Με ένα αμφίσημο μήνυμα από την Κριστίν Λαγκάρντ, με μια υπόγεια μάχη πολιτικών σκοπιμοτήτων στο Βερολίνο και με δύο καθαρούς στόχους από την ελληνική πλευρά ξεκινά σήμερα στην Ουάσιγκτον η τελική φάση της διαπραγμάτευσης για το χρέος και την έξοδο από το Μνημόνιο.

Το «τερέν» αυτή την φορά δεν είναι συγκρουσιακό – και πολύ περισσότερο, δεν εμπεριέχει οιωνούς ρήξης -, ωστόσο η «αποστολή» του Ευκλείδη Τσακαλώτου στην εαρινή σύνοδο του ΔΝΤ δεν θα είναι εύκολη. Στόχος της Αθήνας είναι να ανοίξει τον δρόμο για τα δύο καθοριστικά ζητούμενα της μεταμνημονιακής περιόδου – την καθαρότερη δυνατή λύση στο θέμα του χρέους και τον δημοσιονομικό διάδρομο που θα επιτρέψει την, σταδιακή έστω, αναστροφή των πολιτικών λιτότητας και την εφαρμογή μέτρων οικονομικής και κοινωνικής ανάταξης.

Παρά τις θετικές δηλώσεις και τα δημόσια εύσημα όμως, η ελληνική κυβέρνηση καλείται – για μια ακόμη φορά – να υπερβεί τις πολιτικές παγίδες και τις αντικρουόμενες επιδιώξεις των δανειστών. Εδώ, ο κομβικός γρίφος είναι η τελική στάση του ΔΝΤ και το «μίγμα» του συμβιβασμού που θα επιδιώξει με την Γερμανία προκειμένου να παραμείνει στο πρόγραμμα.

Ευρώπη και ΔΝΤ… ξανά μαζί

Σύμφωνα με την Handelsblatt η σχέση Ταμείου και Ευρώπης έχει αποκατασταθεί, και «ευρωπαίοι διπλωμάτες δηλώνουν ότι θέλουν το ΔΝΤ να διατηρήσει την εμπλοκή του στις οικονομίες της ευρωζώνης, ενώ και το Ταμείο έχει ανταποκριθεί αναλόγως».

Ως εκ τούτου, το Ταμείο εμφανίζεται διατεθειμένο να παραμείνει στο ελληνικό πρόγραμμα και χρηματοδοτικά, δίνοντας το ποσό των 1,6 δις ευρώ. Σύμφωνα, δε, με την γερμανική εφημερίδα το Ταμείο επανεξέτασε τη στάση του μετά τον σχεδιασμό της Ευρώπης να εξελίξει τον ESM σε «ευρωπαϊκό ΔΝΤ». Αντίστοιχα, η αλλαγή στάσης της Ευρώπης κατέστη εμφανής από τις δηλώσεις του πρώην γερμανού ΥΠΟΙΚ Πέτερ Αλτμάιερ, ότι «ο ESM θα είναι πάντοτε το μικρό αδελφάκι του ΔΝΤ».

Η εξήγηση που δίνει η Handesblatt γι αυτή την αλλαγή στάσης είναι ότι οι Ευρωπαίοι συνειδητοποίησαν ότι καταβάλλουν το 25% των ειδικών τραβηχτικών δικαιωμάτων (SDR) του ΔΝΤ, οπότε δεν έχει νόημα να εξαιρείται το Ταμείο από την περαιτέρω εμπλοκή στην ευρωπαϊκή κρίση χρέους. Το ερώτημα, όμως, είναι μέχρι ποιου σημείου είναι διατεθειμένο να υπαναχωρήσει το ΔΝΤ για να μείνει στην Ελλάδα, τόσο στο θέμα της ελάφρυνσης του χρέους, όσο και στην εφαρμογή των ψηφισμένων μέτρων για το 2019-2020.

Λαγκάρντ: Δεν θέλουμε άλλες περικοπές δαπανών

Επ’ αυτού, τόσο οι δύο τελευταίες εκθέσεις του Ταμείου για την ανάπτυξη και τα πλεονάσματα, όσο και η χθεσινή δήλωση της Κριστίν Λαγκάρντ ότι «δεν θέλουμε άλλες περικοπές δαπανών» ανοίγει το παιχνίδι σε όλα τα ενδεχόμενα. Όπως επισημαίνουν κυβενρνητικές πηγές στην Αθήνα το γεγονός ότι το Ταμείο άμβλυνε τις απαισιόδοξες προβλέψεις του για τα πλεονάσματα δείχνει πρόθεση συνδιαλλαγής και απομακρύνει το ενδεχόμενο να ζητηθεί πρόωρη εφαρμογή της μείωσης του αφορολόγητου από το 2019. Ταυτόχρονα, το μήνυμα Λαγκάρντ αφήνει ανοιχτό παράθυρο ακόμη και για «πάγωμα» των μέτρων, υπό την προϋπόθεση ότι το Βερολίνο θα αποδεχθεί ουσιαστική λύση στο θέμα του χρέους. Ουσιαστικά, δηλαδή, το ΔΝΤ πετά και πάλι την «μπάλα» στους ευρωπαίους, και δη στο Βερολίνο.

Κι εδώ, μπαίνουν στο «παιχνίδι» οι πολιτικές πιέσεις που δέχεται ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Ολαφ Σολτς – πιέσεις, προερχόμενες πρωτίστως από το εσωτερικό πολιτικό σύστημα της Γερμανίας που έχουν να κάνουν τόσο με την έκταση της ελάφρυνσης του χρέους όσο και με τον χρόνο των αποφάσεων.

Τα σενάρια παράτασης του προγράμματος

Εξ αυτών των πιέσεων που, κατά τις ίδιες πηγές, συνδέονται και με τις εκλογές του επόμενου Οκτωβρίου στην Βαυαρία, προήλθαν εν μέρει και οι πληροφορίες των τελευταίων 24ώρων περί πιθανής παράτασης του προγράμματος πέραν του Αυγούστου. Πρόκειται για πληροφορίες που απέκρουσε τόσο ο πρόεδρος του Eurogroup Μάριο Σεντένο, όσο και ο εκπρόσωπος της Κομισιόν Μαργαρίτης Σχινάς, παρά ταύτα όμως αναπαράχθηκαν και υπερτονίστηκαν από μερίδα των ελληνικών μέσων ενημέρωσης.

Σύμφωνα με κυβερνητικούς παράγοντες το γεγονός αυτό είναι ενδεικτικό της ύπαρξης «συστημάτων, τόσο εκτός όσο και εντός συνόρων, που θέλουν να τορπιλίσουν την έξοδο από τα Μνημόνια ακόμη και την τελευταία στιγμή».

Το πόσο ισχυρά παραμένουν, ή όχι, αυτά τα συστήματα θα φανεί, σε πρώτο χρόνο, σήμερα και αύριο στην Ουάσιγκτον, τόσο στις συζητήσεις του Washington Club όσο και στις συναντήσεις που θα έχει ο έλληνας υπουργός Οικονομικών με τους βασικούς «παίκτες» των δανειστών. Σήμερα, ο Ευκλείδης Τσακαλώτος θα συναντηθεί με τον επίτροπο Πιερ Μοσκοβισί, τον πρόεδρο του Eurogroup Μάριο Σεντένο, τον γάλλο υπουργό Οικονομικών Μπρουνο Λεμέρ και τον πρόεδρος της ΕΚΤ, ενώ αύριο έχουν προγραμματιστεί τα ραντεβού με την επικεφαλής του ΔΝΤ Κριστίν Λαγκάρντ και τον Πολ Τόμσεν.

