Του Κόλιν Γκόρντον, καθηγητή Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο της Αϊόβα και συγγραφέα του “Citizen Brown: Race, Democracy, and Inequality in the St. Louis Suburbs”

Μετάφραση: Δανάη Μαραγκουδάκη

Η πανδημία του κορωνοϊού επηρεάζει τους πάντες, αλλά δεν τους επηρεάζει όλους με τον ίδιο τρόπο. Οι εργατικές γειτονιές δυσκολεύονται πολύ περισσότερο από τις πλούσιες – και αυτό δεν είναι παρά μια πράξη βαθιάς ασυνειδησίας.

H αναμενόμενη κακοδιαχείριση της πανδημίας COVID-19 από την κυβέρνηση Τραμπ και η κακοσχεδιασμένη αντίδραση του Κογκρέσου όχι μόνο δυσχεραίνουν αλλά μας αποσπούν από ένα μεγαλύτερο πρόβλημα: το γεγονός ότι οι πολιτικές και τα θεσμικά όργανα στα οποία βασιζόμαστε για να παρέχουμε κάτι που προσομοιάζει με οικονομική ασφάλεια έχουν πλέον διαρρηχθεί.

Τις τελευταίες εβδομάδες έχουν απογυμνωθεί με όλους τους τρόπους οι ατέλειες του αμερικανικού συστήματος υγείας και των υποδομών δημόσιας υγείας. Μας υπενθύμισαν πόσο πολύ βασιζόμαστε στα δημόσια αγαθά και τις υπηρεσίες. Αποδείχτηκε – με δραματικούς και τρομακτικούς όρους – η “ευπάθεια”, ο κατακερματισμός και η τεράστια ανεπάρκεια του αμερικανικού κράτους πρόνοιας.

Επίσης έδειξαν ότι το κόστος αυτής της οικονομικής και κοινωνικής καταστροφής θα έχει άνισες επιπτώσεις. Όπως ανέφεραν πρόσφατα οι New York Times, «στις κοινωνίες όπου ο ιός χτυπά αυξάνονται οι συνέπειες της ανισότητας, ρίχνοντας πολλά από τα βάρη στους σύγχρονους “χαμένους” των πολωμένων οικονομιών και αγορών εργασίας». Σε κανέναν μέρος δεν ισχύει αυτό περισσότερο από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες.

Υγεία

Η βασική ανισότητα στο αμερικάνικο σύστημα ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης – έχει να κάνει με το γεγονός ότι κάποιοι είναι ασφαλισμένοι και κάποιοι όχι – και αυτό δυσκολεύει τον περιορισμό της μετάδοσης του κορωνοϊού, αυξάνει δραματικά το κόστος οποιασδήποτε παρέμβασης και εξασφαλίζει οι πιο ευάλωτοι να είναι αυτοί που δεν θα πάρουν τη φροντίδα που χρειάζονται.

Κάθε οικονομική ύφεση εκθέτει την ανοησία του ιδιωτικού συστήματος ασφάλισης υγείας των ΗΠΑ το οποίο βασίζεται στην απασχόληση, και μετατρέπει σε ανασφάλιστους τα εκατομμύρια ανθρώπων που χάνουν τη δουλειά τους. Αυτές οι συνέπειες είναι ακόμη πιο ισχυρές όταν η ύφεση συνοδεύεται (ή επιταχύνεται) από μια δημόσια υγειονομική κρίση.

Το ανοργάνωτο σύστημα υγείας που έχουμε δεν προσφέρει απλώς άνιση κάλυψη, αλλά σπαταλά το ένα τρίτο των πόρων του (ένα τρισεκατομμύριο δολάρια το χρόνο) για να διαχειριστεί αυτή ακριβώς τη διάκριση μεταξύ ασφαλισμένου, ανασφάλιστου και “υπο-ασφάλιστου”. Ας το επεξεργαστούμε λίγο: Η ετήσια σπατάλη στο υγειονομικό μας σύστημα έχει την ίδια αξία με την πρώτη απάντηση που έδωσε η κυβέρνηση στην κρίση του COVID-19.

Για όσους δεν έχουν ασφαλιστική κάλυψη μέσω της εργασίας τους, ο Nόμος περί Προσιτής Περίθαλψης και η επέκταση του Medicaid (κρατικό πρόγραμμα των ΗΠΑ, χρηματοδοτούμενο από ομοσπονδιακούς, πολιτειακούς, και δημοτικούς πόρους, για τη νοσηλεία και τη φαρμακευτική περίθαλψη ατόμων με περιορισμένο εισόδημα όλων των ηλικιών) προσφέρουν έναν κάποιο εφησυχασμό, ενώ μάλιστα πολλές πολιτείες εξετάζουν το ενδεχόμενο να ενισχύσουν αυτές τις επιλογές. Οι ανισότητες όμως παραμένουν μεγάλες. Δεκαπέντε πολιτείες, εννέα από τις οποίες στον Νότο, δεν έχουν ακόμη επεκτείνει το Medicaid. Ως αποτέλεσμα, παρότι το εθνικό ποσοστό των ανασφάλιστων ανέρχεται περίπου στο 10%, οι περισσότεροι από τους ανασφάλιστους είναι ενήλικες χαμηλού εισοδήματος και σχεδόν οι μισοί από αυτούς είναι έγχρωμοι εργάτες σε πολιτείες που δεν έχουν κάνει επέκταση (βλ. Διάγραμμα 1). Με άλλα λόγια, αυτοί ακριβώς που πλήττονται περισσότερο από την κατάρρευση της οικονομίας λόγω κορωνοϊού είναι και αυτοί που δεν έχουν ισχυρή πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη.

