Εκθέσεις, πυκνή αρθρογραφία, δηλώσεις κ.λπ. από κάθε είδους εκπροσώπους των αγορών συνόδευσε τη συνάντηση των τριών κεντρικών τραπεζιτών του δυτικού ιμπεριαλιστικού μπλοκ (του κ. Ντράγκι της Ε.Ε., της κ. Γέλεν των ΗΠΑ και του κ. Κουρόντα της Ιαπωνίας) στο Jackson Hole στις ΗΠΑ πριν από λίγες μέρες – ένα είδος διαλόγου και «ζύμωσης» μεταξύ των εκπροσώπων της χρηματιστικής παγκοσμιοποίησης για τις προοπτικές της παγκόσμιας οικονομίας.

Πα­ρα­δό­ξως, αυτός ο διά­λο­γος βα­ρύ­νε­ται με έκ­δη­λη απαι­σιο­δο­ξία για τις προ­ο­πτι­κές των διε­θνών αγο­ρών, προ­φη­τεί­ες για επερ­χό­με­νο «κραχ», νευ­ρι­κό­τη­τα για τις συ­νέ­πειες των επι­λο­γών των κε­ντρι­κών τρα­πε­ζι­τών όσον αφορά τα επι­τό­κια, αγνω­στι­κι­σμό για «ανε­ξή­γη­τα φαι­νό­με­να», αλλά και χτυ­πή­μα­τα «κάτω από τη μέση».

Δείγ­μα της νευ­ρι­κό­τη­τας, το γε­γο­νός ότι οι κ.κ. Ντρά­γκι και Γέλεν στις επί­ση­μης δη­λώ­σεις τους εξα­πέ­λυ­σαν… επί­θε­ση κατά ση­μα­ντι­κών πλευ­ρών της οι­κο­νο­μι­κής ατζέ­ντας του Αμε­ρι­κα­νού προ­έ­δρου Ντό­ναλντ Τραμπ (όπως η χα­λά­ρω­ση του ρυθ­μι­στι­κού πλαι­σί­ου Dodd-Frank για τον τρα­πε­ζι­κό τομέα), κατά πα­ρά­βα­ση των ειω­θό­των και κάθε έν­νοιας δι­πλω­μα­τι­κού τακτ…

«Δη­λη­τη­ρια­σμέ­νη» αι­σιο­δο­ξία

Όλα αυτά μοιά­ζουν πα­ρά­δο­ξα μέσα σε ένα κλίμα όπου οι προ­βλέ­ψεις όλων των ιθυ­νό­ντων χά­ρα­ξης πο­λι­τι­κής για την πα­γκό­σμια ανά­πτυ­ξη είναι αι­σιό­δο­ξες. Πράγ­μα­τι, ακόμη και το πολύ συ­γκρα­τη­μέ­νο όσον αφορά τις εκτι­μή­σεις και προ­βλέ­ψεις του ΔΝΤ, προ­βλέ­πει «ευ­ρεία ανά­καμ­ψη» της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μί­ας, «για πρώτη φορά εδώ και μία δε­κα­ε­τία» - με την έν­νοια ότι, για πρώτη φορά ύστε­ρα από το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης το 2008, η ανά­καμ­ψη αφορά ταυ­τό­χρο­να τόσο τις ΗΠΑ (όπου η ανά­καμ­ψη έχει ξε­κι­νή­σει ήδη από το 2011-12) όσο και την Ευ­ρώ­πη αλλά και την Ια­πω­νία, που ήταν «κολ­λη­μέ­νες» σε συν­θή­κες οι­κο­νο­μι­κής στα­σι­μό­τη­τας ή αναι­μι­κής ανά­πτυ­ξης. Οι φόβοι που κυ­ριάρ­χη­σαν στο διά­στη­μα με­τα­ξύ των μέσων του 2015 και του φθι­νο­πώ­ρου του 2016, ότι η κρίση στις λε­γό­με­νες Ανα­πτυσ­σό­με­νες οι­κο­νο­μί­ες (χώρες BRICKS) θα πυ­ρο­δο­τή­σει νέο γύρο γε­νι­κευ­μέ­νης κρί­σης δεν επα­λη­θεύ­τη­καν, αντί­θε­τα η κα­τά­στα­ση στις Ανα­πτυσ­σό­με­νες οι­κο­νο­μί­ες στα­θε­ρο­ποι­ή­θη­κε και το ΔΝΤ δια­πι­στώ­νει ότι αυτές από τα τέλη του 2016 συμ­βάλ­λουν πλέον θε­τι­κά στην αύ­ξη­ση του όγκου του πα­γκό­σμιου εμπο­ρί­ου αλλά και στους πα­γκό­σμιους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης.

Παρ’ όλα αυτά, η αι­σιο­δο­ξία τε­λειώ­νει εδώ. Από δω και πέρα, αρ­χί­ζουν οι δυ­σμε­νείς προ­βλέ­ψεις, η έκ­φρα­ση φόβων, οι προ­φη­τεί­ες περί επερ­χό­με­νου «κραχ», η δή­λω­ση πλή­ρους αδυ­να­μί­ας να εξη­γη­θούν «ανε­ξή­γη­τα φαι­νό­με­να», όπως η διαρ­κής κα­θή­λω­ση της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας και πάνω απ’ όλα το «ανε­ξή­γη­το» του επί­μο­να χα­μη­λού πλη­θω­ρι­σμού. Ο κίν­δυ­νος του απο­πλη­θω­ρι­σμού προ­σώ­ρας έχει ξε­πε­ρα­στεί, αλλά ο πλη­θω­ρι­σμός δεν ακο­λου­θεί την ανα­με­νό­με­νη λόγω της «ευ­ρεί­ας ανά­καμ­ψης» ανο­δι­κή πο­ρεία.

7 λόγοι για γε­νι­κευ­μέ­νη νευ­ρι­κό­τη­τα

Ο κοι­νός πα­ρο­νο­μα­στής εκ­θέ­σε­ων, άρ­θρων και δη­λώ­σε­ων είναι τού­τος:

- Δια­πι­στώ­νε­ται γε­νι­κευ­μέ­νη ανά­καμ­ψη με μέ­τριους ρυθ­μούς ανά­πτυ­ξης (που στις ΗΠΑ δεν μπο­ρούν να ξε­πε­ρά­σουν δυ­να­μι­κά το 2% και στην Ευ­ρώ­πη κι­νού­νται με­σο­σταθ­μι­κά λίγο πάνω από το 1,5%) και έχει ξε­πε­ρα­στεί ο κίν­δυ­νος του απο­πλη­θω­ρι­σμού.

- Ωστό­σο, κατά ανε­ξή­γη­το τρόπο, ο πλη­θω­ρι­σμός μένει κολ­λη­μέ­νος σε χα­μη­λά επί­πε­δα – δείγ­μα ότι «κάτι δεν πάει καλά».

- Επί­σης, η πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα είναι σε πολύ χα­μη­λές πτή­σεις.

- Δέκα χρό­νια ύστε­ρα από το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης, τα κρα­τι­κά χρέη, αλλά και το συ­νο­λι­κό χρέος (υπο­λο­γί­ζο­ντας και το ιδιω­τι­κό, επι­χει­ρή­σε­ων και νοι­κο­κυ­ριών) έχουν αυ­ξη­θεί θε­α­μα­τι­κά, απο­τε­λώ­ντας «βόμβα» στα θε­μέ­λια της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μί­ας.

- Οι (γεω)πο­λι­τι­κοί κίν­δυ­νοι πα­ρα­μέ­νουν, τρο­φο­δο­τού­με­νοι πλέον και από τον ναρ­κισ­σι­σμό (!) και τους επι­κίν­δυ­νους ακρο­βα­τι­σμούς του νέου πλα­νη­τάρ­χη.

- Λόγω της «ευ­ρεί­ας ανά­καμ­ψης» αλλά και της υπερ­τί­μη­σης («φού­σκες») των αγο­ρών, οι κε­ντρι­κοί τρα­πε­ζί­τες είναι υπο­χρε­ω­μέ­νοι να προ­χω­ρή­σουν στην αύ­ξη­ση των επι­το­κί­ων, αλλά οι μέ­τριοι ρυθ­μοί ανά­πτυ­ξης και ο χα­μη­λός πλη­θω­ρι­σμός επι­βάλ­λουν αυτό να γίνει «συ­γκρα­τη­μέ­να», για να μην τεθεί σε κίν­δυ­νο η αστα­θής ανά­καμ­ψη.

- Η αύ­ξη­ση των επι­το­κί­ων των κε­ντρι­κών τρα­πε­ζών, ύστε­ρα από μία δε­κα­ε­τία μειώ­σε­ων και πα­ρα­μο­νής τους σε σχε­δόν μη­δε­νι­κά επί­πε­δα, υπάρ­χει κίν­δυ­νος να προ­κα­λέ­σει με­γά­λη νευ­ρι­κό­τη­τα ή και «κραχ» στις αγο­ρές, ξα­να­βυ­θί­ζο­ντας την πα­γκό­σμια οι­κο­νο­μία.
Είναι φα­νε­ρό ότι σε αυτό τον κα­τά­λο­γο των ζη­τη­μά­των που συ­νο­ψί­ζο­νται σε ένα με­γά­λο «ναι μεν αλλά», η πλά­στιγ­γα γέρ­νει προς το «αλλά»…   

Φτηνό χρήμα, επι­τό­κια και «φού­σκες»

Για να απο­τρέ­ψουν την πλήρη κα­τάρ­ρευ­ση των αγο­ρών και της πα­γκό­σμιας οι­κο­νο­μί­ας, οι κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες των ΗΠΑ, της Ε.Ε. και της Ια­πω­νί­ας αύ­ξη­σαν θε­α­μα­τι­κά τους ισο­λο­γι­σμούς τους στα χρό­νια ύστε­ρα από το 2008, «κό­βο­ντας χρήμα» και διο­χε­τεύ­ο­ντας στην αγορά τε­ρά­στιες πο­σό­τη­τες ρευ­στό­τη­τας – πάνω από 15 τρισ. δο­λά­ρια! Αγο­ρά­ζο­ντας κάθε εί­δους ομό­λο­γα (όχι μόνο κρα­τι­κά αλλά και εται­ρειών, όχι μόνο υψη­λής αλλά και χα­μη­λής αξιο­λό­γη­σης) και μειώ­νο­ντας τα επι­τό­κια στο μηδέν, στή­ρι­ξαν τις τρά­πε­ζες αλλά και τον επι­χει­ρη­μα­τι­κό τομέα. Αυτό κρά­τη­σε τα επι­τό­κια τόσο των κρα­τι­κών όσο και εται­ρι­κών ομο­λό­γων χα­μη­λά, απο­σό­βη­σε κρα­τι­κές και εται­ρι­κές χρε­ο­κο­πί­ες, διευ­κό­λυ­νε το δα­νει­σμό και «γέ­μι­σε τον κόσμο» με φτηνό χρήμα.

Όμως, όλο αυτό είχε το κό­στος του:

- Η τε­ρά­στια ρευ­στό­τη­τα που πλημ­μύ­ρι­σε τις αγο­ρές αλλά και τε­ρά­στιες μάζες κερ­δών που δεν βρί­σκουν ευ­και­ρί­ες υψη­λής κερ­δο­φο­ρί­ας στον κα­θαυ­τό πα­ρα­γω­γι­κό τομέα (αυτή είναι η συ­νέ­πεια και το απο­τέ­λε­σμα ταυ­τό­χρο­να των αναι­μι­κών ή μέ­τριων ρυθ­μών ανά­πτυ­ξης), κα­τευ­θύν­θη­καν σε επεν­δύ­σεις σε με­το­χές, ομό­λο­γα, αλλά και πα­ρά­γω­γα προ­ϊ­ό­ντα. Το απο­τέ­λε­σμα είναι ότι δη­μιουρ­γή­θη­καν τε­ρά­στιες «φού­σκες» τόσο στα ομό­λο­γα όσο και -κυ­ρί­ως- στα χρη­μα­τι­στή­ρια. Οι βα­σι­κοί δεί­κτες που χρη­σι­μο­ποιούν οι ανα­λυ­τές των αγο­ρών και δεί­χνουν αν οι αγο­ρές είναι υπερ­τι­μη­μέ­νες, είναι σε επί­πε­δα ανά­λο­γα ή και υψη­λό­τε­ρα με τις πε­ριό­δους πριν την κα­τάρ­ρευ­ση των με­το­χών υψη­λής τε­χνο­λο­γί­ας το 2001 («κραχ» των dotcom) και πριν την κρίση του 2008.

