Δημήτρης Σταμούλης

Αύξηση κατώτατου μισθού

Με βαρύγδουπο τρόπο η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ παρουσίασε την αύξηση του κατώτατου μισθού και την κατάργηση του υποκατώτατου μισθού από 1 Φεβρουαρίου. Ο κατώτατος μισθός αυξάνεται σε 650 ευρώ (μεικτά) από 586,08 ευρώ (αύξηση 11%), ενώ το κατώτατο ημερομίσθιο αυξάνεται στα 29,04€ ευρώ (μεικτά), από 26,18 ευρώ. Η αύξηση για όσους εργάζονταν με τον υποκατώτατο φτάνει στο 27%. Ανάλογα αυξάνονται οι τριετίες, το επίδομα ανεργίας (400 ευρώ) και συνολικά 24 επιδόματα.

Οι φορείς του κεφαλαίου (ΣΕΒ, ΣΕΤΕ κ.α.), ακόμα και όσοι είδαν με θετικό, υποτίθεται, μάτι την αύξηση, όπως η ΕΣΕΕ (έμποροι), έθεσαν το γνωστό θέμα της μείωσης του «μη μισθολογικού κόστους», δηλαδή τη μείωση των ασφαλιστικών εισφορών, ενώ με μια φωνή διατράνωσαν ότι πάλι αυτοί θα βάλουν το χέρι στην τσέπη. Η κυβέρνηση βέβαια είχε σπεύσει να τους καθησυχάσει με τον μποναμά της κρατικής επιδότησης του 50% των ασφαλιστικών εισφορών για τους κάτω των 25 ετών.

Όμως η «τσέπη» των καπιταλιστών γεμίζει από την απλήρωτη δουλειά των εργατών! Ο εργατικός μισθός –καθαρός και ασφαλιστικές εισφορές– δεν μπορεί να κρύψει την κλεμμένη υπεραξία από την καπιταλιστική εκμετάλλευση της εργατικής δύναμης. Έτσι ανέκαμψε η κερδοφορία του κεφαλαίου τα τελευταία χρόνια, με τις ευλογίες όλων των κυβερνήσεων, της ΕΕ και του ΔΝΤ. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ επιστρέφει σήμερα μόνο ένα πολύ μικρό μέρος με την πενιχρή αύξηση που εξήγγειλε. Το κεφάλαιο πιθανώς να σπεύσει να το «γλιτώσει» ακόμα κι αυτό στρεφόμενο πιο μαζικά στην μερική απασχόληση, ακόμα και τη μαύρη εργασία. Γι αυτό, ο κόσμος της δουλειάς δε «μασάει» τα ψίχουλά τους. «Απαιτείται ο αγώνας των εργαζομένων για αυξήσεις στους μισθούς σύμφωνα με τις ανάγκες, για συλλογικές συμβάσεις και σταθερή εργασία με όλα τα δικαιώματα, για προσλήψεις για κάλυψη των κοινωνικών αναγκών, για μείωση του χρόνου εργασίας και προστασία των ανέργων», όπως τονίζει το ΝΑΡ σε ανακοίνωσή του. Με «ένα εργατικό κίνημα ενωμένο, ταξικά ανασυγκροτημένο, κόντρα σε κάθε διαίρεση», προσθέτει η ΑΝΤΑΡΣΥΑ.

Με την επέκταση της μερικής και ελαστικής εργασίας, υπολογίζεται ότι πάνω από 420.000 εργαζόμενοι αμείβονται με μισθό κάτω από τον κατώτατο

Μετά από τέσσερα χρόνια διακυβέρνησης βασισμένης στη λιτότητα, την φορολεηλασία και την ελαστική εργασία, χωρίς συλλογικές συμβάσεις, με σκληρό χτύπημα των εργατικών δικαιωμάτων, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ ανακοίνωσε (με βάση τον μνημονιακό νόμο Γ. Βρούτση) την περιβόητη αύξηση του κατώτατου και την κατάργηση του υποκατώτατου μισθού, εγκαινιάζοντας προφανώς και την… προεκλογική περίοδο. Ο Αλ. Τσίπρας έκανε λόγο για «στρατηγικό στόχο περιορισμού των ανισοτήτων», ενώ χαρακτήρισε «κατάπτυστο» το θεσμό του υποκατώτατου, τον οποίον ωστόσο εφάρμοσε ευλαβικά επί μία τετραετία. Η αρχική «δέσμευση» για άμεση επαναφορά των 751 ευρώ έμεινε στα χαρτιά, με την Ε. Αχτσιόγλου να παρουσιάζει ως «εμβληματικό» για τους εργαζόμενους τον τελικά, κατά 100 ευρώ, μικρότερο μισθό που ανακοίνωσε το υπουργικό συμβούλιο.

Μάλιστα, με την ψηφισμένη από την κυβέρνηση αύξηση του αφορολόγητου, από 1/1/2020 (από τα 8.600 στα 5.700), ο κατώτατος μισθός θα φορολογείται και το τελικό ποσό από 545 θα πέσει στα 526 ευρώ! Ο ΣΥΡΙΖΑ τώρα λέει πως θα αποτρέψει την μείωση του αφορολόγητου, «όπως έκανε και με την προσωπική διαφορά»… Καμιά εμπιστοσύνη δεν μπορεί να υπάρχει σε αυτή ή σε επόμενη αστική κυβέρνηση, μόνο το εργατικό κίνημα μπορεί να αποτρέψει την εφαρμογή του αντιλαϊκού μέτρου.

