Ηλίας Ιωακείμογλου / αναδημοσίευση από την ιστοσελίδα commune.org.gr

Τι ζητήματα πολιτικής θέτει για την Αριστερά το δυστύχημα στα Τέμπη; Τι θέλουμε για τους σιδηροδρόμους στην Ελλάδα εκτός από την αυτονόητη απαίτηση ότι σε κάθε περίπτωση δεν επιτρέπεται να χάνονται ανθρώπινες ζωές; Φαίνεται λοιπόν ότι είναι μάλλον αδύνατο να συμφωνήσουν όλοι στην Αριστερά στις απαντήσεις στα ερωτήματα αυτά.

Υπάρχουν όσοι ισχυρίζονται ότι ο στόχος μας πρέπει να είναι η κρατικοποίηση του σιδηροδρόμου, με ή χωρίς αποζημίωση, με ή χωρίς εργατικό έλεγχο, και υπάρχουν άλλοι που πιστεύουν ότι στις σημερινές συνθήκες δεν μπορεί να υπάρξει αυθεντικός δημόσιος χαρακτήρας των μεταφορών, τον οποίο μπορεί να διασφαλίσει μόνο μια ανατροπή στο επίπεδο της εξουσίας, επομένως στον σοσιαλισμό ή σε μια πορεία προς το σοσιαλισμό.

Υπάρχουν και άλλοι, που εκκινούν από την ορθή διαπίστωση ότι ο δημόσιος χαρακτήρας των σιδηροδρομικών επιχειρήσεων είναι ένα κέλυφος νομικής ιδιοκτησίας κάτω από το οποίο υπάρχει η πραγματική ιδιοκτησία, που αυτή είναι ιδιωτική, για να καταλήξουν στην εκτίμηση ότι η μορφή ιδιοκτησίας τελικά δεν έχει σημασία ή έχει μικρή σημασία για τους κοινωνικούς αγώνες.

Ίσως αυτή τη συζήτηση θα την βοηθούσε εάν χαράσσαμε ανάμεσα στον δημόσιο και στον ιδιωτικό χαρακτήρα της επιχείρησης δύο διαχωριστικές γραμμές που μάλλον περνούν κάπως απαρατήρητες.

Διαχωριστική γραμμή 1: Οι υπηρεσίες μεταφοράς, εμπόρευμα ή δημόσιο αγαθό; 

Το επιχείρημα ότι η δημόσια ιδιοκτησία είναι η νομική μορφή μιας κατά τα άλλα ιδιωτικής επιχείρησης, διότι οι κρατικές επιχειρήσεις αλώθηκαν «από τα μέσα» με τη λογική των ιδιωτικοοικονομικών κριτηρίων (μείωση κόστους, ελαστικές εργασιακές σχέσεις, εκτεταμένες υπεργολαβίες κλπ), οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η υπεράσπιση του δημόσιου χαρακτήρα της επιχείρησης δεν μπορεί να ανήκει στις δικές μας διεκδικήσεις.

Ο ισχυρισμός αυτός αγνοεί όμως ότι η ιδιωτική επιχείρηση παράγει εμπόρευμα ενώ η δημόσια επιχείρηση, όταν δεν είναι γιαλαντζί, παράγει δημόσιο αγαθό (με καπιταλισμό ή σοσιαλισμό αδιακρίτως).

Με άλλες δε προϋποθέσεις έχουμε πρόσβαση στο προϊόν της μεταφοράς που έχει γίνει εμπόρευμα και με άλλες προϋποθέσεις έχουμε πρόσβαση στο δημόσιο αγαθό, άλλους καταναγκασμούς επιβάλλει η παραγωγή υπεραξίας στους μισθωτούς και στην κοινωνία από την ιδιωτική επιχείρηση μεταφορών, και άλλους επιβάλλει η παραγωγή της μεταφοράς ως δημόσιο αγαθό, άλλες οι εργασιακές σχέσεις εδώ και άλλες εκεί, άλλη η δυνατότητα ανάπτυξης συνδικαλιστικών οργανώσεων, και ούτω καθεξής.

