επεφυλάχθη μέχρι της χθες όπως ανακοινώση το τραγικόν καθ΄ όσον ανέμενεν επίσημον έκθεσιν εκ του εξωτερικού επιβεβαιούσαν τας ιδιαιτέρας πληροφορίας της. Εφ΄ όσον όμως η εφημερίς ‘‘Νέος Άνθρωπος’’, η οποία τυγχάνει όργανον του Εργατικού Κέντρου Κωνσταντινουπόλεως, εδημοσίευσε το γεγονός, έπεται ότι ουδεμία πλέον χωρεί επιφύλαξις δια την ακρίβειαν των πληροφοριών της Κεντρικής Επιτροπής, η οποία αύριον θέλει προβή εις επίσημον ανακοίνωσιν».

Στο ίδιο φύλλο του Ριζοσπάστη υπήρχε επίσης η είδηση ότι σε τηλεγραφήματα που ο Γραμματέας του Κόμματος Ν. Δημητράτος είχε στείλει στις τοπικές κομματικές οργανώσεις αναφερόταν ότι «Η Κεντρική Επιτροπή αποφάσισε την αναβολή της εορτής, η οποία θα εγένετο εις όλας τας πόλεις της Ελλάδος επ’ ευκαιρία της δεύτερης επετείου του Κόμματος, λόγω του θανάτου του συντρόφου Λιγδόπουλου και του βαρύτατου πένθους του κόμματος»[1]. Η γιορτασμός της κομματικής επετείου είχε οριστεί[2] για τις 24 Ιανουαρίου του 1921.

Η ΚΕ του ΣΕΚΕ (Κομμουνιστικό) ανακοινώνει το γεγονός

Την επομένη της δημοσίευσης της παραπάνω δήλωσης, το φύλλο του Ριζοσπάστη ήταν αφιερωμένο στην προσωπικότητα και στον τραγικό θάνατο του κορυφαίου κομμουνιστή ενώ στο κέντρο της πρώτης σελίδας της εφημερίδας δέσποζε η ανακοίνωση της ΚΕ του κόμματος, την οποία αξίζει να παραθέσουμε ολόκληρη δεδομένου ότι δεν έχει συμπεριληφθεί- προφανώς λόγω έλλειψης του εν λόγω φύλλου- στην έκδοση των επίσημων κειμένων του ΚΚΕ[3]:

«Η Κεντρική Επιτροπή του κόμματος μετά βαθυτάτης θλίψεως αναγγέλλει την τραγικήν απώλειαν του αντιπροσώπου του Κόμματος εις την Τρίτην Διεθνή και πολυτίμου αγωνιστού και συντρόφου Δημ. Λιγδόπουλου (Α. Βρούτου).

Κατά τας υπάρχουσας πληροφορίας ο σύντροφος Λιγδόπουλος, περάτωσης την αποστολήν του εν Ρωσία, ανεχώρησεν εκείθεν κατά τας αρχάς του παρελθόντος 8/βριου συνοδευόμενος από δύο άλλους συντρόφους μετά των οποίων, θ’ απεβιβάζετο εις Βουλγαρίαν δια να επιστρέψη εις την Ελλάδα. Την δευτέραν νύχτα του ταξειδίου οι αποτελούντες το πλήρωμα του μοτέρ (ιστιοφόρου μετά βενζινομηχανής), επί του οποίου επέβαινον τέσσαρες Τουρκολαζοί (πλοίαρχος και ναύται) και εις μηχανικός αγνώστου εθνικότητος, επετέθησαν κατά του συντρόφου Λιγδόπουλου και των δύο συνοδών του δια να τους ληστεύσουν και τους εφόνευσαν. Το αποτρόπαιον έγκλημα των ληστών εγνώσθη αργότερον εξ ομολογίας του μηχανικού του μοτέρ προς Ρώσους ναυτικούς της Μαύρης θαλάσσης. Τοιουτοτρόπως εγνώσθη το γεγονός εις την Ρωσίαν και εις το Κόμμα μας.

Οι συνθήκαι υπό τας οποίας έπεσεν ο νεαρός και γενναίος αγωνιστής του Κόμματος μας δεν μειώνουν την ευθύνην των πεπολιστισμένων ληστών οι οποίοι εμποδίζουν την κανονικήν επικοινωνίαν των προλεταριακών κομμάτων των διαφόρων χωρών με την έδραν της Κομμουνιτικής Διεθνούς και την χώραν της πρώτης Σοβιετικής Δημοκρατίας του κόσμου.

Οι πεπολιτισμένοι λησταί της συνηνωμένης κεφαλαιοκρατικής και ιμπεριαλιστικής αντιδράσεως και οι εν Ελλάδι πράκτορές των, οι οποίοι μετήλθον παν μέσον, κατά το παρελθόν έτος δια να εμποδίσουν τον σύντροφον Λιγδόπουλον να φθάση δια κανονικών διαβατηρίων εις την Σοβιετικήν Ρωσίαν, είναι οι πραγματικοί αυτουργοί του στυγερού εγκλήματος της Μαύρης Θαλάσσης.

Η απώλεια του συντρόφου Λιγδόπουλου. Όστις ως συνεργάτης εις την ίδρυση του Κόμματος, ως μέλος της Κεντρικής Επιτροπής, ως αρχισυντάκτης του ‘‘Εργ. Αγώνος’’ κι ως αντιπρόσωπος του Κόμματος εις την Διεθνή υπήρξεν ο κυριώτερος εργάτης του κομμουνιστικού κινήματος, βυθίζει δικαίως εις βαθύτατον πένθος το Κόμμα ολόκληρον.

Ιδιαιτέρως η Κεντρική Επιτροπή του Κόμματος της οποίας ο θυσιασθείς σύντροφος υπήρξεν, από της συστάσεως του Κόμματος, πιστός και δεξιός συνεργάτης εις το δύσκολον έργον της, αισθάνεται βαθύτατα το κενόν που αφίνει η τόσον πρόωρος και τραγική απώλεια του αφοσιωμένου αγωνιστού.

Η πεποίθησις ότι το έργον το οποίον ο θυσιασθείς σύντροφος επραγματοποίησε δια της επισήμου εισόδου του Κόμματος εις την τρίτην Διεθνήν και το οποίον επεσφράγισε δια του τιμίου του αίματος, θ’ αποτελέση δια το Κόμμα ιεράν παρακαταθήκην εκ της οποίας θα αντλήση τούτο νέας δυνάμεις δια ν’ αγωνισθή και να πραγματοποιήση την μεγάλην αποστολή του, συγκρατεί την οδύνην της Κεντρικής Επιτροπής και ενθαρρύνει αυτήν εις τας προβλέψεις της δια το παρόν και το μέλλον του Κόμματος.

