Από Απόστολος Καψάλης

Οι ελπίδες για την αντιστροφή του αντεργατικού κλίματος στους χώρους δουλειάς, μέσα από την αναβίωση των διατάξεων του συλλογικού εργατικού δικαίου που ίσχυαν πριν την ένταξη της Ελλάδας σε μνημονιακό καθεστώς, διαψεύδονται με κατηγορηματικό τρόπο καθ’ όλη τη διάρκεια της τριετίας 2015–2017.^[1] Οι βασικές αρχές της συλλογικής αυτονομίας και της αξιοπρεπούς και ισότιμης διαπραγμάτευσης διατηρούνται σε αναστολή μάλλον επ’ αόριστον (μολονότι τυπικά έως το 2022-23), ενώ η λειτουργία του απορρυθμισμένου θεσμικού πλαισίου εξακολουθεί να παράγει καθημερινά περαιτέρω δυσμενείς συνέπειες για τον κόσμο της μισθωτής εργασίας.

Από τη μελέτη^[2] του κειμένου όλων των ΣΣΕ της περίοδου 2010-2017, προκύπτει ότι η συλλογική διαπραγμάτευση από μέσο διευθέτησης και αναβάθμισης των όρων και των συνθηκών εργασίας που ήταν στο παρελθόν, επιτελεί πλέον άγνωστους και ασύμβατους σκοπούς, όπως είναι ιδίως η ταπείνωση και η ακύρωση της συνδικαλιστικής δράσης και οργάνωσης, η απορρύθμιση της ατομικής εργατικής νομοθεσίας και η εν γένει επιδείνωση του περιβάλλοντος απασχόλησης. Ως ένα επιπλέον εργαλείο εσωτερικής υποτίμησης οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας λαμβάνουν χαρακτηριστικά ενός μέσου δημοσιονομικής προσαρμογής μακράς διάρκειας και ενίοτε σημαντικότερης αποτελεσματικότητας, ακόμη και από την ψήφιση νέων αντεργατικών νομοθετικών κειμένων.

Α. Η διετία 2010-2011

Ήδη κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών μετά την ένταξη της χώρας στο πρόγραμμα δημοσιονομικής επιτήρησης, από την άνοιξη του 2010 έως τα τέλη του 2011, οι απορρυθμιστικές μνημονιακές διατάξεις καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό το επίπεδο και το περιεχόμενο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αρχικά, παρασύρουν σε χαμηλά επίπεδα το ποσοστό αυξήσεων στο πλαίσιο των κλαδικών συμβάσεων εργασίας και μέχρι τουλάχιστον το φθινόπωρο του 2011 επιβάλλουν ένα «μούδιασμα» στην επιχειρησιακή διαπραγμάτευση, παρόμοιο με την υποχώρηση της στάθμης της θάλασσας λίγο πριν το επερχόμενο τσουνάμι. Από τις αρχές του 2011 έως τις 25 Οκτωβρίου του ίδιου έτους οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις κινούνται σε ιστορικά χαμηλά και περιορίζονται μόλις στις 100.

Η τελευταία βδομάδα του Οκτωβρίου 2011 αποδεικνύεται ιστορικής σημασίας σε ό,τι αφορά στην εξέλιξη της συλλογικής διαπραγμάτευσης στην Ελλάδα, διότι τότε ψηφίζεται και δημοσιεύεται ο Νόμος 4024/2011, με τον οποίο εισάγονται, μεταξύ άλλων, δύο βασικές νομοθετικές αλλαγές: από τη μια, η συρρίκνωση της προστασίας που απορρέει από την επέκταση των κλαδικών συμβάσεων και την αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης και από την άλλη, η δυνατότητα των ενώσεων προσώπων να συνάπτουν επιχειρησιακές συμφωνίες, χωρίς τη -θεωρητική έστω- συνδικαλιστική κάλυψη και προστασία των εκπροσώπων τους.

Προοδευτικά, η υπερίσχυση των επιχειρησιακών ΣΣΕ έναντι των κλαδικών και η μείωση των αποδοχών των μη καλυπτόμενων από κάποια ΣΣΕ εργαζομένων (κατώτατες αποδοχές) θα μεταφέρει το κέντρο άμυνας των εργαζομένων εκεί όπου εξ αντικειμένου είναι πιο αδύναμοι: στην επιχείρηση αρχικά ή στο ατομικό επίπεδο μεσοπρόθεσμα. Η τάση μετατόπισης της συλλογικής διαπραγμάτευσης στο κέντρο της επιχείρησης ενισχύεται και από την ουσιαστική απουσία και της παραμικρής προσδοκίας εξεύρεσης αξιοπρεπούς λύσης της συλλογικής διαφοράς στα πλαίσια ενός ανεξάρτητου θεσμού μεσολάβησης και διαιτησίας.

Άλλωστε, στο κείμενο αρκετών συλλογικών συμβάσεων συμφωνούνται ρυθμίσεις προώθησης κάθε είδους ευέλικτων μορφών απασχόλησης ή γενικότερα συρρίκνωσης των ατομικών εργασιακών δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα, ανεξάρτητα από το επίπεδο της διαπραγμάτευσης, δεν αποτελεί συχνό φαινόμενο η συνομολόγηση αντισταθμιστικών ρυθμίσεων προς εξισορρόπηση της επιδείνωσης ή της διατήρησης του ύψους των αποδοχών και των υπολοίπων παραμέτρων της εργασιακής σχέσης.

Β. 2012: έτος καμπή

Κατά συνέπεια, το έτος 2012 χαρακτηρίζεται πρώτον, από την έκρηξη του αριθμού των επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες εννεαπλασιάζονται σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και λειτουργούν ως μέσο απορρύθμισης των μισθολογικών και μη μισθολογικών όρων, είτε συνάπτονται από ένα συνδικάτο των εργαζομένων, είτε κυρίως από μια ένωση προσώπων. Δεύτερον, το τοπίο της συλλογικής ρύθμισης συνοδεύεται από μια σημαντική συρρίκνωση των κλαδικών και ομοιο-επαγγελματικών ΣΣΕ, τόσο σε αριθμό, όσο και σε έκταση εφαρμογής, άρα και από σπουδαία μείωση του ποσοστού κάλυψης των εργαζομένων που απασχολούνται στον κλάδο ή στο επάγγελμα.