Ακόμη και στην δημόσια επιχείρηση στην οποία έχουν επιβληθεί ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, διατηρούνται σε κάποιο βαθμό τα χαρακτηριστικά της «καθαρής» δημόσιας επιχείρησης.

Το κυριότερο δε, είναι ότι η νομική ιδιοκτησία της, δεν είναι απλά και μόνο ένα αδρανές κέλυφος της ιδιωτικής, πραγματικής ιδιοκτησίας, διότι αυτή η νομική ιδιοκτησία μάς επιτρέπει, με τον κατάλληλο κοινωνικό συσχετισμό δυνάμεων, να παρέμβουμε και να επαναφέρουμε το δημόσιο αγαθό στην θέση του εμπορεύματος, να απαλλάξουμε την δημόσια επιχείρηση από τα ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και τις άλλες συνθήκες που της έχουν επιβληθεί από τον νεοφιλελευθερισμό, ώστε να ξαναβρεί την μορφή που είχε πριν την επικράτησή του. Για την περίπτωση του σιδηροδρόμου αυτό σημαίνει ύπαρξη ενιαίου φορέα που έχει την νομική και πραγματική ιδιοκτησία της υποδομής όσο και της χρήσης της υποδομής.

Αυτά είναι αδιανόητα για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις, και αυτό οφείλεται στην ιδιωτική μορφή ιδιοκτησίας που έχουν. Αντιθέτως, είναι εφικτά για τις δημόσιες επιχειρήσεις, όπως εξάλλου το δείχνει η ίδια η ιστορία του καπιταλισμού: ανόθευτο δημόσιο σύστημα υγείας, δημόσιος σιδηρόδρομος κλπ υπήρχαν στην μεταπολεμική Ευρώπη πριν τον νεοφιλελευθερισμό χωρίς να χρειάζεται να περιμένουμε τον σοσιαλισμό. Είναι δε αυτά εφικτά επειδή η νομική μορφή ιδιοκτησίας αυτών των επιχειρήσεων είναι δημόσια. Όσο για την πραγματική ιδιοκτησία, αποτελεί επίδικο αντικείμενο του κοινωνικού ανταγωνισμού μεταξύ εργασίας και κεφαλαίου.

Διαχωριστική γραμμή 2: Η ιδιωτική επιχείρηση ως λαθρεπιβάτης των σιδηροδρόμων

Πέραν αυτών, ο σιδηρόδρομος έχει μια πολύ σημαντική ιδιομορφία: Η λειτουργία του προϋποθέτει την ύπαρξη δικτύου και άλλων υποδομών για την εγκατάσταση των οποίων, για την επέκτασή τους, την συντήρησή τους και τον εκσυγχρονισμό τους απαιτείται εξαιρετικά μεγάλο αρχικό πάγιο κεφάλαιο και συνεχείς επενδύσεις στην συνέχεια. Η αξιοποίηση αυτού του κεφαλαίου δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί απευθείας από μια ιδιωτική επιχείρηση διότι η κερδοφορία της θα ήταν χαμηλότερη, και μάλιστα κατά πολύ, από την μέση κερδοφορία (διότι στο κλάσμα κέρδη/κεφάλαιο, ο παρονομαστής θα ήταν πολύ μεγάλος). Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο οι ιδιωτικοποιήσεις γίνονται με τον τρόπο που γνωρίζουμε (και ο οποίος ορίζεται από σχετική οδηγία της ΕΕ):

Η μεν δημόσια επιχείρηση επωμίζεται τις υποδομές, με όλο το κόστος που τις συνοδεύει και τις επενδύσεις που της αναλογούν, ενώ η ιδιωτική επιχείρηση κρατάει για τον εαυτό της το τμήμα εκείνο που φέρνει κέρδη, δηλαδή την εκμετάλλευση του δικτύου πληρώνοντας ενοίκιο στην δημόσια επιχείρηση. Ενοίκιο το οποίο είναι προφανώς ανεπαρκές για την συντήρηση του δικτύου, τον εκσυγχρονισμό του και την επέκτασή του.