Η απόφαση της κυβέρνησης για αύξηση του κατώτατου μισθού έρχεται αφού η κερδοφορία του κεφαλαίου έχει ανακάμψει. Οι 500 πιο κερδοφόρες ελληνικές εταιρείες το 2017, πέτυχαν εντυπωσιακή αύξηση των κερδών τους, με τα συνολικά προ φόρου κέρδη να έχουν αυξηθεί σε 7,2 δισ. ευρώ το 2017, καταγράφοντας αύξηση 25,8% έναντι του 2016. Και παρόλα αυτά ΣΕΒ και ΣΕΤΕ επικαλούνται το «πόσο μπορεί να αντέξει η οικονομία το ύψος των κατώτατων μισθών» και προτείνουν σύνδεση με την παραγωγικότητα, την ανταγωνιστικότητα και την ανεργία.

Τι έχει συμβεί όμως όλα αυτά τα χρόνια με τους μισθούς και την λεγόμενη παραγωγικότητα της εργασίας; Σύμφωνα με το ΙΝΕ/ΓΣΕΕ, μισθοί και παραγωγικότητα υποχωρούν μετά το 2010, αλλά η υποχώρηση του μεροκάματου είναι σημαντικά μεγαλύτερη από αυτήν της παραγωγικότητας. Ειδικότερα, η μείωση ωρομισθίου και ημερομισθίων το 2010-2018, φτάνει στο 20%, ενώ η μείωση της παραγωγικότητας μόλις στο 6%. Ουσιαστικά η μείωση των μισθών εξυπηρέτησε τη στήριξη της κερδοφορίας των επιχειρήσεων! Πάντως η κυβέρνηση έτσι κι αλλιώς τούς έχει έτοιμο ένα ακόμα «δωράκι». Μπορεί να «αφαιρεί» τον υποκατώτατο, αλλά «προσθέτει» – σε βάρος των εργαζόμενων και της κοινωνίας- τη μισή εργοδοτική εισφορά (ισοφαρίζοντας σχεδόν τη διαφορά), μειώνοντας και τα έσοδα του ασφαλιστικού συστήματος.

Η κυβέρνηση ισχυρίζεται ότι από την αύξηση του κατώτατου θα ωφεληθούν 800.000 μισθωτοί. Όμως η σημερινή αλήθεια είναι ότι το 22,13% των μισθωτών με μερική ή εκ περιτροπής απασχόληση, δηλαδή 422.150 άτομα, λαμβάνει μισθό κάτω και από 300 ευρώ! Το 42% του συνόλου των μισθωτών (811.000) κάτω από 700 ευρώ, ενώ μόλις 13% λαμβάνει μισθό άνω των 1.500 ευρώ το μήνα. Επιπλέον, δύο στους τρεις (64%) εργαζόμενους λαμβάνουν αποδοχές κάτω των 1.000 ευρώ μηνιαία (ΕΡΓΑΝΗ 2018). Ο χαμηλότερος καθαρός μέσος μισθός εμφανίζεται στον κλάδο της γεωργίας, μόλις 607 ευρώ, ενώ ακολουθεί ο κλάδος τουρισμού του… διαμαρτυρόμενου ΣΕΤΕ με 668 ευρώ. Οι χαμηλότερες αποδοχές, από άποψη επαγγέλματος, εμφανίζονται στους ανειδίκευτους εργάτες (633 ευρώ), σε επαγγέλματα σχετικά με γεωργία (683 ευρώ) και στους απασχολούμενους σε παροχή υπηρεσιών και εμπόριο (726 ευρώ), έναν ακόμα κλάδο που έχει ωφεληθεί τα μέγιστα από την πολιτική της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Να θυμίσουμε δε, ότι το μέχρι πρότινος ισχύον κατώτατο ωρομίσθιο των 3,94 ευρώ, ήταν στα όρια της πείνας, και στον… πάτο μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ, ξεπερνώντας για λίγο το αντίστοιχο της Βουλγαρίας και των χωρών της Βαλτικής! Ενώ ο μέσος μισθός των εργαζομένων κατρακύλησε κι άλλο το 2017, κατά -3,5%, κάτω από την αχαλίνωτη επίθεση του κεφαλαίου. Τέλος, να σημειωθεί ότι πάνω από 1,2 εκατ. εργαζόμενοι δεν θα δουν καμία αύξηση επειδή είναι λίγο ή πιο πολύ πάνω από τον σημερινό κατώτατο μισθό!