Η συλλογική διαπραγμάτευση αυτή τη χρονιά ορόσημο κινείται μεταξύ: α) της «αποκέντρωσης» της διαπραγμάτευσης στο πεδίο της επιχείρησης, β) της «αυτοσύμβασης» του εργοδότη, αφού οι 8 στις 10 επιχειρησιακές ΣΣΕ συνάπτονται με την καρικατούρα εκπροσώπησης των εργαζομένων, την ένωση προσώπων, και πρακτικά λειτουργούν ως επικυρώσιμα τον εργοδοτικών εισηγήσεων και γ) της απειλής της ατομικής διαπραγμάτευσης που υποχρεώνει σχεδόν εκβιαστικά τα συνδικάτα σε συνομολόγηση με κάθε κόστος, ώστε να διατηρηθεί ζωντανός ο θεσμικός τους ρόλος και η συνδικαλιστική προοπτική.

Πρέπει να τονιστεί ότι, εφόσον παραμένει και ενισχύεται νομοθετικά  η αρχική νέο-φιλελεύθερη στόχευση της πλήρους απορρύθμισης και εξατομίκευσης της διαπραγμάτευσης των όρων εργασίας, η αποκέντρωση των συμβάσεων δεν αποτελεί παρά ένα ενδιάμεσο στάδιο στο δρόμο προς την κατάργηση της συλλογικής διαπραγμάτευσης.

Γ. Η διετία 2013-2014

Πράγματι, τις επόμενες δύο χρονιές, το 2013 και το 2014, ο αριθμός των επιχειρησιακών ΣΣΕ σημειώνει σπουδαία αριθμητική μείωση από τις 900 στις 540 και από εκεί στις 280. Η πιο σημαντική εξέλιξη αφορά στο μερίδιο των επιχειρησιακών ΣΣΕ που έχουν υπογραφεί από ενώσεις προσώπων, το οποίο -ενώ όπως προαναφέρθηκε αγγίζει το 80% το 2012- περιορίζεται στο 60% το 2013 και στο 48% το 2014.

Είναι προφανές ότι η εργοδοτική πλευρά δεν χρειάζεται τη φωτοτυπική λειτουργία της υπογραφής μιας ΣΣΕ με ένωση προσώπων (ή ακόμη και με σωματείο) για να μειώσει τις αποδοχές στα ελάχιστα νόμιμα όρια της ΕΓΣΣΕ, όπως αυτά καθορίστηκαν με τις νομοθετικές παρεμβάσεις το 2012, εφόσον αυτό μπορεί να γίνει κάλλιστα στο πλαίσιο της ατομικής σύμβασης εργασίας. Δύναται, όμως, να την αξιοποιήσει για έναν άλλο σκοπό.

Τα σπουδαιότερα από άποψη καινοτομίας στοιχεία που δεσπόζουν στο περιεχόμενο των ΣΣΕ που υπογράφονται το 2013 και το 2014, εκτός από την «επιδοματοποίηση» τμήματος των αποδοχών που επιτυγχάνεται με την μέθοδο –  αίρεση της «οικειοθελούς παροχής», είναι δύο: από τη μία, η εξατομίκευση των όρων της συλλογικής ρύθμισης και από την άλλη, η λειτουργία της ως μέσου για την απορρύθμιση του ατομικού εργατικού δικαίου. Και αυτή η εξέλιξη αποτελεί ένα καίριο πλήγμα στην εξισορροπητική προσπάθεια διατήρησης ή και αναβάθμισης των θεσμικών όρων της συλλογικής σύμβασης εργασίας στο πλαίσιο μιας συμφωνίας που περιλαμβάνει μειώσεις αποδοχών.

Ενόσω παραμένει ανενεργής η πρόβλεψη για κρατικό καθορισμό του ελάχιστου νομοθετημένου κατώτατου μισθού, παρατηρείται ότι το ενδιαφέρον της εργοδοτικής πλευράς για τη σύναψη μιας επιχειρησιακής ΣΣΕ εστιάζει, προοδευτικά ολοένα και περισσότερο, στην επίτευξη του στόχου της διάρρηξης των μη μισθολογικών όρων εργασίας και δια αυτής της μεθόδου στην απορρύθμιση της ατομικής εργατικής νομοθεσίας πέρα ακόμη και από τα όρια του νόμου. Απώτερος πολιτικός – ιδεολογικός στόχος αυτής της προσπάθειας είναι η ισοπέδωση του εργατικού φρονήματος, η απαξίωση κάθε έννοιας συναδελφικής αλληλεγγύης και ο οριστικός εκφυλισμός της συλλογικής σύμβασης σε ένα τυπικό, επικυρωτικό έγγραφο των εργοδοτικών επιθυμιών.

Σε πολλές επιχειρησιακές ΣΣΕ που συνάπτονται με ενώσεις προσώπων, αλλά και με εργατικά σωματεία, οι εργαζόμενοι υποχρεώνονται ή παρασύρονται στην συνομολόγηση ρυθμίσεων που αφενός κινούνται στο όριο της νομιμότητας και αφετέρου εξατομικεύουν τους όρους της συλλογικής ρύθμισης σε βάρος συναδέλφων και δη στη βάση υποκειμενικών κριτηρίων. Συγκεκριμένα, σημειώνονται τρία νέα φαινόμενα.

Άλλοτε επιδιώκεται η απενεργοποίηση της δικαστικής προστασίας που παρέχεται στα πλαίσια της τροποποιητικής καταγγελίας και της μονομερούς βλαπτικής μεταβολής των όρων εργασίας ή της εν γένει αντισυμβατικής συμπεριφοράς του εργοδότη. Ενίοτε συμφωνείται η εισαγωγή ευέλικτων μορφών απασχόλησης πέραν του ισχύοντος μνημονιακού νομικού πλαισίου («συλλογικές συμβάσεις-διαρρήκτης»). Τέλος, τρίτον, σε κάποιες άλλες, λιγότερες ασφαλώς, περιπτώσεις, στις «συλλογικές συμβάσεις-λαγός», είτε ανιχνεύονται ρυθμίσεις προπομποί μελλοντικών νομοθετικών παρεμβάσεων, συνήθως δυσμενών για την εργατική πλευρά, είτε, συχνότερα, τοποθετούνται σημάδια – οδηγίες προς το σύνολο της εργοδοτικής πλευράς, με άξονα την υιοθέτηση μιας συγκεκριμένης τακτικής ή στρατηγικής ως προς το περιεχόμενο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας (στο πλαίσιο συνήθως του ίδιου κλάδου οικονομικής δραστηριότητας).

