του Μιχάλη Χονδροκούκη

Την περίοδο που διανύουμε οι συζητήσεις για τη συγκρότηση ενός Μετώπου είναι πάρα πολλές. Όλοι αναγνωρίζουν ότι υπάρχει ανάγκη σύμπραξης με άλλους, προκειμένου να δημιουργηθεί ένας ισχυρός μετωπικός σχηματισμός που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς και έμπνευσης του λαού, ικανός να αντιπαρατεθεί με νικηφόρα προοπτική ενάντια στις καθεστωτικές ευρωατλαντικές πολιτικές δυνάμεις. Το πρόβλημα είναι ότι κατά την προσπάθεια συγκρότησης του Μετώπου προκύπτουν κρίσιμες διαφωνίες, οι οποίες χωρίζονται σε δύο βασικές κατηγορίες:

1) διαφωνίες για τον πολιτικό χαρακτήρα του Μετώπου και

2) διαφωνίες για τους όρους λειτουργίας και οργάνωσης του Μετώπου.

Οι διαφωνίες για το χαρακτήρα του Μετώπου ανάγονται σε διαφωνίες ιδεολογικές. Η αντιπαράθεση συνήθως γίνεται α) για το κύριο πρόταγμα και το ελάχιστο αναγκαίο πρόγραμμα με βάση τα οποία συγκροτείται το Μέτωπο και β) για το αν το πρόταγμα και το πρόγραμμα είναι πραγματικοί στόχοι ή μόνο αιτήματα ζύμωσης. Όλα αυτά καθορίζουν με τη σειρά τους και την ευρύτητα της απεύθυνσης, δηλαδή τα κοινωνικά στρώματα που επιδιώκεται να συμμαχήσουν με την εργατική τάξη και φυσικά τον ελάχιστο βαθμό συνειδητοποίησης που κρίνεται αναγκαίος για συστράτευση στο σημερινό αγώνα. Άλλοι θέτουν ως κύριο τη διεκδίκηση της εθνικής ανεξαρτησίας και της λαϊκής κυριαρχίας με κεντρικό σχεδιασμό της παραγωγής για τις ανάγκες του λαού, ως απαραίτητο βήμα του αγώνα για ανασυγκρότηση των επαναστατικών δυνάμεων στην προοπτική του σοσιαλισμού και άλλοι θέτουν ως στόχο άμεσα την ανατροπή του καπιταλισμού. Όπως είναι κατανοητό, η πρώτη αντίληψη απευθύνεται και επιδιώκει να συμπεριλάβει όλα τα καταπιεζόμενα λαϊκά στρώματα στη βάση της συνειδητοποίησης των πρώτων  άμεσων μέτρων για την ικανοποίηση των πιο επειγουσών αναγκών τους, ενώ η δεύτερη απευθύνεται σε όσους είναι πεισμένοι για την ανατροπή του καπιταλισμού και είναι υπέρ του σοσιαλισμού, δηλαδή τους κομμουνιστές, ή επιδιώκει-απαιτεί να μεταμορφωθούν δια μιας σε κομμουνιστές όλοι όσοι μέχρι σήμερα βρίσκονται στην απόγνωση, απογοητευμένοι από την «προδοσία» του ρεφορμισμού.

Οι διαφωνίες για τους όρους λειτουργίας κατά κύριο λόγο ανάγονται στις διαφορετικές προτεραιότητες της κάθε οργάνωσης και την αντίληψη-προσδοκία της καθεμιάς για το ρόλο που θεωρεί ότι της αναλογεί στη συγκυρία και το μέλλον (φυσικά και αυτές οι διαφωνίες έχουν ιδεολογικές ρίζες, ωστόσο ενδέχεται και να προκύπτει η ιδεολογικοποίηση των διαφορών εκ των υστέρων). Για άλλους προτεραιότητα είναι οι δημοκρατικές διαδικασίες και για άλλους είναι ο έλεγχος κάθε κίνησης. Άλλοι θεωρούν ότι συμπράττουν για τη δημιουργία ενός μετωπικού προπλάσματος που αργότερα θα οδηγήσει και στην ανάπτυξη ενός νέου πολιτικού φορέα, ενώ άλλοι θεωρούν ότι ο δικός τους φορέας είναι και θα είναι. Συνεπώς, οι πρώτοι επιδιώκουν την πιο δημοκρατική λειτουργία και τη συνδιαμόρφωση, ενώ οι δεύτεροι επιδιώκουν να ελέγχουν κάθε εξέλιξη, από την έναρξη έως τη διάλυση του όποιου μετωπικού εγχειρήματος, και τοποθετούν τους συνεργαζόμενους σε θέση «διακοσμητική».  

