Π.Ε.Ν.Ε.Ν.
Σακχαρώδης Διαβήτης: Η μάστιγα του 21ου αιώνα!

της Ελένης Μπαρμπαλιά
Ανύπαρκτες πολιτικές υγείας για πρόληψη και θεραπεία!
Η 14η Nοέμβρη ήταν η παγκόσμια ημέρα για την μάστιγα του 21ου αιώνα, τη χρόνια νόσο του σακχαρώδη διαβήτη. 14 Νοέμβρη ήταν η ημέρα που γεννήθηκε ο σπουδαίος επιστήμονας που ανακάλυψε την ινσουλίνη, Frederick Banting (14 Νοεμβρίου 1891, στον Καναδά) καιμε την ανακάλυψη αυτήέσωσε και συνεχίζει νασώζει καθημερινά τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων σε όλο τον κόσμο.
Μέρα ευαισθητοποίησης ενημέρωσης και πρόληψης για τον σακχαρώδη διαβήτη (ΣΔ), τη χρόνια νόσο που έχει χαρακτηριστεί ως η μάστιγα του 21ου αιώνα.
Ναι είναι θέμα πρωταρχικά πολιτικό. Ο καπιταλισμός και οι νεοφιλελεύθερες πολιτικές βλάπτουν σοβαρά την υγεία των ανθρώπων.
Ορισμένοι ενδιαφέροντες αριθμοί: Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) εκτιμούσε ότι το 2010 περίπου 285 εκατομμύρια άνθρωποι έπασχαν από διαβήτη και ότι ως το 2030, 438 εκατομμύρια άνθρωποι θα εμφανίσουν διαβήτη. Στην Ελλάδα σχεδόν 800.000-1.000.000 άτομα (8%-10% του πληθυσμού) πάσχουν από διαβήτη, ενώ 95% των περιπτώσεων ΣΔ είναι τύπου 2. Αυτός ο τύπος εμφανίζονταν στις μεγάλες ηλικίες ενώ τώρα πια ανησυχητική είναι η εκδήλωση του σακχαρώδη διαβήτη των γερόντων, τύπου 2 δηλαδή, σε παιδιά μικρής ηλικίας εξαιτίας νέων διατροφικών συνηθειών (McDonalds, έτοιμα φαγητά, περιβαλλοντικοί παράγοντες, άγχος ακόμα και στα παιδιά κ.α. ) Το 50% δεν είναι διαγνωσμένοι. Η νόσος είναι πιο συχνή σε μεγάλες ηλικίες (ίσως και 25% σε άτομα άνω των 75 ετών). Σύμφωνα με την Ελληνική Διαβητολογική Εταιρεία, από τα άτομα με διαβήτη το 30%-40% είναι ηλικίας 65 ετών και άνω. Το κακό είναι ότι μόλις οι μισοί (50%) από τους ασθενείς επιτυγχάνουν τους θεραπευτικούς στόχους, δηλαδή τον γλυκαιμικό έλεγχο, όπως αυτός ορίζεται από τις διεθνείς επιστημονικές εταιρείες σχετικά με το επίπεδο σακχάρου στο αίμα.
Και οι επιπλοκές βρίσκονται προ των πυλών, όταν ο διαβήτης δεν ρυθμίζεται, δηλαδή τα επίπεδα γλυκόζης είναι υψηλά ή ανεβοκατεβαίνουν, με τις τιμές σακχάρου να αποτυπώνονται σε μία τεθλασμένη γραμμή. Επιπλοκές διαβήτη. Σοβαρές δευτερογενείς παθήσεις που οδηγούν σε βαριές αναπηρίες όπως: τύφλωση, διαβητική νεφροπάθεια που φτάνει στο τελευταίο στάδιο, αγγειοπάθειες, στεφανιαία νόσο, νευροπάθειες, διαβητικό πόδι κ.ά.
Το υπουργείο Υγείας αναμένει με την ενημέρωση μιας ημέρας όλης κι όλης να αφυπνίσει και να ευαισθητοποιήσει την ελληνική κοινωνία. Μιας κοινωνίας που συνεχίζει σε μεγάλο βαθμό ακόμα και σήμερα να αποκαλεί τον καρκίνο με τη λέξη «αρρώστια» ή «η κακιά αρρώστια».
Το υπουργείο Υγείας βέβαια έλαμψε δια της απουσίας του από τις εκδηλώσεις που πραγματοποίησαν τις προηγούμενες ημέρες δύο Σύλλογοι Διαβητικών, οι οποίοι δραστηριοποιούνται μακροχρόνια στο νομό Αττικής.
Το υπουργείο Υγείας που ευθύνεται διαχρονικά για τις πολύ σημαντικές ελλείψεις, που συναντούν οι διαβητικοί και όλοι οι άνθρωποι που ζουν στη χώρα ανεξαρτήτως εθνικότητας με πρώτα και μεγάλα θύματα όσους ανήκουν στις χαμηλά εισοδηματικές τάξεις του πληθυσμού.
Ας παραθέσουμε συνοπτικά και επιγραμματικά τα σημαντικότερα προβλήματα που διαιωνίζονται και επί της τωρινής κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ, προβλήματα τα οποία οδηγούν στην εμφάνιση επιπλοκών σε πολλούς διαβητικούς.
· Σημαντική υποστέλεχωση των λιγοστών Διαβητολογικών Κέντρων, που υπάρχουν στα νοσοκομεία της χώρας, κυρίως σε πόλεις της περιφέρειας με αποτέλεσμα οι διαβητικοί να ταξιδεύουν χιλιόμετρα επί χιλιομέτρων για να επισκεφθούν δημόσιο ιατρείο. Αυτή η κατάσταση οδηγεί τους διαβητικούς έως και στην παραίτησή τους από την θεραπευτική αγωγή, γεγονός καταστροφικό για την ψυχική και σωματική υγεία τους.