Η μεγάλη θυσία του αλησμόνητου συντρόφου μας ενώ καθιστά ανεξάλειπτον τον δεσμόν του Κόμματος μας μετά της Κομμουνιστικής Διεθνούς, προσδίδει εξ άλλου αθάνατον αίγλην εις τον θυσιασθέντα υπέρ της υποθέσεως της Κομμουνιστικής Διεθνούς πρώτον μάρτυρα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Ελλάδος».

Ο Ν. Δημητράτος ανακοινώνει τις λεπτομέρειες

Πέρα από την ανακοίνωση της ΚΕ του Κόμματος, ο Γραμματέας της Ν. Δημητράτος έδωσε στον Τύπο μια ολοκληρωμένη αφήγηση με τις λεπτομέρειες που συνθέτουν του θέμα: «Η Κεντρική Επιτροπή- είπε- από του παρελθόντος Νοεμβρίου ήρχισε ν’ ανησυχή ζωηρώς περί της τύχης του συντρόφου Λιγδόπουλου από τον οποίον δεν είχε καμμίαν είδησιν από της αφίξεώς του εις Ρωσίαν. Υπελογίζαμεν ότι ο σύντροφος Λιγδόπουλος θα έπρεπε περί τα τέλη Οκτωβρίου ή το πολύ τας αρχάς Νοεμβρίου να είχε επιστρέψη εις την Ελλάδα. Επλησίαζεν όμως να λήξη ο Νοέμβριος και ουδεμίαν ένδειξιν είχαμε εάν ούτος ανεχώρησε δια την Ελλάδα. Δια τούτο αναγκάσθημεν ν’ απευθυνθώμεν εις Βουλγαρίαν, Αυστρίαν και Γερμανίαν ζητούντες πληροφορίας περί της αναχωρήσεώς του εκ Ρωσίας και παρακαλούντες να ειδοποιηθή, εάν ευρίσκεται ακόμη εν Ρωσία όπως επιταχύνη την επιστροφήν του. Από παντού όμως επληροφορήθημεν ότι ουδεμία είδησις υπήρχε δια τον σύντροφόν μας. Τότε ανησυχήσαμεν περισσότερον υποπτευθέντες ότι πιθανότατα εάν δεν ευρίσκετο εις την Ρωσίαν, θα είχεν συλληφθή κάπου και δεν θα ηδύνατο να επικοινωνήση με τους συντρόφους.

Τας αρχάς Ιανουαρίου εμάθαμεν εξαίφνης ότι ο σύντροφος Λιγδόπουλος ανεχώρησεν εκ Ρωσίας συνοδεύομενος υπό του γνωστού εν Ρωσία Έλληνος Κομμουνιστού Αλεξάκη και ότι κατά την αντίληψιν της Διεθνούς θα έπρεπε αμφότεροι να ευρίσκονται εις την Ελλάδα. Είχαμε μάλιστά και την λεπτομέριαν ότι αμφότεροι αναχωρήσαντες εκ Ρωσίας τας αρχάς Οκτωβρίου επεβιβάσθησαν ενός Ρωσικού μοτέρ δια ν’ αποβιβασθούν εις την Βουλγαρίαν και προφθάσουν να συμμετάσχουν της συνδιασκέψεως των συνομοσπονδιών της Βαλκανικής η οποία θα εγίνετο εν Σόφια την 1^η Νοεμβρίου. Η λεπτομέρια αυτή απετέλεσε την πρώτην βάσιν δια την απογοητευσίν μας διότι εγνωρίζαμεν καλώς ότι ο σύντροφος Λιγδόπουλος δεν είχεν αποβιβασθή μέχρι τέλους Δεκεμβρίου εις Βουλγαρίαν

Εσπέυσαμεν αμέσως να ειδοποιήσωμεν εις το εξωτερικόν περί της εξαφανίσεως του συντρόφου μας και παρακαλέσαμεν να γίνη έρευνα παντού όπου ήτο δυνατόν να υπάρξουν υπόνοιαι ότι ευρίσκεται κρατούμενος ως αιχμάλωτος ή φυλακισμένος εφ’ όσον δεν εξηκριβούτο ότι εχάθη εις την θάλασσαν.

Παρά την αποκαρδίωσίν μας, διετηρήσαμεν ακόμη ελπίδας τινάς περί της σωτηρίας του συντρόφου μας, αναμένοντες πάντοτε ειδήσεις εκ Ρωσίας περί της τύχης του όπου θα ηδύνατο να έχουν πληροφορίας περί της τύχης του μοτέρ το οποίον πιθανώς να είχε συλληφθή υπό των Ρουμανικών ή Βουλγαρικών αρχών ή υπό τινός συμμαχικού πολεμικού πλοίου. Αλλά και αι ελάχιστοι αυταί ελπίδες μας ήρχισαν να χάνωνται σχεδόν εντελώς διότι αργότερον εμανθάνομεν ότι υπήρχε κίνδυνος να είχε συλληφθή το μοτέρ από πειρατάς Τουρκολαζούς και ότι είναι πιθανόν οι σύντροφοί μας να εφονεύθησαν. Η νέα αυτή πληροφορία συνδυαζόμενη εκ μέρους μας με τη διάδοσιν η οποία είχε φθάσει εις Κωνσταντινούπολιν και κατά την οποίαν εις τον Εύξεινον συνελλήφθη εν ρωσικόν μοτέρ από Τουρκολαζούς οι οποίοι ελήστευσαν και εφόνευσαν τους επιβαίνοντας ‘‘δύο Ρώσους και ένα Βούλγαρον’’ μας εγγένησε την υποψίαν ότι πιθανότατα επρόκειτο περί του μοτέρ του οποίου επέβαινεν ο σύντροφος Λιγδόπουλος. Είχομεν μάλιστα μάθη ότι δια το μοτέρ αυτό επενέβη και η Σοβιετική Κυβέρνησις και ότι οι Κεμαλικοί, οι οποίοι κάνουν τους φίλους εις τα Σοβιέτ, εθορυβήθησαν και συνέλαβον εις το Ζουγκουλδάκ το πλήρωμα ενός πλοίου του Αβδουραχμάν καπετάν ως ενδεχόμενον δια τον φόνον των δύο Ρώσων και του Βούλγαρου του ρωσικού μοτέρ. Οι δράσται όμως εδωροδόκησαν τους φύλακας και απελύθησαν.