- Εν­θαρ­ρυ­μέ­νες από την υψηλή στή­ρι­ξη των κε­ντρι­κών τρα­πε­ζών, οι τρά­πε­ζες έχουν ήδη με­γά­λη έκ­θε­ση στους ισο­λο­γι­σμούς τους σε μη ρευ­στο­ποι­ή­σι­μους τί­τλους - έναν υπο­ψή­φιο «πυ­ρο­κρο­τη­τή» μιας νέας χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής κρί­σης που μπο­ρεί να προ­σβά­λει τον κε­ντρι­κό «νευ­ρώ­να» του: την εμπι­στο­σύ­νη στον δια­κα­νο­νι­σμό και την πλη­ρω­μή, «με τον επα­κό­λου­θο κίν­δυ­νο "αιφ­νί­διας δια­κο­πής” για τις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές και οι­κο­νο­μι­κές συ­ναλ­λα­γές, τόσο στην εγ­χώ­ρια όσο και στην πα­γκό­σμια αγορά».1

- Η προ­σπά­θεια να γίνει κάπως πιο αυ­στη­ρό το πλαί­σιο για τον επί­ση­μο τρα­πε­ζι­κό τομέα οδή­γη­σε σε υπερ­διό­γκω­ση του σκιώ­δους, «ανε­πί­ση­μου» χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κού τομέα. Εκεί, η ανα­ζή­τη­ση υψη­λών απο­δό­σε­ων οδη­γεί σε επεν­δύ­σεις υψη­λού ρί­σκου μέσα από πο­λύ­πλο­κα πα­ρά­γω­γα προ­ϊ­ό­ντα.  

-Οι πολύ χα­μη­λές απο­δό­σεις των ομο­λό­γων (εξαι­τί­ας των αθρό­ων αγο­ρών ομο­λό­γων από τις κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες και των πολύ χα­μη­λών -σχε­δόν μη­δε­νι­κών- επι­το­κί­ων) και η κοινή πε­ποί­θη­ση ότι οι χρη­μα­τι­στη­ρια­κές αγο­ρές είναι υπερ­τι­μη­μέ­νες και άρα δεν υπό­σχο­νται πλέον με­γά­λες απο­δό­σεις, οδη­γεί σε επεν­δύ­σεις υψη­λού ρί­σκου. Πλέον αγο­ρά­ζο­νται ομό­λο­γα Αρ­γε­ντι­νής, Αι­γύ­πτου, ακόμη και χωρών της… υπο­σα­χά­ριας Αφρι­κής. Όσο για τα εξω­τι­κά πα­ρά­γω­γα «κα­λού­δια», στη θέση των πε­ρι­βό­η­των CDOs που πυ­ρο­δό­τη­σαν την κρίση του 2008, τώρα έχου­με τα CLOs.

Ο Frank Partnoy, κα­θη­γη­τής στο πα­νε­πι­στή­μιο του Σαν Ντιέ­γκο, σε πρό­σφα­το άρθρο2 του συ­νό­ψι­σε την κα­τά­στα­ση ως εξής:

«To χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κό τοπίο είναι γνώ­ρι­μο, υλικό ται­νιών όπως το Inside Job και το The Big Short. Τρα­πε­ζί­τες με πτυ­χία πυ­ρη­νι­κής φυ­σι­κής αγο­ρά­ζουν δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια δο­λά­ρια δα­νεί­ων υψη­λού ρί­σκου και τα επα­να­συ­σκευά­ζουν σε πο­λύ­πλο­κες επεν­δύ­σεις με πολ­λα­πλά επί­πε­δα χρέ­ους.

Οι οίκοι αξιο­λό­γη­σης κα­τη­γο­ριο­ποιούν το ανώ­τε­ρο επί­πε­δο ως ΑΑΑ. Οι θε­σμι­κοί επεν­δυ­τές, με­τα­ξύ των οποί­ων τα ασφα­λι­στι­κά τα­μεία και οι φι­λαν­θρω­πι­κές ορ­γα­νώ­σεις, σπεύ­δουν να αγο­ρά­σουν αυτές τις χωρίς ρίσκο επεν­δύ­σεις που προ­σφέ­ρουν ταυ­τό­χρο­να και υψη­λές απο­δό­σεις. Η έντα­ση κο­ρυ­φώ­νε­ται.

Αλλά η χρο­νιά δεν είναι το 2006 ή το 2007. Εί­μα­στε στο σή­με­ρα»...

Δεν είναι λοι­πόν πα­ρά­ξε­νο που δη­μο­σκό­πη­ση που διε­ξή­γα­γε στα μέσα Αυ­γού­στου η Bank of America Merrill Lynch με­τα­ξύ δια­χει­ρι­στών επεν­δυ­τών κε­φα­λαί­ων-με­γα­θη­ρί­ων της πα­γκό­σμιας αγο­ράς, οι οποί­οι δια­χει­ρί­ζο­νται κε­φά­λαια ύψους 540 δισ. δο­λα­ρί­ων, έδει­ξε ότι σχε­δόν 1 στους 2 επεν­δυ­τές που συμ­με­τεί­χαν στη δη­μο­σκό­πη­ση (πο­σο­στό 46%) πι­στεύ­ει πως οι χρη­μα­τι­στη­ρια­κές αγο­ρές είναι υπερ­τι­μη­μέ­νες. Οι εκτι­μή­σεις για το εύρος της χρη­μα­τι­στη­ρια­κής πτώ­σης κυ­μαί­νο­νται με­τα­ξύ 10% και… 63%!

Τα ανε­ξή­γη­τα «μυ­στή­ρια»

Αυτό που μπήκε σε κρίση το 2008 ήταν όχι ει­δι­κώς οι υπερ­τι­μη­μέ­νες αγο­ρές, αλλά ένα κα­θε­στώς συσ­σώ­ρευ­σης του κε­φα­λαί­ου το οποίο εγκα­θι­δρύ­θη­κε στα χρό­νια της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης επι­κρά­τη­σης σαν απά­ντη­ση στην κρίση του 1972-73, η οποία σή­μα­νε το τέλος του με­τα­πο­λε­μι­κού «οι­κο­νο­μι­κού θαύ­μα­τος» και της κεϊν­σια­νής δια­χεί­ρι­σης που το συ­νό­δευ­σε. Οι στα­θε­ρές αυτού του μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης (βλέπε σχε­τι­κούς πί­να­κες στο τέλος του άρ­θρου) ήταν:

- Πολύ υψηλά κέρδη, υψη­λό­τε­ρα της με­τα­πο­λε­μι­κής «χρυ­σής 25ε­τί­ας».

- Χα­μη­λός (σε σχέση με τα τρο­μα­κτι­κά υψηλά κέρδη) ρυθ­μός αύ­ξη­σης του ΑΕΠ, χα­μη­λός ρυθ­μός επεν­δύ­σε­ων, χα­μη­λός ρυθ­μός πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας.

- Γε­νι­κευ­μέ­νη λι­τό­τη­τα στους μι­σθούς και τις δα­πά­νες για το κοι­νω­νι­κό κρά­τος (μεί­ω­ση του με­ρι­δί­ου της ερ­γα­σί­ας στο προ­ϊ­όν, που είναι η άλλη όψη των υψη­λών κερ­δών με χα­μη­λή ανά­πτυ­ξη και επεν­δύ­σεις).

Προ­ϊ­όν αυτής της αντί­φα­σης, που δη­μιουρ­γού­σε πρό­βλη­μα αξιο­ποί­η­σης της υπε­ρα­ξί­ας, κι όχι γε­νι­κώς της «βου­λι­μί­ας» ή του «τζό­γου», ήταν/είναι η χρη­μα­τι­στι­κο­ποί­η­ση: τε­ρά­στιες μάζες κερ­δών (υπε­ρα­ξί­ας) που δεν μπο­ρού­σαν να επεν­δυ­θούν στην πα­ρα­γω­γή, επεν­δύ­ο­νταν σε χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κά προ­ϊ­ό­ντα, από ένα ση­μείο και ύστε­ρα υψη­λού ρί­σκου.

Για να μην είναι η χρη­μα­τι­στι­κο­ποί­η­ση παι­χνί­δι «μη­δε­νι­κού αθροί­σμα­τος» και κα­νι­βα­λι­σμού με­τα­ξύ των κα­πι­τα­λι­στών, για να γίνει μη­χα­νι­σμός λε­η­λα­σί­ας ει­σο­δη­μά­των των μι­σθω­τών και των κα­τώ­τε­ρων κοι­νω­νι­κών στρω­μά­των, αρ­χι­κά «σπρώ­χτη­καν» στο χρη­μα­τι­στη­ρια­κό παι­χνί­δι και τα λαϊκά στρώ­μα­τα και στη συ­νέ­χεια έγινε κάτι ακόμη πιο εντυ­πω­σια­κό: ένα αξιό­λο­γο μέρος της μη επα­νε­πεν­δυό­με­νης στην πα­ρα­γω­γή υπε­ρα­ξί­ας κα­τευ­θύν­θη­κε με τη  μορφή δα­νεί­ων στα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα χα­μη­λού ει­σο­δή­μα­τος. Σε αυτή την «ιδέα» οφεί­λε­ται η τε­ρά­στια αύ­ξη­ση του δα­νει­σμού των νοι­κο­κυ­ριών, που στις ΗΠΑ ξε­πέ­ρα­σε το 100% του ΑΕΠ! Αυτός ο «χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κός κεϊν­σια­νι­σμός», η κα­τα­νά­λω­ση με δα­νεια­κά, δεν ήταν παρά κα­τα­νά­λω­ση στο σή­με­ρα μελ­λο­ντι­κού ει­σο­δή­μα­τος – για να αυ­ξή­σουν την κα­τα­νά­λω­σή τους πολύ πάνω από τα επί­πε­δα που τους επέ­τρε­παν τα υπο­νο­μευ­μέ­να από τη λι­τό­τη­τα ει­σο­δή­μα­τά τους, οι λαϊ­κές τά­ξεις δε­σμεύ­ουν μελ­λο­ντι­κά ει­σο­δή­μα­τα με τη μορφή δα­νεια­κών δό­σε­ων.

Όταν η βου­λι­μία των επεν­δυ­τών ξε­πέ­ρα­σε κάθε έν­νοια ρί­σκου και το «πάρτι» κάθε όριο, πυ­ρο­δο­τή­θη­κε η κα­τάρ­ρευ­ση. Δεν είναι τυ­χαίο από τι πυ­ρο­δο­τή­θη­κε: από πα­ρά­γω­γα προ­ϊ­ό­ντα που είχαν χτι­στεί πάνω σε στε­γα­στι­κά δά­νεια μειω­μέ­νης εξα­σφά­λι­σης σε κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα πολύ χα­μη­λού ει­σο­δή­μα­τος. Όταν ανα­πό­φευ­κτα στα­μά­τη­σαν να πλη­ρώ­νουν τις δό­σεις των δα­νεί­ων τους, κα­τέρ­ρευ­σαν και τα πα­ρά­γω­γα που είχαν χτι­στεί πάνω σε αυτά τα δά­νεια.

Δεν είναι η επα­νά­λη­ψη της τυ­πι­κής κα­πι­τα­λι­στι­κής ροπής προς την «από­λυ­τη κερ­δο­σκο­πία», αλλά οι συ­νέ­πειες και εκ­δη­λώ­σεις των δο­μι­κών αντι­φά­σε­ων του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης. Η χρη­μα­τι­στι­κή πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση δεν είναι μόνο ένας αδια­νό­η­των μέχρι και τη δε­κα­ε­τία του ’80 δια­στά­σε­ων πλα­νη­τι­κός μη­χα­νι­σμός κερ­δο­σκο­πί­ας, αλλά και μορφή «κοι­νω­νι­κο­ποί­η­σης» του κε­φα­λαί­ου, που εγκα­θι­στά απαι­τή­σεις υψη­λής κερ­δο­φο­ρί­ας: η «φυ­σιο­λο­γι­κή» κερ­δο­φο­ρία είναι πλέον υψηλή, γε­γο­νός που κάνει το μο­ντέ­λο συσ­σώ­ρευ­σης ακόμη πιο «αντι­πα­ρα­γω­γι­κό», απο­τρέ­πο­ντας επεν­δύ­σεις που δεν υπό­σχο­νται απο­δό­σεις συ­γκρί­σι­μες με αυτό που επι­βάλ­λει σαν «φυ­σιο­λο­γι­κό» ο με­γα-μη­χα­νι­σμός της χρη­μα­τι­στι­κο­ποί­η­σης.