· Έλλειψη σχεδιασμού για την εκπαίδευση των διαβητικών, και εν γένει των χρονίως νοσούντων. Αλλοίμονο, η εκπαίδευση που αποτελεί το κλειδί για την αυτορρύθμιση και αυτοέλεγχο του πάσχοντα προϋποθέτει οργανωμένα Διαβητολογικά Κέντρα και στελεχωμένα με εξειδικευμένους γιατρούς, νοσηλευτές, ψυχολόγους και διατροφολόγους στη νόσο του σακχαρώδη διαβήτη. Αρκεί να σημειώσουμε ότι ο κλινικοί ψυχολόγοι είναι ελάχιστοι στα νοσοκομεία και σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να καλύψουν τις ψυχικές ανάγκες των διαβητικών της χώρας. Το ίδιο συμβαίνει και με τους διατροφολόγους, εξειδικευμένους στις διατροφικές ανάγκες των διαβητικών τύπου 1 (αγωγή με ινσουλίνη) και τύπου 2 (αγωγή με χάπια ή συνδυασμός ινσουλίνης και αντιδιαβητικών δισκίων). Τρανταχτό παράδειγμα το μεγαλύτερο νοσοκομείο των Βαλκανίων «Ευαγγελισμός» το οποίο δεν διαθέτει αυτή τη στιγμή εξειδικευμένο διατροφολόγο για τον σακχαρώδη διαβήτη.
· Τα εξειδικευμένα ιατρεία «Διαβητικού Ποδιού» που μπορούν να βάλουν φρένο στο κόψιμο των κάτω άκρων των διαβητικών είναι ελάχιστα και λειτουργούν κυρίως στις πόλεις Αθήνα και Θεσσαλονίκη.
· Με το …στανιό διορίζονται σχολικοί νοσηλευτές για να μπορέσουν οι γονείς παιδιών με Σ.Δ και κυρίως οι μανάδες να μην εγκαταλείπουν την εργασία τους για να βρίσκονται έξω από τα κάγκελα του σχολείου να προλάβουν τυχόν υπογλυκαιμία* του παιδιού τους. Οι σχολικοί νοσηλευτές στην Ελλάδα του σήμερα προσλαμβάνονται μέσω ΕΣΠΑ, εξυπηρετώντας ο καθένας αρκετές σχολικές μονάδες ενώ στις περισσότερες των περιπτώσεων αγνοούν ακόμη και τα στοιχειώδη για την συγκεκριμένη πάθηση. Τα στοιχειώδη, οι κακοπληρωμένοι από τα ΕΣΠΑ σχολικοί νοσηλευτές, τα μαθαίνουν από τους ίδιους τους γονείς των παιδιών!
· Σε καλύτερη μοίρα βρίσκονται οι διαβητικοί σε ότι αφορά την κάλυψη της φαρμακευτικής τους αγωγής και των αναλωσίμων υλικών τους, όπως είναι οι ταινίες μέτρησης σακχάρου, βελόνες πένας ινσουλίνης, σκαρφιστήρες, αντλία συνεχούς έγχυσης ινσουλίνης και αναλώσιμα αυτής.
Οι ανασφάλιστοι, όμως, όσο κι αν θέλουν τα στελέχη της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ να μας πείσουν ότι βρίσκονται σε ίση μοίρα με τους ασφαλισμένους, εξακολουθούν να τρέχουν από κοινωνικό ιατρεία σε κοινωνικό ιατρείο για να προμηθευτούν τα αναλώσιμά τους. Όσο για τις νέες τεχνολογίες οι ανασφάλιστοι δεν έχουν καμία ελπίδα. Τα φαρμακεία των νοσοκομείων δεν έχουν το κατάλληλο μπάτζετ για να προμηθεύονται επαρκείς ποσότητες ταινιών μέτρησης του σακχάρου στο αίμα. Ακόμα, όμως, και όταν προμηθεύονται ταινίες μέτρησης σακχάρου και σακχαρομετρητές επιλέγουν προϊόντα χαμηλού κόστους.
Η σχέση κόστους αγοράς και θεραπευτικού οφέλους είναι άγνωστη για τους νέους τεχνοκράτες που διοικούν τα νοσοκομεία. Η απόκλιση των τιμών που δίνουν οι μετρητές και ταινίες μέτρησης χαμηλού κόστους εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους αφού η δόση ινσουλίνης υπολογίζεται από τον ίδιο τον θεραπευόμενο, σύμφωνα με την τιμή σακχάρου που δείχνει ο μετρητής.
Όσο για το αίτημα της θεσμοθέτησης της ομαδικής εκπαίδευσης των διαβητικών για την καλύτερη διαχείριση της πάθησής τους ή και της εξατομικευμένης φαντάζει άπιαστο όνειρο σε ένα υποστελεχωμένο δημόσιο σύστημα υγείας. Οι μόνες προσπάθειες οφείλονται στον εθελοντισμό γιατρών νοσηλευτών και ψυχολόγων. Αλλοίμονο όμως σε εκείνο το σύστημα υγείας που επαφίεται στον εθελοντισμό των επαγγελματιών υγείας!
Το βέβαιο είναι ότι στο άγριο κυνήγι του κέρδους οι χρόνια πάσχοντες θέτουν τα αιτήματά τους και αγωνίζονται με σθένος επιμονή και υπομονή. Παλεύουν για να έχουν το φάρμακό τους να εξασφαλίσουν την παροχή υπηρεσιών φροντίδας και αποκατάστασης.