Οι σύντροφοι όμως που μας εχορήγουν τας πληροφορίας αυτάς επίστευον ότι δεν επρόκειτο περί του μοτέρ του οποίου επέβαινεν ο Λιγδόπουλος διότι εσκέπτοντο ότι εάν οι Τουρκολαζοί εφόνευον ένα Έλληνα θα το διεκήρυττον. Αλλ’ η υπόθεσις αυτή ουδόλως εκλόνισε τας υποψίας μας εφ’ όσον η επέμβασις της Σοβιετικής Κυβερνήσεως εις τους Κεμαλικούς υπεδήλωνεν ότι οι ‘‘δύο Ρώσοι και ο Βούλγαρος’’ του ρωσικού μοτέρ ήσαν επίσημα πρόσωπα απολαμβάνοντα ασυλίας και ότι το ταξείδι των δια του μοτέρ εγένετο μετά την έγκρισιν των σοβιετικών αρχών. Επίσης δεν απεκλείετο ότι εις την αντίληψιν των Τουρκολαζών ο Λιγδόπουλος εθεωρείτο ως ‘‘Ρώσος’’ εφ’ όσον συνωδεύετο από τον Αλεξάκην ζώντα πολλά χρόνια εις την Ρωσίαν και ομιλούντα την ρωσικήν. Εξ άλλου επληροφορήθημεν ότι και εις την Ρωσία ανησύχουν συγκεκριμένως δια το μοτέρ του οποίου επέβαινεν ο Λιγδόπουλος… Η νεωτέρα αυτή πληροφορία έκαμε την Κεντρικήν Επιτροπήν να χάνη πάσαν ελπίδα πλέον. Προφανώς ο σύντρόφός μας είχε χαθή, ευρεθείς πιθανότατα εις το μοτέρ των ‘‘δύο Ρώσων’’ και του Βούγλαρου δια τους οποίους είχε, ως είπαμεν, διαδοθή ότι τους εφόνευσαν Τουρκολαζοί.

Απηλπισμένη πλέον η Κ.Ε. εμάνθανε μετά τινάς ημέρας το τραγικόν γεγονός. Πράγματι επεβεβαιούτο ότι το μοτέρ εις το οποίον ήσαν ‘‘οι δύο Ρώσοι και ο Βούλγαρος’’ ήτο το μοτέρ επί του οποίου ευρίσκετο ο Λιγδόπουλος, αλλά με την διαφοράν ότι το μοτέρ τούτο δεν είχε πέσει εις χείρας Τουρκολαζών, αλλ’ οι αποτελούντες το πλήρωμα του μοτέρ ήσαν Τουρκολαζοί οι οποίοι εφόνευσαν τον σύντροφον Λιγδόπουλον και τους σνοδεύοντας αυτόν συντρόφους, τον Αλεξάκην και τον Βούλγαρον του οποίου δεν εγνώσθη ακόμη το όνομα. Η αποκάλυψις του γεγονότος οφείλεται εις τον μηχανικόν του μοτέρ όστις το ανεκοίνωσεν εις Ρώσους ναυτικούς της Μαύρης θαλάσσης, οι οποίοι έφερον τη είδησιν εις τα Σοβιέτ. Ισχυρίζεται μάλιστα ο μηχανικός ότι αυτός ήτο κατά του εγκλήματος.

Κατά τας ιδίας πληροφορίας οι σύντροφοί μας εφονεύθησαν την δευτέραν νύχταν του ταξειδίου. Οι δράσται, εκτός του μηχανικού, ήσαν τέσσαρες, τρεις ναύται και ο πλοίαρχος, οι αποτελούντες το πλήρωμα του μοτέρ. Είχαν αποφασίσει να τους φονεύσουν εις τον ύπνον και δι’ αυτό φαίνεται παρέτειναν και το ταξείδι δια να τους αναγκάσουν να κοιμηθούν. Ο Βούλγαρος σύντροφος, κατά τας βεβαιώσεις του μηχανικού γνωρίζων από πυξίδα έκαμεν από ενωρίς την παρατήρισιν ότι δεν κατηυθύνοντο εις την Βουλγαρίαν. Αλλ’ οι σύντροφοί μας δεν υπωπτεύθυσαν φαίνεται τίποτε περί των διαθέσεων του πληρώματος και την έπαθαν.

Δεν αποκλείεται επίσης οι ναύται να είχαν συσταθή ως μπολσεβίκοι και οι σύντροφοί μας να μην επεφυλάχθησαν απέναντί των καθόλου. Τέτοιαι περιπτώσεις υπάρχουν πολλαί αφ’ ότου με την επικράτησιν της μπολσεβικικής επαναστάσεως εις το μπολσεβικικόν κόμμα, εισέδυσαν πολλά ύποπτα στοιχεία μεταξύ των οποίων θα υπάρχουν και οι εισελθόντες δια να επωφελούνται των αναγκών της επαναστάσεως.

Πληροφορούμεθα επίσης ότι το μοτέρ των ενόχων όπως και οι ίδιοι οι ένοχοι ευρίσκονται εις την Κωνσταντινούπολιν αποβλέποντες εις την προστασίαν αυτών υπό των συμμαχικών αρχών. Εις Ρωσίαν επίσης συνελήφθη ο ιδιοκτήτης του μοτέρ Νιαζή, όστις ωδηγήθη εις Χάρκοβον όπου θα δικασθή. Οι Κεμαλικοί φοβούμενοι νέαν επέμβασιν των Σοβιέτ δικνείουν επίσης εξαιρετικήν δραστηριότητα δια την σύλληψιν των δραστών, οι οποίοι όμως έχουν καταφύγει εις την Κων/πολιν».

Ο Ν. Δημητράτος κατέληξε: «Οπωσδήποτε δια της συλλήψεως των δραστών, το έγκλημα δεν επανορθούται και τον αγαπητόν σύντροφον, του οποίου ολοέν αισθανόμεθα την ανάγκην, δεν πρόκειται πλέον να επανίδωμεν. Η απώλειά του αποτελεί δια το Κόμμα γενικώς και την Κεντρικήν Επιτροπήν ιδιαιτέρως, πλήγμα φοβερόν. Χάνομεν τον καλύτερον των συντρόφων και τον δυνατότερον των αγωνιστών. Οιοσδήποτε και αν εχάνετο από ημάς, θα ηδύνατο ν’ αντικατασταθή, αλλ’ ο Λιγδόπουλος δεν αντικαθίσταται. Η δημιουργία ενός νέου Λιγδόπουλου δεν είναι εύκολος. Οι ολίγοι σύντροφοι οι οποίοι ιδιαιτέρως συνέζησαν μετ’ αυτού εις τον αγώνα του Κόμματος, είναι οι μόνοι ίσως οι οποίοι εγνώρισαν κατά βάθος τον Λιγδόπουλον, και οι οποίοι δύνανται να εκτιμήσουν τον άνθρωπον και τον αγωνιστήν.

Πονεί όλο το κόμμα δια τον αγαπητόν σύντροφον, αλλ’ η οδύνη εκείνων οι οποίοι διατηρούν ζωηρώς την ανάμνησιν της σχέσεώς του γνωρίζουν τας λεπτομέρειας της φωτισμένης ζωής του δεν δύναται ποτέ να εξαληφθή».