Διάγραμμα 1 – Ποσοστά ανασφάλιστων 2018

Η απειλή του COVID-19 αυξάνεται από τις συνεχιζόμενες ανισότητες στην πρόσβαση στην υγεία. Αν και είναι πιο μεγάλες στις χώρες που δεν έχει επεκταθεί το Medicaid, σε καμία περίπτωση δεν περιορίζονται στον Νότο. Και η ανισότητα, πολύ απλά, δημιουργεί ευπάθεια. Η ευημερία ενός ατόμου δεν διαμορφώνεται μόνο με την πρόσβαση σε αξιόπιστη περίθαλψη, αλλά και από μια ευρεία σειρά κοινωνικών παραγόντων, όπως το υγιεινό φαγητό, το καθαρό νερό, η αναψυχή, οι λειτουργικές γειτονιές και οι ασφαλείς δρόμοι. Οι εργαζόμενοι με χαμηλό εισόδημα είναι πολύ πιο πιθανό να υποφέρουν από υποκείμενα νοσήματα – όπως οι αναπνευστικές νόσοι – που ενισχύουν τον κίνδυνο οποιασδήποτε κρίσης στη δημόσια υγεία. Και αυτοί οι κίνδυνοι επιδεινώνονται – ας σκεφτούμε τις συνέπειες του τελευταίου κύματος καύσωνα – από την κοινωνική απομόνωση και την έλλειψη υπηρεσιών στην εκάστοτε γειτονιά.

Σχολεία

Η υποβάθμιση βασικών δημόσιων αγαθών και υπηρεσιών – ιδίως των σχολείων – απειλεί κι αυτή με τη σειρά της να βαθύνει τις ανισότητες που απορρέουν από την κρίση.

Η αμερικανική δημόσια εκπαίδευση σταθερά υπόσχεται να βελτιώσει τις κοινωνικές και οικονομικές ανισότητες και εξίσου σταθερά δεν πιάνει το ποτέ το στόχο της. Στην περίπτωση αυτή οι ένοχοι είναι γνωστοί: μια μακρά ιστορία διαχωρισμών στα σχολεία (πριν και μετά την απόφαση του 1954 για την ένταξη των μαύρων), η εξάρτηση από τα τοπικά έσοδα σημαίνει ότι οι υποβαθμισμένες γειτονιές παρέχουν υποβαθμισμένα σχολεία και τέλος, η εξαιρετικά μεροληπτική άσκηση πολιτικής εντός των σχολείων και των περιφερειών που προσφέρουν ευκαιρίες (όπως τα προχωρημένα μαθήματα) και τιμωρίες (σχολικές αποβολές) με σημαντικά άνισο τρόπο.

Παρά τις αδυναμίες αυτές, τα δημόσια σχολεία είναι εξαιρετικά σημαντικά για τα παιδιά και τις οικογένειες της εργατικής τάξης. Παρέχουν όχι μόνο εκπαιδευτικές ευκαιρίες αλλά και βασική κοινωνική στήριξη: προγράμματα πριν και μετά το σχολείο, εσωτερικές κλινικές υγείας στα σχολεία, υπηρεσίες ψυχικής υγείας και συναισθηματικής στήριξης και μια αξιόπιστη πηγή θρεπτικών φαγητών. Πράγματι, η προτεραιότητα σε πολλές περιοχές, καθώς άρχισαν να κλείνουν τα σχολεία, δεν ήταν η συνέχιση της διδασκαλίας με άλλα μέσα, αλλά η διατήρηση της πρόσβασης στα σχολικά γεύματα.

Αυτό δεν σημαίνει ότι η διακοπή της διδασκαλίας δεν θα γίνει με διαφορετικό τρόπο αισθητή στα εύπορα προάστια απ’ ό,τι στις εργατικές γειτονιές. Σε ορισμένες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων της Φιλαδέλφειας και του Σιάτλ, όλες οι σχολικές βαθμίδες ζήτησαν από τους εκπαιδευτικούς να μην προχωρήσουν σε διαδικτυακά μαθήματα, κάνοντας λόγο για άνιση πρόσβαση των μαθητών σε υπολογιστές και διαδίκτυο. Την ίδια στιγμή, οι πιο προνομιούχες περιοχές στέλνουν τους μαθητές στο σπίτι με λάπτοπ ή tablets και δημιουργούν αίθουσες διδασκαλίας μέσω Google.

Αν υποθέσουμε ότι η εκπαίδευση σε όλες τις σχολικές βαθμίδες αναστέλλεται τουλάχιστον μέχρι το φθινόπωρο, εγκυμονείται επίσης ο κίνδυνος μιας άνισης καλοκαιρινής κατρακύλας (αναφορά στη χαμένη διδακτέα ύλη από το τέλος μιας τάξης μέχρι την αρχή της επόμενης): Για παράδειγμα, το καλοκαίρι μετά την Γ’ Δημοτικού, οι μαθητές αδυνατούν να διατηρήσουν σε ποσοστό 20%-25% την πρόοδο του σχολικού έτους σε ανάγνωση και Μαθηματικά. Το καλοκαίρι μετά την Α’ Γυμνασίου, οι μαθητές χάνουν περίπου από το 25%-50% από την πρόοδό τους. Ο αντίκτυπος αυτός φυσικά ποικίλλει ανάλογα την κοινωνικοοικονομική κατάσταση του παιδιού. Τα παιδιά με χαμηλό εισόδημα έχουν μικρότερη ικανότητα να ασχοληθούν με εξωσχολικές δραστηριότητες. Αυτό το χάσμα – που οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στην αύξηση των δαπανών από γονείς υψηλού εισοδήματος – έχει εκτοξευθεί στην τελευταία γενιά (βλ. Διάγραμμα 2). Η απουσία δημόσιας εκπαίδευσης επιβαρύνει βραχυπρόθεσμα τις οικογένειες χαμηλού εισοδήματος και διευρύνει μακροπρόθεσμα το χάσμα ευκαιριών.

Διάγραμμα 2 – Αύξηση δαπανών για παιδιά, 1972-2006

Εργασία

Οι υφέσεις είναι πάντα πιο δύσκολες για τις εργατικές οικογένειες. Η ανισότητα διευρύνεται επειδή η αγορά ρίχνει σε υψηλότερα ποσοστά τους μισθούς χαμηλόμισθων και περιθωριοποιημένων εργαζομένων (πχ μεταναστών), κυρίως επειδή μόλις το ένα τέταρτο των απολυθέντων θα πάρει επίδομα ανεργίας καθώς πολλές είναι οι πολιτείες που έχουν μειώσει δραματικά τόσο το ύψος όσο και τη διάρκεια των επιδομάτων ανεργίας και ακόμα γιατί η γενικευμένη ανεργία υπονομεύει την διαπραγματευτική ισχύ και την αύξηση των μισθών για όσους παραμένουν εργαζόμενοι.