ΠΗΓΗ: tvxs.gr

Στην Καλιφόρνια βρίσκεται η πλειοψηφία των δέκα πιο μολυσμένων πόλεων των Ηνωμένων Πολιτειών, τόσο σε όζον όσο και σε σωματίδια, σύμφωνα με την ετήσια έκθεση της American Lung Association. Η έκθεση με τίτλο «Η ποιότητα του αέρα 2018» καλύπτει στοιχεία των ετών 2014-2016 καθώς και τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία σύμφωνα με τα οποία, οκτώ από τις δέκα πιο μολυσμένες πόλεις των ΗΠΑ με τη χειρότερη ρύπανση του όζοντος βρίσκονται στη Καλιφόρνια.

Στο Λος Άντζελες καταγράφηκε η πιο μολυσμένη ημερήσια ατμόσφαιρα, μετρούμενη κατά μέσο σταθμισμένο όρο, μια αλλαγή από πέρυσι όταν έφτασε στο κατώτατο επίπεδό της. Η περιοχή Λος Άντζελες - Λονγκ Μπιτς παραμένει στην κορυφή αυτής της λίστας, εκτός από μία φορά τα τελευταία 19 χρόνια που η American Lung Association συντάσσει αυτές τις εκθέσεις. Η Καλιφόρνια φιλοξενεί επίσης επτά από τις 10 πόλεις των ΗΠΑ με τη χειρότερη βραχυπρόθεσμη ρύπανση σωματιδίων, ενώ το Μπέικερσφιλντ βρίσκεται στην κορυφή της λίστας, σύμφωνα με την έκθεση.

Η έκθεση διαπίστωσε ότι την περίοδο 2014-2016 τουλάχιστον 133.900.000 Αμερικανοί - πάνω από 4 στους 10 (41,4 %) - ζούσαν σε επαρχίες με μολυσμένο αέρα ο οποίος προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία όπως πρόωρο θάνατο, καρκίνο του πνεύμονα, κρίση άσθματος, καρδιαγγειακές βλάβες καθώς και προβλήματα στην ανάπτυξη και στην αναπαραγωγή.

ΠΗΓΗ: newsbeast.gr

των Ν Γουρλά, Θ. Παναγιωτόπουλου, Δ. Τσίτκανου

Την τελευταία δεκαετία το εργατικό κίνημα συνδικαλιστικό κίνημα συγκρούστηκε με την αστική πολιτική  στο πεδίο της βαθιάς  ιστορικής κρίσης του καπιταλισμού με κύριο διακύβευμα του ποιος θα πληρώσει την κρίση.

Στα δυο στρατόπεδα από τη μια συνασπιστήκαν οι δυνάμεις του κεφαλαίου, οι αναλώσιμες κυβερνήσεις του μέχρι το 2015, ο ΣΕΒ, η Ε.Ε, η ΕΚΤ, το ΔΝΤ, οι κυρίαρχοι ιδεολογικοί μηχανισμοί κυρίως μέσω των ΜΜΕ, για να πείσουν τους εργάτες και το λαό πως  «μαζί τα φάγαμε», και από την άλλη οι εργάτες, τα μεσαία στρώματα, η νεολαία, οι γυναίκες, οι αυτοαπασχολούμενοι, η μισθωτή διανόηση οι  μικροαγρότες κλπ

 Η κύρια επιδίωξη των δυνάμεων του κεφαλαίου στόχευε στο να φορτωθούν  οι επιπτώσεις της κρίσης  στις πλάτες της εργατικής τάξης, των μικρομεσαίων, της νεολαίας, στην προοπτική της ανόδου της κερδοφορίας τους μέσα από τις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις στην εργασία και την κατάργηση μεγάλου εύρους κατακτήσεων του εργατικού κινήματος.

Η αστική τάξη της χώρας μας αδύναμη κατέφυγε στη μνημονιακή επιτροπεία, ακριβώς για να έχει στο πλευρό της και εντός της χώρας τους ισχυρούς ιμπεριαλιστικούς μηχανισμούς ώστε να αλλάξει καταθλιπτικά τους συσχετισμούς σε βάρος του εργατικού κινήματος.

Για να επιβάλλει  τη σύγχρονη εργασιακή ζούγκλα που θα αναδιαμόρφωνε  την αξία της εργατικής δύναμης φτάνοντας την στα όρια της διατίμησης.

Γνώμονα έχει την ανάταξη της πληττόμενης κερδοφορία του κεφαλαίου και την προσέγγιση ξένων αλλά και ντόπιων μεσαίου επιπέδου κεφαλαιακών  επενδύσεων.

 Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα  μαζί με τα άλλα πληττόμενα λαϊκά στρώματα την περίοδο του 2010-2012 έδωσε σκληρές μάχες. Ανάπτυξε πλούσιες μορφές πάλης, με πολυήμερες απεργίες, καταλήψεις, πρωτότυπα κινήματα (δεν πληρώνω,  πλατειές κλπ). 

Αυτοί οι αγώνες δεν πήγαν  χαμένοι.

Καθυστέρησαν πολλές από τις αντιδραστικές αναδιαρθρώσεις, έφθειραν και δυσκόλεψαν κυβερνήσεις, αλλά και διαπαιδαγώγησαν διαφορετικά κοινωνικά στρώματα στην κοινή πάλη, στους συντονισμένους αγώνες που ριζοσπαστικοποιήθηκαν παραπέρα και στα αιτήματα και στις μορφές και στα συνθήματα.

Οι αγώνες εκείνης της περιόδου είναι πράγματι πολύτιμη εμπειρία παρόλο που οι συνασπισμένες δυνάμεις του κεφαλαίου  βγήκαν νικητές σε αυτόν «τον πρώτο γύρο»  της  αναμέτρησης.

Φυσικά σε αυτό έπαιξαν ρόλο τόσο η ιδεολογική επίθεση, η τεραστία καταστολή, η τρομοκρατία της εργοδοσίας στους τόπους δουλειάς, το ένα εκατομμύριο άνεργοι, αλλά και η συνδικαλιστική γραφειοκρατία που στις κρίσιμες καμπές του κινήματος  υπονόμευε την δυναμική του, αλλά και οι εγγενείς  αδυναμίες του ταξικού συνδικαλιστικού κινήματος όπου ακόμα και στις κρίσιμες στιγμές του αγώνα δεν κατάφερε να βρει κοινό βηματισμό.

 Η ίδια η νεοφιλελεύθερη στροφή του ΣΥΡΙΖΑ μετά το δημοψήφισμα χτύπησε, ιδιαίτερα μετά το ΟΧΙ στο δημοψήφισμα, το μεγάλο ρεύμα της εργατικής και λαϊκής ριζοσπαστικοποίησης και της δυναμικής του, τη δυνατότητα, τότε  μετεξέλιξης του σε εξαιρετικά  επικίνδυνο.