Είναι προφανές ότι τόσο η ΚΕ όσο και ο γραμματέας του, βάσιζαν τις πληροφορίες τους σε ενημέρωση που είχαν από την Κομμουνιστική Διεθνή, τα αδελφά κόμματα και συντρόφους του εξωτερικού. Ας δούμε όμως με πρισσότερες λεπτομέρειες ποιος ήταν ο Δημοσθένης Λιγδόπουλος.

Ο Δημοσθένης Λιγδόπουλος

Ο Δημοσθένης Λιγδόπουλος γεννήθηκε στην Αθήνα τον Ιανουάριο του 1898. Ανήσυχο πνεύμα από πολύ νωρίς στράφηκε προς το εργατικό κίνημα και τις ιδέες που αναδείκνυαν τον ιστορικό ρόλο του προλεταριάτου. Σε ηλικία 18 ετών, στα 1916, γράφτηκε ως φοιτητής των μαθηματικών στο πανεπιστήμιο, αλλά παρά την αγάπη του προς τη συγκεκριμένη επιστήμη, το μυαλό του και την καρδιά του κέρδισαν το εργατικό κίνημα και η επανάσταση. Ο Μιχάλης Οικονόμου που στα πρώτα χρόνια από την ίδρυσή του ΣΕΚΕ διετέλεσε ανώτερο στέλεχος του, θυμάται για τον Δ. Λιγδόπουλο[4]: «Ο Λιγδόπουλος… έμενε στην Πλάκα, κοντά στο μνημείο του Λυσικράτη, μαζί με τη χήρα μητέρα του και τις δύο αδελφές του. Μίλαγε γαλλικά και άρχισε να μαθαίνει γερμανικά… Ήταν ένας νέος όλο ενθουσιασμό και πίστευε στην ιδέα της επανάστασης, ιδιαίτερα μετά την Οκτωβριανή που μας είχε εντυπωσιάσει».

Τη χρονιά που γράφηκε στο πανεπιστήμιο (1916), ο Λιγδόπουλος, μαζί με τους συμφοιτητές και φίλους του, τον Σπ. Κομιώτη, τον Φρ. Τζουλάτη και τους αδελφούς Δούμα ίδρυσε τη «Σοσιαλιστική Νεολαία» Αθήνας. Η οργάνωση αυτή σύμφωνα με το καταστατικό της είχε τους εξής σκοπούς[5]:

«α) Να υποδείξη τας αρχάς του διεθνούς σοσιαλισμού, β) να διοργανώση και εκπαιδεύση τα μέλη της με μαθήματα σοσιαλιστικά, εγκυκλοπαιδικά, φιλολογικά, καλλιτεχνικά, επίσης να βοηθήση την σωματικήν ανάπτυξιν των νέων με γυμναστικάς ασκήσεις, εκδρομάς, παιδιάς κ.λ.π., προς τον σκοπόν να δημιουργηθή νεολαία υγιής το σώμα και το πνεύμα και ικανή ν’ αναλάβη τον σοσιαλιστικόν αγώνα, γ) να διαδώση σοσιαλιστικάς και συνδικαλιστικάς ιδέας μεταξύ των εργατών και δ) να εργασθή δραστηριώτατα κατά του αλκοολισμού που αποκτηνώνει την εργατικήν τάξιν».

Η σοσιαλιστική νεολαία ξεδίπλωσε γρήγορα πρωτοποριακή δράση που αναπτύχθηκε ακόμη περισσότερο υπό το φως της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης. Όπως αναφέρει ο Κορδάτος[6] «μέσα στο Εργατικό Κέντρο της Αθήνας τη μεγαλύτερη επιρροή την ασκούσε η Σοσιαλιστική Νεολαία της Αθήνας, που ενθουσιασμένη με τη ρώσικη επανάσταση έδειχνε αριστερές τάσεις». Μ’ αυτή της τη δράση, η Σοσιαλιστική Νεολαία, πολύ σύντομα θα προκαλέσει την προσοχή των διωκτικών μηχανισμών του κράτους. Έτσι με αφορμή ότι θα εκδώσει τη γνωστή μπροσούρα του Κροπότκιν «Προς τους νέους», οι ηγέτες της Λιγδόπουλος, Δούμας, Κομιώτης, Αργυρίου και Κατσώνης θα συλληφθούν και θα καταδικασθούν από στρατοδικείο σε τέσσερα χρόνια φυλάκισης. Στη συνέχεια θα οδηγηθούν στις φυλακές του Ρεθύμνου αλλά σύντομα θα αποφυλακισθούν με χάρη που θα τους δώσει η κυβέρνηση Βενιζέλου, ύστερα από τη διεθνή κατακραυγή που θα ξεσηκώσει το θέμα[7]. Ο Μ. Οικονόμου θυμάται σχετικά[8]: «Η έκδοση θεωρήθηκε ανατρεπτική και ύστερα από εντολή του Ρεπούλη απαγγέλθηκε κατηγορία στους μεταφραστές και υπεύθυνους της εκδόσεως. Τότε ξέρετε είχαμε στρατιωτικό νόμο, ο οποίος γενικά περιόριζε τις κινήσεις μας και τις διαθέσεις μας. Έτσι παραπέμφθηκαν σε δίκη στο στρατοδικείο της οδού Ακαδημίας τότε, ο Γ. Δούμας και ο Κουμιώτης (νομίζω αυτοί οι δύο ήταν οι μεταφραστές), ο Λιγδόπουλος, ο Αργυρίου και ο Κατσάνος. Πρόεδρος του στρατοδικείου ήταν ο φοβερός και τρομερός Φατσέας, που καταδίκασε πολλούς κομμουνιστές αργότερα. Στη δίκη δόθηκε μεγάλη δημοσιότητα και με την δραστηριοποίηση όλων μας, αλλά κυρίως του Ν. Δημητράτου, της Φεντερασιόν, των συνδικάτων και των σοσιαλιστών βουλευτών Σίδερι κα Κουριέλ. Η δίωξη έγινε γνωστή στο εξωτερικό, δημοσιεύτηκαν διαμαρτυρίες και ψηφίσματα και φέραμε την κυβέρνηση σε δύσκολη θέση. Θυμάμαι ότι η στάση που τήρησαν όλοι ήταν αγέρωχη με πρώτο το Λιγδόπουλο… Έτσι, ενώ εμείς πηγαίναμε να τους ενθαρρύνουμε μας έδωσαν κουράγιο αυτοί». Συγκεκριμένα απολογούμενος στο στρατοδικείο ο Δ. Λιγδόπουλος είχε προειδοποιήσει για την κατάληξη που θα είχε η δίωξη εναντίον του και εναντίον των συντρόφων του, τονίζοντας ανάμεσα στα άλλα[9]: «Δεν ενδιαφέρομαι για την καταδίκη μου, αλλά βεβαιωθείτε κύριε πρόεδρε, ότι η καταδίκη μου θα χρησιμεύση για καθρέπτης, με τον οποίο ο κόσμος θα γνωρίση τον πολιτισμό της Ελλάδος».