Η μεν δημόσια επιχείρηση επωμίζεται τις υποδομές, με όλο το κόστος που τις συνοδεύει και τις επενδύσεις που της αναλογούν, ενώ η ιδιωτική επιχείρηση κρατάει για τον εαυτό της το τμήμα εκείνο που φέρνει κέρδη

Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο απαιτείται η εισροή δημόσιων πόρων στις δημόσιες επιχειρήσεις που διαχειρίζονται τις σιδηροδρομικές υποδομές, αυτός είναι και ο λόγος που οι επιχειρήσεις αυτές οδηγούνται στην υπερχρέωση. Πρόκειται για το πολύ παλιό και γνωστό κόλπο της ιδιωτικοποίησης των κερδών και της κοινωνικοποίησης των ζημιών σε νέα έκδοση για αφελείς. Υπάρχει λοιπόν αυτή η θεμελιακή ασυμμετρία μεταξύ δημόσιας και ιδιωτικής επιχείρησης στους σιδηροδρόμους. Η ιδιωτική επιχείρηση είναι λαθρεπιβάτης των σιδηροδρόμων.

Αν όχι τώρα, πότε;

Να κρατικοποιηθεί, λοιπόν, ο σιδηρόδρομος, και να κρατικοποιηθεί πλήρως, στην υποδομή και στο μεταφορικό έργο, χωρίς αποζημίωση, και να εκκαθαριστούν οι λειτουργίες του από τα ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, και να γίνουν εν τέλει όλα όσα απαιτούνται για να παράγει μεταφορά επιβατών ως δημόσιο αγαθό και μεταφορά εμπορευμάτων ως πηγή εσόδων από τον επιχειρηματικό τομέα. Αν αυτά δεν μπορούμε να τα διεκδικούμε τώρα, που τίθεται σε αμφιβολία η ικανότητά της εξουσίας να εκπροσωπεί το γενικό συμφέρον σε ό,τι αφορά το συγκεκριμένο ζήτημα, τότε πότε θα τα διεκδικήσουμε;

πηγη: prin.gr

Με τον πληθωρισμό στα είδη διατροφής στο 14,8% οι εργαζόμενοι αδυνατούν να ανταπεξέλθουν στα καθημερινά έξοδα διαβίωσης.

Σύμφωνα  με τα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η ΕΛΣΤΑΤ ο ρυθμός ανόδου του πληθωρισμού αποκλιμακώθηκε  καθώς διαμορφώθηκε στο 6,1% από 7% τον Ιανουάριο, και έναντι 7,2% τον Φεβρουάριο 2022.

Ωστόσο, με τον πληθωρισμό στα τρόφιμα να πλησιάζει στο 15% τα νοικοκυριά αδυνατούν να ανταποκριθούν στις καθημερινές ανάγκες.  Εξάλλου, η ετήσια άνοδος στην τιμή του φυσικού αερίου βρίσκεται στο 37%,  και των στερεών καυσίμων στο 25,3%  με αποτέλεσμα να συμπαρασύρεται το κόστος των μεταφορών σε υψηλότερα επίπεδα. 

Οι ανατιμήσεις στα είδη διατροφής αγγίζουν ακόμα και το 25% και μάλιστα σε βασικά είδη, όπως:   Ψωμί και δημητριακά (16,8%), Κρέατα- γενικά (20%), Ψάρια- γενικά (2,6%), Γαλακτοκομικά και αυγά (25,2%), Έλαια και λίπη (22,9%), Λαχανικά- γενικά (8,6%), Ζάχαρη- σοκολάτες- γλυκά- παγωτά (9,2%), Λοιπά τρόφιμα (13,1%), Καφέ- κακάο- τσάι (13%), Μεταλλικό νερό- αναψυκτικά- χυμούς φρούτων (9%) και Αλκοολούχα ποτά- μη σερβιριζόμενα (7,2%).