Επι­πλέ­ον, οι μι­σθω­τοί είναι πλέον ευ­ρεία πλειο­νό­τη­τα στις χώρες του ανα­πτυγ­μέ­νου κα­πι­τα­λι­σμού, και αυτό ση­μαί­νει ότι είναι επί­σης η ση­μα­ντι­κό­τε­ρη κα­τα­να­λω­τι­κή δύ­να­μη. Η διαρ­κής λι­τό­τη­τα πιέ­ζει την κα­τα­νά­λω­ση, άρα και τις επεν­δύ­σεις και την ανά­πτυ­ξη προς τα κάτω. Ύστε­ρα από την κρίση του 2008, ο μη­χα­νι­σμός της «κα­τα­νά­λω­σης με δα­νεια­κά» έχει κο­ρε­σθεί και σε με­γά­λο βαθμό απε­νερ­γο­ποι­η­θεί, εντεί­νο­ντας ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο αυτό το πρό­βλη­μα.   

Είναι οι ίδιες αντι­φά­σεις του μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης που εξη­γούν την έκρη­ξη του κρα­τι­κού χρέ­ους. Η αρ­χι­κή ώθηση για τη χρη­μα­τι­στι­κο­ποί­η­ση δό­θη­κε με την υπο­χρε­ω­τι­κή στρο­φή του Δη­μο­σί­ου σε δα­νει­σμό από τις αγο­ρές ομο­λό­γων, αντί για δα­νει­σμό από τις κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες ή από τις εμπο­ρι­κές τρά­πε­ζες με την εγ­γύ­η­ση της κε­ντρι­κής τρά­πε­ζας. Ο λόγος: Ξανά η λι­τό­τη­τα, στις κρα­τι­κές δα­πά­νες αυτή τη φορά και ιδιαί­τε­ρα στις δα­πά­νες για το κοι­νω­νι­κό κρά­τος, αλλά και στις επεν­δυ­τι­κές δα­πά­νες. Ο δα­νει­σμός από ιδιώ­τες στην αγορά ομο­λό­γων, ήταν μη­χα­νι­σμός επι­βο­λής και επι­τή­ρη­σης της λι­τό­τη­τας στις κρα­τι­κές δα­πά­νες. Το επι­τό­κιο δα­νει­σμού από τις αγο­ρές, η επι­τή­ρη­ση της οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής από τους λε­γό­με­νους οί­κους αξιο­λό­γη­σης του κρα­τι­κού χρέ­ους, η μεί­ω­ση των κρα­τι­κών εσό­δων λόγω ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σε­ων αλλά και λόγω της διαρ­κούς μεί­ω­σης των συ­ντε­λε­στών φο­ρο­λο­γί­ας των κερ­δών, είναι που διό­γκω­σαν το κρα­τι­κό χρέος. Ύστε­ρα από την κρίση του 2008, προ­στέ­θη­κε και η κρα­τι­κο­ποί­η­ση των ζη­μιών του ιδιω­τι­κού τομέα, ιδιαί­τε­ρα των τρα­πε­ζών σαν αι­τί­ας πε­ραι­τέ­ρω αύ­ξη­σης του χρέ­ους. Στην αύ­ξη­ση του κρα­τι­κού χρέ­ους συ­ντε­λούν επί­σης η χα­μη­λή ανά­πτυ­ξη και ο χα­μη­λός πλη­θω­ρι­σμός, που αυ­ξά­νουν το χρέος σαν πο­σο­στό του ΑΕΠ. Όλα αυτά είναι επί­σης δο­μι­κά συ­στα­τι­κά του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης. Το γε­γο­νός ότι σή­με­ρα έχου­με ένα πα­γκό­σμιο πρό­βλη­μα κρα­τι­κής υπερ­χρέ­ω­σης που στην ιστο­ρία του κα­πι­τα­λι­σμού συ­να­ντά­ται μόνο σε πε­ρι­πτώ­σεις Πα­γκο­σμί­ων Πο­λέ­μων, οφεί­λε­ται ακρι­βώς σε αυτές τις δο­μι­κές αντι­φά­σεις του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης.   

Ό,τι απο­τε­λεί «μυ­στή­ριο» για τα κυ­ρί­αρ­χα οι­κο­νο­μι­κά, εξη­γεί­ται ακρι­βώς μέσω της ανά­λυ­σης αυτών των αντι­φά­σε­ων.

Η «χαρ­μο­λύ­πη» των εκ­προ­σώ­πων του κε­φα­λαί­ου

Τι συμ­βαί­νει τώρα; Πώς εξη­γεί­ται αυτή η νευ­ρι­κό­τη­τα και «χαρ­μο­λύ­πη» των επεν­δυ­τών, των ανα­λυ­τών και των θε­σμι­κών εκ­προ­σώ­πων του κε­φα­λαί­ου πα­γκο­σμί­ως; Δεν φο­βού­νται απλώς κά­ποια «διόρ­θω­ση» στις υπερ­τι­μη­μέ­νες αγο­ρές τους. Φο­βού­νται μια υπο­τρο­πή της δο­μι­κής κρί­σης του μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης. Έχουν σο­βα­ρούς λό­γους να το φο­βού­νται:

α. Όλα τα για­τρο­σό­φια για την αντι­με­τώ­πι­ση της κρί­σης που ξέ­σπα­σε το 2008 είχαν το απο­τέ­λε­σμα να ξα­να­στή­σουν στα πόδια του, σε ακόμη πιο αστα­θή και «ανι­σόρ­ρο­πη» εκ­δο­χή, το μο­ντέ­λο συσ­σώ­ρευ­σης που μπήκε σε κρίση το 2008! Τα κέρδη είναι ξανά σε ιστο­ρι­κά υψηλά επί­πε­δα, αλλά το πρό­βλη­μα αξιο­ποί­η­σης της πα­ρα­γό­με­νης υπε­ρα­ξί­ας έχει γίνει οξύ­τε­ρο, αφού τα υψηλά κέρδη συν­δυά­ζο­νται με ακόμη χα­μη­λό­τε­ρα επί­πε­δα αύ­ξη­σης του ΑΕΠ, επεν­δύ­σε­ων και πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας. (βλέπε σχε­τι­κούς πί­να­κες)

β. Ο μη­χα­νι­σμός «πυ­ρο­δό­τη­σης» είναι έτοι­μος και από πολ­λές από­ψεις πιο εκρη­κτι­κός απ’ ό,τι πριν το 2008! Ακόμη με­γα­λύ­τε­ρα κρα­τι­κά και ιδιω­τι­κά χρέη, ακόμη πιο διο­γκω­μέ­νος «σκιώ­δης» χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κός το­μέ­ας, εξί­σου αν όχι και με­γα­λύ­τε­ρες και πιο επί­φο­βες «φού­σκες» στις αγο­ρές, επεν­δύ­σεις υψη­λού ρί­σκου σε νέα γενιά «εξω­τι­κών» χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κών προ­ϊ­ό­ντων. 

Το δο­μι­κό πρό­βλη­μα του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης κα­τοι­κεί στο συν­δυα­σμό αυτών των δύο πα­ρα­γό­ντων. Και εξη­γεί γιατί, παρά την «ευ­ρεία ανά­καμ­ψη», ο κα­πι­τα­λι­σμός δεν έχει βγει από τον κύκλο της δο­μι­κής του κρί­σης.

Χρη­μα­τι­στι­κός «κα­νι­βα­λι­σμός» και (γεω)πο­λι­τι­κή αστά­θεια

Το «πο­λι­τι­κό ρίσκο» αλλά και το «γε­ω­πο­λι­τι­κό ρίσκο» είναι μό­νι­μη πηγή ανη­συ­χιών για τις οι­κο­νο­μι­κές προ­ο­πτι­κές, έχο­ντας πε­ρί­ο­πτη θέση στις ανα­λύ­σεις θε­σμι­κών εκ­προ­σώ­πων, εκ­θέ­σε­ων των διε­θνών κα­πι­τα­λι­στι­κών ορ­γα­νι­σμών και των τρα­πε­ζών, εκ­θέ­σε­ων επεν­δυ­τι­κών funds.   

Γιατί τέ­τοια βα­ρύ­τη­τα στην πο­λι­τι­κή και τη γε­ω­πο­λι­τι­κή; Πάλι οι αι­τί­ες πρέ­πει να ανα­ζη­τη­θούν στις αντι­φά­σεις του μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης. Καθώς ο μη­χα­νι­σμός της κα­τα­νά­λω­σης με δα­νεια­κά μπλο­κα­ρί­στη­κε σε με­γά­λο βαθμό, η κα­πι­τα­λι­στι­κή κερ­δο­σκο­πία με­τα­τρέ­πε­ται πλέον σε κα­νι­βα­λι­σμό με­τα­ξύ των κα­πι­τα­λι­στών. Πάντα υπήρ­χε αυτή η διά­στα­ση, αλλά τώρα γί­νε­ται όχι απλώς κυ­ρί­αρ­χη, αλλά και πολύ «αιχ­μη­ρή» και «πο­λε­μι­κή». Όταν ο με­γά­λος όγκος των κερ­δο­σκο­πι­κών κερ­δών δεν προ­έρ­χε­ται από την κερ­δο­σκο­πι­κή λε­η­λα­σία των «από κάτω» αλλά από τον αλ­λη­λο-κα­νι­βα­λι­σμό των «από πάνω», τότε ο πό­λε­μος των «από πάνω» γε­νι­κεύ­ε­ται. Ο πό­λε­μος αυτός εκ­δη­λώ­νε­ται με οξύ­τη­τα τόσο στην πο­λι­τι­κή όσο και στη γε­ω­πο­λι­τι­κή: ο Τραμπ τεί­νει να πυ­ρο­δο­τή­σει πραγ­μα­τι­κό «εμ­φύ­λιο» μέσα στο αμε­ρι­κα­νι­κό κα­τε­στη­μέ­νο ενώ απει­λεί να παί­ξει τυ­χο­διω­κτι­κά με τα κου­μπιά των πυ­ρη­νι­κών πυ­ραύ­λων, οι σπα­σμοί προ­στα­τευ­τι­σμού (που τόσο τρο­μο­κρα­τούν τους οπα­δούς της «πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης» Γέλεν, Ντρά­γκι, ΔΝΤ κ.λπ.) δια­τρέ­χουν ση­μα­ντι­κές χώρες στην ευ­ρω­παϊ­κή ήπει­ρο, και όταν η πα­γκό­σμια «πίτα» μι­κραί­νει, ο πό­λε­μος για τα με­ρί­δια οξύ­νε­ται. Αυτά τα ρήγ­μα­τα στον πλα­νή­τη της «πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης» και η όξυν­ση των αντα­γω­νι­σμών ασφα­λώς σχε­τί­ζο­νται και με τις ανα­τρο­πές συ­σχε­τι­σμών που προ­κα­λεί η ανι­σό­με­τρη ανά­πτυ­ξη, η ρα­γδαία αύ­ξη­ση του οι­κο­νο­μι­κού και πο­λι­τι­κού ει­δι­κού βά­ρους της Κίνας που απει­λεί ευ­θέ­ως την πρω­το­κα­θε­δρία των ΗΠΑ, η μεί­ω­ση του ει­δι­κού βά­ρους της Ευ­ρώ­πης σε σχέση με Κίνα - Ινδία, η υπο­βάθ­μι­ση ευ­ρω­παϊ­κών δυ­νά­με­ων του G-7 (Γαλ­λία, Ιτα­λία) κ.λπ. Όμως αυτό που κάνει τη γό­μω­ση αυτής της «βόμ­βας» εξαι­ρε­τι­κά εκρη­κτι­κή είναι η κα­πι­τα­λι­στι­κή κρίση, δη­λα­δή η έκρη­ξη των αντι­φά­σε­ων του νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρου μο­ντέ­λου συσ­σώ­ρευ­σης.  