Η ύφεση που φέρνει ο COVID-19 υπερμεγέθυνε όλα τα παραπάνω. Εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια αργή συρρίκνωση – αλλά με κλείσιμο. Η απώλεια των θέσεων εργασίας είναι ήδη τεράστια.

Για να αναφέρουμε μόνο ένα παράδειγμα, κατά την πρώτη εβδομάδα της κρίσης του COVID-19, οι νέες εβδομαδιαίες αιτήσεις ανεργίας στο Οχάιο εκτοξεύθηκαν από 7.051 την εβδομάδα σε 78.000. Οι νέες αιτήσεις αυτή την εβδομάδα ξεπέρασαν τα 3 εκατομμύρια σε εθνικό επίπεδο – σχεδόν πενταπλάσια του ιστορικού υψηλού της προηγούμενης εβδομάδας που είχε να ξανασυμβεί από το 1982. Οι απώλειες θέσεων εργασίας το καλοκαίρι, που υπολογίζονται στα 14 εκατομμύρια, θα ωθήσουν το ποσοστό ανεργίας πολύ πιο ψηλά από αυτό που καταγράφηκε στις χειρότερες μέρες της Μεγάλης Ύφεσης. Και τα πράγματα γίνονται ακόμα χειρότερα, όπως σημειώνει ο Josh Bivens του Ινστιτούτου Οικονομικής Πολιτικής, καθώς η ύφεση αυτή έχει «εστιάσει σε θέσεις εργασίας χαμηλόμισθες, χαμηλής παραγωγικότητας και part time ωραρίων στον τομέα των υπηρεσιών».

Διάγραμμα 3 – Εβδομαδιαίες αιτήσεις για επίδομα ανεργίας

Οι εργαζόμενοι στον τομέα των υπηρεσιών δέχονται το βάρος αυτής της ύφεσης με πολλούς τρόπους: για αρχή, δεν μπορούν να εργαστούν από το σπίτι, καθώς πρόκειται για μια πολυτέλεια που απολαμβάνουν τα δύο τρίτα των πιο υψηλόμισθων εργαζομένων, αλλά λιγότερο από το ένα δέκατο των πιο χαμηλόμισθων εργαζομένων. (Το ένα τρίτο των λευκών εργαζόμενων μπορεί να εργαστεί από το σπίτι, αλλά μόνο ένας στους πέντε Αφροαμερικανούς εργαζόμενους και ένας στους έξι Λατινοαμερικάνους εργαζόμενους έχουν αυτή την επιλογή.) Αυτό σημαίνει επίσης ότι αντιμετωπίζουν πολύ μεγαλύτερο κίνδυνο ανεργίας, καθώς η οικονομία του τομέα των υπηρεσιών καταρρέει, ενώ παράλληλα αντιμετωπίζουν και αυξημένο κίνδυνο έκθεσης στον ιό εάν συνεχίσουν να πηγαίνουν στην εργασία τους.

Σε γενικές γραμμές, η κατάρρευση της σταθερής απασχόλησης – και η διαμάχη για τον σχεδιασμό μιας απάντησης – εκθέτει την έκδηλη αδυναμία του δικτύου ασφαλείας μας. Το πρόβλημα εδώ είναι τριπλό:

Πρώτον, μια γενιά υποχωρήσεων κοινωνικών πολιτικών εναπόθεσαν στην ευχέρεια και την ευθύνη του κράτους και των τοπικών διοικήσεων – που αδιαφορούν ή αδυνατούν – να ανταποκρίνονται σε καθημερινές ανάγκες, πόσο μάλλον σε μια κρίση τέτοιου μεγέθους. Ως αποτέλεσμα, η απάντηση στην κρίση του COVID-19 ήταν ανομοιόμορφη και αποσπασματική, και οι τοπικές και πολιτειακές διοικήσεις (που παρέλυσαν από την περιορισμένη φορολογική δυναμική και τις δημοσιονομικές απαιτήσεις) βρίσκονται στο έλεος της ομοσπονδιακής βοήθειας.

Δεύτερον, οι κοινωνικές πολιτικές των ΗΠΑ μείωσαν δραματικά τον ορισμό των «δικαιούμενων» φτωχών με αποτέλεσμα η εργασία ή η γονεϊκή ιδιότητα, ή και τα δύο, να είναι προαπαιτούμενα για τη λήψη κρατικής βοήθειας. Αυτές είναι οι βασικές προϋποθέσεις που πλήττουν τόσους πολλούς ήδη από το αρχικό στάδιο της ύφεσης (εργαζόμενους μερικής απασχόλησης, αυτοαπασχολούμενους, εργαζόμενους πλήρους απασχόλησης) χωρίς να έχουν κάποια δομή στήριξης. Και αυτές είναι οι βασικές προϋποθέσεις που θα απέκλειαν από μια άμεση ανακούφιση τα πιο φτωχά στρώματα των Αμερικάνων στην πρόσφατη οικονομική στήριξη που αποφάσισε το Κογκρέσο.

Τέλος, αν δούμε πέρα από αυτούς τους περιορισμούς, η πολιτική απάντηση του πολιτικού κόσμου ήταν να καλύψει με αποσπασματικές και προσωρινές διορθώσεις – με επέκταση των υφιστάμενων προγραμμάτων, με χαλάρωση των κατώτατων ορίων επιλεξιμότητας, με μείωση των εφάπαξ πληρωμών ή με φοροαπαλλαγές – αντί να αναγνωρίσει ότι αυτά ακριβώς τα προγράμματα είναι στον πυρήνα τους ανεπαρκή για να αντεπεξέλθουν.