Δ. Η τριετία 2015-2017

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2015-2017 επιβεβαιώνονται πολλές από τις υποθέσεις που είχαν διατυπωθεί νωρίτερα σχετικά με την εξέλιξη των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, εφόσον το νομοθετικό πλαίσιο θα διατηρούνταν σε κατάσταση απορρύθμισης, ενώ, παράλληλα, επιμένουν και εντείνονται πολλά από τα φαινόμενα που αναφέρθηκαν αμέσως πριν για την περίοδο 2010-2014.

Εκτός από τις δύο εθνικές γενικές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας των δύο πρώτων ετών, την τριετία 2015-2017 εξακολουθούν να συνάπτονται συλλογικές συμβάσεις εργασίας, ο αριθμός των οποίων εξακολουθεί την τάση αριθμητικής συρρίκνωσης που διαπιστώνεται μετά το 2014, ιδιαίτερα κατά το έτος 2017.

Στον πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνονται συγκριτικά οι ποσοτικές διαστάσεις της συλλογικής διαπραγμάτευσης σε όλα επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια των ετών 2010-2017:

Πίνακας 1. ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2010–2017

Πηγή: Υπουργείο Εργασίας. Επεξεργασία: Καψάλης Απόστολος (για το 2014, Τήκος Στάθης)
Σημ.: Χρονικό κριτήριο ταξινόμησης είναι η ημερομηνία ανάρτησης στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εργασίας.
* Οι 109 και 91 αντίστοιχα ΕΣΣΕ είναι πανομοιότυπες και συνάπτονται από το συνδικάτο Μετάλλου με εργοδότες σε ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες στον Ν. Πειραιά και Νήσων σε διαφορετικές ημερομηνίες εντός του 2010 και 2012 αντίστοιχα.
** 30 περίπου επιχειρησιακές ΣΣΕ υπογράφονται μεταξύ του τοπικού ομοιο-επαγγελματικού σωματείου και μεμονωμένους ξενοδόχους στον Νομό Ηρακλείου και άλλες 30 περίπου με ενώσεις προσώπων, οι οποίες, πιθανότατα, δεν θα είχαν συναφθεί, αν η τοπική εργοδοτική οργάνωση των ξενοδόχων δεν είχε αποφύγει να ανανεώσει την τοπική ομοιο-επαγγελματική ΣΣΕ.

Μετά την έξαρση της αύξησης των ετών 2011-2012, η τάση μείωσης του αριθμού των επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων διατηρείται σημαντική κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας. Από τις 544 επιχειρησιακές ΣΣΕ του έτους 2013, το 2014 συνάπτονται περίπου οι μισές (286) και από εκεί και πέρα μειώνονται περαιτέρω στις 263 και μόλις στις 213, για τα έτη 2015 και 2017 αντίστοιχα.

Η μικρή αύξηση που σημειώνεται από το 2015 στο 2016 στις 318 επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις ερμηνεύεται, κυρίως, από το γεγονός ότι πολλές από αυτές συνάπτονται αφενός μεταξύ του Συνδέσμου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Νομού Ηρακλείου και μεμονωμένων ξενοδοχειακών μονάδων εντός των ορίων του συγκεκριμένου Νομού και αφετέρου μεταξύ μεμονωμένων ξενοδοχειακών μονάδων και ενώσεων προσώπων στον ίδιο Νομό, οι οποίες συστήνονται μαζικά και σε μικρό χρονικό διάστημα στο πλαίσιο μιας συντονισμένης προσπάθειας διάρρηξης της συλλογικής διαπραγμάτευσης σε κλαδικό και σε τοπικό ομοιο-επαγγελματικό επίπεδο.

Ωστόσο, από τη μελέτη του συνόλου των επιχειρησιακών ΣΣΕ της τριετίας 2015-2017 προκύπτουν δύο βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Από τη μια, καταγράφεται σημαντικός βαθμός συρρίκνωσης του μεριδίου των συμβάσεων που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων στο σύνολο των επιχειρησιακών ΣΣΕ. Επαληθεύεται με αυτόν τον τρόπο η προαναφερθείσα υπόθεση εργασίας ότι ο αριθμός και το μερίδιο των συμβάσεων που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων θα μειώνονται, εφόσον στο πλαίσιο της ατομικής διαπραγμάτευσης, είναι εξίσου ευχερής ή και ευχερέστερη η υποβάθμιση των όρων και των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση. Όπως προκύπτει από τον ακόλουθο συγκριτικό πίνακα για την περίοδο 2011-2017, ενώ το 2012 οκτώ στις δέκα επιχειρησιακές ΣΣΕ υπογράφονται από ενώσεις προσώπων, την τελευταία διετία αυτό το φαινόμενο δεν αφορά παρά μόνο μία από τις τρεις επιχειρησιακές ΣΣΕ.

Πίνακας 2. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2011-2017

Πηγή: Υπουργείο Εργασίας, επεξεργασία Καψάλης Απόστολος (για το 2014, Τήκος Στάθης)
σημ.: Με κριτήριο την ημερομηνία ανάρτησης στην ιστοσελίδα του Υπουργείου

Από την άλλη, οι επιχειρησιακές ΣΣΕ, εκτός πολύ λίγων εξαιρέσεων, διατηρούν το χαρακτήρα ενός νόμιμου μηχανισμού υποβάθμισης των συνθηκών και κυρίως των όρων αμοιβής της εργασίας στους χώρους δουλειάς, μολονότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, στις οποίες το αντικείμενο των ΣΣΕ είναι αποκλειστικά θεσμικής φύσης, όπως είναι η εισαγωγή κανονισμού εργασίας ή η διευθέτηση του χρόνου εργασίας κοκ. Το γενικότερο αυτό συμπέρασμα προκύπτει από την ανάλυση των ειδικότερων παραμέτρων του περιεχομένου των επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων της τριετίας 2015-2017.

