Οι κύ­ριες δη­λώ­σεις είναι τε­λεί­ως απα­τη­λές διότι η Ελ­λά­δα πα­ρα­μέ­νει υπό επι­τρο­πεία των δα­νει­στών γε­νι­κώς, οφεί­λει, βάσει των συμ­φω­νιών που υπέ­γρα­ψε η κυ­βέρ­νη­ση του Αλέξη Τσί­πρα, υπο­χρε­ω­τι­κά να έχει πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα 3,5% το οποίο την ανα­γκά­σει να ακο­λου­θεί βί­αιες πο­λι­τι­κές μεί­ω­σης των δη­μό­σιων δα­πα­νών στον κοι­νω­νι­κό τομέα και σ’αυ­τόν των επεν­δύ­σε­ων. Σε αντί­θε­ση με το κυ­ρί­αρ­χο μή­νυ­μα που υπο­νο­εί ή βε­βαιώ­νει πως η Ελ­λά­δα δεν θα αρ­χί­σει να απο­πλη­ρώ­νει το χρέος παρά μόνο στο μέλ­λον, πρέ­πει να πούμε ξε­κά­θα­ρα πως η Ελ­λά­δα απο­πλη­ρώ­νει διαρ­κώς ση­μα­ντι­κά ποσά στην ΕΚΤ, στο ΔΝΤ και στους ιδιώ­τες πι­στω­τές, γε­γο­νός που την εμπο­δί­ζει να απα­ντή­σει στις ανά­γκες του πλη­θυ­σμού της.

Η συ­νέ­νο­χη σιωπή που σκε­πά­ζει την κα­τά­στα­ση της πλειο­ψη­φί­ας του ελ­λη­νι­κού λαού είναι σκαν­δα­λώ­δης: πολύ σο­βα­ρές με­λέ­τες δεί­χνουν πως το πο­σο­στό παι­δι­κής θνη­σι­μό­τη­τας αυ­ξή­θη­κε ση­μα­ντι­κά από το 2010, όπως και το πο­σο­στό θνη­σι­μό­τη­τας των ηλι­κιω­μέ­νων ατό­μων (βλ. https://​dental.​washington.​edu/​study-​shows-​how-​austerity-​devastated-​greeces-​health/ Βλ. επί­σης «Grèce : Le démantèlement méthodique et tragique des institutions de santé publique» (Ελ­λά­δα, η με­θο­δι­κή και τρα­γι­κή διά­λυ­ση των θε­σμών δη­μό­σιας υγεί­ας), http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​Le-​dem​ante​leme​nt-​methodique ). Το πο­σο­στό των αυ­το­κτο­νιών έγινε τρι­πλά­σιο. 

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ο απο­λο­γι­σμός είναι πραγ­μα­τι­κά δρα­μα­τι­κός για τον ελ­λη­νι­κό λαό, από πλευ­ράς χει­ρο­τέ­ρευ­σης των συν­θη­κών δια­βί­ω­σης και προ­σβο­λής των πο­λι­τι­κών δι­καιω­μά­των του και των δι­καιω­μά­των των πο­λι­τών.

Κοι­τώ­ντας τα πράγ­μα­τα από την Ελ­λά­δα ως Κρά­τος, οφεί­λει κα­νείς να δια­πι­στώ­σει πως οι κυ­βερ­νή­σεις που δια­δέ­χθη­καν η μια την άλλη από το 2010 εγκα­τέ­λει­ψαν στους πι­στω­τές την δια­χεί­ρι­ση της πο­λι­τι­κής της χώρας. Η Ελ­λά­δα έγινε ένα προ­τε­κτο­ρά­το των δυ­νά­με­ων που κυ­ριαρ­χούν στην ευ­ρω­ζώ­νη, οι οποί­ες φέ­ρο­νται εδώ σαν σε κα­τα­κτη­μέ­νη χώρα.

Πρό­κει­ται επί­σης και για προ­φα­νές οι­κο­νο­μι­κό φιά­σκο, του­λά­χι­στον αν λά­βου­με υπόψη μας τους επί­ση­μους στό­χους των τριών μνη­μο­νί­ων που επι­βλή­θη­καν στον ελ­λη­νι­κό λαό από το 2010.

Τέλος, απο­τε­λεί επί­σης απο­τυ­χία για με­γά­λο τμήμα της διε­θνούς αρι­στε­ράς που είχε βα­σί­σει πολ­λές ελ­πί­δες στην πι­θα­νό­τη­τα επι­τυ­χί­ας μιας αρι­στε­ρής κυ­βέρ­νη­σης η οποία είχε δε­σμευ­τεί να βγά­λει την χώρα της από την λι­τό­τη­τα και την υπο­τα­γή στον νόμο του κε­φα­λαί­ου.

Στο άρθρο αυτό, εξε­τά­ζου­με ορι­σμέ­νες στιγ­μές-κλει­διά της μνη­μο­νια­κής πε­ριό­δου και εκεί­νης που προη­γή­θη­κε.