Τι κάνουμε

Οι προκλήσεις που έχουμε να αντιμετωπίσουμε είναι τεράστιες, εν μέρει επειδή η πορεία και η διάρκεια της πανδημίας εξακολουθούν να είναι άγνωστες και εν μέρει επειδή η πολιτική μας ικανότητα και οι υποδομές μας – ήδη σε αυτές τις πρώτες εβδομάδες – είναι πρόδηλα απούσες. Για να αντιμετωπίσουμε αυτήν την κρίση αποτελεσματικά και δίκαια, χρειαζόμαστε ένα βραχυπρόθεσμο κι ένα μακροπρόθεσμο σχέδιο. Πρέπει φυσικά να επιβραδύνουμε την εξάπλωση του ιού – όχι μόνο για λόγους δημόσιας υγείας, αλλά για να κερδίσουμε λίγο χρόνο ώστε να αναπτύξουμε τις απαιτούμενες καινοτόμες απαντήσεις στις πολιτικές μας για να επιτεθούμε σε αυτή την κρίση και να προετοιμαστούμε για την επόμενη.

Βραχυπρόθεσμα, χρειαζόμαστε μια γενναία και γενικευμένη κυβερνητική δράση – ενίσχυση της κατανάλωσης, κάλυψη των κρατικών προϋπολογισμών, στήριξη βασικών τομέων της οικονομίας και ανάληψη μεγάλου φάσματος οικονομικών κινδύνων. Χρειαζόμαστε κάτι της τάξης του New Deal, με τεράστιες επενδύσεις σε δημόσια αγαθά σε τοπικό, πολιτειακό και εθνικό επίπεδο.

Τα μέτρα ανακούφισης και ανάκαμψης που ελήφθησαν στα μέσα της δεκαετίας του 1930 συρρικνώθηκαν γρήγορα από τα προοδευτικά κέρδη – δικαιώματα συλλογικής διαπραγμάτευσης, κοινωνική ασφάλιση, ισχυρή δημοσιονομική ρύθμιση, προοδευτική φορολογία – που διατηρούσαν την ασφάλεια πέρα από τους ορίζοντες της άμεσης κρίσης. Με τον ίδιο τρόπο, τα πραγματικά μέτρα της απάντησής μας στο COVID-19 θα είναι μακροπρόθεσμα και θα αφορούν τη δίκαιη και καθολική πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη, την άδεια ασθενείας και οικογενειακής άδειας, τα διευρυμένα και γενναιόδωρα προγράμματα κοινωνικής ασφάλισης και τα καλά χρηματοδοτούμενα δημόσια αγαθά και υπηρεσίες.

Εάν ο COVID-19 είναι πράγματι ο ιός της ανισότητας, εμείς πρέπει να τον αντιμετωπίσουμε ως τέτοιο.

Το πρωτότυπο στα Αγγλικά, εδώ: jacobinmag.com

πηγη: pandiera.gr

του Διονύση Ελευθεράτου

Μέρες ομοιόμορφες, μέρες πανομοιότυπες, αυτή είναι πάνω- κάτω η ζωή στον εγκλεισμό της καραντίνας. Στο «μεγάλο κάδρο» του «δημόσιου βίου», όμως, οι αντιθέσεις και αντιφάσεις όχι μόνο δεν λείπουν, αλλά συνθέτουν κι ένα σκηνικό που δοκιμάζει σκληρότερα τα νεύρα των «κλεισμένων», κινούμενο κάπου στα όρια του επιδεικτικού καψωνιού και της βάναυσης προσβολής στη νοημοσύνη τους.

Πρώτα μάθαμε ότι το «λεφτόδεντρο», αν και ανύπαρκτο, κατάφερε να εμφανίσει… μπόλικο πράμα για τους ιδιοκτήτες ιδιωτικών θεραπευτηρίων, για τις (νέες) αποδοχές στελεχών σε ΣΤΑΣΥ, ΟΣΥ και ΟΑΣΑ και για μία καμπάνια 11 εκατομμυρίων, που εξηγεί στους κλεισμένους στο σπίτι τους πόσο αναγκαίο είναι να παραμένουν στο σπίτι τους. Αυτά, για αρχή…

Εκεί που τα αφομοιώναμε όλα τούτα και ανιχνεύαμε εξηγήσεις και σκοπιμότητες με πυξίδα τον αφόρητο «λαϊκισμό» μας (πώς να αποφύγεις το «στίγμα», αφ’ ης στιγμής φιλοκυβερνητικά media κατηγόρησαν για «δημαγωγία» και «λαϊκισμό» ακόμη και τον… Γ. Πατούλη, επειδή μίλησε για την ανάγκη 2.000 κλινών ΜΕΘ;), τα «μπερδέματα» πλήθυναν. Μάθαμε, φερ’ ειπείν, ότι υπάρχει μια μεγάλη εξαίρεση στον κανόνα, που υπαγορεύει ότι είναι ολέθρια η μετάβαση σε χωριά και νησιά: Οι οικότροφοι των Φοιτητικών Εστιών κλήθηκαν να τις εγκαταλείψουν - αρκετοί δε να αφήσουν και δουλειές, χάρη στις οποίες συντηρούνται, πχ delivery, σε super market, κλπ – και να τραβήξουν στα χωριά τους. Φαίνεται πως η «εντεταλμένη» μετάβαση έχει δανειστεί κάτι από το άνοσο, που αρκετοί ιεράρχες θεωρούν ότι περιβάλλει και τη μετάληψη.

Για μεγαλύτερη ποικιλία, οι αντιθέσεις και αντιφάσεις επεκτείνονται στη σφαίρα των συμβολισμών και των μηνυμάτων. Τι… υπέροχο, αλήθεια, να βλέπεις τον κύριο - «σας διατάζω με ύφος καταπιεσμένου δεκανέα των σίξτις» - Νίκο Χαρδαλιά να διατείνεται (ελαφρώς αμήχανος, είναι αλήθεια) πως «δεν τρέχει και τίποτα» που έκανε, στην Ξάνθη, μάζωξη 30 -35 ατόμων, σε μικρό, κλειστό χώρο!... Πόσο «λαμπρό» είναι να ξέρεις ότι συμβαίνουν και αυτά στην ίδια χώρα, στην οποία τιμωρείται με πρόστιμο ένας ψαροντουφεκάς ακόμη κι αν κολυμπά «στη μέση του πουθενά» και κινδυνεύει να πάθει το ίδιο οποιοσδήποτε μοναχικός διαβάτης, εάν έχει παραλείψει να στείλει sms ή να «αυτοδηλωθεί», σ’ ένα χαρτί…

Κι όμως, κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά, τα περισσότερο ή λιγότερο σοβαρά, ξεπροβάλλει κι ένα «ναι μεν αλλά», το οποίο πρέπει να μας απασχολήσει πολύ εντονότερα απ’ όσο έως τώρα. Είναι η αντίθεση ανάμεσα, αφενός στα κλισέ περί «ομοψυχίας» και «χώρας ενωμένης» στη μάχη κατά του «αόρατου εχθρού» και, αφετέρου, στο δηλητήριο του «αυτοματισμού», που άρχισε πάλι να διοχετεύεται στις φλέβες της κοινωνίας. Η δική του κίνηση δεν χρειάζεται αποστολή sms ή δηλώσεις. Συντελείται ήδη, άνευ ειδικής άδειας, αλλά και με αρκετές ανομολόγητες ευλογίες.