 Τα τελευταία όμως χρόνια της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ με τους ΑΝΕΛ  η κατάσταση δεν λέει να ξεκολλήσει από το τέλμα μιας επικίνδυνης αδράνειας και καθήλωσης σε όλα τα επίπεδα του συνδικαλιστικού κινήματος παρά τις ηρωικές προσπάθειες που γίνονται από τις πρωτοπορίες του.  Προσπάθειες όπως η τελευταία απεργία που οργανώθηκε από σωματεία του ΠΑΜΕ και αλλά ταξικά σωματεία και εργατικές συλλογικότητες,  οι σχετικά  μαζικοί αγώνες των εκπαιδευτικών και των εργαζομένων στους   ΟΤΑ για το δικαίωμα στη δουλεία και τη μόνιμη και  σταθερή εργασία, άλλες εργατικές  αντιστάσεις, ενάντια στην εργοδοτική τρομοκρατία και τις απολύσεις. Κάποιες από αυτές νίκησαν (επαναπρόσληψη απολυμένων κλπ). Όμως και αυτές οι  προσπάθειες δεν κατάφεραν να δώσουν  έστω κάποιο μήνυμα ότι κάτι πάει να γυρίσει. Αντίθετα  το πρόβλημα παραμένει όπως αποκαλύπτουν, τα πολύ χαμηλά ποσοστά συμμετοχής στις απεργίες, ή όλο και μικρότερη συμμετοχή στις συνελεύσεις, εξελίξεις που δυσχεραίνουν ακόμα περισσότερο την κατάσταση.

 Δεν θα πρωτοτυπήσουμε αν και εδώ επαναλάβουμε την εκτίμηση και την ανησυχία του μεγαλύτερου μέρους της αριστερής συνδικαλιστικής πρωτοπορίας πως αν συνεχιστεί το ίδιο κλίμα της οπισθοχώρησης και απογοήτευσης τότε η  ήττα του συνδικαλιστικού κινήματος  θα μετατραπεί από τακτική σε στρατηγική.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ακόμα βρισκόμαστε στην αρχή ενός ολοκληρωτικού ταξικού και κοινωνικού πολέμου.

Στο νέο γύρο αμφισβήτησης ακόμα και αυτών των εναπομεινάντων εργατικών δικαιωμάτων από τις δυνάμεις του κεφαλαίου θα επιχειρηθεί η περαιτέρω εκμετάλλευση της εργατικής τάξης  μέσα από διάφορα σχήματα που θα στηρίζονται στην σύνδεση του μισθού με την παραγωγικότητα της εργασίας, στην εκμηδένιση των συλλογικών διαπραγματεύσεων.

Και μάλιστα με τέτοιο τρόπο ώστε οι ίδιοι οι εργαζόμενοι να αποδέχονται τα νέα μέτρα ως στοιχείο σύγχρονων και αναγκαίων μεταρρυθμίσεων ενός κράτους – ψωροκώσταινα. Σε ένα τέτοιο  κράτος   οι συμβάσεις θα ρυθμίζονται από αυτό και την εργοδοσία αλλά και τους εξατομικευμένους εργαζόμενους οι οποίοι με υπευθυνότητα δήθεν θα βγάζουν τα μάτια τους με τα ίδια τους τα χέρια.   Θα συνδέουν ευθέως το ύψος του  μισθού  με την κερδοφορία της επιχείρησης  επαφιόμενοι  στη φιλανθρωπία των εργοδοτών στην οποία θα βασίζεται το κάτι τις παραπάνω από τον κατώτατο μισθό.

Να δούμε βαθύτερα, ψύχραιμα  και συλλογικά «τα πράγματα»

Αυτό όμως που είναι σίγουρο είναι ότι η ταξική πάλη θα συνεχιστεί ανεξάρτητα από τη δικιά μας μελαγχολία και τα δικά μας κενά. 

 Αυτό θα πρέπει να μας κάνει να αναστοχαστούμε για το πώς φτάσαμε μέχρι εδώ.  Να μελετήσουμε την εμπειρία των αγώνων την περίοδο από το 2008 μέχρι το 2012 ιδιαίτερα στην φάση κλιμάκωσης τους το 10-12, την παρέμβαση της ταξικής πτέρυγας όλων των πολιτικών και ιδεολογικών εκφάνσεων.

Εκεί να δούμε το τι τελικά έφταιξε που η ταξική και κοινωνική ριζοσπαστικοποίηση βρήκε διέξοδο και έκφραση στα πολιτικά σχέδια του ΣΥΡΙΖΑ.

Στην αναζήτηση απάντησης σε αυτό θα πρέπει να αποφύγουμε  απλουστέψεις και αναθέματα  και με πραγματικό αίσθημα αυτοκριτικής να ανοίξουμε την συζήτηση σαν ΑΝΤΑΡΣΥΑ στο εσωτερικό μας. Να δούμε τα δικά μας όρια!

Να δεχτούμε κατ’ αρχάς πως σαν συνδικαλιστικό κίνημα είμαστε ακόμα πολύ πίσω στη μελέτη των σύγχρονων εξελίξεων στην ίδια την εργασία.

Στο ποια μορφή παίρνουν οι σύγχρονες μορφές απόσπασης υπεραξίας. Στο ποιος ο ρόλος του όλου και περισσότερου αναπτυσσόμενου πρεκαριάτου που επιβιώνει με τα κοινωνικά επίδοματα και διαφορές άλλες δομες. 

Στο που συγκεντρώνονται και ποια είναι η μορφή συγκέντρωσης του σύγχρονου προλεταριάτου.  Στο πώς συνδέονται οι χώροι της μάθησης με τη νέα βάρδια εργαζομένων και την εργασιακή της προοπτική.

Στο ποιοι τελικά απαρτίζουν το σύγχρονο βιομηχανικό προλεταριάτο. Και μάλιστα στο ποιοι κλάδοι παίζουν σήμερα τον ρόλο του πυρήνα της εργατικής τάξης, του πάλε ποτέ «εργοστασιακού προλεταριάτου».

 Να δεχτούμε πως σαν συνδικαλιστικό κίνημα είμαστε ακόμα πολύ πίσω στη μελέτη του εσωτερικού διχασμού της εργατικής τάξης λόγω των ελαστικών σχέσεων εργασίας, των υπεργολαβιών, της μεσαιωνικής υπενοικίασης εργαζομένων, της στρατηγικής εν ολίγοις του κοινωνικού κατακερματισμού που προωθούν οι δυνάμεις του κεφαλαίου στην εποχή μας.

Και επομένως είμαστε αδύναμοι στον τρόπο αντιμετώπισης αυτού του διχασμού.

Στο κείμενο «για το παρόν και το μέλλον της αριστεράς και τις επαναστάσεις του 21 ου αιώνα αναφέρεται»: ΕΔΩ

 «Η σύγχρονη εργατική τάξη συγκροτεί έναν πολυκόσμο.

 Είναι πολυάριθμη, πλειοψηφούσα πλέον δύναμη στον οικονομικά ενεργό πληθυσμό της κοινωνίας. Είναι η πλέον μορφωμένη αλλά και «διχαζόμενη» ανάμεσα στη χειραγώγηση και τη χειραφέτηση. Εμπλουτίζεται διαρκώς λόγω των αναταράξεων στα μεσαία στρώματα που χτυπιούνται από την κρίση και αλλάζει η συμπεριφορά και η ιδιοσυγκρασία της λόγω της μετανάστευσης και της μετατόπισης σε αυτήν μεσαίων στρωμάτων. Εργάζεται σε σύγχρονους κλάδους που παίζουν κομβικό ρόλο στην παραγωγή. Οι εργαζόμενοι σε αυτούς έχουν έναν σχετικά βαρύνοντα ρόλο στην ταξική πάλη, στην ανάδειξή τους σε μοχλό ενότητας του συνόλου της τάξης. Σε αυτούς τους κλάδους απαιτείται ο ιδιαίτερος προσανατολισμός της συνολικής δράσης μιας σύγχρονης εργατικής οργάνωσης, ενός σύγχρονου πολιτικού μετώπου…»

  Στην εποχή που η τεχνολογία επαναστατικοποιεί την παραγωγική διαδικασία, όπου το κεφάλαιο εφευρίσκει καθημερινά νέους τρόπους και μορφές για τη ανάσχεση της πτώσης του μέσου ποσοστού κέρδους προσαρμόζοντας και κατακερματίζοντας την δομή της, απαιτείται από το συνδικαλιστικό κίνημα γρήγορα να προσαρμοστεί οργανωτικά και πολιτικά.