Αν η ερ­μη­νεία στα «μυ­στή­ρια» του πλη­θω­ρι­σμού, της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας, των υψη­λών κερ­δών με χα­μη­λή ανά­πτυ­ξη και ισχνές επεν­δύ­σεις είναι αυτή, το πο­λι­τι­κό συ­μπέ­ρα­σμα είναι τούτο: ο κα­πι­τα­λι­σμός δεν έχει δώσει στι­βα­ρές απα­ντή­σεις στη δο­μι­κή του κρίση, με απο­τέ­λε­σμα να εξα­κο­λου­θεί να πατά σε σαθρό έδα­φος και ο κίν­δυ­νος μιας κα­τα­στρο­φι­κής «επι­στρο­φής» της κρί­σης του 2008 να πα­ρα­μέ­νει ισχυ­ρός. Το ζή­τη­μα δεν είναι αν τα χρη­μα­τι­στή­ρια και οι αγο­ρές ομο­λό­γων θα «διορ­θώ­σουν», αν δη­λα­δή θα σκά­σουν κά­ποιες από τις χρη­μα­το-οι­κο­νο­μι­κές φού­σκες (αυτό το έχουν εν­σω­μα­τώ­σει στις προ­βλέ­ψεις τους ακόμη και οι ανα­λυ­τές και εκ­πρό­σω­ποι του συ­στή­μα­τος). Το ζή­τη­μα είναι ότι αυτό θα προ­κα­λέ­σει νέο κύμα αστά­θειας σε ένα οι­κο­δό­μη­μα ήδη ρηγ­μα­τω­μέ­νο, με άδηλη κα­τά­λη­ξη…

ΠΙ­ΝΑ­ΚΕΣ

Ιστο­ρι­κή με­τα­βο­λή βα­σι­κών οι­κο­νο­μι­κών με­γε­θών

(1965, 2007, 2016)*

ΗΠΑ

                                                1965            2007            2016

Κα­θα­ρά κέρδη*                          76,3             96,1             101,1          

Αύ­ξη­ση ΑΕΠ%**                        8,4               3,1               1,5

Αύ­ξη­ση κε­φα­λαί­ου%***             3,5               2,8               1,7

Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο

                                                1965            2007            2016

Κα­θα­ρά κέρδη*                          82,8             112,6           112,1

Αύ­ξη­ση ΑΕΠ**                           8,1               5,1               3,8

Αύ­ξη­ση κε­φα­λαί­ου***                2,9               1,9               1,5

Γερ­μα­νία

                                                1965            2007            2016

Κα­θα­ρά κέρδη*                          91                114,5           102,9

Αύ­ξη­ση ΑΕΠ**                           -                  4,75             3,1

Αύ­ξη­ση κε­φα­λαί­ου***                -                  1,1               0,85  

Ια­πω­νία

                                              1965            2007            2016

Κα­θα­ρά κέρδη*                          72,3             109,2           123,8

Αύ­ξη­ση ΑΕΠ**                           11,3             1,3               0,7

Αύ­ξη­ση κε­φα­λαί­ου***                4,7               0,4               0,2

Γαλ­λία

                                                1965            2007            2016

Κα­θα­ρά κέρδη*                          94,2             122,1           94,6

Αύ­ξη­ση ΑΕΠ**                           8                 5,1               2

Αύ­ξη­ση κε­φα­λαί­ου***                4,7               2,4               1,3

Ιτα­λία

                                                1965            2007            2016

Κα­θα­ρά κέρδη*                          94,3             130              103,2

Αύ­ξη­ση ΑΕΠ**                           8                 3,6               2,4

Αύ­ξη­ση κε­φα­λαί­ου**                  3,4               2                 -0,2

*1965: έτος «συ­ντο­νι­σμού» της κο­ρύ­φω­σης του με­τα­πο­λε­μι­κού ανα­πτυ­ξια­κού «μπουμ» σε ΗΠΑ και Ευ­ρώ­πη

2007: έτος κο­ρύ­φω­σης του κύ­κλου ανά­πτυ­ξης πριν το ξέ­σπα­σμα της τε­λευ­ταί­ας κρί­σης

2016: τα τε­λευ­ταία δια­θέ­σι­μα στοι­χεία 8 χρό­νια μετά το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης

Πηγή: AMECO
 

Ση­μειώ­σεις:

1. Του Mohamed A. El-Erian, «10 χρό­νια μετά την κρίση, ο κίν­δυ­νος στο χρη­μα­το­πι­στω­τι­κό σύ­στη­μα πα­ρα­μέ­νει με­γά­λος», Financial Times 11/8/2017 .

2. Frank Partnoy, «Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση και ο φόβος του σί­κου­ελ», Financial Times, 2/8/2017

Πηγή: rproject.gr

Οι περισσότεροι άνθρωποι (και πολιτικοί) δεν πιστεύουν (ή δεν θέλουν ή δεν τους συμφέρει να πιστεύουν) ότι ένας πυρηνικός πόλεμος είναι δυνατός.

Αυτός ακριβώς είναι ένας λόγος που ένας πυρηνικός πόλεμος μπορεί να γίνει. ‘Όταν δεν πιστεύεις ότι υπάρχει απειλή, τότε δεν κινητοποιείσαι για να την αποτρέψεις αποτελεσματικά.

Μια τέτοια κατάσταση, ειρήσθω εν παρόδω, ήταν που επέτρεψε και τον Α’ και τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στην πρώτη περίπτωση και τα δύο στρατόπεδα περίμεναν ότι το άλλο θα υποχωρήσει. Από «μπλόφα» σε «μπλόφα», καταλήξαμε στην πρώτη από τις μεγάλες ανθρωποσφαγές του 20ού αιώνα.

Δύο δεκαετίες αργότερα, το Παρίσι, το Λονδίνο και η Μόσχα δεν θέλησαν να πιστέψουν ότι ο Χίτλερ ετοιμαζόταν να τους επιτεθεί. Βαυκαλίστηκαν τυχοδιωκτικά και καιροσκοπικά με την εκτίμηση ότι θα μπορούσαν, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, να τα βρουν μαζί του. ‘Όχι μόνο δεν έκαναν τίποτα για να τον εμποδίσουν, αλλά και τον διευκόλυναν σημαντικά με την πολιτική τους.

Το 1940, η Γαλλία κατελήφθη και ντροπιάστηκε συνθηκολογώντας, η ΕΣΣΔ παρολίγον να καταστραφεί (συνέβαλε καθοριστικά στο να μη συμβεί αυτό και η αντίσταση των Ελλήνων τότε στον Φασισμό και οι Κρητικοί που αποδεκάτισαν τους Γερμανούς αλεξιπτωτιστές, κάτι που ίσως να πληρώνουμε ακόμα). Η Βρετανία επεβίωσε, αναγκάστηκε όμως να παραιτηθεί οριστικά από ότι απέμενε από την Αυτοκρατορία της.

Το 1945 έγινε το αντίθετο. Μια ισχυρή μερίδα του αμερικανικού κατεστημένου ήταν έτοιμη να πάει σε τρίτο παγκόσμιο πόλεμο με τη Σοβιετική ‘Ενωση, τότε μάλιστα, και μέχρι το 1949, η Ουάσιγκτον είχε και το μονοπώλιο του πυρηνικού όπλου. Ποιος την εμπόδισε; ‘Όχι τόσο τα όπλα της Ρωσίας, όσο η τεράστια και παγκόσμια πολιτική ακτινοβολία της την επαύριο της νίκης επί του Φασισμού, η ύπαρξη ενόπλων κινητοποιημένων λαών σε μεγάλο τμήμα της ευρωπαϊκής ηπείρου, συχνά υπό την ηγεσία κομμουνιστικών αντιστασιακών κινημάτων, η εναργής συνείδηση όλης της ανθρωπότητας για το τι σημαίνει Πόλεμος.

Δυστυχώς, οι παγκόσμιες πολιτικές συνθήκες σήμερα, είναι που συνιστούν τη μεγαλύτερη απειλή για την ειρήνη. Ζούμε μια τρομερή υποχώρηση της πολιτικής συνείδησης παγκόσμια και μια αποσύνθεση της πολιτικής σκέψης – αυτή ακριβώς που επέτρεψε σε ένα κλόουν να παραστήσει τον αγωνιστή υπέρ της ειρήνης (!) και να παγιδεύσει τόσους ανθρώπους και δυνάμεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και παγκοσμίως.

Η προειδοποίηση της Κίνας

Στις αρχές Αυγούστου η κινεζική ηγεσία αποφάσισε ότι το πράγμα παρατράβηξε. Η πολιτική κατευνασμού της αμερικανικής επιθετικότητας και πιέσεων στη Βόρειο Κορέα, που εφήρμοσε το Πεκίνο, όπως επίσης η Μόσχα και οι Ευρωπαίοι, δεν φαινόταν να αποτρέπει, αντίθετα, έκανε πιο πιθανό το ενδεχόμενο ενός πολέμου στην βορειοανατολική Ασία.

Η Κίνα, όπως και όλα τα μέλη του ΣΑ του ΟΗΕ, είχαν ήδη επιβάλλει στη Βόρειο Κορέα σκληρές κυρώσεις, παρόλο που όλος ο κόσμος γνωρίζει από τα προηγούμενα παραδείγματα (π.χ. Γιουγκοσλαβία ή Ιράκ) ότι αυτές οι κυρώσεις πλήττουν πάντα τους λαούς και όχι τα καθεστώτα, δεν επιτυγχάνουν το αποτέλεσμα που λένε ότι επιδιώκουν και αποτελούν συνήθως τον προθάλαμο στρατιωτικής επίθεσης κατά του «τιμωρούμενου» κράτους.  

Αλλά, αντί η πολιτική τους να οδηγήσει σε κάποιο μαλάκωμα της αμερικανικής στάσης, οδήγησε σε σκλήρυνση, ωθώντας ταυτόχρονα τη Βόρειο Κορέα στη μόνη εναπομένουσα στρατηγική, την απειλή του Σαμψών «Αποθανέτω η Ψυχή μου μετά των Αλλοφύλων». Άλλωστε, ακόμα κι αν η ηγεσία της Βόρειας Κορέας είχε αμφιβολίες, γνωρίζει πολύ καλά τι έπαθαν ο Σαντάμ Χουσεΐν, ο Καντάφι και ο Άσαντ, αφού «συμμορφώθηκαν» με τις απαιτήσεις ελέγχου των εξοπλισμών τους.

Ο Τραμπ και ο Υπουργός Άμυνας Ματίς (που μάλιστα εμφανίζεται ως «μετριοπαθής» και «φωνή της λογικής» στην αμερικανική κυβέρνηση από τον τύπο!), διετύπωσαν στις αρχές Αυγούστου,  πρωτοφανείς απειλές «τερματισμού» του καθεστώτος της Βόρειας Κορέας αλλά και «καταστροφής» του πληθυσμού της. Στον αμερικανικό τύπο διέρρευσαν πληροφορίες ότι βομβαρδιστικά Β1 είναι έτοιμα να απογειωθούν από το Γκουάμ  για να πλήξουν την χώρα. Στις 8 Αυγούστου, δύο Β1 πέταξαν κοντά στην Κορέα.

Το Πεκίνο δεν έχει καμία διάθεση να πάει σε σύγκρουση με τις ΗΠΑ. Λέγεται ότι η παρακαταθήκη του Ντενγκ στους συμπατριώτες του είναι να έχουν ειρήνη τουλάχιστο μισό αιώνα με την υπερδύναμη. Στο Πεκίνο άλλωστε (όπως και στη Μόσχα) υπάρχει αναπόφευκτα και ένα ισχυρό λόμπυ υπέρ της διατήρησης, πάση θυσία, καλών σχέσεων με τη Δύση, με ισχυρό κοινωνικό έρεισμα αφού εκφράζει τη νεοσχηματιζόμενη αστική τάξη της Κϊνας.

Πίσω από τον ασαφή όρο «παγκοσμιοποίηση», υπάρχει μια ολοκληρωτική «Αυτοκρατορία του Χρήματος» και αυτή η Αυτοκρατορία είναι ένα παγκόσμιο κόμμα που βρίσκεται σε όλα τα κέντρα του κόσμου. ‘Οσο για τη «διαθήκη» του Ντενγκ, το πρόβλημα είναι ότι η ειρήνη θέλει δύο, ενώ για τον πόλεμο φτάνει ένας! Αν αυτή ήταν η γνώμη του Ντενγκ,  δεν σημαίνει αναγκαστικά ότι και η Ουάσιγκτων θα συμφωνήσει, θα αφήσει δηλαδή την Κίνα να αναπτυχθεί μέχρι να γίνει ισοδύναμη με την Αμερική!

Στις 10 Αυγούστου το Πεκίνο αποφάσισε να αντιδράσει. Η εφημερίδα Global Times,  ιδιοκτησία της «Λαϊκής Ημερησίας», οργάνου του κυβερνώντος Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας, δημοσίευσε ένα κύριο άρθρο ασυνήθιστης σαφήνειας. Προειδοποιούσε, μεταξύ άλλων, τις ΗΠΑ να μην επιτεθούν στη Βόρειο Κορέα «απρόκλητες» και να μη δοκιμάσουν να μεταβάλουν με στρατιωτικά μέσα το καθεστώς της και την ισορροπία δυνάμεων στην κορεατική χερσόνησο γιατί, αν δοκιμάσουν να το κάνουν, το Πεκίνο «θα τις  εμποδίσει». Ταυτόχρονα, ζητούσε από τη Βόρειο Κορέα να μην εκτοξεύσει πυραύλους που απειλούν το “αμερικανικό έδαφος” γιατί, αν το κάνει, θα την αφήσει ανυπεράσπιστη.