Η κυβέρνηση επιχειρεί να πλασάρει πως έχει λάβει ένα επιτυχημένο «πακέτο» μέτρων. Μεταξύ αυτών παρουσιάζει την αύξηση των θέσεων εργασίας και τη μείωση της ανεργίας. Ποια είναι όμως κι εδώ η αλήθεια; Πρώτο, να θυμίσουμε ότι κατά την περίοδο 2008-2018 ο πληθυσμός ηλικίας 20 έως 44 ετών μειώθηκε κατά 682.000 άτομα, κυρίως λόγω της μετανάστευσης. Δεύτερο, η μείωση στα επίσημα ποσοστά ανεργίας οφείλεται ως ένα βαθμό στη μείωση της αδήλωτης εργασίας, αφού η νόμιμη (μερική) είναι πολύ φθηνή για το κεφάλαιο. Τρίτο, στη γενίκευση επί ΣΥΡΙΖΑ των προγραμμάτων απασχόλησης ορισμένου χρόνου. Τέταρτο, στο γεγονός ότι στις νέες θέσεις που δημιουργούνται στον ιδιωτικό τομέα κυριαρχούν η μερική και εκ περιτροπής εργασία. Κατά την δεκαετία 2008-2018, η μερική απασχόληση σχεδόν διπλασιάστηκε, από 5,4% σε 9,3% στο σύνολο της απασχόλησης, και αυξήθηκε από 8,2% σε 13,7% στο σύνολο των μισθωτών, ενώ κατά τους πρώτους οκτώ μήνες του 2018 το 61% των νέων προσλήψεων αφορούσε θέσεις μερικής και εκ περιτροπής εργασίας (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ).

Εκτός από την αύξηση του κατώτατου και την κατάργηση του υποκατώτατου μισθού, η κυβέρνηση διατυμπανίζει την αύξηση 24 επιδομάτων που συνδέονται με τον μισθό αυτό. Σε πολλά από αυτά η αύξηση είναι πραγματικά αμελητέα σε απόλυτα ποσά. Μια «λεπτομέρεια» όμως που «αποκρύπτεται» είναι ότι ακριβώς για τον ίδιο λόγο, μια νέα σημαντική επιβάρυνση έρχεται για πλήθος ελεύθερων επαγγελματιών, αυτοαπασχολουμένων αλλά και μισθωτών με «μπλοκάκι», η οποία μπορεί να αγγίξει τα 300 ευρώ τον χρόνο. Και αυτό γιατί ο κατώτατος μισθός αποτελεί τη βάση υπολογισμού για τα όρια των ανώτατων και κατώτατων εισφορών που βάσει των δηλώσεών τους καλούνται να πληρώσουν περίπου 1 εκατ. ελεύθεροι επαγγελματίες, αυτοαπασχολούμενοι και αγρότες. Για παράδειγμα, για τους αυτοαπασχολουμένους – επιστήμονες νέους (μέχρι 5 έτη), ενώ σήμερα οι κατώτατες εισφορές υπολογίζονταν στο 37,95% των 410,26 ευρώ τον μήνα και ανέρχονταν σε 165,69 ευρώ, από την 1η Φεβρουαρίου θα αυξηθούν κατά 16,98 ευρώ, φθάνοντας τα 182,67 ευρώ τον μήνα (ετήσια αύξηση κατά 203,76 ευρώ).

Εργατική διαδήλωση  στις 16 Φλεβάρη  για συμβάσεις  και αυξήσεις μισθών

Απέναντι στην κυβερνητική κοροϊδία, αλλά και στην διαρκή πρόκληση των «συντεχνιών» του κεφαλαίου και της εργοδοσίας που αρνούνται κάθε κουβέντα για υπογραφή συλλογικών συμβάσεων με πραγματικές αυξήσεις, εργατικά σωματεία διοργανώνουν μεγάλη διαδήλωση το Σάββατο 16 Φεβρουαρίου, 11.30 μ.μ. στην πλατεία Κοραή. Στην προσπάθεια απάντησης στον εμπαιγμό κυβέρνησης, βιομηχάνων, ξενοδόχων και μεγαλεμπόρων, σωματεία του ιδιωτικού τομέα που οργάνωσαν την διακλαδική απεργία της 1ης Νοέμβρη 2018, μετά από σειρά συσκέψεων, αποφάσισαν ως επόμενο σταθμό τη διαδήλωση στις 16/2. Ανάλογες διεργασίες βρίσκονται σε εξέλιξη στη Θεσσαλονίκη αλλά και άλλες πόλεις της χώρας.

Όπως αναφέρεται στο κάλεσμά τους, «κύριες αιχμές της διαδήλωσης, αποτελούν το αίτημα για αυξήσεις στους μισθούς και τις αμοιβές μας με βάση τις εργατικές ανάγκες και η διαχρονική μάχη για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας. Επίσης, στις βασικές αιχμές περιλαμβάνονται η εναντίωσή μας στις απολύσεις και την εργοδοτική και κρατική τρομοκρατία.»

Ιδιαίτερα μετά την ανακοίνωση της κυβέρνησης για την γλίσχρα αύξηση του κατώτατου μισθού σε σχέση με όσα έχουν κλέψει κυβερνήσεις, κεφάλαιο και δανειστές από τον ελληνικό λαό, αλλά και την νέα επιδότηση των εργοδοτών (από τα λεφτά των εργαζομένων-φορολογούμενων) για την κατάργηση του υποκατώτατου μισθού για τους νέους έως 25 ετών, είναι φανερό ότι χρειάζεται να ενισχυθεί η πάλη για πραγματικές αυξήσεις με βάση τις ανάγκες των εργαζομένων, να ενισχυθεί ο αγώνας για ελεύθερες συλλογικές διαπραγματεύσεις και συμβάσεις εργασίας, οι οποίες ουσιαστικά καταργούνται με τον καθορισμό από το κράτος-κυβέρνηση των βασικών μισθών.