Ειδικότερα: 

• 14,8% στην ομάδα Διατροφή και μη αλκοολούχα ποτά, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: ψωμί και δημητριακά, κρέατα (γενικά), ψάρια (γενικά), γαλακτοκομικά και αβγά, έλαια και λίπη, λαχανικά (γενικά), ζάχαρη-σοκολάτες-γλυκάπαγωτά, λοιπά τρόφιμα, καφέ-κακάο-τσάι, μεταλλικό νερό-αναψυκτικά-χυμούς φρούτων. 
•  2,9% στην ομάδα Αλκοολούχα ποτά και καπνός, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών στα αλκοολούχα ποτά (μη σερβιριζόμενα).
•  7,1% στην ομάδα Ένδυση και υπόδηση, λόγω αύξησης των τιμών στα είδη ένδυσης και υπόδησης.
•  10,5% στην ομάδα Διαρκή αγαθά-Είδη νοικοκυριού και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: οικιακές συσκευές και επισκευές, υαλικά-επιτραπέζια σκεύη και σκεύη οικιακής χρήσης, είδη άμεσης κατανάλωσης νοικοκυριού, οικιακές υπηρεσίες.
•  5,3% στην ομάδα Υγεία, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: φαρμακευτικά προϊόντα, ιατρικά προϊόντα, ιατρικές οδοντιατρικές και παραϊατρικές υπηρεσίες, νοσοκομειακή περίθαλψη.
•  6,5% στην ομάδα Μεταφορές, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: καινούργια αυτοκίνητα, μεταχειρισμένα αυτοκίνητα, μοτοποδήλατα-μοτοσυκλέτες, ανταλλακτικά και αξεσουάρ αυτοκινήτου, καύσιμα και λιπαντικά, συντήρηση και επισκευή εξοπλισμού προσωπικής μεταφοράς, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με ταξί, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με αεροπλάνο, εισιτήρια μεταφοράς επιβατών με πλοίο.
•  3,5% στην ομάδα Αναψυχή-Πολιτιστικές δραστηριότητες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: μικρά είδη αναψυχής-άνθηκατοικίδια ζώα, κινηματογράφους-θέατρα, γραφική ύλη και υλικά σχεδίασης, πακέτο διακοπών.
•  2,2% στην ομάδα Εκπαίδευση, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: δίδακτρα πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης, δίδακτρα δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.
•  8,1% στην ομάδα Ξενοδοχεία-Καφέ-Εστιατόρια, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: εστιατόρια ζαχαροπλαστεία-καφενείακυλικεία, ξενοδοχεία-μοτέλ-πανδοχεία.
•  5,8% στην ομάδα Άλλα αγαθά και υπηρεσίες, λόγω αύξησης κυρίως των τιμών σε: κομμωτήρια και καταστήματα προσωπικής φροντίδας, άλλα είδη ατομικής φροντίδας, άλλα προσωπικά είδη, ασφάλιστρα υγείας.

πηγη: imerodromos.gr

Θέμης Τζήμας

Το δυστύχημα-καταστροφή-έγκλημα στα Τέμπη έχει διαμορφώσει συνθήκες οξύτατου κοινωνικού ρήγματος. Η γύμνια του συστήματος εξουσίας (εξάρτησης-ολιγαρχών-πολιτικών εντεταλμένων-τηλεπαπαγάλων) κατέστη τόσο εκκωφαντικά προφανής, ώστε τυγχάνει μιας πανικόβλητης κυβερνητικής και μιντιακής διαχείρισης, η οποία με τη σειρά της πολλαπλασιάζει και επιταχύνει την ανατρεπτική διάθεση μεγάλου μέρους του ελληνικού λαού.