Η Κίνα μόνο ένα μέσο έχει για να «εμποδίσει» τους Αμερικανούς να επιτεθούν στη Βόρειο Κορέα και να μεταβάλλουν την κατάσταση πραγμάτων στην κορεατική χερσόνησο. Το μέσο αυτό είναι οι ένοπλες δυνάμεις της.

Αλλά μια στρατιωτική εμπλοκή Κινέζων και Αμερικανών στην Κορέα συνεπάγεται αυξημένο κίνδυνο παγκόσμιας πυρηνικής σύρραξης.

Ήδη, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, το αμερικανικό Πεντάγωνο (κατά τη «μεσοβασιλεία» μεταξύ Κλίντον και υιού Μπους, πιθανώς για να μην πάρει κανείς την ευθύνη) έκανε ασκήσεις επί χάρτου με σενάριο έναν κυβερνοπόλεμο με την Κίνα στον Ειρηνικό, το 2017,  με περιορισμένη χρήση πυρηνικών όπλων.

Οι Κινέζοι αντικατέστησαν το προσωπικό που χειρίζεται τα κορεατικά θέματα και μετά το δημοσίευμα της Global Times, ο Πρόεδρος Σι τηλεφώνησε στον Τραμπ και ζήτησε αποφυγή εμπρηστικών δηλώσεων και ενεργειών, ο Κινέζος Υπουργός Eξωτερικών τηλεφώνησε στον Ρώσο ομόλογό του και του είπε, σύμφωνα με την ανακοίνωση, ότι δεν μπορεί η Κίνα και η Ρωσία να αφήνουν κάποιον να κάνει ότι θέλει στην «αυλή» τους.

Μια συμμαχία Ρωσίας – Κίνας είναι  ισχυρός παράγων ανάσχεσης της Υπερδύναμης, το ζήτημα είναι όμως ότι η πρακτική λειτουργία «αντιηγεμονικών» συμμαχιών προσκρούει ενίοτε στην επιθυμία κάθε «πόλου» να μην έρθει σε αντιπαράθεση με την υπερδύναμη, παρά μόνο όταν απειλούνται τα δικά του ζωτικά συμφέροντα. Το Πεκίνο κράτησε για παράδειγμα πολύ χαμηλό προφίλ στις μεσανατολικές συρράξεις, που όμως ήταν και η «εισαγωγή» στην κορεατική κρίση που τώρα αντιμετωπίζει.

Οι εναλλακτικοί πόλοι του διεθνούς συστήματος, αθροιζόμενοι, έχουν πολύ μεγαλύτερη ισχύ από την Υπερδύναμη, το πλεονέκτημα όμως της τελευταίας είναι ότι, σε αντίθεση με τους αντιπάλους της, έχει μια πλήρη παγκόσμια, όχι μερική και περιφερειακή, στρατηγική.

Η προειδοποίηση της Global Times θύμισε σε ορισμένους αναλυτές, τηρουμένων των αναλογιών,  την ανάλογη που απηύθυνε ο Τσου Εν Λάι στον Πρόεδρο Τρούμαν τον Αύγουστο του 1950, πάλι για την Κορέα. Ο Τρούμαν τη χαρακτήρισε «μπλόφα» και οι Αμερικανοί έτριβαν τα μάτια τους όταν τον Οκτώβριο του 1950 ο κινεζικός στρατός επενέβαινε στην κορεατική χερσόνησο και άρχιζε ένας από τους αγριότερους πολέμους της ιστορίας, με την αεροπορία των ΗΠΑ να ισοπεδώνει όλες ανεξαιρέτως τις κορεατικές πόλεις. «’Εκανα εμετό με όσα είδα στην Κορέα», ομολόγησε ο στρατηγός Μακ Άρθουρ ενώπιον του Κογκρέσου. Πιστεύεται ότι ο ίδιος ζήτησε χρήση ατομικών όπλων, αλλά οι πολιτικές συνθήκες την απέτρεψαν.

Τραμπ – απότομη προσγείωση

Πριν εκλεγεί, ο Ν. Τραμπ εμφανίστηκε από τους οπαδούς του, και στην Αμερική και παγκοσμίως, ως φίλος της Ρωσίας, απομονωτιστής, αντίπαλος των πολέμων, επιφυλακτικός αν όχι απορριπτικός για το ΝΑΤΟ και διάφορα άλλα.

Ήδη, μόνο στο πρώτο εξάμηνο της θητείας του, το ενδεχόμενο πυρηνικής σύγκρουσης με τη Ρωσία ή/και την Κίνα έγινε ορατό τρεις φορές! Πριν από την τωρινή κρίση με την Κορέα, είχαμε τον Απρίλιο, τον αμερικανικό βομβαρδισμό της Συρίας, όπου σταθμεύουν ρωσικές δυνάμεις, τις απειλές Τίλερσον προς τη Μόσχα – «με μας ή με τον ‘Ασαντ» και την υπενθύμιση από τη Ρωσία της ετοιμότητας των πυρηνικών στρατηγικών δυνάμεών της, όπως και το προηγούμενο επεισόδιο Απριλίου κατά της Βορείου Κορέας.

Καθόλου άσχημα για έξη μήνες. Πόσο μάλλον αν προσθέσουμε την έναρξη προετοιμασίας πολέμου κατά του Ιράν (δήλωση του Προέδρου Τραμπ ότι δεν εκπληρώνει τη συμφωνία για τα πυρηνικά), την απειλή Τραμπ για στρατιωτική επέμβαση στη Βενεζουέλα, τη δοκιμή νέων αποσταθεροποιητικών όπλων από τις ΗΠΑ, συμβατικών και ατομικών, ικανών να πλήξουν τα καταφύγια ηγετών εχθρικών χωρών, την στρατιωτική περικύκλωση της Ρωσίας από το ΝΑΤΟ, τις απειλές του Υπουργού ‘Αμυνας της κυβέρνησης Τραμπ ότι θα εξοπλίσει με βαριά, καθαρά επιθετικά όπλα την Ουκρανία, την επικράτηση των νεοσυντηρητικών επί των απόψεων της ηγεσίας των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων με αποτέλεσμα την κατάληψη της Μοσούλης με ισοπέδωση.

Μπορεί κανείς να πιστεύει ότι θέλει για τον Τραμπ. Δεν είναι αντικείμενο του παρόντος άρθρου να αναλύσει τις απίθανες ανοησίες που ελέχθησαν – και λέγονται ακόμα – για το τι είναι αυτός ο άνθρωπος, η εκλογή του οποίου συνιστά πιθανώς μια από τις μεγαλύτερες και πιο επικίνδυνες συνωμοσίες και απάτες της παγκόσμιας ιστορίας. Η διαφορά των έξυπνων ανθρώπων από τους άλλους δεν είναι ότι δεν κάνουν λάθη, ενίοτε και πολύ σοβαρά λάθη.

‘Ολοι κάνουν λάθη. Τα λάθη είναι όχι μόνο αναπόφευκτα, αλλά και «επιθυμητά» κατά κάποιο τρόπο, γιατί είναι μια εκπαιδευτική διαδικασία. «Ο μεγαλύτερος δάσκαλός μου ήταν τα λάθη μου», είπε ο Μεγάλος Πέτρος. Η διαφορά των έξυπνων ανθρώπων από τους …άλλους, έγκειται στην ικανότητά τους να αντιληφθούν γρήγορα, να διορθώσουν, όσο είναι δυνατό, και να διδαχθούν από τα λάθη τους.

Αυτό που γίνεται μπροστά στα μάτια μας, στην πράξη και αυτό είναι που μετράει, είναι ότι, επί των ημερών του κ. Τραμπ, αναβιώνει η γνωστή και δημοσιευμένη από δεκαετιών στρατηγική του «Κόμματος του Πολέμου» και των Νεοσυντηρητικών, που περιλαμβάνει την καταστροφή σχεδόν όλων των καθεστώτων της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Κορέας και που δεν είναι παρά μια άσκηση περικύκλωσης και εξουδετέρωσης, τελικά, με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, της Ρωσίας, της Κίνας, αλλά και της Ευρώπης ακόμα, ως δυνατότητας. Ένας πολιτικός που συνδέεται στενά με το «όραμα» των Νεοσυντηρητικών, ο Μ. Νετανιάχου, το είπε καθαρά στην πρώτη δήλωσή του μετά τον βομβαρδισμό της Συρίας τον Απρίλιο. Αφού συνεχάρη τους Αμερικανούς, πρόσθεσε ότι ελπίζει η Τεχεράνη, η Βόρειος Κορέα και «άλλοι» να «πάρουν το μήνυμα».

Ακόμα μεγαλύτερη σημασία από το  τι πιστεύει ή δεν πιστεύει ο Τραμπ, αν και ποιοι τον «χειραγωγούν», αν θέλει ή πιέζεται να κάνει ότι θέλει, είναι αυτό που κάνει η κυβέρνησή του. Και η κυβέρνησή του πάει full steam για παγκόσμια σύρραξή, ή τουλάχιστον απειλεί με μια τέτοια σύρραξη, αν βασιστούμε για να την κρίνουμε στα γεγονότα, στο τι συμβαίνει και όχι στο τι νομίζουμε, τι μας λένε, τι θέλουμε ή τι έχουμε συμφέρον  να πιστεύουμε ότι συμβαίνει.

Το ζήτημα του πολέμου και του ιμπεριαλισμού δεν είναι άλλωστε θέμα προσωπικού γούστου του α’ ή β’ ηγέτη. Οι προσωπικότητες έχουν πράγματι τεράστια σημασία και μπορεί όντως να κάνουν τη διαφορά σε κρίσιμα σημεία της ιστορικής εξέλιξης. ‘Οσο όμως η βαθειά, ολόπλευρη κρίση του παγκόσμιου συστήματος είναι μαζί μας και όσο γίνεται οξύτερη, χωρίς μάλιστα πολιτικές δυνάμεις, κοινωνίες, ηγεσίες, διανοούμενοι να θέτουν συνειδητά το καθήκον δημιουργίας αξιόπιστων εναλλακτικών λύσεων, το ενδεχόμενο μιας παγκόσμιας καταστροφής θα παραμένει επίσης πάρα πολύ μαζί μας.

Το άρθρο των Global Times της 10^ης Αυγούστου έχει ενδιαφέρον και γιατί εντοπίζει και αναλύει έναν μηχανισμό με τον οποίο μπορεί οι ΗΠΑ και η Βόρειος Κορέα να εμπλακούν από κακούς υπολογισμούς σε ένα παιχνίδι που υπερβαίνει τις ικανότητές τους, οδηγούμενες χωρίς πρόθεση για κάτι τέτοιο στον πόλεμο.

Αυτό που δεν εξετάζει το άρθρο είναι η πιθανότητα να υπάρχει «κρυμμένος Αλκιβιάδης» στο σύστημα (με την έννοια μιας αποφασιστικής μειοψηφίας, όπως αυτή που κέρδισε τελικά την πλειοψηφία στη Συνέλευση των Αθηναίων υπέρ της σικελικής εκστρατείας, όπως τη διαιώνισε ο Θουκυδίδης), ο οποίος να χρειάζεται τελικά να γίνει κάπου ένας πυρηνικός πόλεμος, γιατί μόνο τρομάζοντας την ανθρωπότητα θα μπορούσε να πετύχει τους στόχους του. Εκεί οδηγεί στην ακρότητά της η ίδια η λογική της στρατηγικής του Χάους. Ο απόλυτος τρόμος θα ήταν ίσως και ένας τρόπος να αποδεχθούν οι άνθρωποι την ιδέα ενός παγκόσμιου Δικτάτορα, έστω και με τίμημα την προσωρινή τους επιβίωση ως Δούλων.

Ήδη άλλωστε, είναι απολύτως σαφές ότι το πρόγραμμα στρατιωτικής ανατροπής των καθεστώτων του Ιράν και της Βόρειας Κορέας, που εξ αρχής περιλαμβανόταν στην στρατηγική του Κόμματος του Πολέμου και των Νεοσυντηρητικών, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με συμβατικά στρατιωτικά μέσα. Οδηγεί αναπόφευκτα σε χρήση πυρηνικών όπλων.