Στο πλαίσιο της οργάνωσης της εργατικής διαδήλωσης τα σωματεία που έχουν μέχρι στιγμής αποφασίσει την συνδιοργάνωση – ΣΕΦΚ (καθηγητές φροντιστηρίων), ΣΜΕΔ (μεταφραστές), ΣΥΒΧΨΑ (βιλβιοϋπάλληλοι), ΣΒΕΜΚΟ (εργαζόμενοι ΜΚΟ) και σωματείο εργαζομένων στο Πλαίσιο- απευθύνουν κάλεσμα σε όλους τους εργαζόμενους και όλες τις εργαζόμενες από κάθε εργασιακό κλάδο και χώρο δουλειάς, τις συλλογικότητες εργαζομένων και ανέργων, τα συλλογικά εγχειρήματα αγώνα σε γειτονιές και όλες τις δυνάμεις του ταξικού-κοινωνικού κινήματος να πάρουν αποφάσεις, να συμβάλλουν με το πλαίσιο και τα αιτήματά τους στην κινητοποίηση στην Αθήνα.

Ήδη, στις τελευταίες συσκέψεις συμμετείχαν μια σειρά σωματεία τα οποία βρίσκονται σε διαδικασία συζήτησης και αποφάσεων, ενώ και σωματεία του δημοσίου αποφάσισαν τη στήριξη της διαδήλωσης. Το ίδιο έχουν πράξει πολλές εργατικές συλλογικότητες, αλλά και συνελεύσεις γειτονιών και εργατικές λέσχες για τις 16/2. Αναμένεται η συνέχεια και η ανάπτυξη της πρωτοβουλίας αυτής, ώστε ακόμα περισσότερα σωματεία και συλλογικότητες να μπουν στη μάχη για πραγματικές αυξήσεις και συλλογικές συμβάσεις, ενάντια στην κυβερνητική κοροϊδία και την εργοδοτική αυθαιρεσία.

ΠΗΓΗ:  prin.gr

Πέρασμα ελπίδας αλλά και τόπος τραγωδίας ο ποταμός Έβρος “πνίγει” στα νερά του τα όνειρα και τις προσδοκίες χιλιάδων προσφύγων και μεταναστών για μια νέα ζωή στην Ευρώπη της ασφάλειας. Ένα κλαδί δέντρου που τρυπάει το φουσκωτό καθώς διασχίζει την κοίτη, όπως έγινε το περασμένο Σάββατο στο ύψος του Διδυμότειχου, είναι αρκετό για να μετατρέψει το φυσικό σύνορο Ελλάδας- Τουρκίας σε υγρό τάφο.

Μια σημαντική πρωτοβουλία σφραγίστηκε από μια επιτυχημένη εκδήλωση. Χθες βράδυ στο Πάντειο Πανεπιστήμιο πραγματοποιήθηκε η πρώτη, όπως υποσχέθηκαν οι ομιλητές, εκδήλωση των 5 πολιτικών κινήσεων (Αριστερή Ανασύνθεση, Κομμουνιστική Κίνηση Εργατικός Αγώνας, Παρέμβαση, Σύγχρονο Κομμουνιστικό Σχέδιο, Σύλλογος Γιάννης Κορδάτος) που συγκροτούν τον λεγόμενο “Συντονισμό δράσης και διαλόγου κομμουνιστικών δυνάμεων”.

Οι ομιλητές αλλά και όσοι εν συνεχεία πήραν το λόγο μίλησαν για τη σημασία αυτής της πρωτοβουλίας τη σημερινή περίοδο της υποχώρησης του λαϊκού κινήματος και της Αριστεράς, την ανάγκη να προχωρήσει σε βάθος ο διάλογος αλλά και να διευρυνθεί η πρωτοβουλία με τη συμμετοχή και άλλων κινήσεων, αλλά και την ανάγκη να χαραχτούν νέοι δρόμοι στην ενωτική δράση. Ακολούθησε πλούσιος διάλογος που συμμετείχαν σε αυτόν μεταξύ άλλων  εκπρόσωποι και άλλων οργανώσεως

Καλώς φτάσαμε ως εδώ, το ζήτημα είναι να δώσουμε σε αυτήν την προσπάθεια βασικά χαρακτηριστικά και τόπο, να συνεχιστεί και να συγκεκριμενοποιηθεί, να διαμορφωθεί ως χώρος διαλόγου που θα εμπλέξει όλους τους ανθρώπους που ενδιαφέρονται για την αναζήτηση του κομμουνιστικού οράματος. Αυτή η πρόταση-αντίληψη ήταν εκείνη που κυριάρχησε, μαζί με την κατάθεση της αγωνίας για τα διχαστικά προτάγματα οργανώσεων της ριζοσπαστικής Αριστεράς.

πηγη: kommon.gr

Την ώρα που οι ΗΠΑ και χώρες της ΕΕ κλιμακώνουν την πίεση στη Βενεζουέλα, στο φόντο ευρύτερων συγκρούσεων και ανταγωνισμών, η ελληνική κυβέρνηση ευθυγραμμίζεται με τη «δυτική» γραμμή.