Πρώτον, πολύ συχνό είναι το φαινόμενο συνομολόγησης μηδενικών αυξήσεων και διατήρησης των αποδοχών, συνήθως στα μειωμένα -από προηγούμενη επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας- επίπεδα.

Δεύτερον, πολυάριθμες είναι οι περιπτώσεις επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων εργασίας που προβλέπουν μείωση των αποδοχών. Πρακτικά αυτή η εξέλιξη μπορεί να συμβεί, είτε με συγκεκριμένη αναφορά στο ακριβές ποσοστό της μείωσης των μικτών αποδοχών (συνήθως του βασικού και όχι του καταβαλλόμενου μισθού), το οποίο κυμαίνεται από -2,5% έως ακόμη και -40%, είτε με ευθεία παραπομπή στα ισχύοντα με βάση τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό. Στο σύνολο των επιχειρησιακών ΣΣΕ που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων την τριετία 2015-2017, οι έξι στις δέκα λειτουργούν ως μέσα αυτόματης συρρίκνωσης των αποδοχών στα κατώτατα νομοθετημένα όρια (76/123 ή 61,8% για το 2015, 62/104 ή 59,6% για το 2016 και 47/82 ή 57% για το 2017). Σε ό,τι αφορά τις αντίστοιχες περιπτώσεις ΣΣΕ που συνάπτονται από την πλευρά των σωματείων, μολονότι το οικείο μερίδιο είναι σαφώς πολύ μικρότερο, σημειώνει, ωστόσο, σημαντική αύξηση από το 5% το 2015 στο 9,9% το 2017.

Σε ελάχιστες περιπτώσεις η συρρίκνωση των αποδοχών γίνεται με άλλες μεθόδους, όπως, ενδεικτικά, με τη μη καταβολή ενός ολόκληρου μισθού, με την αναστολή καταβολής ενός επιδόματος ή με την κατάργηση ενός άλλου, όπως, ενδεικτικά, του επιδόματος γάμου ή του επιδόματος εξομάλυνσης.

Τρίτον, μολονότι ο κεντρικός μνημονιακός στόχος της εξατομίκευσης της διαπραγμάτευσης των όρων εργασίας έχει ικανοποιηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό έως το 2014 αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ικανοποιηθεί απόλυτα η δίψα της εργοδοτικής πλευράς για περαιτέρω αποδυνάμωση της συλλογικής διάστασης της ρύθμισης των εργασιακών σχέσεων στο επίπεδο της επιχείρησης.

Λίγες, ασφαλώς, αλλά ενδεικτικές του κλίματος αποσυλλογικοποίησης και αποδημοκρατισμού των χώρων δουλειάς, ορισμένες επιχειρησιακές ΣΣΕ περιλαμβάνουν άκρως ανησυχητικές διατυπώσεις σε βάρος συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων. Συμφωνείται, συγκεκριμένα, ότι οι βασικές αποδοχές για τους νεοεισερχόμενους θα καθοριστούν με ατομική διαπραγμάτευση με την εργοδοτική πλευρά, ενώ η ίδια διάταξη αφορά σε άλλες περιπτώσεις ΣΣΕ στο σύνολο των εργαζομένων της επιχείρησης, είτε για τον καθορισμό των βασικών αποδοχών, είτε για το ποσοστό μείωσης αυτών.

Τέταρτον, αυτή η άνιση μεταχείριση σε επίπεδο επιχείρησης με άξονα ομαδικές κατηγοριοποιήσεις εργαζομένων κατοχυρώνεται στο κείμενο αρκετών ΣΣΕ με κριτήρια όπως, ενδεικτικά: α) η διάκριση παλαιών και νέων εργαζομένων στη βάση μιας παλαιότερης ή μελλοντικής (νεοεισερχόμενοι εργαζόμενοι) ημερομηνίας αναφοράς, β) η ηλικία, συνήθως με βάση το 25^ο έτος της ηλικίας, γ) ο τομέας της επιχείρησης ή το αντικείμενο της παραγωγής, γ) η διάρκεια της εργασιακής σχέσης στην επιχείρηση.

Πέμπτον, σε έξι περιπτώσεις επιχειρησιακών ΣΣΕ την περίοδο 2015-2017, εκ των οποίων οι δύο συνάπτονται από σωματείο, εξακολουθεί το φαινόμενο να αναφέρονται ονομαστικά οι εργαζόμενοί της με το ακριβές ποσό των καταβαλλόμενων αποδοχών σε αυτούς.

Αντί επιλόγου

Η αποκέντρωση της συλλογικής διαπραγμάτευσης υποχωρεί την τριετία 2015-2017 στην Ελλάδα, όχι όμως προς όφελος της κλαδικής ή της ομοιο-επαγγελματικής, αλλά στα όρια της ατομικής -όπως και της εξατομικευμένης στο πλαίσιο ΣΣΕ- ρύθμισης των όρων και των συνθηκών εργασίας. Η εντατικοποίηση της τελευταίας διάστασης υποχρεώνει την εργατική πλευρά σε άτακτη υποχώρηση με σκοπό τη διάσωση θεσμικών κατακτήσεων παρελθόντων ετών, ωστόσο σε πολιτικό – συνδικαλιστικό επίπεδο, μάλλον πλήττεται συνολικά η εικόνα και η αξιοπιστία του συνδικαλισμού, παρά διατηρείται ζωντανή η προοπτική της συλλογικής άμυνας απέναντι στη νεοφιλελεύθερη καταιγίδα.

Η νέου είδους παράλληλη δυνατότητα απορρύθμισης του εργατικού δικαίου δια της συλλογικής σύμβασης, όταν ιδιαίτερα συνεπάγεται την εξατομίκευση των ρυθμίσεων και την άνιση αντιμετώπιση τμήματος των εργαζομένων ακόμη και στο εσωτερικό μιας επιχείρησης, σηματοδοτεί τη ραγδαία υποχώρηση των συλλογικών οραμάτων και τον ακρωτηριασμό της εργατικής αλληλεγγύης. Πλέον, το μέλλον των συνδικάτων δεν κινδυνεύει αποκλειστικά και μόνο επειδή η μέριμνα για την προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων και συμφερόντων σταματά στην πόρτα της επιχείρησης, αλλά, επιπλέον, γιατί πολλές φορές δεν κατορθώνει να φτάσει ούτε μέχρι σε αυτό το σημείο.