Ακόμα κι αν δεν χρησιμοποιηθούν πυρηνικά σύντομα στην Κορέα, μια παράπλευρη αλλά πολύ σημαντική παρενέργεια της τωρινής κρίσης είναι ότι η παγκόσμια κοινή γνώμη εξοικειώνεται με την ιδέα χρήσης των πυρηνικών όπλων, ένα ταμπού της εποχής μετά το 1945. ‘Όταν εκφέρονται τερατώδεις απειλές εναντίον μιας χώρας και κανείς σχεδόν διεθνώς δεν αντιδρά, αυτό τις νομιμοποιεί.

Η αφωνία του κόσμου

Το χειρότερο δεν είναι καν αυτά που κάνει η Ουάσιγκτων επί Τραμπ. Το χειρότερο είναι ότι δεν “κουνιέται φύλλο” σε όλο τον κόσμο. Τον Φεβρουάριο 2003, όταν οι Αμερικανοί ετοίμαζαν την εισβολή στο Ιράκ, μαζί με τους Βρετανούς, τους Αυστραλούς και τους Πολωνούς, εκατομμύρια διαδηλωτών βγήκαν παγκοσμίως στο δρόμο για να τους εμποδίσουν.

Ο «τελευταίος των Γκωλικών», ο Πρωθυπουργός της Γαλλίας Ντομινίκ ντε Βιλπέν έγινε το σύμβολο όλης της πολιτισμένης ανθρωπότητας, όταν κατακεραύνωσε, με μια ιστορική ομιλία του στο Συμβούλιο Ασφαλείας,  τις ΗΠΑ για τη σχεδιαζόμενη τότε εισβολή στο Ιράκ. Μετά βέβαια, είναι αλήθεια, ότι και ο Πρόεδρος Σιράκ και ο Καγκελλάριος Σρέντερ κατατρόμαξαν από το ίδιο το θάρρος που επέδειξαν και ανέκρουσαν πρύμνα, συμβάλλοντας έτσι να μην υπάρχει πλέον ούτε ίχνος ανεξαρτησίας στα ευρωπαϊκά κράτη και να έχει καταστραφεί η μισή Μέση Ανατολή και να απειλούμαστε πλέον όχι μόνο με τρομερούς συμβατικούς, αλλά και με πυρηνικούς πολέμους!

Σε όλη την ιστορική περίοδο μετά το 1945 υπήρξε ένα ισχυρότατο φιλειρηνικό, αντιπολεμικό και αντιπυρηνικό κίνημα. Αυτό απέτρεψε έναν τρίτο παγκόσμιο πόλεμο μεταξύ 1945 και 1949, όταν η Μόσχα δεν είχε ακόμα πυρηνικά όπλα, αυτό συνέβαλε επίσης καθοριστικά στη δημιουργία μιας δομής στοιχειώδους ελέγχου των εξοπλισμών μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, αυτό εμπόδισε τους Αμερικανούς να χρησιμοποιήσουν ατομικά όπλα στην Κορέα και στο Βιετνάμ. Οι πόλεμοι της Αλγερίας και του Βιετνάμ κερδήθηκαν εξίσου στα πεδία των μαχών και στους δρόμους των ευρωπαϊκών και αμερικανικών μεγαλουπόλεων.

Μια σειρά σπουδαίων διανοούμενων και επιστημόνων, όπως ο ‘Αλμπερτ Αϊνστάιν και πολλοί άλλοι, τάχθηκαν εναντίον του Πολέμου. Ο Ντε Γκωλ διαφώνησε με τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Ακόμα κι όταν του πρότειναν να συλλάβει τον Ζαν Πωλ Σαρτρ, μεσούντος του πολέμου στην Αλγερία, ο Στρατηγός λέγεται ότι απήντησε «δεν συλλαμβάνεις τον Βολταίρο». Στη Γερμανία ο Βίλυ Μπραντ άνοιγε τον δρόμο στην Οστπολιτίκ.

Σήμερα δεν υπάρχουν διανοούμενοι και οι «πολιτικοί» έχουν μετατραπεί σε (συχνά εκβιάσιμους) υπαλλήλους τραπεζών. Τα αντιπολεμικά κινήματα και όλα τα κινήματα αμφισβήτησης δεν υπάρχουν ή είναι πολύ περιορισμένα. Μια εκφυλισμένη «αριστερά» τάσσεται συχνά υπέρ του «δικού της» ιμπεριαλισμού, χρησιμοποιώντας τις ορθές ή εσφαλμένες κριτικές εναντίον του καθεστώτος των τρίτων χωρών για να επιτρέπει στρατιωτικές επεμβάσεις σε όλο τον κόσμο. Ζούμε δηλαδή σε μια περίοδο πρωτοφανούς υποχώρησης της ανθρώπινης συνείδησης.

Ακόμα όμως και μεταξύ πυρηνικών δυνάμεων, η ύπαρξη πυρηνικής ισοτιμίας είναι μακροχρονίως αναγκαία συνθήκη αποτροπής του πυρηνικού πολέμου, όχι όμως και ικανή.  Ξέρουμε τώρα ότι στη σύσκεψη για την Κούβα που αποφάσισε αν θα γίνει ή όχι παγκόσμιος πυρηνικός πόλεμος, όλοι οι συμμετέχοντες ήταν υπέρ του πολέμου, εκτός από δύο πρόσωπα, τον Πρόεδρο Κένεντι και τον αδελφό του. Η ύπαρξή τους όμως εκεί μέσα δεν μπορεί να θεωρηθεί τυχαίο γεγονός.

Αντανακλούσε την ιδεολογία, την πολιτική ατμόσφαιρα, τις αντιλήψεις, της κοινωνικές δυνάμεις της εποχής τους, τον καπιταλισμό του 1960 και όχι αυτόν που έχουμε τώρα.

Η εκδίκηση της πολιτικής

Η ανακάλυψη των πυρηνικών όπλων τροποποίησε βαθιά, αλλά δεν ακύρωσε το αξίωμα του Κλαζούζεβιτς: Ο Πόλεμος είναι συνέχεια της Πολιτικής με άλλα μέσα.

Γιατί οι κοινωνίες δεν είναι ανόργανη ύλη, δεν καθορίζεται ντετερμινιστικά η πορεία τους. Πίσω από κάθε απόφαση χρήσης ενός όπλου υπάρχει μια ανθρώπινη βούληση. Οι άνθρωποι όμως είναι ικανοί για λογικές, αλλά και για εντελώς παράλογες συμπεριφορές, για σωφροσύνη και για παραφροσύνη.

Για να λειτουργήσει η πυρηνική αποτροπή χρειάζεται ένα μίνιμουμ επίπεδο ορθολογισμού στο παγκόσμιο σύστημα, αλλιώς η ύπαρξη πυρηνικών οπλοστασίων μπορεί να οδηγήσει σε αμοιβαία καταστροφή. Κι αυτό που βλέπουμε σήμερα στο παγκόσμιο σύστημα είναι η σταδιακή καταστροφή του ορθολογισμού, σύμπτωμα κοινωνιών που δεν μπορούν να λύσουν τα προβλήματά τους.

Ο Μαρξ είπε ότι οι άνθρωποι, οι κοινωνίες βάζουν στον εαυτό τους τα προβλήματα που μπορούν να λύσουν. Προφανώς δεν βάζουν αυτά που δεν μπορούν να λύσουν. ‘Η τα βάζουν με λάθος, καταστροφικό και παραπλανητικό τρόπο (όπως συνέβη με τους ολοκληρωτισμούς του μεσοπολέμου ή με τον Τραμπ και την Λεπέν σήμερα).

Ο ίδιος ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών π.χ. αμφισβητεί ανοιχτά τα πορίσματα της Επιστήμης, δηλαδή την Επιστήμη, στο μείζον, καθοριστικής σημασίας για την επιβίωση της ζωής πρόβλημα της Κλιματικής Αλλαγής.

Αμερικανοί επίσημοι συγκρίνουν τον Πούτιν με τον Χίτλερ, δηλαδή πληροφορούν τους Ρώσους αναλυτές ότι πιθανώς ετοιμάζουν πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. Τι θα γίνει αύριο αν συμβεί ένα λάθος στα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, όπως τόσες φορές στην ιστορία;

Αυτοί που θα πρέπει να πάρουν τις αποφάσεις, θα επηρεαστούν όχι μόνο από αυτό που βλέπουν στις οθόνες των ραντάρ, αλλά και από αυτό που εκτιμούν ως πιθανό να συμβαίνει. Πολύ περισσότερο όταν αυτά θα συμβαίνουν σε ένα κυβερνο-περιβάλλον διασποράς πληροφορίας με ρυθμούς και σε ποσότητες που υπερβαίνουν την ικανότητα του ανθρώπινου μυαλού να τις αξιολογήσει.

Η ψυχροπολεμική ρητορεία που άρχισε η Κυρία Κλίντον και συνεχίζει με έργα, όχι με λόγια, ο Τραμπ, καταστρέφει το ελάχιστο κοινά αποδεκτών κανόνων συμπεριφοράς, την ελάχιστη βάση κοινής κατανόησης του κόσμου, μεταξύ των πυρηνικών υπερδυνάμεων. Το ίδιο άλλωστε έκανε και η κατάργηση της συνθήκης για τα αντιβαλλιστικά όπλα ΑΒΜ, καταστρέφοντας το θεμέλιο της δομής του ελέγχου των εξοπλισμών που επέβαλλε μάλιστα η ίδια η Αμερική, για να αποτρέψει από τον κίνδυνο αιφνιδιαστικού πρώτου πλήγματος.

Σήμερα στην Αμερική, δεν κουβεντιάζουν για την πολιτική της χώρας τους ή για την πολιτική της Ρωσίας και της Κίνας. Δεν κουβεντιάζουν ούτε για το τι περιέχουν ή όχι τα μέιλ της Κλίντον ή τι πραγματικά κάνει ο Τραμπ. Κουβεντιάζουν αν οι Ρώσοι υπέκλεψαν ή όχι αυτά τα μέιλ. Επιχειρείται δηλαδή να ταυτισθεί μια βασικά φιλειρηνική δύναμη, όπως η Ρωσία, με έναν Πρόεδρο που η οικονομική και κοινωνική του πολιτική έρχεται σε σύγκρουση με μεγάλα τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας. Τα  τμήματα αυτά αντικειμενικά θα μπορούσαν να είναι «σύμμαχα» με τη Ρωσία στην επιδίωξη ανατροπής των παγκόσμιων πολεμικών τυχοδιωκτισμών, όπως σε μεγάλο βαθμό έγινε σε όλη τη μεταπολεμική περίοδο, γιατί αυτοί οι τυχοδιωκτισμοί δεν είναι προς το συμφέρον τους. (1)

Μόνο η επανεμφάνιση της πολιτικής μπορεί να σταματήσει την πορεία προς τον Πόλεμο – η ισοτιμία στα όπλα δεν φτάνει. Μόνο η έγκαιρη συνειδητοποίηση των κινδύνων και η κινητοποίηση παγκοσμίως για να αποτραπούν, της κοινής γνώμης και των πολιτικών δυνάμεων, μπορεί να αποτρέψει τον πόλεμο. Μακροχρόνια άλλωστε είναι αδύνατο να καταπολεμηθεί το σύμπτωμα χωρίς να πολεμηθεί η αιτία.

Μόνο η εμφάνιση μιας σοβαρής ολοκληρωμένης εναλλακτικής σε έναν κόσμο «προϊστορικό και βάρβαρο» στην οικονομία, στις κοινωνικές και τις διεθνείς σχέσεις, στον Πολιτισμό, ενός εναλλακτικού οράματος στην ιδεολογία του παγκόσμιου χρηματιστικού κεφαλαίου που σήμερα κυριαρχεί, μόνο η κινητοποίηση μεγάλων κοινωνικών δυνάμεων, διανοουμένων και κρατών, μπορεί να λύσει και το πρόβλημα του πολέμου και της επιβίωσης της ανθρωπότητας.

Σημείωση

1.   Το ενδιαφέρον είναι ότι η απίθανη υπόθεση Τραμπ εξ αντικειμένου επέφερε βαρύ πλήγμα και στην εικόνα της Αμερικής ως «εχθρού» στη ρωσική κοινή γνώμη. ‘Όταν η Μοσκόβσκι Κομσομόλετς γράφει π.χ. τόσο μεγάλες ανοησίες όπως ότι η εκλογή Τραμπ στον Λευκό Οίκο είναι σαν την κατάληψη των Χειμερινών Ανακτόρων από τους Μπολσεβίκους (!!!), η σύγχυση που δημιουργείται οδηγεί το ποσοστό των Ρώσων που εκτιμούν – ορθώς – την Αμερική ως εχθρό, να πέσει από το μάλλον ήδη χαμηλό 42% στο 8%.
Αν υπάρχει μια σταθερά στη ρωσική ιστορία είναι ότι αυτή η χώρα δεν μπορεί να καταληφθεί εξ εφόδου, με επίθεση. Μπορεί να καταστραφεί μόνο αν μπερδέψει τους φίλους και τους εχθρούς της. Η ΕΣΣΔ παρολίγον να καταστραφεί το 1941 με αυτόν τον μηχανισμό και κατεστράφη τελικά με την ίδια μέθοδο το 1991. ‘Ενας λόγος που επεβίωσε η εξουσία του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Κίνα είναι ότι πάντα η επικοινωνιακή πολιτική διατήρησε την εικόνα της Δύσης ως εχθρού.
Σε κάθε περίπτωση, η σταθερότητα της εσωτερικής κατάστασης στη Ρωσία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον τρόπο που καταλαβαίνει η ελίτ και η κοινή γνώμη της χώρας τα θέματα της εξωτερικής πολιτικής και της διεθνούς κατάστασης.