Ήδη από τον 19ο αιώνα, με το διαβόητο «Δόγμα Μονρόε» οι ΗΠΑ είχαν κάνει σαφές ότι αντιμετωπίζουν την Λατινική Αμερική ως την «πίσω αυλή» τους. Αυτό εξηγεί και τον τρόπο με τον οποίο αντιμετώπισαν οποιαδήποτε χώρα διεκδικούσε μια πιο ανεξάρτητη εξωτερική πολιτική, αλλά και το γεγονός ότι δεν δίστασαν να στηρίξουν μια σειρά από πραξικοπήματα αλλά και αυταρχικά καθεστώτα.

Στη δεκαετία του 2000 φάνηκε να αλλάζει ο συσχετισμός στη Λατινική Αμερική. Στη Βενεζουέλα, στη Βολιβία, στον Ισημερινό, στη Βραζιλία, στην Αργεντινή εμφανίστηκαν κυβερνήσεις αριστερές ή αριστερόστροφες οι οποίες αμφισβήτησαν πλευρές της αμερικανικής πολιτικής.

Οι ΗΠΑ επιστρέφουν στην «πίσω αυλή τους»

Με τις ΗΠΑ να εμπλέκονται πρώτη στον πόλεμο στο Αφγανιστάν και αμέσως μετά στον πόλεμο στο Ιράκ, δεν υπήρχαν πολλά περιθώρια για μια πιο «θερμή» εμπλοκή στη Λατινική Αμερική. Όμως, τα πράγματα άρχισαν σταδιακά να αλλάζουν. Οι ΗΠΑ ήθελαν να ανακτήσουν ένα σημαντικό βαθμό επιρροής στην Λατινική Αμερική, ιδίως από τη στιγμή που ορισμένες χώρες, όπως η Βραζιλία επί των κυβερνήσεων Λούλα και Ρούσεφ διεκδίκησαν μέσω των BRICS και μια άλλη θέση στις παγκόσμιες οικονομικές συναλλαγές. Παράλληλα, ήθελαν να ανακόψουν αυτή την αίσθηση ότι υπάρχουν χώρες που αμφισβητούν την νεοφιλελεύθερη ορθοδοξία, ξεκινώντας από τον τρόπο που αμφισβήτησαν τον βραχνά του χρέους και αρνήθηκαν τις υποδείξεις του ΔΝΤ.

Όλα αυτά συνδυάστηκαν και με την όξυνση του γεωπολιτικού ανταγωνισμού, καθώς η Ρωσία και η Κίνα έκαναν μεγάλη προσπάθεια να αξιοποιήσουν την εμφάνιση κυβερνήσεων που δεν κοιτούσαν αποκλειστικά και μόνο προς τις ΗΠΑ για συμμαχίες.

Η Βενεζουέλα και το πείραμα Τσάβες

Χώρα με τεράστιο εξορυκτικό πλούτο, εφόσον έχει τα μεγαλύτερα αποθέματα αργού πετρελαίου στον κόσμο, η Βενεζουέλα ήταν ένα κατεξοχήν παράδειγμα των στρεβλώσεων που γεννά η εξάρτηση από την εξορυκτική βιομηχανία. Το αποτέλεσμα ήταν μια πλούσια χώρα με τεράστιες κοινωνικές ανισότητες και ελίτ που κυρίως λειτουργούσαν παρασιτικά στη σχέση με τις πολυεθνικές.

Στη δεκαετία του 1980 η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου οδήγησε σε μια κρίση χρέους και τελικά στις νεοφιλελεύθερες συνταγές του ΔΝΤ, που πυροδότησαν το 1989 μια μεγάλη κοινωνική έκρηξη. Σε αυτό το πλαίσιο θα γεννηθεί το φαινόμενο Τσάβες. Ένας αξιωματικός που θα δοκιμάσει ένα αποτυχημένο πραξικόπημα αλλά μετά θα ηγηθεί ενός κινήματος που θα κερδίσει τις εκλογές και θα αλλάξει κυριολεκτικά τη χώρα. Παρότι πολλά από τα προβλήματα θα διατηρηθούν, εντούτοις θα μπορέσει βελτιώσει τη θέση των φτωχών στρωμάτων και θα τους δώσει νέες δυνατότητες συμμετοχής. Όμως, παρότι θα το προσπαθήσει, δεν θα καταφέρει να διαμορφώσει ένα παραγωγικό μοντέλο που να μην εξαρτάται από το πετρέλαιο.

Ο θάνατός του Τσέβες συμπίπτει με την εκκίνηση μιας περιόδου σημαντικών δυσκολιών που έχουν να κάνουν από τη μια με τον τρόπο που οι διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου επηρέαζαν και το διαθέσιμο εισόδημα της χώρας (άρα και τη δυνατότητα να χρηματοδοτούνται κοινωνικά προγράμματα) από την άλλη με την κλιμάκωση των πιέσεων από τη μεριά των ΗΠΑ. Ειδικά η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου μετά το 2012 είχε πολύ αρνητικές επιπτώσεις και στην οικονομία και στα δημοσιονομικά της Βενεζουέλας και αυτό ενίσχυε την κοινωνική δυσαρέσκεια.