Η τάση γενίκευσης της φτωχοποίησης των μισθωτών και της αποδημοκρατικοποίησης των χώρων δουλειάς δεν αντιστρέφεται με τη σύναψη ορισμένων ΣΣΕ που διαφυλάσσουν κάποιες θεσμικές κατακτήσεις ή έστω αξιοπρεπείς αποδοχές, αλλά βάζουν από την πίσω πόρτα αξίες και τακτικές ξένες με τα γενεσιουργά συλλογικά οράματα του συνδικαλισμού, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς. Παράλληλα, διακρίνεται ορατός πλέον ο κίνδυνος να κατοχυρωθεί στα μάτια των νεότερων σε ηλικία εργαζομένων η αντίληψη ότι -εκτός από άγνωστη θεσμική λειτουργία σε ό,τι αφορά στη διαμόρφωση των όρων της απασχόλησης της συντριπτικής πλειοψηφίας εξ αυτών- η συλλογική διαπραγμάτευση δεν είναι παρά ένα μέσο περαιτέρω απορρύθμισης των εργασιακών τους σχέσεων.

Πηγή: Marginalia

Υποσημειώσεις

*Πηγή: marginalia.gr

Ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομικών Υποθέσεων Πιέρ Μοσκοβισί τόνισε ότι η Ελλάδα θα χρειαστεί μια νέα διευθέτηση με τους εταίρους και πιστωτές της, αφού τερματιστεί το πρόγραμμα στήριξης, προκειμένου να τηρηθούν οι «μεταρρυθμίσεις».

Αν και ο Μοσκοβισί, για να εξωραΐσει τα πράγματα, είπε ότι η «νέα συμφωνία» δεν πρέπει να είναι «μεταμφιεσμένο μνημόνιο», στην πραγματικότητα αυτό που περιγράφει είναι ένα μνημόνιο που το ονομάζει κατ’ ευφημισμό «συμφωνία».

Μια νέα συμφωνία μεταξύ της Ελλάδας και των Ευρωπαίων εταίρων και πιστωτών της προανήγγειλε ο Ευρωπαίος επίτροπος Οικονομικές και Δημοσιονομικές Υποθέσεις, Πιέρ Μοσκοβισί.

Όπως τόνισε μιλώντας στο Peterson Institute of International Affairs στην Ουάσινγκτον, ο κ. Μοσκοβισί, θα χρειαστεί «μια συμφωνία που θα υποστηρίζει τη συνέχιση της εφαρμογής των μεταρρυθμίσεων που έχουν υιοθετηθεί, καθώς και τη συνέχιση της ορθής δημοσιονομικής πολιτικής».

Ωστόσο, ξεκαθάρισε πως δεν θα πρέπει να είναι ένα «μεταμφιεσμένο νέο πρόγραμμα». «Αυτό που θέλουμε, είναι να γίνει η Ελλάδα μια κανονική οικονομία πάλι, πλήρως υπεύθυνη για τις δικές της υποθέσεις, και σταθερά αγκυροβολημένη στην καρδιά της ευρωζώνης» συμπλήρωσε.

Παράλληλα, ο κ. Μοσκοβισί, επανέλαβε πως η χώρα μας θα πρέπει να ολοκληρώσει και άλλες προϋποθέσεις, πέραν της συμφωνίας με τους πιστωτές, όπως η ολοκλήρωση της τέταρτης αξιολόγησης και ένα νέο αναπτυξιακό σχέδιο για τη χώρα με στόχο τη δημιουργία θέσεων εργασίας, μέσα από την περαιτέρω «ευελιξία» και την ολοκληρωτική απορρύθμιση της αγοράς εργασίας.

Πηγή: iskra.gr

-του Παναγιώτη Θεοδωρόπουλου

Υπάρχει μια κατηγορία Ελλήνων που δεν τους άγγιξε η κρίση. Για την ακρίβεια δεν τους ακούμπησε. Σωστά μαντέψατε. Πρόκειται για τους Έλληνες εφοπλιστές. Το ελληνικό εφοπλιστικό κεφάλαιο, παρά την οικονομική κρίση, με στόλο αξίας 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων, βρίσκεται στην πρώτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη των εμπορικών στόλων όλου του κόσμου. Το ακολουθούν οι εφοπλιστές της Ιαπωνίας, της Κίνας και των ΗΠΑ. Τα παραπάνω αναφέρονται σε δημοσίευμα της Γερμανικής εφημερίδας «Die Welt», η οποία επικαλείται  τα πρόσφατα στοιχεία πλοίων της «Vesselsvalue».

Οι Έλληνες εφοπλιστές την περίοδο της κρίσης κράτησαν την πρώτη θέση στην ιδιοκτησία πλοίων. Διέθεταν τα κεφάλαια για να κάνουν αγορές την ώρα που εφοπλιστές άλλων χωρών ξεπουλούσαν, ενώ «κατασκεύασαν» και νέα πλοία κυρίως στα ναυπηγεία της Σαγκάης στην Κίνα.

Ενδεικτικά μόνο στο πρώτο τρίμηνο του 2018, στο σύνολο των 414 μεταχειρισμένων ποντοπόρων πλοίων τα οποία πουλήθηκαν, οι Έλληνες πλοιοκτήτες πήραν και πάλι την πρώτη θέση μεταξύ των αγοραστών. Έδωσαν 900 εκατομμύρια δολάρια για να αγοράσουν 67 ποντοπόρα, σύμφωνα με υπολογισμούς του ναυλομεσιτικού οίκου Allied Shipbroking. Συγκεκριμένα αγόρασαν 45 φορτηγά πλοία, 15 δεξαμενόπλοια, 6 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων και ένα μεταφοράς υγροποιημένου αερίου.