Η εκκίνηση για το νέο γύρο του «κοινωνικού αυτοματισμού» έγινε, ουσιαστικά, όταν θεσπίστηκε η εργοδοτική ευχέρεια να μειώνεται στο μισό ο μισθός των εργαζόμενων, εάν μειώνεται ισόποσα και η διάρκεια της απασχόλησής τους («δίπολο» που, εκτός των άλλων, «εγγυάται» απολύτως την εφαρμογή μόνο του πρώτου σκέλους- ξέρουμε δα τι γίνεται στην αγορά εργασίας…). Αμέσως άρχισαν οι ψίθυροι που κάποια στιγμή έγιναν και ερώτηση προς τον υπουργό Οικονομικών, Χρήστο Σταϊκούρα. Επίκειται και μείωση στους μισθούς όσων εργάζονται στο Δημόσιο; Η απάντηση («με τα σημερινά δεδομένα δεν έχουμε κάτι να ανακοινώσουμε») άφησε την πόρτα ανοιχτή, για τα καλά. Για το μέλλον.

Το «παιχνιδάκι» ήδη ζεσταίνεται… Σχολιαστές «συστημικών» μέσων και νεοφιλελεύθεροι θαμώνες των social media διατυπώνουν το «αμείλικτο» ερώτημα, εάν νοείται «δίκαιη κατανομή των βαρών», χωρίς μείωση μισθών στο Δημόσιο. Γι’ αυτούς, δεν έχει καμία σημασία εάν οι αποδέκτες του ερωτήματος απορρίπτουν κατηγορηματικά το «μείον 50%» στον ιδιωτικό τομέα, έχοντας επιχειρηματολογήσει σχετικά. Καμία σημασία, κανένας φραγμός: Η «κανιβαλική» εκδοχή του παιχνιδιού της «κολοκυθιάς», συνεχίζεται.

Φυσικά, η ίδια «λογική» μπορεί κάλλιστα να «στείλει το μπαλάκι» πάλι πίσω, στον ιδιωτικό τομέα. Στους εργαζόμενους των επιχειρήσεων εκείνων που δεν θα έχουν προβεί στις κατά 50% μειώσεις μισθών. Γιατί, δηλαδή; Είναι δίκαιο να μην καταβάλουν εκείνοι κόστος, μόνο και μόνο επειδή η καλή τους τύχη τους «έστειλε» σε επιχειρήσεις που δεν επλήγησαν τόσο; Ακόμη κι αν δεν μειώθηκε ο χρόνος εργασίας τους, δεν θα είναι «δίκαιο» να υποβληθούν κι αυτοί σε κάποιες θυσίες; Υπό εξέταση παραμένει μήπως η «δικαιοσύνη» της «προς τα κάτω εξίσωσης» φθάσει, κάποια στιγμή, έως το σημείο να θεωρεί εξεζητημένο προνόμιο οτιδήποτε υπέρκειται της ιδιότητας του άνεργου και άστεγου, συνάμα.

Είναι ήδη προφανές ότι η περίοδος του Covid 19 θα αφήσει, ως καταπίστευμα, έναν μεγάλο πειρασμό: Να παραμείνουν στο διηνεκές τρόποι και μηχανισμοί ακόμη μεγαλύτερης υποτίμησης της εργασίας: Αυτό που στην κρίση είναι «αναγκαίο» για την έξοδο από αυτήν, κατόπιν γίνεται «αναγκαίο», έστω και με προσαρμογές, για την καλή «επανεκκίνηση» και στη συνέχεια για την «εξασφάλιση της ανόδου της οικονομίας», που – βεβαίως, βεβαίως- ταυτίζεται με τα «θέλω» της επιχειρηματικής ελίτ. Στον πυρήνα του στόχου για μεγαλύτερη υποτίμηση της εργασίας, βρίσκεται η άποψη ότι παραμένει… υπερτιμημένη «ηθικολογία» και επιβλαβής «αγκύλωση» η (όποια επιβιώνει) σταθερή εργασία και σταθερή μισθοδοσία. Η ιδέα πως ο μισθωτός μπορεί να πληρώνεται εάν και εφ’ όσον το «μαγαζί του» κρίνει ότι οι δουλειές πάνε καλά, είναι πολύ γοητευτική για να πεταχτεί στο καλάθι των αχρήστων, την «επόμενη μέρα», που – άλλωστε- θα έχει «κληρονομήσει» μπόλικα «προηγούμενα». Και τίποτε δεν είναι πολυτιμότερο από τον «κοινωνικό αυτοματισμό», όταν επιδιώκεται η επέκταση και η εμβάθυνση αυτού του κεφαλαιοκρατικού «κεκτημένου».

Μάλλον δεν χρειάζονται αναλύσεις, για να γίνει αντιληπτή η τεράστια χρησιμότητα του «κοινωνικού αυτοματισμού», όταν τίθενται επί τάπητος τέτοια σχέδια. Ούτε και πολλές υπομνήσεις, για τις διαστάσεις που προσέλαβε το φαινόμενο, από το 2010 κι εντεύθεν.