Η περίοδος Μαδούρο και η όξυνση των εσωτερικών συγκρούσεων

Ο Νικολάς Μαδούρο, κατάφερε να κερδίσει τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου του 2013, λίγο μετά το θάνατο του Τσάβες, με οριακή όμως πλειοψηφία (50.6% έναντι 49.6%). Λίγο μετά, τον Δεκέμβριο του 2013, η συμμαχία γύρω από το κόμμα που δημιούργησε ο Τσάβες (PSUV) κέρδισε τις δημοτικές εκλογές, παρά την προσπάθεια της αντιπολίτευσης να τις μετατρέψει σε δημοψήφισμα εναντίον του Μαδούρο.

Όμως, η όξυνση των κοινωνικών προβλημάτων από την οικονομική κρίση και η υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου, καθώς και η απουσία μιας χαρισματικής φιγούρας όπως ο Τσάβες, οδήγησε το 2014 σε ένα νέο γύρο αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και βίαιων συγκρούσεων. Σε αυτό το φόντο, ενισχύθηκαν οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης, με αποκορύφωμα τις βουλευτικές εκλογές του 2015 όπου πρώτη δύναμη αναδεικνύεται η αντιπολίτευση με καθαρή διαφορά έναντι του PSUV.

Η συγκυρία αυτή ενίσχυσε την εσωτερική πολιτική πόλωση. Η πλευρά του Μαδούρο και του PSUV, που διατηρούσε ακόμη ισχυρές προσβάσεις στα πιο λαϊκά τμήματα του πληθυσμού, επέλεξε ένα είδος «φυγής προς εμπρός», ενεργοποιώντας την πρόβλεψη του βενεζουελάνικου συντάγματος για συντακτική συνέλευση (περιλαμβάνει αιρετούς εκπροσώπους αλλά εκπροσώπους των κινημάτων). Ωστόσο, δεν κατορθώνει να αντιστρέψει τα σοβαρά οικονομικά προβλήματα (ιδίως από τη στιγμή που οι τιμές του πετρελαίου παραμένουν χαμηλές) ούτε και τα διάφορα ενδημικά φαινόμενα διαφθοράς.

Η αντιπολίτευση κατήγγειλε τη διαδικασία σύγκλησης Συντακτικής Συνέλευσης και θεωρήθηκε ότι με αυτό τον τρόπο η πλευρά Μαδούρο επιθυμούσε τη χειραγώγηση των εκλογών και την παράκαμψη του αποτελέσματος των βουλευτικών εκλογών. Η αντιπολίτευση απέχει και εκλογές για τη συνέλευση κερδίζονται από το κόμμα του Μαδούρο. Ουσιαστικά ο έλεγχος της Συντακτικής και η προεδρία δείχνουν να διαμορφώνουν ένα συσχετισμό υπέρ της κυβέρνησης Μαδούρο, την ώρα που η αντιπολίτευση δεν φαινόταν ικανή να μπορεί να τον ανατρέψει, παρά την υποστήριξη μεγάλου μέρους της διεθνούς κοινότητας.

Σε αυτό το πλαίσιο προκηρύσσονται προεδρικές εκλογές τις οποίες κερδίζει ο Μαδούρο, ύστερα από την αποχή του κύριου όγκου της αντιπολίτευσης. Οι εκλογές έγιναν τον Μάιο του 2018, αλλά η αναγόρευση του Μαδούρο σε νέο πρόεδρο έγινε τον Ιανουάριο του 2019. Οι χώρες του G7 αλλά και η Ευρωπαϊκή Ένωση αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τα αποτελέσματα των εκλογών. Αντίθετα, αναγνώρισαν την εκλογή Μαδούρο μια σειρά από χώρες, ανάμεσά τους η Ρωσία, η Κίνα και η Τουρκία.

Την ίδια στιγμή, ο συνδυασμός ανάμεσα στην υποχώρηση των τιμών του πετρελαίου και τις άμεσες ή έμμεσες οικονομικές κυρώσεις οδήγησαν σε μια σημαντική συρρίκνωση της οικονομίας της Βενεζουέλας μέσα στο 2018 αλλά και σε μια έκρηξη υπερπληθωρισμού

Η κίνηση του Γκουαϊδό και οι πρωτοβουλίες της Δύσης

Τον Ιανουάριο του 2019 ο Χουάν Γκουαϊδό, πρόεδρος της Εθνοσυνέλευσης αυτοανακηρύσσεται μεταβατικός πρόεδρος. Τον αναγνωρίζουν οι Ηνωμένες Πολιτείες και ένας σημαντικός αριθμός χωρών, όπως και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Η κυβέρνηση Μαδούρο μιλά για πραξικόπημα και επιμένει ότι είναι η μόνη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση. Τη θέση της στηρίζουν η Ρωσία και η Κίνα, ενώ ούτε ο ΟΗΕ αναγνώρισε τον Γκουαϊδό. Το Συμβούλιο Υπουργών Εξωτερικών της ΕΕ δεν αναγνώρισε (δεδομένου ότι ορισμένες χώρες υπογράμμισαν ότι η ΕΕ αναγνωρίζει κράτη όχι κυβερνήσεις) αλλά στήριξε το αίτημα για νέες και ελεύθερες προεδρικές εκλογές.
Εδώ πρέπει να πούμε ότι με όρους τυπικούς η Βενεζουέλα έχει δημοκρατικά εκλεγμένο πρόεδρο και δεν προβλέπεται από κάπου τέτοιος ρόλος για τον πρόεδρο της Βουλής. Γι’ αυτό και οι δυτικές χώρες προσπαθούν να δικαιολογήσουν αυτή την παρέμβαση στην τυπική θεσμική διαδικασία στη Βενεζουέλα με την επίκληση των παρατυπιών σε όλες τις πρόσφατες εκλογές εκτός από αυτές για την εθνοσυνέλευση.