Έχουν κεφάλαια λοιπόν και επενδύουν. Στα «ένδοξα» ελληνόκτητα πλοία, υψώνονται σημαίες 48 κρατών. Τα κέρδη και το ρευστό καταλήγει όμως σε μια χούφτα Ελλήνων εφοπλιστών. Μάλιστα  ορισμένοι εξ’ αυτών καταγράφονται στις λίστες με τους πλουσιότερους κεφαλαιοκράτες της γης.  Το εφοπλιστικό κεφάλαιο από τη φύση του, κυνηγά και δημιουργεί φορολογικούς παραδείσους όπου γης. Φτιάχνει off – shore εταιρείες και μετακινεί τα κεφάλαια του, αποφεύγοντας με εκατοντάδες «παράθυρα» και τρόπους τη φορολόγηση του. 

Όμως για τους Έλληνες εφοπλιστές υπάρχει διπλός «παράδεισος».  Ο πρώτος είναι αυτός των διάφορων «νήσων» (τα νησιά Τζέρσεϊ και Γκέρνσεϊ, οι Βερμούδες, οι Βρετανικές Παρθένοι Νήσοι, ο Μαυρίκιος, οι Κέιμαν Νήσοι, η Νήσος του Μαν, η νήσος Νέβις, το Νιούε κ.α) του πλανήτη.  Ο δεύτερος είναι ο «τόπος» τους. Η Ελλάδα. Όπου με την συνδρομή όλων των κυβερνήσεων από τη δεκαετία του 60 μέχρι και σήμερα έχει διαμορφωθεί ένα σκανδαλώδες καθεστώς φορολόγησης υπέρ του εφοπλιστικού κεφαλαίου. Όλα νόμιμα! Με αυτό τον τρόπο ο ελληνικός εφοπλισμός, έχει πάντα ρευστό από τα αφορολόγητα κέρδη του, μπορεί να αγοράζει πλοία και να γιγαντώνει το στόλο του. 

Για πάνω από μισό αιώνα οι Έλληνες εφοπλιστές, βρίσκονται σε φορολογικό απυρόβλητο. Κάτω από αυτές τις συνθήκες χτίστηκε το ελληνικό «εφοπλιστικό θαύμα». Με αυτό το καθεστώς θησαυρίζει, την ίδια ώρα που ο εργαζόμενος ελληνικός λαός, πνιγμένος από τα μνημόνια βυθίζεται στη φτώχεια. 

Μπορεί μέσω των μνημονίων να επιβλήθηκαν εκατοντάδες νόμοι, να καταργήθηκαν άλλοι τόσοι και να επιβλήθηκαν φόροι ακόμα και στον αέρα που αναπνέουμε αλλά υπήρξαν και δύο νόμοι που δεν τους άγγιξε καμιά μνημονιακή κυβέρνηση, ούτε καν οι δανειστές του «κουαρτέτου»…

Πρόκειται για τους νόμους 2687/53 και 27/1975 που βρίσκονται σε ισχύ,  και στους οποίους σχεδόν σε κάθε άρθρο τους περιλαμβάνεται και από μια φοροαπαλλαγή. Σε κάθε κρατικό προϋπολογισμό, ακόμα τους μνημονιακούς οι 56 διατάξεις των συγκεκριμένων νόμων που προσφέρουν φοροαπαλλαγές στους εφοπλιστές, αντιγράφονται μονότονα -ή συμπληρώνονται προς το ευνοϊκότερο – διαιωνίζοντας μια προκλητική «ασυλία».

Η μακρά λίστα της φοροασυλίας…

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν να καταγράφουμε, ορισμένες από τις πιο κραυγαλέες.

Σκανδαλώδες είναι για παράδειγμα το καθεστώς φορολόγησης, κατά το οποίο οι εφοπλιστές δεν φορολογούνται με βάση τους τζίρους τους ή τα κέρδη τους, αλλά με βάση την χωρητικότητα του πλοίου!

Συγκεκριμένα στο άρθρο (2) του νόμου 27/1975 αναφέρεται ρητώς «Ο κατά τας διατάξεις του παρόντος νόμου επιβαλλόμενος φόρος εξαντλεί πάσαν υποχρέωσιν του πλοιοκτήτου, ως και του μετόχου ή εταίρου ημεδαπής ή αλλοδαπής εταιρείας οιουδήποτε τύπου εκ φόρου εισοδήματος, καθ’ όσον αφορά εις τα κέρδη, τα οποία προκύπτουν εκ της εκμεταλλεύσεως πλοίων». Δηλαδή είτε βγάζουν 1 εκ. ευρώ είτε 1 δις ευρώ, πληρώνουν τον ίδιο φόρο!

Επίσης …οι «πατριώτες» εφοπλιστές μέσω των δύο νόμων, απαλλάσσονται:

— Από κάθε φόρο, τέλος ή εισφορά ή κρατήσεις υπέρ του δημοσίου ή κάποιου τρίτου το εισόδημα που αποκτάται από γραφεία ή υποκαταστήματα αλλοδαπών ναυτιλιακών επιχειρήσεων που εγκαθίστανται στην Ελλάδα

— Από οποιοδήποτε φόρο εισοδήματος

— Από τον φόρο εισοδήματος (των καθαρών κερδών) ή μερισμάτων κάθε ημεδαπής ή αλλοδαπής εταιρείας που εκτός από τα πλοία έχει κι άλλες εκμεταλλεύσεις

— Απαλλάσσονται από τα κέρδη αν πουλήσουν ένα πλοίο,

— Απαλλάσσονται από τα έσοδα αν εισπράξουν ασφαλιστική αποζημίωση για ένα πλοίο,

— Απαλλάσσονται από τα κέρδη των ναυτιλιακών τους επιχειρήσεων,

— Απαλλάσσονται ακόμα και από τα παράβολα για τα έγγραφα με τα οποία διανέμουν τα κέρδη τους (!),

— Απαλλάσσονται μέχρι και από φόρο κληρονομιάς (!), αφού, σύμφωνα με το άρθρο 29, οι εφοπλιστές έχουν επιτύχει την «απαλλαγήν εκ του φόρου κληρονομιών επί πλοίων, μετοχών ή μεριδίων ημεδαπών ή αλλοδαπών εταιρειών πλοιοκτητριών πλοίων, καλύπτουσαι εφεξής άπαντα τα άνω των 1.500 κόρων ολικής χωρητικότητος πλοία»!