Το σύστημα εξουσίας δείχνει να μην αντιλαμβάνεται ό,τι ο ελληνικός λαός αντιλαμβάνεται: μετά από 13 χρόνια μνημονικής πραγματικότητας κάθε δημόσιο αγαθό και υπηρεσία έχει είτε απαξιωθεί είτε πουληθεί, επιβαρύνοντας τόσο την ασφάλεια, όσο και το βιοτικό επίπεδο της μεγάλης πλειοψηφίας με τρόπο δραματικό, την ίδια στιγμή που η διαφθορά και η ολιγαρχία λεηλατούν ανεξέλεγκτα τον λαό, υπό την προστατευτική για την τελευταία ομπρέλα της εξάρτησης. Αυτό, την ίδια στιγμή που και με αμιγώς οικονομικούς όρους, η Ελλάδα, ούτε καν προσεγγίζει το συνολικό οικονομικό επίπεδο το οποίο υπήρχε προ των μνημονίων: είναι χαρακτηριστικό ότι με σταθερές τιμές δολαρίων του 2015, η Ελλάδα του 2007 είχε ετήσιο ΑΕΠ 265,97 δισ. δολάρια. Σήμερα το ΑΕΠ είναι κοντά στα 203 δισ. δολάρια (κατά τον Άδωνι Γεωργιάδη, ο οποίος αναφέρεται σε τρέχουσες τιμές, μπερδεύοντας μήλα με πορτοκάλια, φτάνει τα 208 δισ. δολάρια).

Τι σημαίνουν αυτά; Ότι 13 χρόνια μετά την έναρξη της επιχείρησης σωτηρίας των τραπεζιτών που βαφτίστηκε «κρατάμε όρθια την Ελλάδα», στην καλύτερη περίπτωση η χώρα μας είναι κατά 21,5% φτωχότερη από τα προ κρίσης επίπεδα. Προσοχή: αυτό το νούμερο δεν αφορά τα μεσαία και φτωχότερα εισοδήματα, δεδομένου ότι συμπεριλαμβάνει και εκείνες τις δραστηριότητες, οι οποίες παράγουν συστηματικώς κέρδη για τους πλουσιοτέρους. Η απώλεια πλούτου για τη μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού βρίσκεται σε θηριώδη ποσοστά: 40% ή και πολύ περισσότερο, ενώ επιδεινώνεται διαρκώς λόγω του τιμαρίθμου. Όλα αυτά ενόψει νέου κύκλου οικονομικής κρίσης, ο οποίος πήγε λίγο πιο πίσω εξαιτίας του ήπιου χειμώνα και της αναστολής εφαρμογής των κριτηρίων του Μάαστριχτ. Ενόψει ενός νέου χειμώνα με πόλεμο, με τις κεντρικές τράπεζες να καταστρέφουν τις οικονομίες και τον πληθωρισμό να παραμένει υψηλός, η κρίση θα χτυπήσει ξανά με τρόπο σαρωτικό.

Τα Τέμπη λοιπόν δεν είναι συναίσθημα μόνο: αποτελούν επιπλέον συνειδητοποίηση και αίσθημα κατεπείγοντος. Εδώ είναι που αρχίζουν τα δύσκολα για τους πολλούς.

Δεν αρκεί ο λαός ή έστω ένα μεγάλο μέρος του να νιώθει το κατεπείγον. Πρέπει επίσης κόμματα και σωματεία να θέλουν να ριχτούν στη μάχη για τη μετουσίωση της οργής σε προοπτική, αντί να κινούνται στους συνήθεις ρυθμούς των γραφειοκρατιών ή θεωρώντας ότι τα έχουν ήδη πει όλα, οπότε ο λαός απλώς πρέπει να πάει να τα συναντήσει. Σε αντίθεση με το 2012, δεν έχει κατατεθεί ακόμα το εναλλακτικό κεντρικό διακύβευμα, με όρους (και) διακυβέρνησης από οποιοδήποτε κόμμα. Πολύ περισσότερο, δεν εντοπίζεται διαδικασία οργανωτικής ανάπτυξης, αντίστοιχης με την κατάθεση τέτοιου διακυβεύματος. Κυριαρχούν από τη μια οι αυθόρμητες και διάχυτες αντιδράσεις (πράγμα θετικό) και από την άλλη, στο κομματικό πλαίσιο η συγκρότηση ψηφοδελτίων. Μεταξύ των δύο υπάρχει χάσμα, το οποίο κανένα πρόσωπο, χαρισματικό ή μη, δεν μπορεί να θεραπεύσει.