Το γεωπολιτικό παιχνίδι

Οι εξελίξεις στην Βενεζουέλα δεν μπορούν να γίνουν κατανοητές χωρίς την αλλαγή συσχετισμού στη Λατινική Αμερική και τις συνολικότερες γεωπολιτικές εξελίξεις.
Στο Ισημερινό ο νέος πρόεδρος Λένιν Μορένο, παρότι προερχόμενος από το ίδιο κόμμα με τον Κορρέα, επιλέγει να ανατρέψει αρκετές από τις πολιτικές του προκατόχου του. Στην Αργεντινή ο Μάκρι κάνει σαφώς νεοφιλελεύθερη στροφή σε ρήξη με τις πολιτικές των κυβερνήσεων Κίρχνερ. Στη Βραζιλία έχουμε πρώτα τη δίωξη και καθαίρεση της Ντίλμα Ρούσεφ και στη συνέχεια τη φυλάκιση και τον αποκλεισμό του Λούλα από τις εκλογές που διευκόλυνε την εκλογή του ακροδεξιού και φιλοαμερικανού Μπολσονάρο. Αρχίζει και φυσάει ένας άνεμος πιο δεξιός που περιορίζει και τις τοπικές συμμαχίες της κυβέρνησης Μαδούρο.

Την ίδια στιγμή έχουμε την όξυνση του «Νέου Ψυχρού Πολέμου» ανάμεσα στις ΗΠΑ και τη Ρωσία αλλά και την ένταση του ανταγωνισμού ανάμεσα στις ΗΠΑ και την Κίνα. Η Βενεζουέλα είχε παραδοσιακά καλές σχέσεις με την Ρωσία, αλλά τα τελευταία χρόνια αυτές οι σχέσεις αναβαθμίστηκαν καθώς η Ρωσία πέραν της πολιτικής στήριξης αποτελούσε και μια κρίσιμη πηγή χρηματοδοτήσεων για επενδύσεις στη βιομηχανία πετρελαίου. Ιδίως η απόφαση της βενεζουελάνικης κυβέρνησης το 2016 να μεταβιβάσει το 49,9% της Citgo που είναι η θυγατρική στις ΗΠΑ της κρατικής εταιρείας πετρελαίου, στην ρωσική Rosneft με αντάλλαγμα ένα ρωσικό δάνειο 1,5 δισεκατομμύρια δολάρια δημιούργησε μεγάλη ανησυχία στις ΗΠΑ, που ούτως ή άλλως θα ήθελαν οι ενεργειακοί πόροι της Βενεζουέλας να αποτελέσουν αντικείμενο εκμετάλλευσης από δυτικές εταιρείες. Ως προς τις στρατιωτικές σχέσεις ανησυχία στην Ουάσιγκτον προκάλεσε και η επίσκεψη δύο ρωσικών στρατηγικών βομβαρδιστικών Tu-160 πέρσι.

Αντίστοιχη ανησυχία στις ΗΠΑ προκαλεί και η αναβάθμιση των σχέσεων ανάμεσα την Βενεζουέλα και την Κίνα που αποτυπώθηκε και την επίσκεψη Μαδούρο στο Πεκίνο που συνοδεύτηκε από 5 δισεκατομμύρια δολάρια ευρώ δάνεια και άλλες διμερείς συμφωνίες.

Όλα αυτά φαίνεται ότι συνέτειναν στην απόφαση των ΗΠΑ αλλά και άλλων χωρών που μοιράζονται τις δικές τους ανησυχίες να αναγνωρίσουν τον Χουάν Γκουαϊδό, ιδίως από τη στιγμή που ο Νικολάς Μαδούρο αρνήθηκε να προχωρήσει στην προκήρυξη νέων προεδρικών εκλογών και προχώρησε σε μια επίδειξη δύναμης με μια τεράστια διαδήλωση στο Καράκας προς τιμήν των 20 ετών από την έναρξη της «Μπολιβαριανής Επανάστασης».

Ήδη έχουν αναγνωρίσει τον Γουαϊδό πέραν των ΗΠΑ και του Καναδά, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ισπανία, η Γερμανία, η Σουηδία και η Δανία, όχι όμως η Ιταλία, καθώς είναι αντίθετο το Κίνημα των 5 Αστεριών.

Μέχρι στιγμής η αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα δεν έχει καταφέρει να ελέγξει σημαντικό μέρος του κρατικού μηχανισμού ή του στρατού και αυτό σημαίνει ότι πρακτικά ο Γουαϊδό δεν μπορεί ακριβώς να ασκήσει τα καθήκοντα που δηλώνει ότι έχει αναλάβει. Την ίδια στιγμή είναι ερώτημα εάν οι ΗΠΑ θέλουν να αναλάβουν το κόστος μιας στρατιωτικής επέμβασης, έστω και με τη βοήθεια τοπικών συμμάχων όπως η Κολομβία, όπως υποστηρίζει ο Μαδούρο, που μίλησε για «νέο Βιετνάμ», ή εάν θα προσπαθήσουν μέσα από την οικονομική και διπλωματική απομόνωση να οδηγήσουν σε κατάρρευση την κυβέρνηση της Βενεζουέλας.