(*) Πηγή: http://www.konstantakopoulos.gr/

Θανάσης Πετράκος*

Η συνέντευξη του υπουργού Ενέργειας κ. Γ. Σταθάκη στην ΕΡΤ στις 31/8/2017 την οποία αναδημοσίευσε στις 1/9/2017 η ιστοσελίδα World Energy News επιβεβαιώνει:

1. Τις έγκυρες πληροφορίες μας ότι οι δανειστές έχουν θέσει ζήτημα πώλησης και υδροηλεκτρικών μονάδων της ΔΕΗ. Συγκεκριμένα ότι ο κ. Σταθάκης σημείωσε ότι «προφανώς υπάρχουν πιέσεις για εμπλοκή των υδροηλεκτρικών στην υπόθεση». Εμείς γνωρίζουμε καλά ότι η τρόικα έχει απορρίψει την πρώτη λίστα μονάδων που περιλάμβανε τον ΑΗΣ Αμυνταίου και την μονάδα της Μελίτης Ι μαζί με την άδεια για την κατασκευή της Μελίτη ΙΙ. , θέλει όλα τα του φιλέτα της λιγνιτικής της παραγωγής, δηλαδή το σταθμό του Αγίου Δημητρίου και τις δυο μονάδες της Μεγαλόπολης και ζητεί επιπλέον τα υδροηλεκτρικά του Νέστου και του Αράχθου σε πρώτη φάση και θα ακολουθήσουν του Αλιάκμονα .
2. . Ότι για την κυβέρνηση δεν αποτελεί κόκκινη γραμμή η μη πώληση και υδροηλεκτρικών. Απλά δεν το επιθυμεί. Είναι χαρακτηριστική η τοποθέτηση του κ. Γ. Σταθάκη «πρόθεση της κυβέρνησης είναι να παραμείνει η άρνηση της εμπλοκής των υδροηλεκτρικών».
3. Ότι πρόκειται για μια απολύτως παραδομένη και πρόθυμη κυβέρνηση να ικανοποιήσει όλες τις παράλογες ,παράνομες και αντιλαϊκές απαιτήσεις της τρόικα. Είναι αποκαλυπτική η τοποθέτηση του κ. υπουργού ο οποίος κάλεσε τη ΔΕΗ (εργαζομένους και Διοίκηση ) «να συμβιβαστεί με το αναπόδραστο»!!! Η αποκαλυπτική αυτή τοποθέτηση του κ. υπουργού δείχνει ότι η κυβέρνηση είναι έτοιμη να ξεπουλήσει χωρίς καμία αντίρρηση τα φιλέτα των λιγνιτικών μονάδων αλλά και υδροηλεκτρικά αν επιμείνουν οι δανειστές προκειμένου να μην καθυστερήσει η αξιολόγηση ώστε να πάρει τη βεβαίωση ότι είναι ο πιο καλός μνημονιακός μαθητής- εφαρμοστής.

Η Λαϊκή Ενότητα αντίθετα με τον κ. Γ. Σταθάκη και «την κυβέρνηση των προθύμων» καλεί τη διοίκηση της ΔΕΗ «να μην συμβιβαστεί (με το κατά Σταθάκη και Τσίπρα) αναπόδραστο» και να αντιδράσει επιτέλους στο ξεπούλημα της ΔΕΗ.

Προειδοποιεί επίσης την κυβέρνηση να μην τολμήσει να χρησιμοποιήσει το γελοίο επιχείρημα «τι να κάνουμε πουλήσαμε τα φιλέτα των λιγνιτικών μονάδων για να γλιτώσουμε τα υδροηλεκτρικά».

Κυρίως όμως καλεί τους εργαζομένους και όλο τον Ελληνικό λαό να ξεσηκωθούν και να μην επιτρέψουν «στη παραδομένη κυβέρνηση των προθύμων υποτακτικών της τρόικα » να ξεπουλήσει στα τρωκτικά της τρόικα τη μεγαλύτερη ενεργειακή επιχείρηση της χώρας τη ΔΕΗ.

Η Λαϊκή Ενότητα καλεί τον Ελληνικό λαό να αγωνιστεί και να βροντοφωνάξει το σύνθημα «ΤΣΙΠΡΑ ΜΗΝ ΤΟΛΜΗΣΕΙΣ ΤΗ ΔΕΗ ΤΟΥΣ ΛΙΓΝΙΤΕΣ ΚΑΙ ΤΑ ΝΕΡΑ ΝΑ ΞΕΠΟΥΛΗΣΕΙΣ».

*Ο Θανάσης Πετράκος είναι μέλος της Π.Γ. υπεύθυνος Ενεργειακής πολιτικής της ΛΑ.Ε.

Πηγή: iskra.gr

Στέφανος Πράσσος

Ο ευτελισμός της τιμής της εργατικής δύναμης είναι καθοριστικός παράγοντας για την πλήρη απαξίωση και της ίδιας της ζωής των εργαζομένων.

Πραγματική σφαγή της εργατικής τάξης συντελείται στους εργασιακούς χώρους το τελευταίο διάστημα. Την «τιμητική» της αυτή τη φορά είχε η Τοπική Αυτοδιοίκηση με τρεις νεκρούς εργαζόμενους στον Ευρώτα Λακωνίας, έναν 44χρονο νεκρό, συμβασιούχο, εργάτη καθαριότητας, στον Μαραθώνα, μία 30χρονη στον Πύργο Ηλείας όπου την πάτησε απορριμματοφόρο και μια 60χρονη εργαζόμενη στην καθαριότητα του Δήμου Ζωγράφου που πέφτει νεκρή μετά από διπλοβάρδια την 1^η Ιουλίου. Εκτός αυτών άλλοι 20 εργαζόμενοι στους ΟΤΑ έπεσαν θύματα τα προηγούμενα δυο χρόνια (Ιούλιος 2014 έως Σεπτέμβρης 2016), οι 9 από αυτούς ήταν συμβασιούχοι.

Επίσης η εργατική τάξη θρηνεί τις τελευταίες μέρες, έναν νεκρό εργαζόμενο στα κάτεργα της COSCO, στη ΣΕΜΠΟ Περάματος, έναν χειριστή πρέσας που πέφτει νεκρός, κεραυνοβολημένος από το ρεύμα υψηλής τάσης της ΔΕΗ, στις Κρηνίδες Καβάλας έναν 35χρονο στο Ορυχείο Καρδιάς της ΔΕΗ που καταπλακώθηκε από ανυψωτικό μηχάνημα και ένας 45χρονος υλοτόμος, εργαζόμενος σε εργολάβο για λογαριασμό του Μπόμπολα που καταπλακώνεται από δέντρο στο Λάκκο Καρατζά στις Σκουριές!

Αναμφίβολα για το κράτος και την εργοδοσία φταίχτες πάντα είναι τα ίδια τα θύματα γιατί δεν πρόσεχαν, δεν τηρούσαν τους κανονισμούς ασφαλείας ή στην καλύτερη περίπτωση «επέδειξαν υπερβάλλον ζήλο» όπως καταλήγουν σχεδόν όλα τα πορίσματα….

Μαύρος απολογισμός:

• 11 νεκροί εργάτες μέσα στο μήνα Αύγουστο

• 18 νεκροί εργάτες τις τελευταίες 60 ημέρες

• 116 θανατηφόρα στα εργοστάσια, τα εργοτάξια και τα ορυχεία της ΔΕΗ στο Λεκανοπέδιο Πτολεμαΐδας από το 1971

• 20 «Εργατικά ατυχήματα» συμβαίνουν κάθε μέρα σύμφωνα με τον ΣΕΠΕ

• Αύξηση κατά 15% των «εργατικών ατυχημάτων» το Α’ εξάμηνο του 2017

• Αύξηση των εργατικών ατυχημάτων κατά 10% ανά έτος από το 2013 και μετά. Γενικότερα η εφαρμογή των μνημονίων εκτός από τη φτώχεια που έφερε στους εργαζόμενους ανέβασε κατακόρυφα τα ατυχήματα.

Και δεν είναι μόνο οι αριθμοί που όντως προκαλούν τρόμο. Κάθε εργατικό δυστύχημα (εργοδοτική και κρατική δολοφονία είναι το σωστό) είναι και μια οικογενειακή τραγωδία! 4 παιδιά εκ των οποίων το ένα ΑμΕΑ άφησε ορφανά η 60χρονη Ντανιέλα Πρελορέντζου. Άλλα δυο ανήλικα ορφανά αφήνει πίσω της η 30χρονη εργαζομένη καθαριότητας στον Πύργο Ηλείας. Ένα νεογέννητο κοριτσάκι κι ένα αγόρι 3 ετών άφησε ορφανά ο Λάζαρος Πανιτσίδης που σκοτώθηκε στο Ορυχείο. Από ένα παιδί ο καθένας αφήνουν ορφανά ο οδηγός φορτηγού της ΒΟΚΤΑΣ, ο 47χρονος δύτης στο Λαγκαδά και ο 43χρονος μετανάστης στις Σέρρες και φυσικά όλοι έχουν τις οικογενειακές τους υποχρεώσεις και ας μην έχουν δημοσιευτεί στοιχεία.

Πως θα είναι η ζωή αυτών των παιδιών, και των οικογενειών των αδικοχαμένων εργατών, έχοντας υπόψη σε τι Κράτος «κοινωνικής πρόνοιας» ζούμε, μπορούμε να το φανταστούμε….

Για τα αίτια των θανάτων στους χώρους δουλειάς αλλά και των άλλων εργατικών ατυχημάτων έχουν γραφτεί πολλά αυτές τις μέρες και σχεδόν όλα δείχνουν τον ένοχο: Η βουλιμία του καπιταλιστικού τέρατος για όλο και περισσότερα κέρδη, αδιαφορώντας για τις ανάγκες των εργαζομένων, ακόμα και για την ίδια τους της ζωή.

Η απορύθμιση των εργασιακών σχέσεων, η εντατικοποίηση, που φέρνει και χαλάρωση των μέτρων ασφάλειας, ο ελλιπής έλεγχος από τους κρατικούς ελεγκτικούς μηχανισμούς, η εργασιακή εξάρτηση των τεχνικών ασφάλειας από την εργοδοσία, η εργοδοτική τρομοκρατία και αυθαιρεσία στους χώρους δουλειάς και πάνω απ όλα η εξευτελιστική μείωση της τιμής της εργατική δύναμης φέρνει και την απαξίωση της ίδιας της ζωής των εργαζομένων. Θα μπορούσαμε να αναφέρουμε κι άλλους λόγους, όπως την ανυπαρξία συνδικάτων σε πάρα πολλούς εργασιακούς χώρους του ιδιωτικού τομέα αλλά και η εξάρτηση και διαπλοκή με την εργοδοσία όπου υπάρχουν. Ανυπαρξία Επιτροπών Υγιεινής και Ασφάλειας (προβλέπονται από το νόμο) αλλά και εξάρτηση από την εργοδοσία όπου υπάρχουν.

Τα εργατικά «ατυχήματα-δυστυχήματα» που πολλές φορές είναι και μαζικά γεννήθηκαν η καλύτερα φούντωσαν με τη βιομηχανική επανάσταση, εκτινάχθηκαν μαζί με τον καπιταλισμό. Εκατομμύρια εργάτες βρήκαν φρικτό θάνατο στους χώρους εργασίας ή έμειναν σακατεμένοι στον αγώνα τους για ένα μεροκάματο ποτίζοντας ταυτόχρονα με το αίμα τους το δέντρο της καπιταλιστικής «ανάπτυξης» που φούσκωνε τα πορτοφόλια των καπιταλιστών και των πολιτικών γυρολόγων του συστήματος.