Ήδη, οι νέες τεχνολογίες και η ραγδαία εξέλιξή τους, που θα φέρουν στο κοντινό μέλλον ακόμα και την οριστική θεραπεία για τον διαβήτη, φαντάζουν άπιαστο όνειρο για τους διαβητικούς. Αξίζει να αναφέρουμε ότι το 2016 στην ελληνική αγορά φαρμάκου κυκλοφόρησε νέα μέθοδος συνεχούς καταγραφής γλυκόζης, με την οποία οι διαβητικοί όχι μόνο δεν τρυπιούνται πέντε έως και οκτώ φορές την ημέρα αλλά έχουν και τη δυνατότητα συνεχούς παρακολούθησης των τιμών γλυκόζης στο αίμα τους. Αυτό το νέο προϊόν εντάχθηκε στον Κανονισμό του ΕΟΠΥΥ μόλις πριν ένα μήνα. Δύο χρόνια οι ασφαλισμένοι μάτωσαν οικονομικά πληρώνοντας από την τσέπη τους 120 ευρώ το μήνα. Ας σημειωθεί ότι ακόμα και σήμερα το νέο τεχνολογικό προϊόν συνεχούς καταγραφής των τιμών γλυκόζης δεν συνταγογραφείται, παρόλο που έχει εγκριθεί η ένταξή του στον Κανονισμό του ΕΟΠΥΥ.
Αυτή είναι η σημερινή κατάσταση του δημοσίου συστήματος υγείας, όχι μόνο για τους διαβητικούς αλλά για όλους τους συνανθρώπους μας με χρόνια νοσήματα, μεταξύ των οποίων μετανάστες και πρόσφυγες.
Ελάχιστες έως ανύπαρκτες οι πολιτικές πρόληψης για τα χρόνια νοσήματα όπως αυτό του σακχαρώδη διαβήτη. Ανυπολόγιστο το ψυχικό κόστος για τους ανθρώπους και τις οικογένειές τους. Οι επιπλοκές για τον διαβήτη απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού για την υγεία. Ένα σύγχρονο σχέδιο πολιτικών πρόληψης για όλα τα χρόνια νοσήματα θα έσωζε ανθρώπινες ζωές. Το υπέρογκο κόστος που κατευθύνεται στις σοβαρές επιπλοκές του διαβήτη θα μπορούσε να κατευθυνθεί σε άλλους ευαίσθητους κοινωνικούς τομείς. Μόνο που ένας τέτοιος σχεδιασμός δεν μπορεί να υπάρξει σε μια κοινωνία που οι ανθρώπινη ζωή δεν έχει καμία αξία.
*Υπογλυκαιμία: Σοβαρό σύμπτωμα του σακχαρώδη διαβήτη που οδηγεί σε αδυναμία συγκέντρωσης, εφίδρωση, πανικό, έως και σε απώλεια αισθήσεων.
ΠΗΓΗ: kommon.gr
Μαζική κινητοποίηση των συνταξιούχων στην Αθήνα απαιτώντας ό,τι τους έχει αφαιρεθεί

Με μια μεγάλη και μαχητική συγκέντρωση χιλιάδες συνταξιούχοι από την κεντρική και νότια Ελλάδα, έδωσαν το αγωνιστικό «παρών» στην κινητοποίηση που οργάνωσαν το πρωί της Τρίτης 20 Νοέμβρη στην Αθήνα, οι Συνεργαζόμενες Συνταξιουχικές Οργανώσεις ΙΚΑ, OAEE, Δημοσίου, ΠΟΣΕ ΟΑΕΕ, ΕΛΤΑ, ΟΣΕ, ΝΑΤ, ΠΣΣ Δικηγόρων, ΠΕΤΟΜ ΤΕΕ.
Με τις σημαίες και τα πανό των σωματείων τους, τα μαχητικά τους συνθήματα, χιλιάδες απόμαχοι της δουλειάς, πορεύτηκαν στους δρόμους της πόλης και έδωσαν αποστομωτική απάντηση στην προσπάθεια αποπροσανατολισμού της κυβέρνησης γύρω από το ζήτημα της «προσωπικής διαφοράς» και με μια φωνή ξεκαθάρισαν: «Ούτε αναστολή, ούτε αναβολή, ο νόμος του Κατρούγκαλου να καταργηθεί!».
Διατράνωσαν την απαίτησή τους για επιστροφή όλων των αιματηρών περικοπών που τους επέβαλλαν διαδοχικά οι κυβερνήσεις (ΠΑΣΟΚ, ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ), την κατάργηση ολόκληρου του άθλιου αντιασφαλιστικού καθεστώτος και του επαίσχυντου νόμου Κατρούγκαλου, διεκδίκησαν αυξήσεις στις συντάξεις, επιστροφή 13ης και 14ης σύνταξης.
Όπως ανέφερε ο Δήμος Κουμπούρης πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνταξιούχων ΙΚΑ: «Αυτή είναι η 143η κινητοποίηση σε αυτόν τον μεγάλο αγωνιστικό Μαραθώνιο που ξεκινήσαμε. Αυτή είναι η απάντηση των συνταξιούχων. Το κίνημα των συνταξιούχων από τον αγώνα δεν πρόκειται να υποχωρήσει. Δεν θα υποταχθεί, δεν θα αποδεχθεί τετελεσμένα...» Για να προσθέσει, πως το γεγονός, ότι όλοι σήμερα συζητάνε για την «προσωπική διαφορά» των παλιών συνταξιούχων, όλες οι τελευταίες εξελίξεις, είναι αποτέλεσμα του δικού μας αγώνα, της πίεσης που ασκεί αυτός ο αγώνας που δείχνει ότι μπορούμε να έχουμε αποτελέσματα (δείτε βίντεο).