Στην πάλη για το Κόμμα και το χαρακτήρα του

Όπως ήταν φυσικό η δράση αυτή της Σοσιαλιστικής Νεολαίας θα της προσδώσει πρωταγωνιστικό ρόλο στις διεργασίες για την πραγματοποίηση του πρώτου πανελλαδικού Σοσιαλιστικού Συνεδρίου, που θα ενώσει τις διάφορες σοσιαλιστικές ομάδες και τάσεις και θα ιδρύσει το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδας, το μετέπειτα ΚΚΕ.

Στο συνέδριο που θα πραγματοποιηθεί στις 4- 10 (17- 23 με το νέο ημερολόγιο) Νοέμβρη του 1918, θα εμφανιστούν σε χοντρές γραμμές τρεις ιδεολογικοπολιτικές τάσεις: Η δεξιά με βασικούς εκπροσώπους το Ν. Γιαννιό και τον Αριστ. Σίδερη, η κεντρίστικη- συμβιβαστική με επικεφαλής τον Α. Μπεναρόγια και η αριστερή με επικεφαλής τον Δ. Λιγδόπουλο. Η ομάδα του Λιγδόπουλου (Κομιώτης, Τζουλάτης και ο, μάλλον, προσκείμενος σ’ αυτούς Ν. Δημητράτος), διαπνεόμενη από τα ιδανικά της Οκτωβριανής Επανάστασης και τη μαρξιστική- Λενινιστική ιδεολογία του μπολσεβικισμού, θα παίξει σημαντικό ρόλο στις εργασίες του συνεδρίου και θα καταφέρει να περάσει μια σειρά θέσεις που έδιναν επαναστατικό προσανατολισμό στο νεοσύστατο κόμμα, όπως: Κατάκτηση της πολιτικής εξουσίας από την εργατική τάξη, κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής, προλεταριακός διεθνισμός κ.λ.π. Ξεχωριστή στο συνέδριο ήταν η παρέμβαση του Δ. Λιγδόπουλου για το χαρακτήρα της Κοινωνίας των Εθνών[10], τα νοήματα της οποίας έχουν ισχύ ακόμη και σήμερα για ανάλογες περιπτώσεις.

Το συνέδριο θα εκλέξει το Δ. Λιγδόπουλο μέλος της ΚΕ του κόμματος και διευθυντή του κομματικού δημοσιογραφικού οργάνου, της εφημερίδας «Εργατικός Αγών».

Για να έχει ο αναγνώστης μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των απόψεων του Δημοσθένη Λιγδόπουλου θα παραθέσουμε ορισμένα αποσπάσματα από ένα από τα τελευταία άρθρα του- με τίτλο «Ο Αγών των Κομμουνιστών»- που στόχευε να διαχωρίσει την επαναστατική από τη ρεφορμιστική λογική μέσα στο εργατικό κίνημα : «Όλοι οι αγώνες- έγραφε[11]- για καλλιτέρευση της θέσεως της εργατικής τάξεως δεν είνε παρά ένας αμυντικός αγών, ένας αγών υπερασπίσεως της υπάρξεως της εργατικής τάξεως, η οποία τότε μόνο θα μπορέση πραγματικά να καλλιτερέψη τη θέση της, όταν γίνη κυρία της τύχης της, όταν γκρεμίσει το αστικό καθεστώς, όταν κάνει την επανάστασή της. Αυτό είνε ανάγκη σήμερα να μάθουν καλά οι εργατικές μάζες και όχι απλώς να το αναγράψουν στα καταστατικά των οργανώσεών των, αλλά να το αισθανθούν και να κανονίσουν σύμφωνα με αυτό τον τρόπο της οργάνωσής τους, τη δράση τους… Πολλές φορές η αστική τάξις, με την κυβέρνηση, με το κράτος, με τα όργανά της δηλαδή, θα προσφέρη ακόμα και μερικά ωφελήματα προσωρινά σε μία ή σε άλλη μερίδα της εργατικής τάξεως και θα προσπαθήση να πείση την εργατική τάξη ότι πρέπει να μην ακολουθήση τον επαναστατικό δρόμο, αλλά να παραπλανηθή σ’ ένα δρόμο ψευτομεταρυθμίσεων. Οι καταδιώξεις ακόμη που διεξάγει και που θα εξακολουθήση η αστική τάξις με το κράτος της, εις βάρος των πειο επαναστατικών στοιχείων της τάξεώς μας και οι φιλοφρονήσεις προς τους προδότες του αγώνος, θα είνε μερικά απ’ αυτά πολλά εξάπαντος δολώματα που η αστική τάξις θα μεταχειριστή για να διαφθείρη τον αγώνα της εργατικής τάξεως. Η αστική τάξις βεβαίως θα ευνοήση ένα μεταρρυθμιστικόν αγώνα και θα δεχθή εξάπαντος με χαρά και στα κοινοβούλιά της ακόμα τους ψευδοαντιπροσώπους των εργατών που θάνε διατεθειμένοι να κάνουν ένα μεταρρυθμιστικόν αγώνα, να σκύβουν τη ράχη τους και να γλύφουν τα κόκκαλα που πετά η μπουρζουαζία. Για μας όμως όλα αυτά δεν σημαίνουν τίποτα. Ίσως θα βρεθούμε λίγοι για μια στιγμή. Ίσως άλλοι πλανώμενοι εργάτες θα παρασυρθούν. Εμείς όμως θα προχωρήσουμε με την πεποίθηση ότι αυτά τα γεγονότα θ’ ανοίξουν τα μάτια και των πειό πλανωμένων εργατών και ότι πολύ γλήγορα θα προεστεθούν και αυτοί στον αγώνα μας, στον επαναστατικό αγώνα… Ο πολιτικός μας αγών είνε αγών επαναστατικός. Αγωνιζόμαστε για τα Σοβιέτ και για την καταστροφή όλων αυτών τω θεσμών και των κοινοβουλίων της αστικής τάξεως, νομίζουμε πως αυτός είνε ο αγών που πρέπει η εργατική μας τάξη να διεξάγη και έχουμε τη πεποίθηση, που βγαίνει απ’ αυτά τα γεγονότα, πως ο αγώνας μας αυτός θα θριαμβεύση και πως γρήγορα η κόκκινη σημαία των Σοβιέτ θα στηθή νικηφόρα σ’ όλον τον κόσμο, απελευθερώνοντας οριστικά την εργατική τάξη. Αυτός είνε ο σκοπός τω κομμουνιστών και έτσι εμείς αντιλαμβανόμαστε τον αγώνα της εργατικής τάξεως».