  Όπως επισημαίνει ο Στίβεν Χόκινγ, «ο καθένας θα μπορούσε να απολαύσει μια πολυτελή ζωή, αν η ευημερία που παράγεται από τις μηχανές, μοιράζονταν δίκαια, ενώ, οι άνθρωποι μπορούν να καταλήξουν άθλια φτωχοί αν οι ιδιοκτήτες συνεχίσουν το λόμπι κατά της αναδιανομής του πλούτου. Μέχρι τώρα η τάση δείχνει προς την δεύτερη εκδοχή, με την τεχνολογία να οδηγεί σε αυξανόμενη ανισότητα». Αλλά αυτό συνδέεται ευθέως με το πώς βλέπει κυρίως πολιτικά και οραματικά η εργατική τάξη την σημερινή, τέταρτη βιομηχανική επανάσταση. Με το αν  η αξιοποίηση της θα  γίνει από το κεφάλαιο και την αστική τάξη που θα φέρει τεράστιους στρατούς ανέργων και μεγαλύτερο βάθεμα της φτώχεια και της ανέχειας η από την εργατική τάξη που θα αποσπά νίκες και θα φέρνει ποιο κοντά το όραμα της κοινωνικής απελευθέρωσης.

Συνεπώς πρέπει και εμείς να συμβάλουμε στην διατύπωση του άμεσου και με προοπτική εργατικού και επί της ουσίας αντικαπιταλιστικού προγράμματος της με κέντρο τη μείωση του χρόνου εργασίας, ενός σύγχρονου Σικάγου.

Αυτό προϋποθέτει να ανασχεδιάσουμε την άμυνα και την αντεπίθεση μας, όπως πολλές φορές εξάλλου πραγματοποίησαν το εργατικό κίνημα και οι πρωτοπορίες του στο παρελθόν, σε ανάλογους  καιρούς οπισθοχώρησης.

Μια νέα εργατική- λαϊκή αντεπίθεση με κέντρο στο περιεχόμενό της τον αγώνα για δουλειά – ψωμί – συνδικαλιστικά δικαιώματα και με όργανο το πολύμορφο, αλλά πολιτικά ενιαίο εργατικό μέτωπο ταξικών και αγωνιστικών συνδικάτων στο οποίο οφείλει να πρωτοστατήσει η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, οι ταξικές εργατικές συσπειρώσεις, και μπορεί και πρέπει να συμβάλουν οι δυνάμεις του ΠΑΜΕ του ΜΕΤΑ και του αναρχοσυνδικαλιστικού χώρου που  θα παλεύει όχι μόνο για την αποκατάσταση των χαμένων εισοδημάτων των εργαζόμενων αλλά θα διεκδικεί αποφασιστικά μείωση των ωρών εργασίας, αυξήσεις στους μισθούς, ελεύθερη συνδικαλιστική δράση στους τόπους δουλειάς, με σταθερή την επιδίωξη και προοπτική αυτής της νέας «επιθετικής άμυνας» του Εργατικού Κινήματος την υπέρβαση του συστήματος, την  αντικαπιταλιστική διέξοδο.

Με επίγνωση πως ακόμα και αυτά τα αναγκαία αιτήματα για ψωμί και δουλειά - που σε άλλες εποχές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν άπλα οικονομικά αιτήματα-  βρίσκονται στον αντίποδα των νεοφιλελεύθερων οικονομικών ολοκληρώσεων. Επομένως απαιτούν σκληρούς ταξικούς αγώνες, στο σύνολο τους  και για τη συνολική επιβολή τους απαιτείται η μεγάλη αναμέτρηση. Μόνο με την συγκρότηση ενός τέτοιου μετώπου μπορεί στην πράξη να υπάρξει υπέρβαση της προδοτικής στάσης των ΓΣΣΕ ΑΔΕΔΥ  πολλών εργατικών κέντρων και ομοσπονδιών και γενικότερα η επίδραση της αστικής πολιτικής στα συνδικάτα. 

Απαραίτητη προϋπόθεση για τα παραπάνω είναι  να υπερβεί η ΑΝΤΑΡΣΥΑ τον διχασμό των δυνάμεων της και να συμβάλει στη δημιουργία ενός συντονισμού πρωτοβάθμιων σωματείων που θα είναι δημιούργημα των ίδιων των σωματείων, εργατικών συλλογικοτήτων και αγωνιστικών ομοσπονδιών στην κατεύθυνση της ενίσχυσης της ταξικής αγωνιστικής ενότητας, της ταξικής ανεξαρτησίας του εργατικού κινήματος από το κράτος και την εργοδοσία, που θα οργανώνει απεργιακά και άλλα κινηματικά βήματα, αποτελώντας ένα διακριτό σε σχεδιασμό, αιτήματα και δημοκρατική λειτουργία ανεξάρτητο ταξικό πόλο στο εργατικό κίνημα. Προϋπόθεση για αυτόν είναι κυριολεκτικά η δουλειά του μυρμηγκιού στους τόπους δουλειάς συγκροτώντας επιτροπές όπου δεν υπάρχουν σωματεία, συμβάλλοντας στην αλλαγή των συσχετισμών προς όφελος του ταξικών δυνάμεων

Για μια ανεξάρτητη ταξική Κίνηση

Για την προώθηση τους απαιτούνται τόσο  η πολιτική ιδεολογική και θεωρητική παρέμβαση που θα φέρει πιο κοντά τους εργαζόμενους, την νεολαία σε μια ανώτερη πολιτικοποίηση όσο και το βασικό εργαλείο γι αυτά. Το εργαλείο που μπορεί να βαθύνει τις προσπάθειες χειραφέτησης της τάξης  και  μαζί με τους οργανικούς διανοούμενους της  να δώσει ώθηση στην διατύπωση του καινούργιου επαναστατικού απελευθερωτικού οράματος, είναι η Ανεξάρτητη Ταξική Εργατική Κίνηση, που όπως αναφέρεται στις θέσεις για την 4η Συνδιάσκεψη της Μετάβασης ΕΔΩ «θα είναι ανεξάρτητη από την αστική πολιτική και τις παρατάξεις της στο εργατικό κίνημα, αλλά και από τις αριστερές εργατικές «παρατάξεις» που αναπαράγουν τη γραφειοκρατική, ιεραρχική αντίληψη «κόμμα – παράταξη – συνδικάτο» (ΠΑΜΕ, ΜΕΤΑ κ.α). Μια πραγματική αγωνιστική ταξική ενότητα «φυσικών προσώπων» εργατών και εργαζομένων, που θα συγκροτηθεί στη βάση ενός προγράμματος για τα εργατικά δικαιώματα της εποχής μας, στην κατεύθυνση της απόκρουσης και ανατροπής της επίθεσης, στην προοπτική της κοινωνικής απελευθέρωσης.»

 Μια  Κίνηση που θα παρεμβαίνει σε όλα τα όργανα και τις μορφές του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος.

Θα είναι βασικός μοχλός για την ταξική ανασυγκρότηση και το μετασχηματισμό τους.