Απαντώντας στην κυβερνητική προπαγάνδα που δεν έχει ιερό και όσιο, ο Παντελής Τάτσης πρόεδρος της Ομοσπονδίας Συνταξιούχων ΟΑΕΕ σημείωσε: «Με θράσος απύθμενο εμφανίζονται κιόλας ως "κοινωνικά ευαίσθητοι" και γαλαντόμοι: Θα διανείμουν λένε το "κοινωνικό μέρισμα" από 300 ευρώ και πως ανάμεσα στους δικαιούχους θα είναι και κάποιοι συνταξιούχοι, όταν τη δεκαετία των μνημονίων μας αφαίρεσαν 78 δισ. ευρώ... Όμως εμείς δεν πληρώσαμε εισφορές για να κοιτάμε στα γεράματά μας αν θα μας δώσουν φιλοδωρήματα. Εμείς πληρώσαμε για όλα αυτά που μας έκοψαν. Αυτά δεν τα ξεχνάμε και τα διεκδικούμε μέχρι και το τελευταίο σεντς. Και τα διεκδικούμε όχι με αιτήσεις και αγωγές. Η δική μας αίτηση, κατατίθεται στην "πλατφόρμα" του ιερού πεζοδρομίου. Είναι η συμμετοχή μας στον μαραθώνιο αγώνα μέχρι να καταργηθεί ο νόμος Κατρούγκαλου και τα άλλα μνημονιακά τερατουργήματα» (δείτε βίντεο).
Αν και η συγκέντρωση γίνονταν στην πλατεία Κλαυθμώνος, όπως είπε ο Χρήστος Μπουρδούκης πρόεδρος της Ομοσπονδίας Πολιτικών Συνταξιούχων Δημοσίου «εμείς δεν κλαίμε τη μοίρα μας. Εμείς αγωνιζόμαστε!» Μιλώντας για το ζήτημα της «προσωπικής διαφοράς» ξεκαθάρισε πως δεν θα δεχτούν καμία αναβολή αλλά μόνο οριστική ακύρωση του μέτρου, ενώ ζήτησε να μην εφαρμοστεί η μείωση του αφορολόγητου (δείτε βίντεο).
Ο Γιώργος Πεπόνης πρόεδρος του Πανελλήνιου Συλλόγου Συνταξιούχων ΕΛΤΑ, κατήγγειλε όλους αυτούς που ζητάνε να εφαρμοστεί η περικοπή της προσωπικής διαφοράς σημειώνοντας πως «ξεχνάνε ότι ο πλούτος που παράγεται προήλθε από τη δική μας δουλειά. Έχουν μάλιστα δεσμευτεί ότι οι δαπάνες για τις συντάξεις θα είναι συγκεκριμένες και εννοείται περιορισμένες. Οι δικοί μας αγώνες θα τους κάνουν να ξεδεσμευτούν...» (δείτε βίντεο).
Στη συγκέντρωση χαιρετισμό απηύθυναν επίσης η Γεωργία Παπαδάκου πρόεδρος Ομοσπονδίας Συνταξιούχων ΠΟΣΕ-ΟΑΕΕ, (δείτε βίντεο), ο Αριστοτέλης Κάντας από την Ομοσπονδία Συνταξιούχων Επικουρικών Ταμείων, (δείτε βίντεο), ο Γιάννης Παπαδημητρίου από το Σωματείο Συνταξιούχων ΟΑΕΕ Φθιώτιδας (δείτε βίντεο) και ο Γιώργος Δημητρουλής από το Σωματείο Συνταξιούχων ΙΚΑ Αιτωλοακαρνανίας, (δείτε βίντεο).
Στη συγκέντρωση παραβρέθηκε αντιπροσωπεία της Εκτελεστικής Γραμματείας του ΠΑΜΕ.
Με το σύνθημα: «Φέρτε πίσω όλα τα κλεμμένα, με αίμα ο λαός τα έχει πληρωμένα», να κυριαρχεί, οι χιλιάδες συγκεντρωμένοι μετά το τέλος της συγκέντρωσης κατευθύνθηκαν προς τη βουλή. Απευθυνόμενος στους διαδηλωτές ο Δήμος Κουμπούρης τους κάλεσε να δώσουν και πάλι «το παρών» στις 15 Δεκέμβρη στο πανελλαδικό συλλαλητήριο στο Σύνταγμα στις 12.30 και στην πορεία που θα ακολουθήσει στο Μέγαρο Μαξίμου, αλλά και να σταθούν δίπλα στους εργάτες στις 28 Νοέμβρη στην πανελλαδική πανεργατική απεργία. Όπως τόνισε: «Με τον αγώνα μας μπορούμε να τους σταματήσουμε. Να αποδώσουν πίσω στους συνταξιούχους ότι με τη βία μας άρπαξαν οι κυβερνήσεις για να τα δώσουν στους τραπεζίτες, τους βιομηχάνους και τους εφοπλιστές». Μιλώντας για τη σημασία αυτού του αγώνα σημείωσε πως «το συνταξιουχικό κίνημα οικοδομήθηκε μέρα με τη μέρα, οργιά με την οργιά και με την πάλη μας θα βγει στη στεριά. Θα βγούμε στη στεριά!» (Δείτε πάνω στο κεντρικό video).
Κατά τη διάρκεια της συγκέντρωσης έξω από τη βουλή έδωσε «το παρών» ο Χρήστος Κατσώτης, μέλος της ΚΕ και βουλευτής του ΚΚΕ. Στη συνέχεια αντιπροσωπεία της ΣΕΑ επέδωσε στα κόμματα, πλην της φασιστικής «Χρυσής Αυγής», υπόμνημα με τα αιτήματά τους και είχε συνάντηση με τον υφυπουργό Κοινωνικών Ασφαλίσεων Α. Πετρόπουλο.
Τη Δευτέρα έγινε μαζική κινητοποίηση στη Θεσσαλονίκη στην οποία συμμετείχαν συνταξιούχοι από τη Θεσσαλία, την Ήπειρο, τη Μακεδονία και τη Θράκη.