— Απολαμβάνουν 100% φοροαπαλλαγή επενδύσεων ναυπήγησης και επισκευής παραδοσιακών σκαφών για επενδύσεις πάνω από 150.000 ευρώ φοροαπαλλαγή του εισοδήματος που αποκτάται από εταιρεία επενδύσεων στην ποντοπόρο ναυτιλία καθώς και το εισόδημα των κατόχων μερισμάτων

— Απαλλάσσονται ακόμα και τα δάνεια αλλά και οι καταθέσεις των μετόχων.

Απαλλαγές για τους εφοπλιστές ανεργία για τους ναυτικούς

Η μαγική λέξη λοιπόν είναι απαλλάσσονται!!! Οι φοροαπαλλαγές αφορούν αφενός στα ίδια τα πλοία και αφετέρου στους δικαιούχους (δηλαδή πλοιοκτήτες, ναυτιλιακές επιχειρήσεις κλπ.).

Αυτό το προκλητικό καθεστώς, από πολιτικό προσωπικό που στέκεται «σούζα» μπροστά στο σκληρότερο ομολογουμένως κεφάλαιο, δικαιολογείται με την …καραμέλα της «υιοθέτησης» ελληνικής σημαίας και άρα και ελληνικών πληρωμάτων από τους εφοπλιστές για να έρθουν έσοδα στη χώρα και να μειωθεί η ανεργία.

Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική. Όπως προείπαμε τα πλοία τα Ελλήνων εφοπλιστών φέρουν 48 σημαίες διαφορετικών κρατών! 

Όσο για τη διατήρηση της θέσης των Ελλήνων Ναυτικών, αυτό μοιάζει περισσότερο με ανέκδοτο, αφού τα νούμερα είναι αμείλικτα. Σήμερα στην Ελλάδα υπάρχουν περίπου 15.000 Έλληνες εν ενεργεία ναυτικοί, ενώ το 2008 ήταν 35.000 και το 1980 100.000! Ειδικότερα μέσα στην κρίση ο ναυτικός κλάδος γνώρισε τεράστια ανεργία, αφού τα αφεντικά επέλεξαν φτηνότερα πληρώματα άλλων χωρών, ακόμα πιο φτωχών.  

Βέβαια η μείωση των θέσεων εργασίας δεν οφείλεται στην ανά τον κόσμο ύπαρξη αλλοδαπών ναυτικών αλλά στην αχαλίνωτη διάθεση των εφοπλιστών να αυξήσουν την κερδοφορία τους, μειώνοντας ακόμα περισσότερο την τιμή της εργατικής δύναμης. 

Η κατάσταση για τους Έλληνες ναυτικούς σήμερα είναι τραγική με το ασφαλιστικό ταμείο τους (ΝΑΤ), να βρίσκεται στα όρια της χρεωκοπίας και να συντηρείται από τον κρατικό προϋπολογισμό. Οι μειώσει των εσόδων εξαιτίας της ανεργίας από τη μια πλευρά και τα τεράστια «φέσια» των απλήρωτων εισφορών που άφησαν πίσω τους τα «πατριωτάκια» μας οι εφοπλιστές δημιούργησαν το «ναυάγιο»…

Η κατάργηση μιας φοροαπαλλαγής θα ήταν αρκετή για… 

Για κερασάκι στην τούρτα αφήσαμε μια τελευταία φοροαπαλλαγή που απολαμβάνει το εφοπλιστικό κεφάλαιο. Την ίδια που ακόμα και στα νησιά της χώρας αυξήθηκε ο ΦΠΑ, οι εφοπλιστές απολαμβάνουν απαλλαγή από ΦΠΑ των αγορών προϊόντων στην Ελλάδα που προορίζονται για τις τροφοδοσίες των πλοίων τους. 

Μάλιστα έχει υπολογιστεί ότι μόνο και μόνα αυτή η φοροαπαλλαγή αν καταργηθεί το κράτος θα είχε έσοδα πάνω από 5 δις. ευρώ! Πρόκειται για χρήματα που θα αρκούσαν ακόμα για να καλύψουν τα «πρωτογενή πλεονάσματα» που ζητούν οι δανειστές χωρίς να χρειαστεί να περικοπούν συντάξεις και να μειωθεί το αφορολόγητο!!!

Αλλά η κυβέρνηση Τσίπρα, όπως και όλες οι προηγούμενες δεν πρόκειται να εξαναγκάσουν τα «πατριωτάκια» τους να συνεισφέρουν στα κρατικά έσοδα. Γι’ αυτά υπάρχει το πόπολο…

Πηγή: imerodromos.gr

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε η απεργιακή συγκέντρωση της ΠΕΝΕΝ στις 19/4/2018 στο λιμάνι του Πειραιά στο Ε/Γ-Ο/Γ πλοίο «Ελευθέριος Βενιζέλος».

Ο Πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ ενημέρωσε τον κλάδο σχετικά με την εξέλιξη της απεργίας τονίζοντας ότι αυτή σημειώνει εξαιρετική επιτυχία σε Πανελλαδική κλίμακα γεγονός που δείχνει την αγωνιστική διάθεση όλων των Ναυτεργατών να παλέψουν με μεγαλύτερη αποφασιστικότητα για την επίλυση των ώριμων και δίκαιων αιτημάτων τους.

Υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση και ειδικότερα ο αρμόδιος Υπουργός Ε.Ν. Π. Κουρουμπλής προσπαθεί με επικοινωνιακά τεχνάσματα για άλλη μια φορά να εξαπατήσει την κοινή γνώμη αφού σε δηλώσεις του καταφέρεται ενάντια στην απεργία θεωρώντας την ως αδικαιολόγητη, ότι δήθεν έχει λύσει όλα τα αιτήματα των Ναυτεργατών, εκφράζει την απορία γιατί συνεχίζεται η απεργία και ταυτόχρονα επιχειρεί με άθλιο προβοκατόρικο τρόπο να αναθερμάνει τον κοινωνικό αυτοματισμό χρησιμοποιώντας για τον σκοπό αυτό έναν γνωστό μηχανισμό προσώπων και φορέων της Κρήτης οι οποίοι συστηματικά στοχοποιούν τους Ναυτεργατικούς αγώνες και μεθοδεύουν την υπονόμευση των δίκαιων κινητοποιήσεών μας.