 Θα συσπειρώνει εργάτες και εργάτριες από τις αριστερές και αντικαπιταλιστικές πολιτικές οργανώσεις και δυνάμεις, αλλά και ευρύτερα, πρωτοπόρους αγωνιστές, νέους, κόσμο της ριζοσπαστικής διανόησης κ.α. που θα λειτούργει στη βάση της εργατικής δημοκρατίας. Η δημιουργία της θα δώσει δύναμη στα ταξικά και αγωνιστικά σωματεία και στο συντονισμό τους.

Θα συντονίσει την παρέμβασή τους στους αγώνες που ξεσπούν.

Θα δώσει νέα ώθηση στις πολιτικοσυνδικαλιστικές ταξικές συσπειρώσεις στα σωματεία, στις ομοσπονδίες και τους κλάδους, ειδικά στον ιδιωτικό τομέα, για να αποκτούν μαζικά χαρακτηριστικά, να κατακτούν την πλειοψηφία των εργατών, να ενοποιούνται μέσα .

 Θα συμβάλει στην κοινή δράση και την αγωνιστική ταξική ενότητα  των δυνάμεων που έχουν ταξική αναφορά θα δημιουργεί προϋποθέσεις για το ξεπέρασμα του κατακερματισμού και της διάσπασης , για να απομονωθεί η συνδικαλιστική γραφειοκρατία και ο εργοδοτικός συνδικαλισμός

Έτσι που ό, τι εργατικά χειραφετητικό θα γίνεται να μην γίνεται πέρα και έξω από τους σημερινούς συλλογικούς ταξικούς αγώνες και την ολόπλευρη ανάπτυξη τους. Να μην είναι αποτέλεσμα κάποιων ξεκομμένων πρωτοποριών άλλα συλλογική κατάκτηση της αριστερής κομουνιστικής συνδικαλιστικής πρωτοπορίας, και πάνω απ όλα, τελικά, συλλογική κατάκτηση της μαχόμενης, τεράστιας πλειοψηφίας της εργατικής τάξης.

 Στην συνδιάσκεψη της ΑΝΤΑΡΣΥΑ θα συμμετάσχει μεγάλο δυναμικό του κόσμου του αγώνα και των ταξικών αναμετρήσεων.

Μπορεί λοιπόν να αναδειχθεί και να αποδειχτεί πραγματικά μια ευκαιρία ώστε  η συζήτηση να δώσει, μέσω των αποφάσεων, απαντήσεις στη δουλειά μας στην εργατική τάξη. Να δημιουργήσει προϋποθέσεις για την ενότητα των δυνάμεων μας σε ένα ανώτερο επίπεδο μακριά από μικροκομματικούς υπολογισμούς και επιδιώξεις.

Αρκεί να γίνει ένας διάλογος ουσίας, μακριά από άγονες και στείρες αντιπαραθέσεις, για την παρέμβαση μας στο εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα και γενικότερα στην προώθηση της εργατικής πολιτικής.

Εμείς ως ΜΕΤΑΒΑΣΗ θα συμβάλουμε στην κατεύθυνση αυτή.

ΠΗΓΉ: kommon.gr

Από Απόστολος Καψάλης

Οι ελπίδες για την αντιστροφή του αντεργατικού κλίματος στους χώρους δουλειάς, μέσα από την αναβίωση των διατάξεων του συλλογικού εργατικού δικαίου που ίσχυαν πριν την ένταξη της Ελλάδας σε μνημονιακό καθεστώς, διαψεύδονται με κατηγορηματικό τρόπο καθ’ όλη τη διάρκεια της τριετίας 2015–2017.^[1] Οι βασικές αρχές της συλλογικής αυτονομίας και της αξιοπρεπούς και ισότιμης διαπραγμάτευσης διατηρούνται σε αναστολή μάλλον επ’ αόριστον (μολονότι τυπικά έως το 2022-23), ενώ η λειτουργία του απορρυθμισμένου θεσμικού πλαισίου εξακολουθεί να παράγει καθημερινά περαιτέρω δυσμενείς συνέπειες για τον κόσμο της μισθωτής εργασίας.

Από τη μελέτη^[2] του κειμένου όλων των ΣΣΕ της περίοδου 2010-2017, προκύπτει ότι η συλλογική διαπραγμάτευση από μέσο διευθέτησης και αναβάθμισης των όρων και των συνθηκών εργασίας που ήταν στο παρελθόν, επιτελεί πλέον άγνωστους και ασύμβατους σκοπούς, όπως είναι ιδίως η ταπείνωση και η ακύρωση της συνδικαλιστικής δράσης και οργάνωσης, η απορρύθμιση της ατομικής εργατικής νομοθεσίας και η εν γένει επιδείνωση του περιβάλλοντος απασχόλησης. Ως ένα επιπλέον εργαλείο εσωτερικής υποτίμησης οι συλλογικές συμβάσεις εργασίας λαμβάνουν χαρακτηριστικά ενός μέσου δημοσιονομικής προσαρμογής μακράς διάρκειας και ενίοτε σημαντικότερης αποτελεσματικότητας, ακόμη και από την ψήφιση νέων αντεργατικών νομοθετικών κειμένων.

Α. Η διετία 2010-2011

Ήδη κατά τη διάρκεια των πρώτων μηνών μετά την ένταξη της χώρας στο πρόγραμμα δημοσιονομικής επιτήρησης, από την άνοιξη του 2010 έως τα τέλη του 2011, οι απορρυθμιστικές μνημονιακές διατάξεις καθορίζουν σε σημαντικό βαθμό το επίπεδο και το περιεχόμενο των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αρχικά, παρασύρουν σε χαμηλά επίπεδα το ποσοστό αυξήσεων στο πλαίσιο των κλαδικών συμβάσεων εργασίας και μέχρι τουλάχιστον το φθινόπωρο του 2011 επιβάλλουν ένα «μούδιασμα» στην επιχειρησιακή διαπραγμάτευση, παρόμοιο με την υποχώρηση της στάθμης της θάλασσας λίγο πριν το επερχόμενο τσουνάμι. Από τις αρχές του 2011 έως τις 25 Οκτωβρίου του ίδιου έτους οι επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις κινούνται σε ιστορικά χαμηλά και περιορίζονται μόλις στις 100.

Η τελευταία βδομάδα του Οκτωβρίου 2011 αποδεικνύεται ιστορικής σημασίας σε ό,τι αφορά στην εξέλιξη της συλλογικής διαπραγμάτευσης στην Ελλάδα, διότι τότε ψηφίζεται και δημοσιεύεται ο Νόμος 4024/2011, με τον οποίο εισάγονται, μεταξύ άλλων, δύο βασικές νομοθετικές αλλαγές: από τη μια, η συρρίκνωση της προστασίας που απορρέει από την επέκταση των κλαδικών συμβάσεων και την αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης και από την άλλη, η δυνατότητα των ενώσεων προσώπων να συνάπτουν επιχειρησιακές συμφωνίες, χωρίς τη -θεωρητική έστω- συνδικαλιστική κάλυψη και προστασία των εκπροσώπων τους.

Προοδευτικά, η υπερίσχυση των επιχειρησιακών ΣΣΕ έναντι των κλαδικών και η μείωση των αποδοχών των μη καλυπτόμενων από κάποια ΣΣΕ εργαζομένων (κατώτατες αποδοχές) θα μεταφέρει το κέντρο άμυνας των εργαζομένων εκεί όπου εξ αντικειμένου είναι πιο αδύναμοι: στην επιχείρηση αρχικά ή στο ατομικό επίπεδο μεσοπρόθεσμα. Η τάση μετατόπισης της συλλογικής διαπραγμάτευσης στο κέντρο της επιχείρησης ενισχύεται και από την ουσιαστική απουσία και της παραμικρής προσδοκίας εξεύρεσης αξιοπρεπούς λύσης της συλλογικής διαφοράς στα πλαίσια ενός ανεξάρτητου θεσμού μεσολάβησης και διαιτησίας.