Οι συνταξιούχοι απαιτούν:
- Κανένας επανυπολογισμός, καμία εφαρμογή της μείωσης με την προσωπική διαφορά στις κύριες και επικουρικές μας συντάξεις και την κατάργηση του νόμου 4387/16 (νόμος Κατρούγκαλου).
- Να δοθούν άμεσα αυξήσεις σε όλες τις συντάξεις και να ορισθεί η κατώτερη σύνταξη στα 600 ευρώ από τα 360 που είναι σήμερα.
- Όχι στη μείωση του αφορολόγητου και την περικοπή των οικογενειακών μας επιδομάτων και του ΕΚΑΣ, των συντάξεων χηρείας.
- Να αποδοθεί σύνταξη σε όσους συνταξιούχους έχουν οφειλές στον ΟΑΕΕ με βάση τα χρόνια που έχουν πληρώσει και όχι να οδηγούνται στο σφαγείο των 360 ευρώ.
- Δημόσιο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης. Αποκλειστικά, δημόσια δωρεάν Υγεία για όλους, κατάργηση και απαγόρευση σε κάθε εμπορευματοποίηση.
- Ό,τι τους έχει αφαιρεθεί, από όλο το αντισυνταξιουχικό - αντιασφαλιστικό νομικό πλαίσιο που ψήφισαν όλες οι κυβερνήσεις.
- Άμεση απόδοση των δώρων.
- Να αποδοθούν άμεσα χωρίς αιτήσεις, δικαστήρια και προαπαιτούμενα ό,τι ακόμα η κυβέρνηση αυθαίρετα παρακρατεί σε κύριες - επικουρικές συντάξεις και την εισφορά αλληλεγγύης. Να εφαρμοσθούν τώρα όλες οι δικαστικές αποφάσεις που προβλέπουν επιστροφές σε όλους τους συνταξιούχους.
ΠΗΓΗ: 902.gr
Έρευνα: Τραγική εικόνα για την εξάπλωση της φτώχειας στην Ελλάδα

Το ελληνικό κράτος και η ΕΕ, με τα τρία μνημόνια που επέβαλαν (2010, 2012 και 2015) παραβίασαν το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα και συγκεκριμένα το δικαίωμα στην τροφή, αναφέρει σε έκθεσή του το ίδρυμα ερευνών Transnational Institute (TNI) Transnational Institute (TNI), σε συνεργασία με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων FIAN International και την ελληνική οργάνωση Agroecopolis.
Σύμφωνα με την έκθεση, το ποσοστό των νοικοκυριών που δεν έχουν πρόσβαση σε διατροφή με κρέας, κοτόπουλο ή ψάρι (ή τα θερμιδικά ισοδύναμα σε λαχανικά) διπλασιάστηκε από το 7% στο 14% από το 2008 έως το 2014.
Το αντίστοιχο ποσοστό νοικοκυριών με παιδιά που δεν έχουν καθημερινή πρόσβαση σε γεύματα με επαρκείς πρωτεΐνες, διπλασιάστηκε από το 4.7% το 2009 στο 8.9% το 2014. Σύμφωνα μάλιστα με στοιχεία της ΕΕ, το 2016 το 40.5% των παιδιών στην Ελλάδα αντιμετώπιζε υλικές και κοινωνικές στερήσεις.
Η διατροφική ανασφάλεια αυξήθηκε ιδιαίτερα, καθώς τα εισοδήματα μειώνονταν ενώ οι τιμές βασικών προϊόντων συνέχισαν να αυξάνονται με ρυθμούς μεγαλύτερους από αυτούς στις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Το αποτέλεσμα ήταν τα νοικοκυριά να πρέπει να δαπανούν όλο και μεγαλύτερο ποσοστό τους εισοδήματός τους σε τρόφιμα (από 16.4% το 2008 σε 20.7% το 2016).
Το 38.9% του αγροτικού πληθυσμού αντιμετωπίζει το φάσμα της φτώχειας το 2017, ενώ η ανεργία στις αγροτικές περιοχές σχεδόν τριπλασιάστηκε, από το 7% (2008) στο 25% (2013) ενώ το κατά κεφαλήν εισόδημα την ίδια περίοδο μειώθηκε κατά 25%.
Τα γραφήματα παρουσιάζουν σε σειρά: 1.5) την αδυναμία πρόσβασης σε γεύματα με κρέας κοτόπουλο ή ψάρι 1.7) την αδυναμία αντιμετώπισης απρόβλεπτων οικονομικών εξόδων 1.6) την αδυναμία διατήρησης της θερμοκρασίας του σπιτιού σε επαρκή επίπεδα 1.8) τις καθυστερήσεις στις πληρωμές ενυπόθηκων δανείων.
Η έκθεση παρουσιάζει τις επιπτώσεις της λιτότητας σε συγκεκριμένους τομείς της οικονομίας με έμφαση στην αγροτική παραγωγή και το εισόδημα. Επίσης επισημαίνει ότι οι πρόνοιες του ελληνικού κράτους για την προστασία του πληθυσμού από τη φτώχεια και την διατροφική ανασφάλεια ήταν ανεπαρκείς.
Τέλος η έκθεση καταλογίζει ευθύνες στις ελληνικές κυβερνήσεις και τις χώρες μέλη της ΕΕ ότι παραβίασαν το διεθνώς κατοχυρωμένο δικαίωμα στην τροφή και σχετικές αποφάσεις του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα του πληθυσμού της Ελλάδας.
Οι τιμές των προϊόντων σε σχέση με το μέσο εισόδημα στην Ελλάδα και τις χώρες της Ευρωζώνης
Στην παρουσίαση της έκθεσης στις Βρυξέλλες συμμετείχε η ευρωβουλευτής Σοφία Σακοράφα και ο ειδικός εμπειρογνώμονας του ΟΗΕ για το δικαίωμα στην τροφή Ολιβιέρ Ντε Σούτερ.