Στην πραγματικότητα με τις δηλώσεις αυτές ο Υπουργός Ε.Ν. ταυτίζεται πλήρως με τους προγενέστερους Υπουργούς Ε.Ν. του συστημικού μπλοκ Ν.Δ – ΠΑΣΟΚ, χρησιμοποιεί τις ίδιες απαράδεκτες μεθόδους οι οποίες έχουν ως κατάληξη το χτύπημα των εργατικών αγώνων, την δυσφήμηση και την απαξίωσή τους.

Όλα αυτά προκειμένου να καλύψει την βαθιά αντεργατική – αντιλαϊκή κυβερνητική πολιτική και να παράσχει νέα προνόμια στο εφοπλιστικό κεφάλαιο με το οποίο συμπορεύεται για την ενίσχυση της κερδοφορίας τους.

Πρόκειται για μια πολιτική η οποία χτυπάει αδίστακτα τα δικαιώματα και τις κατακτήσεις των Ναυτεργατών και παράλληλα υιοθετεί, ενσωματώνει και εφαρμόζει τις εφοπλιστικές αξιώσεις και υπηρετεί παντοιοτρόπως τα δικά τους συμφέροντα.

Η απάντησή μας στις θρασύτατες δηλώσεις του είναι ότι απορρίπτουμε την ψευδολογία, την κοροϊδία, τους εκβιασμούς και τις πιέσεις, η γραμμή είναι αυτή της σύγκρουσης και της ανατροπής αυτής της αντιλαϊκής πολιτικής. Σε αυτόν τον στόχο δεν θα παρεκκλίνουμε στο ελάχιστο. Η προπαγάνδα και οι πιέσεις της κυβέρνησης τουλάχιστον σε ότι αφορά την ΠΕΝΕΝ θα πέσουν και αυτή την φορά στο κενό.

Σχετικά με το αγωνιστικό και διεκδικητικό μας πλαίσιο θέλουμε να σημειώσουμε τα παρακάτω:

• Στην απαίτησή μας για κατάργηση των εγκριτικών πράξεων, του νόμου 4150/2013, των νομοθετικών διατάξεων για τις επιχειρησιακές συμβάσεις και το απεργοσπαστικό πλοίο μετά την παρέλευση του 3ημέρου της απεργίας, ο λαλίστατος Υπουργός αρνείται να αναφέρει και το παραμικρό.
• Σχετικά με την νέα επίθεση και τις περικοπές της σύνταξης τόσο των νέων όσο και των παλιών συντάξεων στις οποίες επέρχονται νέες δραματικές μειώσεις, επίσης δεν ψελλίζει ούτε λέξη.
• Για το μεγάλο πρόβλημα της απασχόλησης, της προστασίας των ανέργων, επίσης ο Υπουργός Ε.Ν. ακολουθεί τον δρόμο της ένοχης σιωπής.
• Στο κεφαλαιώδες ζήτημα των ΣΣΕ όπου είναι καθηλωμένοι οι μισθοί στα επίπεδα του 2010, ο ίδιος κατ’ εντολή των εφοπλιστών έχει αναλάβει τον βρώμικο ρόλο να τις υπονομεύσει και να τις απαξιώσει.

Όλα τα παραπάνω αποδεικνύουν ότι η εξαπάτηση που επιχειρεί ο Υπουργός Ε.Ν, εκμεταλλευόμενος την προβολή του από τα κατεστημένα – συστημικά ΜΜΕ, δεν πρόκειται να περάσει στον λαό, στους εργαζόμενους και στον Ναυτεργατικό μας κόσμο ο οποίος έχει πικρή πείρα από ανακόλουθη, αναξιόπιστη και ενίοτε μαύρη κυβερνητική προπαγάνδα που επιχειρεί να κάνει το άσπρο – μαύρο…..

Στην συνέχεια ο Πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ κατήγγειλε την προσπάθεια των δυνάμεων του εργοδοτικού – κυβερνητικού συνδικαλισμού οι οποίοι για πολλοστή φορά αναδείχνουν αποσπασματικά επιμέρους προβλήματα, διαχωρίζουν το ενιαίο διεκδικητικό πλαίσιο και προσπαθούν να επικεντρώσουν σε μεμονωμένο αίτημα και με τον τρόπο αυτό καλλιεργούν την σύγχυση, τον αποπροσανατολισμό, την ηττοπάθεια και τελικά την υπονόμευση των αγωνιστικών κινητοποιήσεων και των απεργιακών αγώνων.

Ευθύνη έχουν και οι δυνάμεις του ΠΑΜΕ (ΠΕΜΕΝ – ΠΕΕΜΑΓΕΝ – Στέφενσων) οι οποίες από την μια κόπτονται για την πάλη και την αγωνιστική διεκδίκηση και από την άλλη αρνούνται ακόμη και την πραγματοποίηση συγκέντρωσης των απεργών στον Πειραιά και σε άλλα λιμάνια και παράλληλα αφήνουν συνειδητά και σκόπιμα έξω από τις κινητοποιήσεις το μεγάλο τμήμα των Ναυτεργατών στην ποντοπόρο ναυτιλία.

Η ΠΕΝΕΝ παρά τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες τόσο πριν όσο και στην διάρκεια αυτής της απεργίας προετοίμασε, οργάνωσε και ενημέρωσε διεξοδικά τον κλάδο και εκατοντάδες άλλους Ναυτεργάτες για την ανάγκη της συσπείρωσης, της οργάνωσης, της περιφρούρησης και της κλιμάκωσης του απεργιακού αγώνα.

Στην σημερινή συγκέντρωση στέλνουμε ένα αγωνιστικό μήνυμα σε όλον τον Ναυτεργατικό κόσμο και τον καλούμε να συνεχίσουμε αυτόν τον αγώνα και να τον κλιμακώσουμε με νέα 24ωρη απεργία παίρνοντας παράλληλα ενισχυμένα μέτρα για την καλύτερη οργάνωση και επιτυχία της απεργίας.

Η Διοίκηση της ΠΕΝΕΝ