Ο «κοινωνικός αυτοματισμός» επί Μνημονίων έφθασε στο τρίτο επίπεδό του – εξηγούμαστε: Ως πρώτο μπορούμε να ορίσουμε εκείνο, το οποίο είχε «λανσάρει» ο Δημήτρης Ρέππας το 1997, προειδοποιώντας τους αγρότες που έστηναν μπλόκα στις εθνικές οδούς: Επιθετικότητα μιας κοινωνικής ή επαγγελματικής ομάδας (τότε, κυρίως, οι φορτηγατζήδες) εναντίον άλλης, της οποίας οι κινητοποιήσεις αίρουν προσωρινά κάποιες πτυχές της «κανονικότητας».

Το δεύτερο επίπεδο έγκειται στην επιθυμία και ευχή να υποστεί το βιοτικό επίπεδο «του άλλου» τόσα πλήγματα, όσα πιστεύει, ο ευχόμενος, ότι θα διασώσουν τον ίδιο. Ας θυμηθούμε ότι στην κατηγορία αυτή δεν είδαμε, μόνο, μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα που πίστευαν πως τα μνημονιακά βάσανά τους θα αποφεύγονταν, εάν απολύονταν μερικές εκατοντάδες χιλιάδες δημοσίων υπαλλήλων. Είδαμε και δημοσίους υπαλλήλους που περίμεναν εναγωνίως να καταργηθούν υπηρεσίες «άλλων», ώστε να υλοποιηθούν τα «πλαφόν» της τρόικας, χωρίς να βρεθούν οι ίδιοι στο στόμα του Μινώταυρου. Τουλάχιστον μέχρι τον επόμενο «γύρο».

Στο τρίτο του επίπεδο, ο «κοινωνικός αυτοματισμός» δεν χρειάστηκε, ούτε χρειάζεται την ιδέα (βάσιμη ή απατηλή) ότι υπάρχει σχέση αιτίου – αιτιατού ανάμεσα στην ημέτερη «ζωή» και το «θάνατο» άλλων. Επιθυμείς την καταβαράθρωση του άλλου, διότι δεν θέλεις να νιώθεις εσύ ότι βρίσκεσαι ανάμεσα στους χειρότερα καταβαραθρωμένους. Κι αν βρίσκεσαι, τουλάχιστον να μην νιώθεις μόνος, εκεί. Σ’ αυτό του το επίπεδο, ο «κοινωνικός αυτοματισμός» θυμίζει κάτι συγκλονιστικό, ανατριχιαστικό, από το «Ουδέν Νεώτερον από το Δυτικών Μετωπών» του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ: Τη μάνα του νεκρού φαντάρου, που όταν έμαθε το φρικτό μαντάτο από το συμπολεμιστή και φίλο του παιδιού της, τον «κάρφωσε» με ένα μοχθηρό βλέμμα και τον ρώτησε: «Κι εσύ γιατί ζεις;»…

Ας μη μας διαφεύγουν, λοιπόν, όσα ακανθώδη και δηλητηριώδη βιώσαμε επί Μνημονίων. Και ας δούμε την απειλή, εγκαίρως, στις πραγματικές της διαστάσεις – όρος εκ των ων ουκ άνευ, για κάθε ρεαλιστική θεώρηση της κατάστασης σήμερα και για αποτελεσματική δράση, αύριο.

Προϋπόθεση, φυσικά, είναι να καταλαγιάσει αυτή η ξεχωριστή ευφορία, που απορρέει από τη σωστή διαπίστωση ότι η παρούσα κρίση έδειξε πόσο σημαντικό είναι να παραμείνει η Υγεία δημόσιο αγαθό και εξευτέλισε νεοφιλελεύθερα δόγματα. Όχι επειδή τα παραπάνω δεν είναι χρήσιμα και αξιοποιήσιμα, ασφαλώς και είναι. Αλλά διότι αφορούν ένα περιορισμένο τμήμα «της γραμμής του μετώπου» εναντίον του ιδεολογικού και πολιτικού οπλοστασίου του σύγχρονου, αδίστακτου καπιταλισμού. Διότι, από μόνα τους, δεν «ξεριζώνουν» τα ισχυρά πρότυπα που συντείνουν στον κοινωνικό κατακερματισμό. Διότι, τέλος, ξέρουμε καλά πόσοι συστημικοί «λυτοί και δεμένοι»… θα ορμήσουν στη «μάχη» που θα δοθεί για τα συμπεράσματα, τα κατασταλάγματα από την κρίση του Covid -19, κλπ.

Ναι, είναι σίγουρα απολαυστικό να βλέπεις τον Εμανουέλ Μακρόν να διακηρύττει ότι υπάρχουν κοινωνικά αγαθά που πρέπει να «τοποθετηθούν εκτός των αγορών» και τον Μπόρις Τζόνσον να ανακαλύπτει ότι υφίσταται κοινωνία κι όχι μόνο «άτομα με τις οικογένειές τους», όπως διατεινόταν η Θάτσερ. Είναι ακόμη απολαυστικότερο να βλέπεις τον Στέφανο Μάνο να καταλογίζει μεγάλη αδυναμία στον ιδιωτικό τομέα. Θα ήταν όμως εγκληματική αφέλεια να πιστέψει κανείς πως όλα τούτα θα απολήξουν σε κάτι «ριζοσπαστικότερο» από το αίτημα για μια νέα «κοινωνικοποίηση» των ζημιών, σε παγκόσμιο επίπεδο. Όχι, δεν πρόκειται να επιστρέψουν στον Κέϊνς οι οικονομικές και πολιτικές ελίτ, ούτε θα συμπεράνουν ότι ο νεοφιλελευθερισμός κατέληξε «μη λειτουργικός». Όσο για τις οπισθοχωρήσεις που γίνονται σήμερα στο ρητορικό πεδίο, αυτές, αν μπορούν να εκληφθούν ως πραγματική κίνηση, μοιάζουν με την κίνηση του άλτη στο μήκος: πηγαίνει προς τα πίσω, για να πάρει φόρα… Ας το συνειδητοποιήσουμε καλά, από σήμερα.