Στην αρχική έκδοση του κειμένου παραλείψαμε εκ παραδρομής ότι η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την οργάνωση ανθρωπίνων δικαιωμάτων FIAN International και την ελληνική οργάνωση Agroecopolis
Ελλάδα: το φάντασμα του χρέους

του Μάικλ Ρόμπερτς[i]
μετάφραση: Άρης Ντα Κούνια Ντα Κώστα Ντίας
επιμέλεια: Διονύσης Περδίκης
Αναδημοσιεύεται από το ιστολόγιο thenextrecession.wordpress.com ενώ η αρχική δημοσίευση ήταν στις 22/5/2018.
[…] Πίσω στο 2010, η Ελλάδα άρχισε να βυθίζεται ταχέως κάτω από το Αιγαίο, χτυπώντας τον πυθμένα το 2015. Αλλά από τότε η οικονομία έχει μείνει κολλημένη στο βούρκο και μόλις που έχει κινηθεί.
Στο βιβλίο μου, Η Μακρά Ύφεση (TheLongDepression) χαρακτηρίζω τη διαφορά μεταξύ μιας ‘συνηθισμένης’ κατάπτωσης στην καπιταλιστική παραγωγή και μιας ύφεσης. Η κατάπτωση λαμβάνει τη μορφή του γράμματος V στις επενδύσεις και την παραγωγή, προς τα κάτω και μετά προς τα επάνω. Αλλά η ύφεση μοιάζει περισσότερο με την τετραγωνική ρίζα: κάτω, κατόπιν μια μικρή ανάκαμψη, αλλά όχι στο προηγούμενο επίπεδο, και συνεχίζει να κινείται σε αυτό το ύψος. Η ελληνική οικονομία από την αρχή της κρίσης το 2010 ταιριάζει σε αυτό το σχήμα τέλεια.
Η οικονομία της Ελλάδας αναπτύχθηκε κατά 1,4% πέρυσι [το 2017, σ.τ.μ.] σημειώνοντας την πρώτη φορά που η πραγματική αύξηση [δλδ. μετά την αφαίρεση του πληθωρισμού, σ.τ.μ.] του ΑΕΠ ξεπέρασε το 1% μετά το 2007. Αλλά η εθνική παραγωγή είναι ακόμα κάτω του 22% από την προ-κρίσης κορυφή, «μια κατάρρευση της παραγωγής χωρίς προηγούμενο στα χρονικά της σύγχρονης Ευρώπης και που ανταγωνίζεται σε δριμύτητα την Μεγάλη Ύφεση [του 1930, σ.τ.μ.] στις ΗΠΑ»[ii], ενώ οι μέσοι πραγματικοί δείκτες βιοτικού επιπέδου (πραγματικοί μισθοί, συντάξεις, κοινωνική πρόνοια) είναι κατά 40% χαμηλότερα από την κορυφή. Η ανεργία παραμένει άνω του 20% και ανεργία των νέων είναι πιο κοντά στο 40%.
Πάνω από 600.000 έλληνες και μετανάστες εργάσιμης ηλικίας έχουν φύγει από την χώρα προς αναζήτηση εργασίας.
Και το ελληνικό κεφάλαιο παραμένει κατάκοιτο. Οι ακαθάριστες επενδύσεις ως ποσοστό του ΑΕΠ είναι περίπου στο ήμισυ της προ-κρίσης τιμής τους.

Επιπλέον, μέρος των ακαθάριστων επενδύσεων είναι η αντικατάσταση του υποτιμούμενου κεφαλαίου – όπως η αντικατάσταση φθαρμένων μηχανών ή η ανακαίνιση φθινόντων ξενοδοχείων. Οι καθαρές επενδύσεις (δλδ. ακαθάριστες επενδύσεις μείον αποσβέσεις) ήταν περίπου στο 10% του ΑΕΠ πριν την κρίση, υποδεικνύοντας ότι το απόθεμα κεφαλαίο αυξανόταν τότε. Όμως, οι καθαρές επενδύσεις πέφτουν απολύτως από το 2010, οπότε το εν ενεργεία κεφαλαιακό απόθεμα της χώρας φθίνει.
Οι επενδύσεις από τον ελληνικό ιδιωτικό τομέα είναι δέσμιες των χαμηλών εταιρικών κερδών (κάτι που περιορίζει τα διαθέσιμα κονδύλια για επένδυση) και των αδύναμων ισολογισμών των ελληνικών τραπεζών, όπως αυτό αντανακλάται στο κατά προσέγγιση 40% επί των συνολικών δανείων των ελληνικών τραπεζών τα οποία είναι μη εξυπηρετούμενα (και τα οποία περιορίζουν το διαθέσιμο τραπεζικό δανεισμό). Όντως, παρόλο που η κερδοφορία του ελληνικού κεφαλαίου εν τέλει έχει ανακάμψει λίγο – στηριζόμενη την ρευστοποίηση των αδύναμων και μικρότερων επιχειρήσεων, στην τεράστια ανεργία και στην μείωση στους πραγματικούς μισθούς – το ποσοστό κέρδους είναι ακόμα κάτω από το επίπεδο του 2010.