Ο ΣΥΡΙΖΑ «ευθυγραμμίζεται» με τη Δύση

Επισήμως ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα κόμμα που από χρόνια είχε πολύ καλές σχέσεις με το PSUV, το κόμμα που ίδρυσε ο Ούγκο Τσάβες και αυτό είχε αποτυπωθεί σε ανταλλαγές επισκέψεων κομματικών στελεχών και σε αμοιβαίες δηλώσεις υποστήριξης.

Εν μέρει αυτό αποτυπώθηκε και στην επιλογή των δύο ευρωβουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ, της Κωνσταντίνας Κούνεβα και του Στέλιου Κούλογλου, να καταψηφίσουν, μαζί με όλη την ευρω-ομάδα της Αριστεράς το ψήφισμα για την αναγνώριση του Γκουαϊδό από το Ευρωκοινοβούλιο.

Βέβαια, ο ίδιος ο Στέλιος Κούλογλου υποστήριξε ότι δεν πήραν θέση στο δίλημμα Γκουαϊδό – Μαδούρο αλλά υπερασπίστηκαν τη διεθνή νομιμότητα. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά: «Ο Μαδούρο είναι ο νόμιμα εκλεγμένος Πρόεδρος. Δεν έχουμε το δικαίωμα να παρέμβουμε και να διορίσουμε άλλον στην θέση του. Μόνο ο λαός της Βενεζουέλας αποφασίζει για το μέλλον της χώρας του. Δεν είμαστε ούτε με τον Γκουαϊδό, ούτε με τον Μαδούρο. Είμαστε με την διεθνή νομιμότητα. Αντί να υιοθετούμε ψηφίσματα που προκαλούν εμφύλιο πόλεμο, πρέπει να συμβάλλουμε ώστε τα δυο μέρη να έρθουν σε διάλογο και να οδηγηθούν σε εκλογές με βάση τους διεθνείς κανόνες. Αυτή είναι και η στάση του ΟΗΕ, του Πάπα και των μετριοπαθών κρατών της λατινικής Αμερικής που γνωρίζουν το πρόβλημα, όπως το Μεξικό και η Ουρουγουάη».

Όμως, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ εδώ και κάποιο καιρό ακολουθεί μια πιο «ρεαλιστική» γραμμή, συντονιζόμενη περισσότερο με τους ευρωπαίους «εταίρους». Αυτό είχε ήδη φανεί από το γεγονός ότι τον Μάιο του 2018 το Συμβούλιο της ΕΕ σε ανακοινωθέν για τις προεδρικές εκλογές του 2018 στη Βενεζουέλα, το οποίο είχε συνυπογράψει και η Ελλάδα, είχε υποστηρίξει ότι: «Το σημαντικά μειωμένο εκλογικό χρονοδιάγραμμα, οι απαγορεύσεις και άλλα σημαντικά εμπόδια στη συμμετοχή των πολιτικών κομμάτων της αντιπολίτευσης και των αρχηγών τους, καθώς και η μη τήρηση των ελάχιστων δημοκρατικών προδιαγραφών, όπως υποδηλώνουν οι πολυάριθμες καταγγελίες για παρατυπίες, και ιδίως η εκτεταμένη κατάχρηση κρατικών πόρων, η άσκηση πιέσεων στους ψηφοφόρους και η άνιση πρόσβαση στα μέσα ενημέρωσης, οδήγησαν σε εκλογές που δεν ήταν ούτε ελεύθερες ούτε δίκαιες».

Σε αυτό το πλαίσιο, επί της ουσίας ούτε και τώρα η ελληνική κυβέρνηση ακριβώς διαφοροποιήθηκε από την κοινή ευρωπαϊκή θέση, που κυρίως επικεντρώνεται στο αίτημα για νέες προεδρικές εκλογές.

Αυτό άλλωστε αποτύπωσε και η δήλωση «διπλωματικών πηγών» σύμφωνα με την οποία: «Η Ελλάδα εξ αρχής υποστήριζε τη διεξαγωγή νέων προεδρικών εκλογών στη Βενεζουέλα, μετά την ανάληψη ευρωπαϊκής διπλωματικής πρωτοβουλίας που θα διασφαλίζει τις συνθήκες για την δημοκρατική και δίκαιη διεξαγωγή τους. Οι ΗΠΑ γνωρίζουν και κατανοούν τη λογική αυτή θέση της χώρας μας και ουδέποτε εξέφρασαν παράπονα, ούτε ασφαλώς προέβησαν σε σχετικό διάβημα».

Είναι σαφές ότι μπορεί κομματικά μέσα ή στελέχη να προσπάθησαν να δώσουν την εικόνα μιας Ελλάδας που συμπαραστέκεται στη Βενεζουέλα και στον Μαδούρο, όμως στην πραγματικότητα σήμερα ο ΣΥΡΙΖΑ υποστηρίζει τη βασική πολιτική θέση της Δύσης.

*Πηγή: in.gr - iskra.gr