Άλλωστε, στο κείμενο αρκετών συλλογικών συμβάσεων συμφωνούνται ρυθμίσεις προώθησης κάθε είδους ευέλικτων μορφών απασχόλησης ή γενικότερα συρρίκνωσης των ατομικών εργασιακών δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα, ανεξάρτητα από το επίπεδο της διαπραγμάτευσης, δεν αποτελεί συχνό φαινόμενο η συνομολόγηση αντισταθμιστικών ρυθμίσεων προς εξισορρόπηση της επιδείνωσης ή της διατήρησης του ύψους των αποδοχών και των υπολοίπων παραμέτρων της εργασιακής σχέσης.

Β. 2012: έτος καμπή

Κατά συνέπεια, το έτος 2012 χαρακτηρίζεται πρώτον, από την έκρηξη του αριθμού των επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων, οι οποίες εννεαπλασιάζονται σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά και λειτουργούν ως μέσο απορρύθμισης των μισθολογικών και μη μισθολογικών όρων, είτε συνάπτονται από ένα συνδικάτο των εργαζομένων, είτε κυρίως από μια ένωση προσώπων. Δεύτερον, το τοπίο της συλλογικής ρύθμισης συνοδεύεται από μια σημαντική συρρίκνωση των κλαδικών και ομοιο-επαγγελματικών ΣΣΕ, τόσο σε αριθμό, όσο και σε έκταση εφαρμογής, άρα και από σπουδαία μείωση του ποσοστού κάλυψης των εργαζομένων που απασχολούνται στον κλάδο ή στο επάγγελμα.

Η συλλογική διαπραγμάτευση αυτή τη χρονιά ορόσημο κινείται μεταξύ: α) της «αποκέντρωσης» της διαπραγμάτευσης στο πεδίο της επιχείρησης, β) της «αυτοσύμβασης» του εργοδότη, αφού οι 8 στις 10 επιχειρησιακές ΣΣΕ συνάπτονται με την καρικατούρα εκπροσώπησης των εργαζομένων, την ένωση προσώπων, και πρακτικά λειτουργούν ως επικυρώσιμα τον εργοδοτικών εισηγήσεων και γ) της απειλής της ατομικής διαπραγμάτευσης που υποχρεώνει σχεδόν εκβιαστικά τα συνδικάτα σε συνομολόγηση με κάθε κόστος, ώστε να διατηρηθεί ζωντανός ο θεσμικός τους ρόλος και η συνδικαλιστική προοπτική.

Πρέπει να τονιστεί ότι, εφόσον παραμένει και ενισχύεται νομοθετικά  η αρχική νέο-φιλελεύθερη στόχευση της πλήρους απορρύθμισης και εξατομίκευσης της διαπραγμάτευσης των όρων εργασίας, η αποκέντρωση των συμβάσεων δεν αποτελεί παρά ένα ενδιάμεσο στάδιο στο δρόμο προς την κατάργηση της συλλογικής διαπραγμάτευσης.

Γ. Η διετία 2013-2014

Πράγματι, τις επόμενες δύο χρονιές, το 2013 και το 2014, ο αριθμός των επιχειρησιακών ΣΣΕ σημειώνει σπουδαία αριθμητική μείωση από τις 900 στις 540 και από εκεί στις 280. Η πιο σημαντική εξέλιξη αφορά στο μερίδιο των επιχειρησιακών ΣΣΕ που έχουν υπογραφεί από ενώσεις προσώπων, το οποίο -ενώ όπως προαναφέρθηκε αγγίζει το 80% το 2012- περιορίζεται στο 60% το 2013 και στο 48% το 2014.

Είναι προφανές ότι η εργοδοτική πλευρά δεν χρειάζεται τη φωτοτυπική λειτουργία της υπογραφής μιας ΣΣΕ με ένωση προσώπων (ή ακόμη και με σωματείο) για να μειώσει τις αποδοχές στα ελάχιστα νόμιμα όρια της ΕΓΣΣΕ, όπως αυτά καθορίστηκαν με τις νομοθετικές παρεμβάσεις το 2012, εφόσον αυτό μπορεί να γίνει κάλλιστα στο πλαίσιο της ατομικής σύμβασης εργασίας. Δύναται, όμως, να την αξιοποιήσει για έναν άλλο σκοπό.

Τα σπουδαιότερα από άποψη καινοτομίας στοιχεία που δεσπόζουν στο περιεχόμενο των ΣΣΕ που υπογράφονται το 2013 και το 2014, εκτός από την «επιδοματοποίηση» τμήματος των αποδοχών που επιτυγχάνεται με την μέθοδο –  αίρεση της «οικειοθελούς παροχής», είναι δύο: από τη μία, η εξατομίκευση των όρων της συλλογικής ρύθμισης και από την άλλη, η λειτουργία της ως μέσου για την απορρύθμιση του ατομικού εργατικού δικαίου. Και αυτή η εξέλιξη αποτελεί ένα καίριο πλήγμα στην εξισορροπητική προσπάθεια διατήρησης ή και αναβάθμισης των θεσμικών όρων της συλλογικής σύμβασης εργασίας στο πλαίσιο μιας συμφωνίας που περιλαμβάνει μειώσεις αποδοχών.

Ενόσω παραμένει ανενεργής η πρόβλεψη για κρατικό καθορισμό του ελάχιστου νομοθετημένου κατώτατου μισθού, παρατηρείται ότι το ενδιαφέρον της εργοδοτικής πλευράς για τη σύναψη μιας επιχειρησιακής ΣΣΕ εστιάζει, προοδευτικά ολοένα και περισσότερο, στην επίτευξη του στόχου της διάρρηξης των μη μισθολογικών όρων εργασίας και δια αυτής της μεθόδου στην απορρύθμιση της ατομικής εργατικής νομοθεσίας πέρα ακόμη και από τα όρια του νόμου. Απώτερος πολιτικός – ιδεολογικός στόχος αυτής της προσπάθειας είναι η ισοπέδωση του εργατικού φρονήματος, η απαξίωση κάθε έννοιας συναδελφικής αλληλεγγύης και ο οριστικός εκφυλισμός της συλλογικής σύμβασης σε ένα τυπικό, επικυρωτικό έγγραφο των εργοδοτικών επιθυμιών.

Σε πολλές επιχειρησιακές ΣΣΕ που συνάπτονται με ενώσεις προσώπων, αλλά και με εργατικά σωματεία, οι εργαζόμενοι υποχρεώνονται ή παρασύρονται στην συνομολόγηση ρυθμίσεων που αφενός κινούνται στο όριο της νομιμότητας και αφετέρου εξατομικεύουν τους όρους της συλλογικής ρύθμισης σε βάρος συναδέλφων και δη στη βάση υποκειμενικών κριτηρίων. Συγκεκριμένα, σημειώνονται τρία νέα φαινόμενα.