Και οι μικρές επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι αντιμετωπίζουν επίσης το τεράστιο βάρος των απότομα αυξημένων φόρων. Οι τελευταίοι αποσκοπούν στην επίτευξη των δημοσιονομικών στόχων που θέτει η Τρόικα (η ΕΚΤ, το ΔΝΤ, και το Γιούρογκρουπ) και επιβλήθηκαν με μια σειρά προγραμμάτων ‘διάσωσης’ από το 2010. Το ελληνικό δημόσιο χρέος ήταν γύρω στο 110% του ΑΕΠ το 2010 καθώς το τσουνάμι που δημιούργησε η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κατάρρευση και η Μεγάλη Ύφεση έφτασαν τον αδύναμο ελληνικό καπιταλισμό. Αυτό το δημόσιο χρέος τώρα είναι γύρω στο 180% του ΑΕΠ. Γιατί;
Γιατί οι γερμανικές και γαλλικές τράπεζες απαιτούσαν την αποπληρωμή της πλήρους ονομαστικής αξίας των ελληνικών κρατικών και [ιδιωτικών, σ.τ.μ.] τραπεζικών ομολόγων που είχαν αγοράσει πριν το 2010 όταν οι τρέχουσες αποδόσεις τους ήταν τόσο υψηλές. Όμως οι ελληνικές τράπεζες δεν μπορούσαν πλέον να εξυπηρετήσουν αυτά τα ομόλογα καθώς οι έλληνες καπιταλιστές χρεοκοπούσαν ή αθετούσαν πληρωμές των τραπεζικών δανείων τους.
Το ελληνικό κράτος επίσης δεν ήταν σε θέση να διασώσει τις τράπεζες και να εκπληρώσει τις ομολογιακές υποχρεώσεις του καθώς η οικονομία κατέρρευσε. […]
Η λιτότητα ήταν πλέον στην ημερησία διάταξη. Οι εργαζόμενοι, ως φορολογούμενοι, αναγκάστηκαν να αναλάβουν το βάρος της εξυπηρέτησης και αποπληρωμής του χρέους του καπιταλιστικού τομέα. Πρώτα, ελληνικές συντηρητικές κυβερνήσεις συμφώνησαν με την Τρόικα σε μια σειρά περικοπών θέσεων εργασίας στο δημόσιο τομέα, σε περικοπές δημοσίων υπηρεσιών, σε ιδιωτικοποιήσεις και σε περικοπές συντάξεων για να ‘σταθεροποιηθεί’ το χρέος. Αλλά παρά τις θυσίες, διαδοχικά προγράμματα διάσωσης απέτυχαν να αποκαταστήσουν την οικονομία. Έτσι, συνομολογήθηκαν περισσότερα δάνεια από τις επίσημες υπηρεσίες, παρέα με ακόμη περισσότερη λιτότητα.
Μετά το αριστερό κόμμα του ΣΥΡΙΖΑ κέρδισε τις εκλογές το 2015, υποσχέθηκε να αντιταχθεί σε κάθε επιπλέον λιτότητα, και κάλεσε σε άρνηση του χρέους. Και, όπως γνωρίζουμε, τον Ιούλιο του 2015 ο ελληνικός λαός ψήφισε 60-40 για να απορρίψει τα μέτρα της Τρόικας. Αλλά μέσα σε μερικές μέρες από εκείνο το δημοψήφισμα, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ υπέκυψε στην πίεση του κεφαλαίου καθώς η ΕΚΤ απέσυρε την πίστωση και την υποστήριξη στις ελληνικές τράπεζες και αυτές έκλεισαν. Ο ΣΥΡΙΖΑ υπέγραψε για ένα καινούργιο πρόγραμμα που εν τέλει έφτασε το χρέος στο τωρινό επίπεδο του 180% του ΑΕΠ.
[…] όπως το θέτει μια πρόσφατη έκθεση μερικών κορυφαίων ορθόδοξων [αστών, σ.τ.μ.] οικονομολόγων: «Ένα φάντασμα στοιχειώνει την Ελλάδα και στο ίδιο βαθμό τους πιστωτές της. Υπό εύλογες εκτιμήσεις ανάπτυξης, επιτοκίων και δημοσιονομικών επιδόσεων, το δημόσιο χρέος είναι μη βιώσιμο, όπως οι επίσημοι πιστωτές της έχουν πρακτικά αναγνωρίσει»[iii]. Παρά την αέναη λιτότητα στη μορφή ετήσιων πλεονασμάτων του προϋπολογισμού, το επίπεδο χρέους έχει παραμείνει αδιατάρακτο – καθώς όσο γρήγορα κι αν η κυβέρνηση κόβει δαπάνες, τόσο γρήγορα τα δάνεια συνεχίζουν να αυξάνουν – όχι για να χρηματοδοτηθούν δημόσιες υπηρεσίες αλλά για να αποπληρώνονται προηγούμενα δάνεια στο ΔΝΤ και την ΕΚΤ!
[…] [Το Γιούρογκρουπ, σ.τ.μ.] δεν θέλει καμία πραγματική περικοπή της ονομαστικής αξίας του χρέους που εκκρεμεί (μια διαγραφή χρέους), το οποίο βλέπει να θέτει ένα προηγούμενο ότι μελλοντικοί οφειλέτες μπορεί να την γλιτώσουν χωρίς να πληρώσουν εν τέλει.