Έχοντας ξεκαθαρίσει τα παραπάνω, οφείλουμε να τονίσουμε ότι και οι ίδιες οι συζητήσεις για το Μέτωπο διακρίνονται σε κατηγορίες, ανάλογα με το ποιος παίρνει την πρωτοβουλία διοργάνωσης της συζήτησης. Παρακάτω παρουσιάζονται δύο χαρακτηριστικά παραδείγματα, χωρίς να εξαντλούν φυσικά την πληθώρα των κατηγοριών και των υποπεριπτώσεων:

α) Συζητήσεις μόνο για να πείσουν ότι υπάρχει πρόθεση για συγκρότηση Μετώπου. Τέτοιες συζητήσεις διοργανώνονται από την κυρίαρχη τάση εντός μιας οργάνωσης ή την κυρίαρχη οργάνωση εντός ενός μετωπικού σχήματος. Εδώ η ηγετική ομάδα αποπειράται να πείσει τόσο τους έξω όσο και τη βάση της ότι έχει κάθε πρόθεση να κάνει Μέτωπο. Αυτές οι συζητήσεις καταλήγουν κατά κανόνα στην εξής ακολουθία: 1) δελτίο τύπου που δημοσιεύει το γεγονός της συζήτησης (ανεξάρτητα εάν έχει επιτευχθεί συμφωνία ή όχι), 2) μία δεύτερη συνάντηση για οργάνωση των επόμενων πρακτικών βημάτων, 3) μια κάποια δράση που δίνει αντικειμενική ύπαρξη στη μετωπική σύμπραξη (συχνά ένα πανό σε κάποια πορεία) και 4) …σιγή ασυρμάτου μέχρι το επόμενο κάλεσμα της ίδιας ηγεσίας για συγκρότηση Μετώπου με αφορμή κάποιο άλλο ζήτημα ή και το ίδιο (!), σαν να μην είχε υπάρξει ποτέ κάποιο προηγούμενο εγχείρημα και κάποια αποτίμησή του.