ΥΓ: Με την είδηση του θανάτου του Αλμπέρ Ουντερζό, πολλοί θυμηθήκαμε περιστατικά και ατάκες που είχαμε διαβάσει στον Αστερίξ. Εκείνη η ατάκα του Ρωμαίου αξιωματικού «διατάσσεστε να δηλώσετε εθελοντές» φαίνεται πως έχει απογόνους που της μοιάζουν καταπληκτικά. Στην Ελλάδα το επιβεβαιώνει πρόσφατη Κοινή Υπουργική Απόφαση, με τη διατύπωση: «Άδειες άνευ αποδοχών που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ εργαζομένων και επιχειρήσεων-εργοδοτών... ».Ναι, «έχουν συμφωνηθεί»… Πάλι καλά που δεν μας είπαν ότι οι εργαζόμενοι απείλησαν να παραιτηθούν αν δεν μειωθεί ο μισθός τους, όπως έκανε ο «Μανωλιός», για να κάμψει τους δισταγμούς του εργοδότη Λάμπρο Κωνσταντάρα, στη γνωστή ελληνική ταινία.

πηγη: kommon.gr

Με απόλυτη επιτυχία πραγματοποιήθηκε η ετήσια Γενική Συνέλευση της ΠΕΝΕΝ με αντιπροσωπευτική παρουσία και συμμετοχή μελών μας από τα πλοία, ξέμπαρκων και ανέργων που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της Ένωσής μας.

Στον χώρο της Συνέλευσης είχαν παρθεί από την Διοίκηση όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της υγείας τους (μάσκες - γάντια, αντισηπτικά - αποστάσεις κ.λπ).

Η πραγματοποίηση της συνέλευσης της ΠΕΝΕΝ αποτελεί μια ιδιαίτερη συμβολή στην ανάγκη συλλογικής συζήτησης, δράσης και αγωνιστικής διεκδίκησης σε μια περίοδο που τα συνδικάτα πολλών κατευθύνσεων και πολιτικών αποχρώσεων έχουν κατεβάσει ρολά, πειθαρχούν στο αντιδραστικό δόγμα "μένουμε στο σπίτι ενεργοί και έχουμε φωνή".

Παρά τις ποικιλώνυμες απειλές και προειδοποιήσεις από διάφορα κέντρα, δεν υποχωρήσαμε, δεν αναστείλαμε την Συνέλευση, δεν υποταχθήκαμε στο δόγμα "μένουμε σπίτι".

Τηρώντας απαρέγκλιτα όλους τους κανόνες για την ασφάλεια και προστασία της υγείας αποδείχνεται ότι οι συλλογικές διαδικασίες και δράσεις των συνδικάτων δεν πρέπει να υποστέλλονται, να ματαιώνονται σε μια περίοδο που η επίθεση κυβέρνησης κεφαλαίου κλιμακώνεται, τα καλέσματα όλων είναι "μένουμε στο σπίτι", και η πολιτική που υλοποιείται την ίδια στιγμή τσακίζει και διαλύει τα εναπομείναντα εργατικά δικαιώματα.

Προτάσσουμε στο σύνθημα "μένουμε στο σπίτι ενεργοί" το "είμαστε στους χώρους δουλειάς στον αγώνα για την υπεράσπιση των εργατικών δικαιωμάτων". Ο περιορισμός της συνδικαλιστικής δράσης σε καταγγελίες, δελτία τύπου και ανακοινώσεις δεν συνιστούν έμπρακτη αντιπαράθεση ή σύγκρουση και είναι τραγικά αναντίστοιχες με την σφοδρότητα της επίθεσης που δέχεται η εργατική τάξη. Το διεθνές και ελληνικό εργατικό κίνημα έχει να επιδείξει πλούσια αγωνιστική δράση ακόμη και σε χειρότερες συνθήκες υγειονομικής κρίσης δίνοντας μεγάλες αποφασιστικές μάχες όχι μόνο για τα άμεσα συμφέροντα της εργατικής τάξης αλλά ακόμη και για τον μετασχηματισμό της κοινωνίας....

Εν μέσω υγειονομικής κρίσης οι δυνάμεις του κεφαλαίου και τα πολιτικά τους ανδρείκελα έχουν εξαπολύσει μια πρωτοφανή επίθεση υπονομεύοντας το εργατικό δίκαιο το οποίο έχουν κουρελιάσει, επιφυλάσσουν για τους εργαζόμενους επιδόματα πείνας και εξαθλίωσης, ελαστικές μορφές εργασίας, τσακισμένους μισθούς, την συνδικαλισιτκή δράση υπό διωγμό, την εργοδοτική αυθαιρεσία και τρομοκρατία να χτυπάει κόκκινο σε όλες τις επιχειρήσεις και τους χώρους δουλειάς.

Σε αυτή την συγκυρία η κυβέρνηση σπρώχνει δις ευρώ προς το κεφάλαιο για να διασωθεί "το επιχειρείν", να διασφαλιστούν τα επιχειρηματικά συμφέροντα και να βγουν αλώβητοι από αυτή την κρίση η οποία όπως όλα δείχνουν θα έχει θύματα και αυτή την φορά τους εργαζόμενους, τους ανέργους και ευρύτερα τα λαϊκά στρώματα.

Τα Συνδικάτα που παραδίδουν τα όπλα τους σε αυτή την κρίσιμη αναμέτρηση, που υποτάσσονται στην εργοδοτική - κυβερνητική επίθεση, συμμορφώνονται με τις επιτάξεις και τις πολιτικές επιστρατεύσεις για το χτύπημα της συνδικαλιστικής δράσης, με τον τρόπο τους βάζουν πλάτη οι αντεργατικοί σχεδιασμοί να υλοποιηθούν και το χειρότερο να μονιμοποιηθούν για το μέλλον.

Στην συνέλευση αναπτύχθηκε ουσιαστική συζήτηση η οποία επικεντρώθηκε στα τρέχοντα προβλήματα που αφορούν απολύσεις στα καράβια, αποδρομολογήσεις, ακινησίες, παράταση χειμερινής σύνθεσης σε μεγάλο αριθμό επιβατηγών πλοίων καθώς επίσης στην ανάγκη να ενισχυθούν τα μέτρα αλλά και οι έλεγχοι για την προστασία της υγείας των Ναυτεργατών σε όλα τα πλοία.

Ειδική αναφορά υπήρχε στην ανάγκη έντασης των πρωτοβουλιών και δράσεων για την διασφάλιση των ανέργων που αυτή την χρονική περίοδο ο αριθμός τους αυξάνεται θεαματικά.

