Η επόμενη διετία μπορεί να είναι η πιο ζεστή από κάθε άλλη φορά στη Γη, σύμφωνα με εκτιμήσεις των επιστημόνων της Μετεωρολογικής Υπηρεσίας της Βρετανίας.

Ήδη αναμένεται ότι το καλοκαίρι του 2015 θα ανακηρυχθεί το θερμότερο στα μετεωρολογικά χρονικά, πράγμα που πιθανώς θα ισχύσει και για όλο το φετινό έτος. Όμως το θερμόμετρο φαίνεται πως θα χτυπήσει νέο ρεκόρ το 2016. Το 2014 ήταν το πιο ζεστό έτος από το τέλος του 19ου αιώνα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας.

Οι βρετανοί μετεωρολόγοι, σύμφωνα με το BBC και το πρακτορείο Ρόιτερς, προειδοποιούν ότι βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη σημαντικές αλλαγές στο κλιματικό σύστημα του πλανήτη, ιδίως στους ωκεανούς, καθώς τα «αέρια του θερμοκηπίου» συνεχίζουν να επιδεινώνουν την κλιματική αλλαγή.

Ρόλο-κλειδί θα παίξει το φετινό φαινόμενο Ελ Νίνιο στον Ειρηνικό, που θα αυξήσει την παγκόσμια θερμοκρασία περαιτέρω. Το υπό εξέλιξη φετινό Ελ Νίνιο θυμίζει εκείνο του 1998, που είχε προκαλέσει μεγάλη αναστάτωση στα καιρικά συστήματα του πλανήτη.

Το παράδοξο όμως είναι ότι, σύμφωνα με τις βρετανικές εκτιμήσεις, τα καλοκαίρια στην Ευρώπη, ιδίως τη βόρεια, μπορεί να γίνουν πιο ψυχρά για ένα διάστημα, παρόλο που ο υπόλοιπος πλανήτης θα «σκάει». Είναι πιθανό ότι για περίπου μια δεκαετία τα καλοκαίρια στην Ευρώπη θα είναι ελαφρώς πιο κρύα και πιο ξηρά. Φυσικά, προβλέψεις σε τόσο βάθος χρόνου γίνονται με κάθε επιφύλαξη.

Οι βρετανοί επιστήμονες επιβεβαίωσαν εξάλλου ότι το 2015 η μέση θερμοκρασία στην επιφάνεια της Γης κινείται κοντά ή πάνω από τα επίπεδα ρεκόρ (0,68 βαθμούς Κελσίου πάνω από τον μέσο όρο της περιόδου 1961-1990).

«Εκτός και αν συμβεί κάποια μεγάλη έκρηξη ηφαιστείου (σ.σ. θα σκιάσει, άρα θα κρυώσει τον πλανήτη), φαίνεται πολύ πιθανό ότι παγκοσμίως το 2014, το 2015 και το 2016 θα είναι ανάμεσα στα πιο ζεστά έτη που έχουν ποτέ καταγραφεί», δήλωσε ο καθηγητής Ρόουαν Σάτον του Πανεπιστημίου του Ρέντινγκ.

Την Πέμπτη η Εθνική Υπηρεσία Ωκεανών και Ατμόσφαιρας (ΝΟΑΑ) των ΗΠΑ θα δώσει στη δημοσιότητα τα επίσημα παγκόσμια στοιχεία της για τις θερμοκρασίες τον Αύγουστο και το πρώτο οκτάμηνο του έτους. Θεωρείται πιθανό ότι το φετινό καλοκαίρι (Ιούνιος-Αύγουστος) στο βόρειο ημισφαίριο θα έχει τη «σφραγίδα» του πιο ζεστού στα μετεωρολογικά χρονικά μετά το 1895.

Τα νέα στοιχεία έρχονται περίπου δύο μήνες πριν τη σύνοδο κορυφής του ΟΗΕ στο Παρίσι, όπου σχεδόν 200 χώρες θα κληθούν να συντονίσουν τη δράση τους, στο πλαίσιο μιας νέας παγκόσμιας συμφωνίας, προκειμένου να επιβραδύνουν την κλιματική αλλαγή.

Οι μέσες παγκόσμιες θερμοκρασίες αυξήθηκαν με γρήγορο ρυθμό κατά τις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, όμως μετά το 1998 η αύξηση αυτή «φρεναρίστηκε», γεγονός που έδωσε λαβή στους σκεπτικιστές να υποστηρίξουν ότι η κλιματική αλλαγή δεν είναι πια... αλλαγή.

Όμως, σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες ενδείξεις, για οποιονδήποτε λόγο και αν υπήρξε ένα διάλειμμα στην άνοδο της θερμοκρασίας στη Γη (κατά πάσα πιθανότητα επειδή οι ωκεανοί απορρόφησαν στα βάθη τους την έξτρα θερμότητα της επιφάνειας), αυτό μάλλον έλαβε τέλος και πλέον φαίνεται να αρχίζει ξανά το θερμόμετρο να τραβά την ανηφόρα με επιταχυνόμενο ρυθμό - πράγμα ασφαλώς καθόλου καθησυχαστικό.