Ο Δημοσθένης Λιγδόπουλος ήταν από τους πρώτους Κομμουνιστές στο ελληνικό εργατικό κίνημα, με σαφή προσανατολισμό προς τον Μπολσεβικισμό και στην Τρίτη Διεθνή, πολύ πριν άλλοι σύντροφοί του μέσα στο ΣΕΚΕ αποσαφηνίσουν πλήρως τη δική τους κατεύθυνση. Η θέση του αυτή ήταν συνειδητή και συγκροτημένη κι όπως προκύπτει από το προαναφερόμενο άρθρο του δεν αντιλαμβανόταν το ρόλο του κομμουνιστή έξω και πέρα από το εργατικό κίνημα αλλά μέσα σ’ αυτό, ιδεολογική και πολιτική εμπροσθοφυλακή του. Έτσι δεν διαχώριζε τη θέση του μόνο από τη μικροαστική δεξιά πτέρυγα του κινήματος αλλά και από τα μικροαστικά, αριστερά, παιδιαρίσματα κάποιων διανοουμένων που ήταν εμφανή στις τάξεις του ΣΕΚΕ ή δίπλα σε αυτό. Την αλήθεια αυτή- είτε από άγνοια, είτε από προχειρότητα στην έρευνα, είτε από σκοπιμότητα- την παραποιούν ορισμένοι ιστορικοί, όπως ο Μάριος Εμμανουηλίδης[12] ο οποίος εμφανίζει τον Λιγδόπουλο να συμμετέχει στην Ομάδα της οποίας ηγείτο ο Φραγκίσκος Τζουλάτι και η οποία έβγαζε την περίοδο 1921- 22 το περιοδικό «Κομμουνισμός». Η ομάδα αυτή- που αργότερα έβγαλε το «Αρχείον Μαρξισμού»- από τις στήλες του «Κομμουνισμού» είχε ξεκαθαρίσει με απόλυτη σαφήνεια το θέμα. «Το κίνημά μας στην Ελλάδα- γράφει στη νεκρολογία του για το Λιγδόπουλο, το εν λόγω περιοδικό[13]- πενθεί το πρώτο του θύμα. Ο Δημοσθένης Λιγδόπουλος, ένας αληθινός Κομμουνιστής, είχαμε πάντα την πεποίθηση πως για λίγο καιρό θα ήταν χωρισμένος από μας στον αγώνα μας. Οι παλιότεροι σύντροφοι του ‘‘Κομμουνισμού’’ έχουν πολλές αναμνήσεις από τη δράση του, που από το 1914 ήταν κοινή όλων μας μέχρι του 1919 οπότε αποχωριστήκαμε από το Σοσιαλ. Εργατ. Κόμμα. Ο Δ. Λιγδόπουλος έμεινε με την αγνή πεποίθηση ότι θα μπορέση μια μέρα να φέρη ολόκληρο το κόμμα στον αληθινό κομμουνιστικό δρόμο… Η μόνη διαφορά μας είνε ότι ο Λιγδόπουλος ετήρει στάση διαλλακτική. Ήθελε να συνενώση όλα τα στοιχεία οπορτουνιστικά και επαναστατικά εις κοινόν αγώνα». Η κριτική αυτή ασφαλώς δεν ήταν σωστή και η ζωή στη συνέχεια δικαίωσε τον Λιγδόπουλο διότι η ομάδα του «Κομμουνισμού» επανεντάχθηκε στο ΣΕΚΕ (Κομμουνιστικό)[14]. Αλλά αυτό είναι μια άλλη ιστορία.

Ας επανέλθουμε, στο Δημοσθένη Λιγδόπουλο και στη συνεισφορά του για την ένταξη του ΣΕΚΕ στην Κομιντέρν, που σφραγίστηκε με τον τραγικό θάνατό του.

Η ένταξη στην Κομιντέρν και το τραγικό τέλος του Λιγδόπουλου

Όταν ιδρύθηκε το ΣΕΚΕ συνδέθηκε με την Β’ Διεθνή, παρόλο που «οι περισσότεροι αντιπρόσωποι… ήθελαν να παρθεί από τότε απόφαση που να καταδικάζει το δυτικό σοσιαλισμό»[15]. Λίγο αργότερα, βέβαια, θα γίνει κι αυτό, γεγονός στο οποίο βοήθησε αποτελεσματικά η ίδρυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς που έγινε το Μάρτη του 1919 στη Μόσχα. Έτσι, στην πρώτη Σύνοδο του Εθνικού Συμβουλίου του ΣΕΚΕ (Μάης 1919) λήφθηκε απόφαση για αποχώρηση του κόμματος από τη Β’ Διεθνή και προπαρασκευή του εδάφους, ούτως ώστε να γίνει δυνατή η προσχώρησή του στην Τρίτη Διεθνή. Η απόφαση ήταν αποτέλεσμα σκληρής σύγκρουσης ανάμεσα σε δύο ομάδες. Οι Δ. Λιγδόπουλος, Ν. Δημητράτος και Μ. Σιδέρης υποστήριξαν την προαναφερόμενη απόφαση κόντρα στην αντίθετη γνώμη των Α. Μπεναρόγια και Αριστ. Σίδερη. Ένα επιπλέον αποτέλεσμα, όμως, της σύγκρουσης αυτής ήταν και η παραίτηση του Δ. Λιγδόπουλου και των συντρόφων του από την ΚΕ για λόγους ευθιξίας, παρόλο που είχαν πετύχει να περάσουν την άποψή τους. Θα επανέλθουν, όμως, στην κομματική ηγεσία με απόφαση της Δεύτερης Συνόδου του Εθνικού Συμβουλίου το Νοέμβρη του ιδίου έτους[16].

Το Γενάρη του 1920, Ο Δ. Λιγδόπουλος θα εκπροσωπήσει το ΣΕΚΕ στη συνδιάσκεψη των Βαλκανικών Κομμουνιστικών και Σοσιαλιστικών Κομμάτων στη Σόφια, όπου θα ιδρυθεί η Βαλκανική Κομμουνιστική Ομοσπονδία. Στη συνέχεια στάλθηκε ως εκπρόσωπος του κόμματος στη Μόσχα για να συμμετάσχει στο Β’ συνέδριο της Κομιντέρν.

Για το αν πρόφτασε να παραστεί στις εργασίες του Συνεδρίου υπάρχει διχογνωμία. Η εφημερίδα του ΣΕΚΕ «Εργατικός Αγών» στο φύλλο της 11/24 Οκτώβρη του 1920 έγραφε ότι ο Λιγδόπουλος «δεν επρόφτασεν να παραστή εις τας εργασίας του Συνεδρίου»[17]. Αντίθετα, τόσο η ΚΕ του Κόμματος με την ανακοίνωση της που παραθέσαμε πιο πάνω όσο και ο σοβιετικός μελετητής Λεβ Γκούρβιτς με όσα στοιχεία παραθέτει σε μελέτη του- προερχόμενα από τα αρχεία της Κομιντέρν- επιβεβαιώνουν κατηγορηματικά ότι ο Λιγδόπουλος πήρε μέρος στις εργασίες του Συνεδρίου από την αρχή[18].