β) Συζητήσεις για να «επανενεργοποιήσουν» την αποφασισμένη στα χαρτιά μετωπική πολιτική, που όμως δεν εφαρμόζεται από κάποια σεχταριστική ηγεσία. Τέτοιες συζητήσεις διοργανώνονται είτε από τη μειοψηφική τάση εντός μιας οργάνωσης (με κάποια σχετική αυτοτέλεια) είτε από τη μειοψηφούσα οργάνωση εντός ενός μετωπικού σχήματος ή από τους ανεξάρτητους που συμμετέχουν σε μετωπικό σχήμα. Εδώ, τουλάχιστον στις μέρες μας, η ομάδα που παίρνει την πρωτοβουλία συνήθως έχει ειλικρινή πρόθεση να προωθήσει τη συγκρότηση του Μετώπου, όμως δεν έχει και την πρόθεση να έρθει σε ρήξη με την ηγεσία και συνήθως έχει σοβαρές αυταπάτες για τη δυνατότητα αλλαγής των συσχετισμών. Ρήξη με την ηγεσία σημαίνει ότι τα μέλη που διαφωνούν δε θα καμφθούν, ανάγοντας σε προτεραιότητα την ύπαρξή τους υπό τη σκέπη του «μεγάλου μαγαζιού». Εάν είναι ειλικρινής η αγωνία για τη συγκρότηση του Μετώπου και η εκτίμηση για την κρισιμότητά του, τότε αυτοί που παίρνουν την πρωτοβουλία να ανοίξουν τη συζήτηση για το Μέτωπο πρέπει να έχουν την αποφασιστικότητα να κόψουν και τον ομφάλιο λώρο… εάν φυσικά δεν έχουν τους συσχετισμούς για εσωτερική αλλαγή ή δε διαφαίνεται στο εγγύς μέλλον προοπτική αλλαγής των συσχετισμών υπέρ τους. Εάν δεν έχουν ξεκαθαρίσει τη θέση τους για το μέχρι που μπορούν να φτάσουν, σημαίνει συνήθως ότι δεν είναι διατεθειμένοι να έρθουν σε ρήξη.  Αυτές οι συζητήσεις για το Μέτωπο καταλήγουν μέχρι στιγμής στην εξής ακολουθία: 1) συζήτηση προβληματισμού που καταλήγει στη δημιουργία ενός ανοιχτού σχήματος περαιτέρω προβληματισμού, 2) το ανοιχτό σχήμα λειτουργεί για ένα διάστημα (καλεί σε κινητοποιήσεις, διατυπώνει θέσεις για ζητήματα της επικαιρότητας) και οι συμμετέχοντες δραστηριοποιούνται παράλληλα και στον πολιτικό φορέα που ανήκουν, 3) αργά ή γρήγορα αυτή η ταυτόχρονη ύπαρξη σε δύο συλλογικότητες που διαφωνούν στο κρίσιμο ζήτημα του Μετώπου οδηγεί σε δυσλειτουργία το ανοιχτό σχήμα προβληματισμού και τελικά 4) με κάποιο τρόπο προκύπτει άδοξα ο τερματισμός του εγχειρήματος.

Αυτό συμβαίνει νομοτελειακά, διότι δεν μπορείς να πατάς σε δύο βάρκες με διαφορετική πορεία· σύντομα έρχεται η ώρα της επιλογής και όποιος δεν είναι σίγουρος για την πορεία που θέλει να ακολουθήσει… πηδά στα γρήγορα στη μεγαλύτερη «βάρκα».  

Συμπερασματικά

Όσοι θεωρούν ότι σήμερα αποτελεί κρίσιμο καθήκον η συγκρότηση του Μετώπου (ανεξάρτητα της διαφωνίας για το χαρακτήρα του), όσοι πιστεύουν ότι η συζήτηση για το Μέτωπο δεν πρέπει να σταματήσει μέχρι να δώσει καρπούς, οφείλουν να επιδιώκουν και τη διασφάλιση ουσιαστικών όρων για τη διεξαγωγή αυτής της συζήτησης.

- Ουσιαστικός όρος είναι η ειλικρίνεια των συμμετεχόντων σχετικά με την προτεραιότητά τους μεταξύ «κομματικής στέγης» και προώθησης του Μετώπου.

- Ουσιαστικός όρος είναι η εξασφάλιση δημοκρατικών διαδικασιών που εγγυώνται τον αλληλοσεβασμό και αποκλείουν το καπέλωμα.

Όταν οι συζητήσεις δεν έχουν ξεκαθαρισμένα τα παραπάνω, μόνο νέα προβλήματα γεννούν, περιπλέκοντας μια ήδη πολύ δύσκολή κατάσταση. Ας μην υπονομεύουμε την προσπάθεια συγκρότησης του Μετώπου, «καίγοντας» και αυτό και τους αγωνιστές κάθε οργάνωσης που αγωνιούν, με εγγενώς θνησιγενή εγχειρήματα. Οι ξεκαθαρισμένες προθέσεις μπορεί αρχικά να δημιουργήσουν «μαγκώματα», όμως σε βάθος χρόνου θα βοηθήσουν στη διαμόρφωση πιο σίγουρων βημάτων.

πηγη: kordatos.org