Η ρύπανση της ατμόσφαιρας ευθύνεται ήδη για τουλάχιστον 3,3 εκατ. πρόωρους θανάτους παγκοσμίως κάθε χρόνο και ο αριθμός αυτός μπορεί να διπλασιασθεί έως το 2050, σύμφωνα με μια νέα ανησυχητική επιστημονική μελέτη, με ελληνική συμμετοχή. Η έκπληξη είναι ότι η καύση ξύλων στα σπίτια και η γεωργία ευθύνονται για περισσότερους θανάτους από ό,τι τα εργοστάσια και τα αυτοκίνητα.

Περίπου το 6% όλων των θανάτων στη Γη αποδίδονται στην έκθεση των ανθρώπων σε αέρα που δεν είναι καθαρός. Η ρύπανση του αέρα σκοτώνει κάθε χρόνο περισσότερους ανθρώπους από όσους το AIDS και η ελονοσία μαζί.

Τα τρία τέταρτα περίπου αυτών των θανάτων συμβαίνουν στην Ασία, την περιοχή του πλανήτη με το μεγαλύτερο πρόβλημα ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Επίσης, τα τρία τέταρτα (75%) των θανάτων λόγω ρύπανσης του αέρα οφείλονται σε εγκεφαλικά και εμφράγματα, ενώ το υπόλοιπο 25% σε ασθένειες των πνευμόνων, μεταξύ των οποίων σε καρκίνο.

Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Γιος Λέλιβελντ του Ινστιτούτου Χημείας Μαξ Πλανκ, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό «Nature», σύμφωνα με το «Science» και τους «Τάιμς της Νέας Υόρκης», εκτίμησαν ότι 1,4 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν στην Κίνα ετησίως λόγω της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και 650.000 στην Ινδία. Στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι αντίστοιχοι θάνατοι κάθε χρόνο υπολογίζονται σε 180.000, ενώ στις ΗΠΑ σε 55.000.

Οι κυριότεροι ρυπαντές (αερολύματα) περιλαμβάνουν το όζον και τα μικροσκοπικά σωματίδια των τοξικών χημικών ουσιών, που επιβαρύνουν την ανθρώπινη υγεία σε βάθος χρόνου. Η καύση ξύλων στα σπίτια για μαγείρεμα και θέρμανση συμβάλλει περισσότερο από κάθε άλλη αιτία στο πρόβλημα, θεωρούμενη υπεύθυνη για το ένα τρίτο περίπου (31%) των πρόωρων θανάτων διεθνώς και είναι η κύρια αιτία πρόωρης θνησιμότητας στην Ασία.

Σημαντικός αφανής «δολοφόνος» είναι η ρύπανση από τη γεωργία, εξαιτίας της αμμωνίας που απελευθερώνεται στην ατμόσφαιρα από τη διάσπαση των λιπασμάτων και η οποία ευθύνεται για το 20%των πρόωρων θανάτων. Η αιτία αυτή είναι η κυριότερη αιτία πρόωρης θνησιμότητας λόγω ρύπανσης του αέρα στην Ευρώπη.

Άλλες πηγές ρύπανσης είναι τα εργοστάσια ηλεκτροπαραγωγής που χρησιμοποιούν ορυκτά καύσιμα (λιγνίτη, πετρέλαιο), άλλες βιομηχανίες, η κίνηση των οχημάτων στους δρόμους, η καύση βιομάζας κ.α. Όλες μαζί αυτές οι τεχνητές αιτίες ρύπανσης ευθύνονται για άλλο ένα τρίτο των πρόωρων θανάτων, ενώ το υπόλοιπο ένα πέμπτο οφείλεται σε φυσικά αίτια, όπως η σκόνη που έρχεται από τις ερήμους.

Η ρύπανση του αέρα είναι ασφαλώς χειρότερη στις μεγάλες πόλεις, όπου περίπου 2 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν εξαιτίας της κάθε χρόνο. Με δεδομένο ότι ο αστικός πληθυσμός της Γης αναμένεται να αυξηθεί γρήγορα από τα 3,6 δισεκατομμύρια σήμερα σε 5,2 δισεκατομμύρια το 2050, έως τότε αναμένεται ότι οι πρόωροι θάνατοι λόγω ατμοσφαιρικής ρύπανσης στις μεγαλουπόλεις θα φθάσουν τα 4,3 εκατ. ετησίως.

Οι προσομοιώσεις σε υπολογιστές που έκαναν οι επιστήμονες, δείχνουν ότι, με τις σημερινές τάσεις, οι ετήσιοι θάνατοι παγκοσμίως από ατμοσφαιρική ρύπανση θα φθάσουν τα 6,6 εκατομμύρια σε 35 χρόνια, δηλαδή θα είναι διπλάσιοι σε σχέση με σήμερα. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, άλλα 3,5 εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ήδη κάθε χρόνο εξαιτίας της ρύπανσης του αέρα σε κλειστούς χώρους.

Στην έρευνα συμμετείχε η Δέσποινα Γιανναδάκη, ερευνήτρια από το 2012 στο Κέντρο Ενέργειας, Περιβάλλοντος και Υδάτων του Ινστιτούτου της Κύπρου στη Λευκωσία. Σπούδασε Φυσική στο Πανεπιστήμιο της Κρήτης, έκανε μεταπτυχιακά στις Επιστήμες Περιβάλλοντος και διετέλεσε ερευνήτρια (2007-2012) στο Τμήμα Ατμοσφαιρικής Χημείας του Ινστιτούτου Χημείας Μαξ Πλανκ, με ειδικότητα στον υπολογισμό των αερολυμάτων.