Στη Μόσχα ο Λιγδόπουλος παρακολούθησε το συνέδριο της Κομμουνιστικής Διεθνούς και φρόντισε να εντάξει το ΣΕΚΕ στις γραμμές της, όπως άλλωστε όριζε η αποστολή που του είχε αναθέσει το κόμμα. Ύστερα απ’ αυτή την εξέλιξη η ΚΔ όρισε αντιπρόσωπό της για τα Βαλκάνια- και φυσικά για την Ελλάδα- τον ελληνορώσο Ωρίωνα Αλεξάκη. Έτσι μετά τη λήξη των εργασιών του Συνεδρίου ο Λιγδόπουλος πήρε το δρόμο της επιστροφής προς την πατρίδα και μαζί- όπως αποδεικνύουν τα ιστορικά στοιχεία- συνταξίδεψε και ο αντιπρόσωπος της Διεθνούς. Εκείνο, όμως, το ταξίδι έμελλε να ‘χει τραγικό τέλος. Όπως έχουμε ήδη αναφέρει μέσα από τα στοιχεία που παραθέσαμε στην αρχή αυτού του κειμένου, οι δύο κομμουνιστές ηγέτες- Λιγδόπουλος και Αλεξάκης- και μαζί τους ο Βούλγαρος Οϊκίν δολοφονήθηκαν στη Μαύρη Θάλασσα από Τουρκολαζούς λαθρεμπόρους και τα πτώματά τους πετάχτηκαν κοντά στις βουλγαρικές ακτές. Ακριβής ημερομηνία θανάτου τους δεν υπάρχει παρόλο που κατά καιρούς έχουν γραφεί διάφορες (21 ή 25 ή 27 Οκτωβρίου 1920). Το βέβαιο είναι πως δολοφονήθηκαν μέσα στο τρίτο δεκαήμερο Οκτωβρίου του 1920. Γράφτηκε επίσης ότι κίνητρο για τη δολοφονία τους ήταν η ληστεία ή ότι επρόκειτο για δολοφονία που σχεδίασαν και εκτέλεσαν πράκτορες της ΑΝΤΑΝΤ, δεδομένου ότι, εκείνη την εποχή, η Σοβιετική Ρωσία ήταν αποκλεισμένη από τις δυνάμεις της ΑΝΤΑΝΤ που ήλεγχαν την Μαύρη Θάλασσα. Κανείς δεν ξέρει. Το βέβαιο είναι πως ο Λιγδόπουλος και οι σύντροφοί του χάθηκαν ενώ βρίσκονταν σε αποστολή της ΚΔ, ενώ εκτελούσαν το επαναστατικό τους καθήκον.

Η απώλεια του Λιγδόπουλου ήταν μεγάλη για το ελληνικό επαναστατικό κίνημα. Έφυγε σε μια στιγμή που είχε να προσφέρει πολλά, πολύ περισσότερα από τα τόσα πολλά που είχε προλάβει να δώσει. «Η ιστορία του Λιγδόπουλου- έγραφε πολύ εύστοχα η ΚΟΜΕΠ λίγους μήνες μετά τον άδικο χαμό του[19]- είναι η ιστορία της πρώτης περιόδου του Ελληνικού Κομμουνιστικού Κόμματος, είναι η ιστορία όλης της γνωστής και αγνώστου δράσεως της ομάδας των ολίγων συντρόφων, που συνεργάσθησαν για να δημιουργηθή η επαναστατική ζύμωσις και για να διαμορθωθή προς το σκοπό ενός κομμουνιστικού κόμματος. Ο Λιγδόπουλος υπήρξεν ο κατ΄ εξοχήν σκεπτόμενος σύντροφος από την ομάδα αυτή και ο κατ’ εξοχήν αποφασισμένος που δεν έβλεπε τίποτε άλλο από το κόμμα. Η διαρκής ανησυχία του ήτο πως το κόμμα να διαμορφωθή και να λάβη το χαρακτήρα που έπρεπε».

Φωτεινός φάρος της νεολαίας

 Ο Λιγδόπουλος δεν ήταν μόνο μια ηγετική φυσιογνωμία του νεαρού επαναστατικού κόμματος στην Ελλάδα αλλά και μια φωτεινή ηγετική φυσιογνωμία της νεολαίας της εποχής. Κι αυτό όχι μόνο για το λόγο ότι χάθηκε στα 22 του χρόνια αλλά και γιατί πρωταγωνίστησε στην οργάνωση του νεολαιίστικου, το οποίο είχε την δική του ξεχωριστή συμβολή στην γέννηση του ΣΕΚΕ. Για την ξεχωριστή του αυτή σχέση με το κίνημα της νεολαίας θα αφήσουμε να μιλήσει η ανακοίνωση που εξέδωσε για το θάνατό του η Κεντρική Επιτροπή της Ομοσπονδίας Σοσιαλιστικών Εργατικών Νεολαιών Ελλάδας[20]:

«Η Κεντρική Επιτροπή της Ομοσπονδίας των Σοσιαλιστικών Εργατικών Νεολαιών της Ελλάδος, εκφράζει τη βαθιά θλίψη που αισθάνονται οι νέοι σοσιαλιστές όλης της Ελλάδος στο άκουσμα του τραγικού θανάτου του συντρόφου Λιγδόπουλου, αντιπροσώπου του Κόμματός μας στην Κομμουνιστική Διεθνή. Η Ομοσπονδία των Νεολαιών χάνει στο πρόσωπό του έναν από τους καλύτερους αγωνιστές της. Η Κεντρική Επιτροπή δεν μπορεί να ξεχάση αλήθεια, ότι χρόνια ολόκληρα ο σύντροφος Λιγδόπουλος αγωνίστηκε μέσα στη Νεολαία Αθηνών, παίρνοντας για ανταμοιβή της δράσεώς του προς απελευθέρωση του προλεταριάτου το κλείσιμο του στις φυλακές της Κρήτης από τους εκμεταλλευτάς του σημερινού ανήθικου κοινωνικού καθεστώτος. Η Κεντρική Επιτροπή δεν ξεχνάει επίσης ότι ο σύντροφος Λιγδόπουλος είνε εκείνος που εγνώρισε στο εξωτερικό το κίνημα των Σοσιαλιστικών Νεολαιών της Ελλάδος και ότι χάρις σ’ αυτόν η Ομοσπονδία των Νεολαιών μπόρεσε να έλθη σε μόνιμες σχέσεις με την Διεθνή των Κομμουνιστικών Νεολαιών.