Άλλοτε επιδιώκεται η απενεργοποίηση της δικαστικής προστασίας που παρέχεται στα πλαίσια της τροποποιητικής καταγγελίας και της μονομερούς βλαπτικής μεταβολής των όρων εργασίας ή της εν γένει αντισυμβατικής συμπεριφοράς του εργοδότη. Ενίοτε συμφωνείται η εισαγωγή ευέλικτων μορφών απασχόλησης πέραν του ισχύοντος μνημονιακού νομικού πλαισίου («συλλογικές συμβάσεις-διαρρήκτης»). Τέλος, τρίτον, σε κάποιες άλλες, λιγότερες ασφαλώς, περιπτώσεις, στις «συλλογικές συμβάσεις-λαγός», είτε ανιχνεύονται ρυθμίσεις προπομποί μελλοντικών νομοθετικών παρεμβάσεων, συνήθως δυσμενών για την εργατική πλευρά, είτε, συχνότερα, τοποθετούνται σημάδια – οδηγίες προς το σύνολο της εργοδοτικής πλευράς, με άξονα την υιοθέτηση μιας συγκεκριμένης τακτικής ή στρατηγικής ως προς το περιεχόμενο των συλλογικών συμβάσεων εργασίας (στο πλαίσιο συνήθως του ίδιου κλάδου οικονομικής δραστηριότητας).

Δ. Η τριετία 2015-2017

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 2015-2017 επιβεβαιώνονται πολλές από τις υποθέσεις που είχαν διατυπωθεί νωρίτερα σχετικά με την εξέλιξη των συλλογικών συμβάσεων εργασίας, εφόσον το νομοθετικό πλαίσιο θα διατηρούνταν σε κατάσταση απορρύθμισης, ενώ, παράλληλα, επιμένουν και εντείνονται πολλά από τα φαινόμενα που αναφέρθηκαν αμέσως πριν για την περίοδο 2010-2014.

Εκτός από τις δύο εθνικές γενικές Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας των δύο πρώτων ετών, την τριετία 2015-2017 εξακολουθούν να συνάπτονται συλλογικές συμβάσεις εργασίας, ο αριθμός των οποίων εξακολουθεί την τάση αριθμητικής συρρίκνωσης που διαπιστώνεται μετά το 2014, ιδιαίτερα κατά το έτος 2017.

Στον πίνακα που ακολουθεί αποτυπώνονται συγκριτικά οι ποσοτικές διαστάσεις της συλλογικής διαπραγμάτευσης σε όλα επίπεδα καθ’ όλη τη διάρκεια των ετών 2010-2017:

Πίνακας 1. ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2010–2017

Πηγή: Υπουργείο Εργασίας. Επεξεργασία: Καψάλης Απόστολος (για το 2014, Τήκος Στάθης)
Σημ.: Χρονικό κριτήριο ταξινόμησης είναι η ημερομηνία ανάρτησης στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Εργασίας.
* Οι 109 και 91 αντίστοιχα ΕΣΣΕ είναι πανομοιότυπες και συνάπτονται από το συνδικάτο Μετάλλου με εργοδότες σε ναυπηγοεπισκευαστικές εργασίες στον Ν. Πειραιά και Νήσων σε διαφορετικές ημερομηνίες εντός του 2010 και 2012 αντίστοιχα.
** 30 περίπου επιχειρησιακές ΣΣΕ υπογράφονται μεταξύ του τοπικού ομοιο-επαγγελματικού σωματείου και μεμονωμένους ξενοδόχους στον Νομό Ηρακλείου και άλλες 30 περίπου με ενώσεις προσώπων, οι οποίες, πιθανότατα, δεν θα είχαν συναφθεί, αν η τοπική εργοδοτική οργάνωση των ξενοδόχων δεν είχε αποφύγει να ανανεώσει την τοπική ομοιο-επαγγελματική ΣΣΕ.

Μετά την έξαρση της αύξησης των ετών 2011-2012, η τάση μείωσης του αριθμού των επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων διατηρείται σημαντική κατά τη διάρκεια της τελευταίας τριετίας. Από τις 544 επιχειρησιακές ΣΣΕ του έτους 2013, το 2014 συνάπτονται περίπου οι μισές (286) και από εκεί και πέρα μειώνονται περαιτέρω στις 263 και μόλις στις 213, για τα έτη 2015 και 2017 αντίστοιχα.

Η μικρή αύξηση που σημειώνεται από το 2015 στο 2016 στις 318 επιχειρησιακές συλλογικές συμβάσεις ερμηνεύεται, κυρίως, από το γεγονός ότι πολλές από αυτές συνάπτονται αφενός μεταξύ του Συνδέσμου Ξενοδοχοϋπαλλήλων Νομού Ηρακλείου και μεμονωμένων ξενοδοχειακών μονάδων εντός των ορίων του συγκεκριμένου Νομού και αφετέρου μεταξύ μεμονωμένων ξενοδοχειακών μονάδων και ενώσεων προσώπων στον ίδιο Νομό, οι οποίες συστήνονται μαζικά και σε μικρό χρονικό διάστημα στο πλαίσιο μιας συντονισμένης προσπάθειας διάρρηξης της συλλογικής διαπραγμάτευσης σε κλαδικό και σε τοπικό ομοιο-επαγγελματικό επίπεδο.

Ωστόσο, από τη μελέτη του συνόλου των επιχειρησιακών ΣΣΕ της τριετίας 2015-2017 προκύπτουν δύο βασικά ποιοτικά χαρακτηριστικά.

Από τη μια, καταγράφεται σημαντικός βαθμός συρρίκνωσης του μεριδίου των συμβάσεων που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων στο σύνολο των επιχειρησιακών ΣΣΕ. Επαληθεύεται με αυτόν τον τρόπο η προαναφερθείσα υπόθεση εργασίας ότι ο αριθμός και το μερίδιο των συμβάσεων που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων θα μειώνονται, εφόσον στο πλαίσιο της ατομικής διαπραγμάτευσης, είναι εξίσου ευχερής ή και ευχερέστερη η υποβάθμιση των όρων και των συνθηκών εργασίας στην επιχείρηση. Όπως προκύπτει από τον ακόλουθο συγκριτικό πίνακα για την περίοδο 2011-2017, ενώ το 2012 οκτώ στις δέκα επιχειρησιακές ΣΣΕ υπογράφονται από ενώσεις προσώπων, την τελευταία διετία αυτό το φαινόμενο δεν αφορά παρά μόνο μία από τις τρεις επιχειρησιακές ΣΣΕ.

Πίνακας 2. ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΕΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΣ 2011-2017

Πηγή: Υπουργείο Εργασίας, επεξεργασία Καψάλης Απόστολος (για το 2014, Τήκος Στάθης)
σημ.: Με κριτήριο την ημερομηνία ανάρτησης στην ιστοσελίδα του Υπουργείου

Από την άλλη, οι επιχειρησιακές ΣΣΕ, εκτός πολύ λίγων εξαιρέσεων, διατηρούν το χαρακτήρα ενός νόμιμου μηχανισμού υποβάθμισης των συνθηκών και κυρίως των όρων αμοιβής της εργασίας στους χώρους δουλειάς, μολονότι δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις, στις οποίες το αντικείμενο των ΣΣΕ είναι αποκλειστικά θεσμικής φύσης, όπως είναι η εισαγωγή κανονισμού εργασίας ή η διευθέτηση του χρόνου εργασίας κοκ. Το γενικότερο αυτό συμπέρασμα προκύπτει από την ανάλυση των ειδικότερων παραμέτρων του περιεχομένου των επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων της τριετίας 2015-2017.

Πρώτον, πολύ συχνό είναι το φαινόμενο συνομολόγησης μηδενικών αυξήσεων και διατήρησης των αποδοχών, συνήθως στα μειωμένα -από προηγούμενη επιχειρησιακή συλλογική σύμβαση εργασίας- επίπεδα.