Το Γιούρογκρουπ ισχυρίζεται ότι οι έλληνες πρέπει να είναι σε θέση να εξυπηρετήσουν το χρέος και να αναπτυχθούν τώρα που εκπλήρωσαν τους όρους του τελευταίου προγράμματος, και έτσι λοιπόν μπορούν να επιστρέψουν σε κανονικές συνθήκες δανειζόμενοι από τις παγκόσμιες αγορές. Το ΔΝΤ και οι περισσότεροι οικονομολόγοι διαφωνούν. Το ΔΝΤ θεωρεί ότι το βάρος του χρέους είναι πολύ μεγάλο για να εξυπηρετηθεί από γενεές ελλήνων μέσω φορολογίας και περικοπών επ’ αορίστων. Έτσι, το ΔΝΤ είναι υπέρ μιας μορφής ελάφρυνσης χρέους (παράταση του χρόνου αποπληρωμής και χαμηλότερα επιτόκια). Αλλά επίσης, θέλει η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ να ακολουθήσει ένα νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα με: αποδεκατισμό συνδικαλιστικών δικαιωμάτων, απορύθμιση αγορών και συνέχιση των ιδιωτικοποιήσεων. Όπως το έθεσε το ανακοινωθέν του ΔΝΤ: «Παρά την πρόοδο στο δομικό μέτωπο, η γενική πρόκληση για την Ελλάδα παραμένει η φιλελευθεροποίηση των περιορισμών που χειροτερεύουν το επενδυτικό της κλίμα. Επομένως, οι αρχές πρέπει να ξανασκεφτούν τα σχέδιά τους να αντιστρέψουν τις μεταρρυθμίσεις-ακρογωνιαίο λίθο για τις συλλογικές διαπραγματεύσεις μετά το πέρας του προγράμματος, και αντιθέτως να επικεντρώσουν στο διπλασιασμό των προσπαθειών να ανοιχτούν ακόμα προστατευμένες αγορές προϊόντων και υπηρεσιών, έτσι ώστε να διευκολυνθούν οι επενδύσεις και να δημιουργηθούν νέες θέσεις εργασίας»[iv].
Η πραγματικότητα είναι ότι με την ελληνική οικονομία απίθανο να μεγεθύνεται με περισσότερο από 2% ανά έτος μετά πληθωρισμού για το προβλέψιμο μέλλον και με το βάρος χρηματοδότησης του χρέους να βρίσκεται στο 15% του ΑΕΠ για κάθε χρόνο και να αυξάνει, δεν υπάρχει περίπτωση ο ελληνικός καπιταλισμός να δραπετεύσει από το φάντασμα της φυλακής των οφειλετών.
Στο τέλος του 2015, το 75% του ελληνικού δημόσιου χρέους ήταν στη μορφή θεσμικών [κρατικών, σ.τ.μ.] δανείων. Οι θέσεις σε ομόλογα των ευρωπαϊκών κεντρικών τραπεζών ανέρχονταν σε ένα πρόσθετο 6%, ενώ ένα επιπλέον ποσοστό βρίσκονταν σε χέρια (σε μεγάλο βαθμό κρατικής ιδιοκτησίας) ελληνικών τραπεζών. Ακόμα κι αν η Ελλάδα επιτύχει έναν γενικά ισοσκελισμένο προϋπολογισμό φέτος, νέος δανεισμός θα χρειαστεί στο μέλλον. Το τρέχον δάνειο των 16 δισ. € από το ΔΝΤ πρέπει να αποπληρωθεί μέχρι το 2021, και το ομόλογο των 20 δισ. € της ΕΚΤ και των εθνικών κεντρικών τραπεζών μέχρι το 2016. Το τρέχον κεφάλαιο των ομολόγων των 3 δισ. € προ-2012, τα οποία δεν αναδιαρθρώθηκαν το 2012, επίσης χρειάζεται να αποπληρωθεί. Η αποπληρωμή των εναπομεινάντων ομολόγων 31 δισ. €, τα οποία ήταν το αποτέλεσμα της αναδιάρθρωσης του 2012 θα επανεκκινήσει το 2023. Τα 53 δισ. των διμερών δανείων από τους εταίρους της Ευρωζώνης τα οποία δόθηκαν κατά το πρώτο πρόγραμμα οικονομικής βοήθειας θα πρέπει να αποπληρωθούν μεταξύ 2020 και 2041, σύμφωνα με το τρέχον πρόγραμμα.
Όπως το έθεσε γλαφυρά η ομάδα οικονομολόγων: «Η επίτευξη βιωσιμότητας χρέους χωρίς ελάφρυνση στην ονομαστική αξία του χρέους, … συνεπάγεται μια μεγάλη αύξηση της συνολικής έκθεσης στην Ελλάδα του ευρωπαϊκού επίσημου τομέα από τα τωρινά αναμενόμενα επίπεδα του τέλους του 2018, δηλαδή κατά 50% ή παραπάνω. Επίσης, σημαίνει ότι η Ελλάδα θα αποπληρώνει χρέη προς τους ευρωπαίους επίσημους πιστωτές βαθιά μέσα στον 22ο αιώνα.[v]»!
Καθώς η οικονομία σέρνεται στον πυθμένα, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ δεν μπορεί να προσφέρει ανακούφιση στους ψηφοφόρους της από την συντριπτική φτώχια και τα φορολογικά βάρη που υποφέρουν. Όντως, την 1 Ιανουαρίου 2019, οι συντάξεις, ήδη βαριά περικομμένες, αντιμετωπίζουν άλλο ένα κόψιμο μέχρι 18%. Η κυβέρνηση ζητάει διευκόλυνση του χρέους από την Τρόικα αλλά αυτό που χρειάζεται στα αλήθεια είναι ακύρωση του χρέους· κατάλληλη φορολόγηση των πολύ πλούσιων που συνεχίζουν να αποφεύγουν οποιοδήποτε αυστηρό μέτρο· η δημόσια ιδιοκτησία των τραπεζών και των μεγάλων εταιριών που άρχουν επί των ελληνικών επενδύσεων και ένα κρατικό πρόγραμμα επενδύσεων. Αυτό χρειαζόταν όταν έγινε το δημοψήφισμα του 2015 και ο ελληνικός λαός καταψήφισε τα μέτρα της Τρόικας. Τρία χρόνια μετά, τίποτα δεν έχει αλλάξει στ’ αλήθεια και σαν αποτέλεσμα, στις επόμενες εκλογές η συμμετοχή θα βουλιάξει και ο ΣΥΡΙΖΑ μάλλον θα χάσει και θα αντικατασταθεί από ένα δεξιό συνασπισμό.
- Τελευταια
- Δημοφιλή