Όπως και στη Χούντα

Υπάρχουν όμως χρονικοί περίοδοι που τα εργατικά ατυχήματα εκτινάσσονται στα ύψη λόγω και κάποιων ιδιαίτερων πολιτικών και εργασιακών καταστάσεων. Τέτοια περίοδος είναι και αυτή που διανύουμε την τελευταία 7ετία με την εφαρμογή των μνημονίων στη Χώρα μας. Όμως, τι σύμπτωση, τα ίδια είχαμε και σε μια άλλη εφταετία, που κουμάντο έκαναν οι γαλονάδες, στην 7ετία της Χούντας.

Ο δημοσιογράφος, ερευνητής Διονύσης Ελευθεράτος, συγγραφέας του αποκαλυπτικότατου βιβλίου «Λαμόγια στο χακί» μας πληροφορεί ότι: «Είχαμε πολλά μικρά Βιετνάμ στους εργασιακούς χώρους λόγω κατακόρυφης αύξησης των ατυχημάτων, κυρίως των θανατηφόρων»!

Συγκεκριμένα τότε: «Όπως μαρτυρούν τα στοιχεία του ΙΚΑ, στα έτη 1960 – 1967 οι απώλειες ζωών στους εργασιακούς χώρους κυμαίνονταν κάθε χρόνο από 24 (1966), έως 33 (1962) και μία μόνο φορά 42 (1965). Το 1968, όταν άρχισε να εμπεδώνεται το δόγμα «όλα δια την ταχύρρυθμον ανάπτυξιν», δεικτών και επιχειρηματικών κερδών, σκοτώθηκαν 71 άνθρωποι. Η συνέχεια, απίστευτα «ταχύρρυθμος»… Τα θανατηφόρα εργατικά ατυχήματα στην επταετία 1968 -1974 ήταν, 100, 141, 126, 128, 136 και 116. Το 1975 «έπεσαν» κάτω από 100 (91).» και «Στην πενταετία 1968- 1972 οι απασχολούμενοι στη βιομηχανία αυξήθηκαν κατά 28,8% (στοιχεία ΣΕΒ) και τα θανατηφόρα εργατικά  κατά 80,3%. Στην επταετία 1961- 67 σκοτώθηκαν 208 άνθρωποι. Στην επταετία 1968- 1974, 808 άνθρωποι. Σχεδόν τετραπλάσιοι. Ανάλογη εξέλιξη σημειώθηκε και στα μη θανατηφόρα, αλλά σοβαρά ατυχήματα. Παράδειγμα: Στις στατιστικές του ΙΚΑ, ποτέ δεν είχαν καταγραφεί πάνω από 500 ακρωτηριασμοί σε ένα έτος. Ήρθε όμως η «εθνοσωτήριος» και το «φράγμα» αυτό θρυμματίστηκε. Σημειώθηκαν 533 ακρωτηριασμοί το 1972, 575 το 1973 και 618 το 1974.» «Απαραίτητη διευκρίνιση: Τα προαναφερθέντα στοιχεία δεν συμπεριλάμβαναν τα ναυτικά θανατηφόρα ατυχήματα. Για αυτά δεν υπήρχαν επίσημες στατιστικές»

Σήμερα: Αν και τα σημερινά νούμερα δεν είναι ίδια με τότε σε απόλυτους αριθμούς, ακολουθούν όμως την ίδια αυξητική πορεία: Ο αριθμός των εργατικών «ατυχημάτων» και των θανάτων εργατών/εργατριών εν ώρα δουλειάς βρίσκεται σε μια συνεχή αύξηση τα τελευταία χρόνια. Σύμφωνα με στοιχεία που διαρρέουν (και δεν ανακοινώνονται επίσημα για το 2014, 2015 και 2016) από το Σώμα Επιθεώρησης Εργασίας υπάρχει μια συνεχής αύξηση απ’ το 2012 και μετά:

2010 εργατικά «ατυχήματα» 5.721 – θανατηφόρα 94

2011               »                    5.203          »           70

2012               »                    4.858          »           64

2013               »                    5.126          »           67

2014               »                    5.497          »           63

2015               »                    5.930          »           67

2016               »                    6.515          »           73

Για το 2017 δυστυχώς προβλέπεται εκτίναξη των ατυχημάτων και ειδικά των θανατηφόρων.

Όμως η αύξηση των ατυχημάτων και στις δυο «7ετίες» είναι το φρικιαστικό αποτέλεσμα κάποιων πολιτικών. Υπάρχουν ομοιότητες μεταξύ της Χουντικής και της μνημονιακής περιόδου;

Πάρα πολλές, σύμφωνα πάντα με τα στοιχεία του Διονύση Ελευθεράτου:

1. Η τεράστια ανεργία που ανάγκαζε τον κόσμο της εργασίας να φύγει για αναζήτηση δουλειάς στο εξωτερικό. Η μετανάστευση όμως μείωσε λίγο την ανεργία. Όπως και τώρα κι ας «χοροπηδάει» ό Τσίπρας για την δήθεν ανάπτυξη που έφερε η Κυβέρνησή του.

2. Η Μετανάστευση. Πάνω από 400.000 Έλληνεςέφυγαν μετανάστες στη διάρκεια της Χούντας. Όσοι περίπου και τώρα! Η διαφορά είναι ότι τώρα φεύγουν πιο πολλοί πτυχιούχοι τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

3. Χαμηλή τιμή της εργατικής δύναμης. «Κατά το 1972 η μέση ωριαία αμοιβή εργασίας στην Ελλάδα ήταν 18,40 δρχ, στη Δ. Γερμανία 58 δρχ (δηλαδή παραπάνω από τριπλάσια) , στο Βέλγιο 44 δρχ και στην Ιταλία 31 δρχ». Όπως και σήμερα! Ο μέσος Ελληνικός μισθός αντιστοιχεί στο 1/3 του Γερμανικού παρότι και εκεί έγιναν τεράστιες περικοπές μισθών και κοινωνικών παροχών τα προηγούμενα χρόνια.

4. «Η αμοιβή είναι συνάρτησις της παραγωγικότητος. Ας μην ζητώμεν συνεχώς αυξήσεις και ας αναλογισθώμεν τας συνεπείας τοιούτων απαιτήσεων και τους κινδύνους…». Το είπε ο Στ. Παττακός σε σύσκεψη «κοινωνικών εταίρων» (2/10/1972) όμως την ίδια περίοδο η παραγωγικότητα έτρεχε με ρυθμούς κατά 57,5 ταχύτερους από τους μισθούς και τα κέρδη των βιομηχάνων την περίοδο 1968-1972, σύμφωνα με τον ΣΕΒ, παρουσίασαν αύξηση κατά 311% …. Άπειρες ανάλογες δηλώσεις για το θέμα είχαμε και στη «νέα 7ετία» όμως από αστούς, «δημοκράτες» πολιτικούς αυτή τη φορά!

5. Χαμηλή αγοραστική αξία των μισθών. Οι αυξήσεις στους μισθούς επί χούντας κυμαίνονταν από 3% έως και 15% όταν ο πληθωρισμός βρισκόταν στο 26,9% και ο τιμάριθμος σε βασικά αγαθά και είδη ένδυσης ανέβαινε 20 και 30% μέσα σε ένα χρόνο. Σήμερα ο τιμάριθμος συνεχίζει να ανεβαίνει και με τις αλλεπάλληλες αυξήσεις του ΦΠΑ παρότι οι μισθοί έχουν εξανεμισθεί.

6. Κατάργηση Συλλογικών διαπραγματεύσεων. «Η Χουντική Κυβέρνηση με το ΝΔ 186 του 1969 (ΦΕΚ 10/5/69) και το άρθρο 16 αποσπούσε από τους «κοινωνικούς εταίρους» και εκχωρούσε στην κυβέρνηση την αρμοδιότητα καθορισμού των βασικών μισθών και ημερομισθίων» Καταργούσε δηλαδή τις ελεύθερες διαπραγματεύσεις μεταξύ των «κοινωνικών εταίρων» που «επανήλθαν το 1975 για να τις καταργήσει ο μνημονιακός νόμος 4172/2013 με το άρθρο 103, στέλνοντας τη «μηχανή του χρόνου» 44 χρόνια πίσω!!!»

7. Λεηλασία των ταμείων Κοινωνικής Ασφάλισης. «Η κοινωνική προστασία εις την Ελλάδα έχει υψηλόν κόστος», γνωμάτευε… αλά Τόμσεν η χούντα, δια στόματος του αρμόδιου υπουργού Λ. Πάτρα (16/9/1969). Και προέβη στις δέουσες απαλλαγές από κόστος… «Πεντακόσια εκατ. δραχμές των εργαζομένων δωρίζει το κράτος στους εργοδότες», έγραφε ο «Οικονομικός Ταχυδρόμος» στις 20/12/1973. Τόσα έχασε το ΙΚΑ το ’73, εξ αιτίας της εφαρμογής των ΝΔ 1312 και 1313 του 1972, που μείωναν τις ασφαλιστικές εισφορές των βιομηχάνων.» Οι συγκρίσεις με το κούρεμα και τη λεηλασία των ταμείων την περίοδο 2010-2017 είναι αναπόφευκτες και διαφωτιστικές.

8. Απελευθέρωση των απολύσεων και μείωση της αποζημίωσης. Αυτό είναι αλήθεια δεν πρόλαβαν να το κάνουν παρότι το είχαν εντοπίσει και δρομολογήσει. «Δια την βελτίωσιν της κινητικότητος της εργασίας (…) προβλέπεται η λήψις των κάτωθι μέτρων: (…) Απαλλαγή της επιχειρήσεως εις σημαντικόν βαθμόν εκ των ισχυόντων περιορισμών απολύσεως και μείωσις των καταβαλλομένων αποζημιώσεων. Μακροχρονίως πρέπει να αντιμετωπισθεί σημαντικός περιορισμός καταβολής αποζημιώσεως εις απολυμένους…». Θυμίζει τίποτα από τα πρόσφατα μνημονιακά μέτρα; Κι όμως ήταν όραμα του Μακαρέζου που κατάφεραν σήμερα να το κάνουν πράξη οι αστοί δημοκράτες που κυβερνάν τη Χώρα υπό την υψηλή καθοδήγηση της ΕΕ!

9. Και μια σημαντική διαφορά. Σήμερα υπάρχουν ένα σωρό ευέλικτες μορφές απασχόλησης (εκ περιτροπής εργασία, μερική απασχόληση, ενοικίαση εργαζομένων κλπ) μέσω των οποίων «απασχολείται» το 50% του ενεργού εργατικού δυναμικού. Τότε δεν υπήρχαν

Μετά από αυτά τα συγκλονιστικά στοιχεία που έβγαλε η έρευνα του Διονύση Ελευθεράτου γίνεται κατανοητό σε όλους για το ποια είναι η «κόκκινη κλωστή» που ενώνει την 7ετία της «εθνοσωτήριου επαναστάσεως» με την πρόσφατη 7ετή μνημονιακή «σωτηρία της Χώρας». Είναι η προσπάθεια επιβολής του νεοφιλελευθερισμού και με τη Χούντα των συνταγματαρχών («πρωτονεοφιλελευθερισμό» τον ονομάζει πολύ εύστοχα ο καθηγητής Ηλίας Νικολακόπουλος) αλλά και με τη σημερινή χούντα των τραπεζιτών, του κεφαλαίου γενικότερα, δικτατορία των αγορών ή όπως αλλιώς μπορούμε να ονομάσουμε την εξουσία της αστικής τάξης. Η οικονομική και κοινωνική εξόντωση των εργαζομένων αναπόφευκτα φέρνει και τη φυσική τους εξόντωση!

Την ίδια σχεδόν πολιτική σε γενικές γραμμές (παρά τις μεγάλες διαφορές που υπάρχουν γενικότερα) με τη χούντα εφαρμόζουν στα εργασιακά, μισθολογικά, ασφαλιστικά και κοινωνικά δικαιώματα των εργαζομένων όλες οι κυβερνήσεις (ΠΑΣΟΚ_ΝΔ_ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και όσοι συνεργάστηκαν μαζί τους) που εφάρμοσαν και εφαρμόζουν τα μνημόνια και ας συνωστίζονται στο προεδρικό μέγαρο για να γιορτάσουν τη Δημοκρατία τους!

*O Στέφανος Πράσσος είναι Πρώην πρόεδρος Συνδικάτου Εργαζομένων στην Ενέργεια «Εργατική Αλληλεγγύη»

**Τα στοιχεία για την περίοδο της δικτατορίας είναι από άρθρο του Διονύση Ελευθεράτου που δημοσιεύτηκε στο ΠΡΙΝ στις 26/4/2017: Η «στοργή» της χούντας για την εργατική τάξη

Πηγή: iskra.gr