Δεύτερον, πολυάριθμες είναι οι περιπτώσεις επιχειρησιακών συλλογικών συμβάσεων εργασίας που προβλέπουν μείωση των αποδοχών. Πρακτικά αυτή η εξέλιξη μπορεί να συμβεί, είτε με συγκεκριμένη αναφορά στο ακριβές ποσοστό της μείωσης των μικτών αποδοχών (συνήθως του βασικού και όχι του καταβαλλόμενου μισθού), το οποίο κυμαίνεται από -2,5% έως ακόμη και -40%, είτε με ευθεία παραπομπή στα ισχύοντα με βάση τον νομοθετημένο κατώτατο μισθό. Στο σύνολο των επιχειρησιακών ΣΣΕ που συνάπτονται από ενώσεις προσώπων την τριετία 2015-2017, οι έξι στις δέκα λειτουργούν ως μέσα αυτόματης συρρίκνωσης των αποδοχών στα κατώτατα νομοθετημένα όρια (76/123 ή 61,8% για το 2015, 62/104 ή 59,6% για το 2016 και 47/82 ή 57% για το 2017). Σε ό,τι αφορά τις αντίστοιχες περιπτώσεις ΣΣΕ που συνάπτονται από την πλευρά των σωματείων, μολονότι το οικείο μερίδιο είναι σαφώς πολύ μικρότερο, σημειώνει, ωστόσο, σημαντική αύξηση από το 5% το 2015 στο 9,9% το 2017.

Σε ελάχιστες περιπτώσεις η συρρίκνωση των αποδοχών γίνεται με άλλες μεθόδους, όπως, ενδεικτικά, με τη μη καταβολή ενός ολόκληρου μισθού, με την αναστολή καταβολής ενός επιδόματος ή με την κατάργηση ενός άλλου, όπως, ενδεικτικά, του επιδόματος γάμου ή του επιδόματος εξομάλυνσης.

Τρίτον, μολονότι ο κεντρικός μνημονιακός στόχος της εξατομίκευσης της διαπραγμάτευσης των όρων εργασίας έχει ικανοποιηθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό έως το 2014 αυτό δεν σημαίνει ότι έχει ικανοποιηθεί απόλυτα η δίψα της εργοδοτικής πλευράς για περαιτέρω αποδυνάμωση της συλλογικής διάστασης της ρύθμισης των εργασιακών σχέσεων στο επίπεδο της επιχείρησης.

Λίγες, ασφαλώς, αλλά ενδεικτικές του κλίματος αποσυλλογικοποίησης και αποδημοκρατισμού των χώρων δουλειάς, ορισμένες επιχειρησιακές ΣΣΕ περιλαμβάνουν άκρως ανησυχητικές διατυπώσεις σε βάρος συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων. Συμφωνείται, συγκεκριμένα, ότι οι βασικές αποδοχές για τους νεοεισερχόμενους θα καθοριστούν με ατομική διαπραγμάτευση με την εργοδοτική πλευρά, ενώ η ίδια διάταξη αφορά σε άλλες περιπτώσεις ΣΣΕ στο σύνολο των εργαζομένων της επιχείρησης, είτε για τον καθορισμό των βασικών αποδοχών, είτε για το ποσοστό μείωσης αυτών.

Τέταρτον, αυτή η άνιση μεταχείριση σε επίπεδο επιχείρησης με άξονα ομαδικές κατηγοριοποιήσεις εργαζομένων κατοχυρώνεται στο κείμενο αρκετών ΣΣΕ με κριτήρια όπως, ενδεικτικά: α) η διάκριση παλαιών και νέων εργαζομένων στη βάση μιας παλαιότερης ή μελλοντικής (νεοεισερχόμενοι εργαζόμενοι) ημερομηνίας αναφοράς, β) η ηλικία, συνήθως με βάση το 25^ο έτος της ηλικίας, γ) ο τομέας της επιχείρησης ή το αντικείμενο της παραγωγής, γ) η διάρκεια της εργασιακής σχέσης στην επιχείρηση.

Πέμπτον, σε έξι περιπτώσεις επιχειρησιακών ΣΣΕ την περίοδο 2015-2017, εκ των οποίων οι δύο συνάπτονται από σωματείο, εξακολουθεί το φαινόμενο να αναφέρονται ονομαστικά οι εργαζόμενοί της με το ακριβές ποσό των καταβαλλόμενων αποδοχών σε αυτούς.

Αντί επιλόγου

Η αποκέντρωση της συλλογικής διαπραγμάτευσης υποχωρεί την τριετία 2015-2017 στην Ελλάδα, όχι όμως προς όφελος της κλαδικής ή της ομοιο-επαγγελματικής, αλλά στα όρια της ατομικής -όπως και της εξατομικευμένης στο πλαίσιο ΣΣΕ- ρύθμισης των όρων και των συνθηκών εργασίας. Η εντατικοποίηση της τελευταίας διάστασης υποχρεώνει την εργατική πλευρά σε άτακτη υποχώρηση με σκοπό τη διάσωση θεσμικών κατακτήσεων παρελθόντων ετών, ωστόσο σε πολιτικό – συνδικαλιστικό επίπεδο, μάλλον πλήττεται συνολικά η εικόνα και η αξιοπιστία του συνδικαλισμού, παρά διατηρείται ζωντανή η προοπτική της συλλογικής άμυνας απέναντι στη νεοφιλελεύθερη καταιγίδα.

Η νέου είδους παράλληλη δυνατότητα απορρύθμισης του εργατικού δικαίου δια της συλλογικής σύμβασης, όταν ιδιαίτερα συνεπάγεται την εξατομίκευση των ρυθμίσεων και την άνιση αντιμετώπιση τμήματος των εργαζομένων ακόμη και στο εσωτερικό μιας επιχείρησης, σηματοδοτεί τη ραγδαία υποχώρηση των συλλογικών οραμάτων και τον ακρωτηριασμό της εργατικής αλληλεγγύης. Πλέον, το μέλλον των συνδικάτων δεν κινδυνεύει αποκλειστικά και μόνο επειδή η μέριμνα για την προάσπιση των εργασιακών δικαιωμάτων και συμφερόντων σταματά στην πόρτα της επιχείρησης, αλλά, επιπλέον, γιατί πολλές φορές δεν κατορθώνει να φτάσει ούτε μέχρι σε αυτό το σημείο.

Η τάση γενίκευσης της φτωχοποίησης των μισθωτών και της αποδημοκρατικοποίησης των χώρων δουλειάς δεν αντιστρέφεται με τη σύναψη ορισμένων ΣΣΕ που διαφυλάσσουν κάποιες θεσμικές κατακτήσεις ή έστω αξιοπρεπείς αποδοχές, αλλά βάζουν από την πίσω πόρτα αξίες και τακτικές ξένες με τα γενεσιουργά συλλογικά οράματα του συνδικαλισμού, τόσο στην Ελλάδα, όσο και διεθνώς. Παράλληλα, διακρίνεται ορατός πλέον ο κίνδυνος να κατοχυρωθεί στα μάτια των νεότερων σε ηλικία εργαζομένων η αντίληψη ότι -εκτός από άγνωστη θεσμική λειτουργία σε ό,τι αφορά στη διαμόρφωση των όρων της απασχόλησης της συντριπτικής πλειοψηφίας εξ αυτών- η συλλογική διαπραγμάτευση δεν είναι παρά ένα μέσο περαιτέρω απορρύθμισης των εργασιακών τους σχέσεων.

Πηγή: Marginalia

Υποσημειώσεις

*Πηγή: marginalia.gr