Στο τέλος τα μέλη ενέκριναν ομόφωνα την τακτική και στρατηγική της ΠΕΝΕΝ στις παρούσες συνθήκες και δήλωσαν την αποφασιστικότητά τους να στηρίξουν με όλες τις δυνάμεις τους την αγωνιστική δράση του ιστορικού μας Σωματείου.

Η Διοίκηση της ΠΕΝΕΝ

Ο Μπέζος δεν ήταν ο μοναδικός που στάθηκε τυχερός πουλώντας πριν από την κατάρρευση των αγορών. Ο Λάρι Φινκ, διευθύνων σύμβουλος της ΒlackRock, πούλησε όλως τυχαίως και αυτός τον Φεβρουάριο, γλιτώνοντας από ζημιές 9 εκατ. δολαρίων

AP PHOTO

H εξάπλωση του κορονοϊού οδήγησε στην ανεργία εκατομμύρια ανθρώπους στον κόσμο τις τελευταίες ημέρες, ενώ εξανέμισε χρηματιστηριακή αξία τρισεκατομμυρίων δολαρίων από τις αγορές εγείροντας ανησυχίες για κάποιους καίριους θεσμικούς επενδυτές, όπως τα συνταξιοδοτικά ταμεία, στα χαρτοφυλάκια των οποίων βασίζεται η επιβίωση εκατοντάδων εκατομμυρίων υπερηλίκων.

Ωστόσο, δεν έχασαν όλοι από την πανδημία. Κάποιοι -είτε γιατί είναι πιο έξυπνοι είτε πιο τυχεροί είτε γιατί ίσως γνωρίζουν πληροφορίες που ο πολύς κόσμος δεν κατέχει- πούλησαν έγκαιρα τις μετοχές τους λίγο πριν από το χρηματιστηριακό μακελειό του Μαρτίου και σήμερα έχουν ελάχιστες ή και καθόλου ζημιές. Κάποιοι, μάλιστα, έχουν και κέρδη.

Ενας εξ αυτών είναι ο Τζεφ Μπέζος, ο πλουσιότερος άνθρωπος τους κόσμου, που σήμερα είναι 5,5 δισ. δολάρια πλουσιότερος απ’ ό,τι στην αρχή του 2020. Η αξία του χαρτοφυλακίου τού Μπέζος -που αποτελείται κυρίως από μετοχές της εταιρείας του, Amazon- αυξήθηκε μόνο την περασμένη Πέμπτη κατά 3,9 δισ. δολάρια φτάνοντας συνολικά τα 120 δισ.

Στις αρχές Φεβρουαρίου, αρκετά δηλαδή πριν ο κορονοιός περάσει στη Δύση και εξελιχθεί σε πανδημία, ο Μπέζος πούλησε μια τεράστια ποσότητα μετοχών της Amazon. H συγκεκριμένη πώληση, συνολικής αξίας 3,4 δισ. δολαρίων, πραγματοποιήθηκε την πρώτη εβδομάδα του Φεβρουαρίου, λίγο πριν ο τίτλος της Amazon αγγίξει το ιστορικό του ρεκόρ των 2.170 δολαρίων.

Εναν μήνα αργότερα, περί τα μέσα Μαρτίου και ενώ τα χρηματιστήρια του πλανήτη είχαν μπει σε ελεύθερη πτώση, η μετοχή του κολοσσού ηλεκτρονικού εμπορίου βούτηξε ώς τα 1.750 δολάρια. Ο Μπέζος, που κατέχει το 12% της Amazon, πουλώντας την κατάλληλη στιγμή γλίτωσε από μεγάλες ζημιές. Οι μετοχές που είχε πουλήσει ισοδυναμούσαν περίπου με το 3% των συνολικών του θέσεων.

Το μέγεθός τους ήταν πολύ μεγαλύτερο από το σύνολο των μετοχών που είχε πουλήσει στους προηγούμενους μήνες. Σύμφωνα με ανάλυση της Wall Street Journal, οι μετοχές που πούλησε τον Φεβρουάριο ο Μπέζος αντιστοιχούσαν στο σύνολο όσων είχε πουλήσει στους προηγούμενους 12 μήνες. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι έκανε κάτι παράνομο.

Ωστόσο, η πώληση μιας τόσο μεγάλης ποσότητας μετοχών στη σχεδόν τελειότερη χρονική στιγμή, εγείρει δεύτερες σκέψεις. Ο Μπέζος, πάντως, ωφελήθηκε και από το τριήμερο ράλι της περασμένης εβδομάδας στη Wall Street που οδήγησε σε ανάκαμψη της τιμής της Amazon στα 1.900 δολάρια και ανάκτηση μεγάλου μέρους των απωλειών που είχε σημειώσει.

Γλίτωσε ζημιές

Ο Μπέζος δεν ήταν ο μοναδικός που στάθηκε τυχερός πουλώντας πριν από την κατάρρευση των αγορών. Ο Λάρι Φινκ ο διευθύνων σύμβουλος της ΒlackRock -της μεγαλύτερης εταιρείας διαχείρισης επενδυτικών κεφαλαίων στον κόσμο- πούλησε όλως τυχαίως και αυτός τον Φεβρουάριο, γλιτώνοντας από ζημιές 9 εκατ. δολαρίων. Ομοίως ο Λανς Ούγκλα, διευθύνων σύμβουλος της γνωστής εταιρείας δεδομένων IHS Markit, πούλησε στις 18 Φεβρουαρίου μετοχές αξίας 47 εκατ. δολαρίων. Αν τις είχε διακρατήσει στο χαρτοφυλάκιό του, αυτές θα είχαν αξία σήμερα μόλις 19 εκατ. δολάρια.

Συνολικά, στις πέντε εβδομάδες που προηγήθηκαν της τρέχουσας χρηματιστηριακής κατάρρευσης, τα ανώτερα στελέχη των εταιρειών στις ΗΠΑ πούλησαν μετοχές αξίας 9,2 δισ. δολαρίων. Πουλώντας έγκαιρα, πριν η αγορά υποχωρήσει κατά περίπου 30%, γλίτωσαν από απώλειες 1,9 δισ. δολαρίων.

πηγη: efsyn.gr