Ο σύντροφος Λιγδόπουλος αν και δεν ανήκε πια στη Νεολαία, είχε μείνει πάντοτε νέος και εχάθηκε μέσα σε περιστάσεις που θαφήσουν τόνομά του χαραγμένο για πάντα στη μνήμη του προλεταριάτου της χώρας μας. Η μεγάλη του διάνοια, η ακλόνητη πίστη του για το σκοπό της Εργατικής τάξεως, το αδάμαστο θάρρος που έδειχνε στην εκτέλεση των πειο επικίνδυνων αποστολών που του ανετίθεντο, τον εξέθεταν περισσότερο από κάθε άλλον στα χτυπήματα των εχθρών μας. Με χαρά, ήτα έτοιμος να δώση τη ζωή του για τον αγώνα, στον οποίο είχε αφοσιωθή από τα μικρά του χρόνια. Και είχε ήδη κάμει τη θυσία της ζώης του, δεχόμενος να ταξιδέψη στην Πρώτη Εργατική Δημοκρατία, παρά τον άτιμον αποκλεισμό που οι λησταί ιμπεριαλισταί εφαρμόζουν αμείλικτα εναντίον των Ρώσων αδελφών μας.

Μπροστά σαυτό το πρώτο θύμα του αγώνος για την απελευθέρωση του ελληνικού προλεταριάτου, η Κεντρική Επιτροπή της Ομοσπονδίας των Σοσιαλιστικών Εργατικών Νεολαιών της Ελλάδος, σκύβει με σεβασμό και υπόσχεται να εντείνη τις προσπάθειές της για τη γλήγορη επιτυχία του αγώνος στον οποίο ο Λιγδόπουλος έδωσε τη ζωή του. Ας είνε για πάντα ανεξάλειπτη η μνήμη του ηρωικού αυτού μάρτυρος και ας μας σπρώχνη να ακολουθήσουμε το παράδειγμά του για τη πραγματοποίηση της Προλεταριακής Επαναστάσεως».

Αντί επιλόγου

Πολλά θα μπορούσε να γράψει κανείς για το Δημοσθένη Λιγδόπουλο, αλλά ίσως είναι καλύτερο να κλείσουμε αυτό το κείμενο με λίγα, από τα λόγια με τα οποία τον αποχαιρέτισε ο Κώστας Παρορίτης από τις στήλες του Νουμά[21]:

«Δεν θα σε κλάψουμε… Με τα δόντια σφιγμένα καταπίνουμε το φαρμάκι που ανεβαίνει στα χείλια μας. Δε σε κλαίμε. Στο αγώνα για την Αλήθεια και τη Δικαιοσύνη, το ξαίρουμε πω χρειάζουνται θύματα, πολλά θύματα. Το γιοφύρι που ονειρευόμαστε να στήσουμε δε θα στεριώσει αν δε θαφτούνε κορμιά στα θέμελά του. Ο δράκος θα φάει ακόμα πολλούς ζωντανούς για να χορτάσει. Μα τη στιγμή που θα κοιμάται, και οι χοντρές μπουκιές που τις κατέβασε αμάσσητες θανεβαίνουνε απάνω και το κρασί θα βράζη στο λαρύγγι του, θα ζυγώσουμε και θα του μπήξουμε το πυρωμένο ξύλο στο μάτι του, σβήνοντας τη φωτιά του μίσους μας μέσα στο αίμα του. Δεν σε κλαίμε. Αν είναι να κλάψουμε, καλύτερα να κλάψουμε τον εαυτό μας. Γιατί τώρα νιώθουμε όσο όλοι εμείς στεκόμαστε μικροί μπροστά σε σένα. Γιατί εσύ, αφήνοντας τα λόγια τα στείρα, τη σοφία την πονηρή, που σκοπό έχουνε να κρύψουνε τη γύμνια της ψυχής, τη δειλία, την έγνοια για το πετσί, βάδισες ίσια, τίμια, παλληκαρίσια το δρόμο που βαδίζουνε οι άντρες, οι τίμιοι και οι αγνοί, το δρόμο των έργων, το στενό το μονοπάτι της θυσίας. Ω, πόσο αλλιώτικη θα είτανε η ζωή, αν όλοι εμείς, αφήνοντας κατά μέρος τις σοφίες, τις πονηριές, αποφασίζαμε να βαδίσουμε το δρόμο που χάραξες εσύ με τα αίμα σου».

[1] Ριζοσπάστης 21/1/1921

[2] Ριζοσπάστης 171/1921

[3] Ριζοσπάστης 22/1/1921

[4] Εφημερίδα « ΒΗΜΑ», 7/11/1978

[5] Γ. Κορδάτου: «Ιστορία του Ελληνικού Εργατικού Κινήματος», εκδόσεις Μπουκουμάνη, σελ. 272

[6] Γ. Κορδάτου: Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας» εκδόσεις 20^ος Αιώνας, τόμος 13^ος, σελ. 510

[7] Γ. Λεονταρίτη: «Το ελληνικό Σοσιαλιστικό κίνημα κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο», εκδόσεις Εξάντας, σελ. 246

[8] Εφημερίδα «ΒΗΜΑ», στο ίδιο

[9] ΚΟΜΕΠ, τεύχος 2, Φλεβάρης 1921

[10] Το πρώτο Συνέδριο του ΣΕΚΕ- πρακτικά, έκδοση της ΚΕ του ΚΚΕ, σελ. 75- 77

[11] «Εργατικός Αγών», 31/1/1921

[12] Μάριος Εμμανουηλίδης: «Αιρετικές διαδρομές- Ο ελληνικός τροτσκισμός και ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος», εκδόσεις Φιλίστωρ, σελ. 14

[13] «Κομμουνισμός», τεύχος 9, σελ. 7, 1/2/1921

[14] Βλέπε: «Κομμουνισμός», τεύχος 20, 1/8/1921

[15] Γ. Κορδάτου: «Μεγάλη Ιστορία της Ελλάδας», στο ίδιο, σελ. 513

[16] «Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ», εκδόσεις Σ.Ε.. σελ. 101- 102 και 104- 105 και Χρ. Τζιτζιλώνη: «Δ. Λιγδόπουλος», ΚΟΜΕΠ τεύχος 9/1988

[17] «Το ΚΚΕ από το 1918 έως το 1931», τόμος Α’, έκδοση της ΚΕ του ΚΚΕ, Αθήνα 1947, σελ. 138- 139

[18] Λεβ Γκούρβιτς: «Ωρίων Αλεξάκης», εκδόσεις ΣΕ, σελ. 92 και εξής

[19] ΚΟΜΕΠ, τεύχος 2, Φλεβάρης 1921

[20] «Εργατικός Αγών», 6/2/1921

[21] Κώστα Παρορίτη: «Το στοιχειωμένο Καράβι», Ο ΝΟΥΜΑΣ, αριθ. 721, 30/1/1921.

  Αρχική δημοσίευση: rizospastis.gr

πηγη: ergatikosagwnas.gr