Ακόμα σημαντικότερο είναι ότι με πρόσφατη την εμπειρία του 2012 και κυρίως του καλοκαιριού του 2015, ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού λαού, ίσως και πλειοψηφικό είναι ιδιαιτέρως δύσπιστο. Δεν αρκεί η συνθηματολογία, ούτε η έμφαση στο επιμέρους. Χρειάζεται συνολικό, εναλλακτικό σχέδιο διακυβέρνησης με βάθος και ορατές δυνάμεις, ικανές να το υλοποιήσουν. Αυτές οι δυνάμεις βρίσκονται μέσα στους μαζικούς χώρους και όχι στα επιτελεία, τα οποία άλλωστε, αν διέθεταν τέτοιες δυνατότητας θα είχαν φτάσει τα κόμματά τους προφανώς σε άλλη θέση από αυτήν στην οποία βρίσκονται σήμερα.

Ένα επιπλέον σημαντικό πρόβλημα συνίσταται στο ότι η εργατική τάξη δεν εκπροσωπείται κατά βάση στα κόμματα, τα οποία φιλοδοξούν (ή θα περίμενε κανείς να φιλοδοξούν) να μετουσιώσουν την οργή. Το στελεχιακό δυναμικό αυτών των κομμάτων, όχι μόνο είναι κατά βάση μεσοαστικό, αλλά εν πολλοίς δεν σχετίζεται καν με μαζικούς χώρους. Σε συνδυασμό με το συχνό έλλειμμα θεωρητικής κατάρτισης, η απουσία βιωματικής σχέσης με το κοινωνικό στοιχείο αποδεικνύεται καταστροφική.

Κατά τη διάρκεια της αποστασίας του 1965, η ηγεσία του ΚΚΕ στο εξωτερικό θεωρούσε ότι η εξουσία κυκλοφορούσε γυμνή στους δρόμους, αλλά η ΕΔΑ δεν την άρπαξε. Επρόκειτο περί υπερβολής, αλλά δεν είχε τελείως άδικο ως προς την κομβικότητα των στιγμών. Η ανάλυση της συγκεκριμένης στιγμής και του συγκεκριμένου συμβάντος είναι απολύτως καταλυτική.

Τα δε πράγματα δεν γίνονται μηχανικώς. Η απάντηση στην όξυνση του βαθμού συνειδητοποίησης του λαού δεν πρέπει να είναι μια από τα ίδια, αλλά ένα σχέδιο μαζί με το λαό για το πώς θα κυβερνηθεί η χώρα και για το πώς θα ανατραπεί το σύστημα εξουσίας. 

πηγη: kosmodromio.gr

Μετά την απεργιακή συγκέντρωση στις 8 Μάρτη που κατέβασε στον δρόμο εκατοντάδες χιλιάδες λαού, εργαζομένων και νεολαίας, η σκυτάλη πέρασε σε εργατικά κέντρα – ομοσπονδίες και σωματεία.

Στο πλαίσιο αυτό μετά από πρωτοβουλία του Εργατικού Κέντρου Πειραιά πραγματοποιήθηκε την Κυριακή νέα συγκέντρωση στο Σύνταγμα με εντυπωσιακή συμμετοχή χιλιάδων εργαζομένων και νεολαίας.

Στην συγκέντρωση έδωσε το παρόν και η ΠΕΝΕΝ με δικό της μπλοκ και πανό

Δείτε παρακάτω τις φωτογραφίες