Επι­σή­μαν­ση: Ελ­λά­δα: το πο­σο­στό παι­δι­κής θνη­σι­μό­τη­τας αυ­ξή­θη­κε ση­μα­ντι­κά από το 2010, όπως και το πο­σο­στό θνη­σι­μό­τη­τας των ηλι­κιω­μέ­νων ατό­μων

2005-2008: Πολύ με­γά­λη αύ­ξη­ση των πι­στώ­σε­ων των ξένων τρα­πε­ζών προς τον ελ­λη­νι­κόιδιω­τι­κό τομέα

Από το 2005, οι γαλ­λι­κές, γερ­μα­νι­κές, ολ­λαν­δι­κές, βελ­γι­κές, ιτα­λι­κές, αυ­στρια­κές, βρε­τα­νι­κές τρά­πε­ζες, που στο κεί­με­νο αυτό ονο­μά­ζο­νται «οι τρά­πε­ζες του Κέ­ντρου» (Κέ­ντρου, σε αντί­θε­ση με την Πε­ρι­φέ­ρεια στην οποία υπά­γο­νται η Ελ­λά­δα, η Πορ­το­γα­λία, η Ιρ­λαν­δία, η Κύ­προς, η Ισπα­νία, η Σλο­βε­νία και άλλες χώρες της Κε­ντρι­κής Ευ­ρώ­πης και των Βαλ­κα­νί­ων), αύ­ξη­σαν σε πολύ με­γά­λο βαθμό τις πι­στώ­σεις τους προς τον ελ­λη­νι­κό ιδιω­τι­κό τομέα. Με­τα­ξύ Μαρ­τί­ου 2005 και Σε­πτεμ­βρί­ου 2009, τα δά­νεια των ξένων τρα­πε­ζών προς τον ελ­λη­νι­κό ιδιω­τι­κό τομέα τε­τρα­πλα­σιά­στη­καν. Με­τα­ξύ 2002 και 2009, ο δα­νει­σμός των ελ­λη­νι­κών από τις ξένες τρά­πε­ζες πολ­λα­πλα­σιά­στη­κε κατά 6,5 φορές. Ταυ­τό­χρο­να, ο δα­νει­σμός των ξένων τρα­πε­ζών προς το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο πα­ρα­μέ­νει στα­θε­ρός[2].

Ποιες είναι οι τρά­πε­ζες τις Δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης που δά­νει­ζαν μα­ζι­κά τον ελ­λη­νι­κό ιδιω­τι­κότομέα; Κατά κύριο λόγο, οι Hypo Real Estate (Γερ­μα­νία)[3], BNP Paribas (Γαλ­λία), Société Générale (Γαλ­λία), Crédit Agricole (Γαλ­λία), BPCE (Γαλ­λία), Commerzbank (Γε­μα­νία)[4], Deutsche Bank (Γερ­μα­νία), Royal Bank of Scotland (ΗΒ)[5], ING (Ολ­λαν­δία), RaboBank (Ολ­λαν­δία), Intesa SanPaolo (Ιτα­λία), Unicredit (Ιτα­λία), Dexia (Βέλ­γιο)[6], KBC (Βέλ­γιο), KA Finanz (Αυ­στρία), Erste Bank (Αυ­στρία)…

Ο Βα­ρου­φά­κης δίνει μιαν απλή και λο­γι­κή εξή­γη­ση της τε­ρά­στιας αύ­ξη­σης των δα­νεί­ων τωνγαλ­λι­κών, γερ­μα­νι­κών και άλλων τρα­πε­ζών του Κέ­ντρου προς τους ιδιώ­τες δα­νειο­λή­πτες τηςΕλ­λά­δας και άλλων χωρών της Πε­ρι­φέ­ρειας της ευ­ρω­ζώ­νης.

Σε ένα βι­βλίο που εκ­δό­θη­κε το 2016, ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης πε­ρι­γρά­φει τα κί­νη­τρα των ιδιω­τι­κών γερ­μα­νι­κών, γαλ­λι­κών, κλπ., τρα­πε­ζών οι οποί­ες δά­νει­σαν μα­ζι­κά, στα πλαί­σια της ευ­ρω­ζώ­νης, στις χώρες της ευ­ρω­παϊ­κής πε­ρι­φέ­ρειας, με την στή­ρι­ξη των κυ­βερ­νή­σε­ών τους. Ιδού ένα με­γά­λο από­σπα­σμα: «Όταν οι αγο­ρές πεί­στη­καν ότι κα­νείς δεν θα έφευ­γε ποτέ από την ευ­ρω­ζώ­νη, οι γερ­μα­νοίκαι γάλ­λοι τρα­πε­ζί­τες άρ­χι­σαν να βλέ­πουν τον ιρ­λαν­δό ή έλ­λη­να δα­νειο­λή­πτη ως το αντί­στοι­χο ενόςγερ­μα­νού πε­λά­τη, σαν να είχε την ίδια φε­ρεγ­γυό­τη­τα. Ήταν λο­γι­κό. Αφού οι πορ­το­γά­λοι, αυ­στρια­κοίκαι μαλ­τέ­ζοι δα­νειο­λή­πτες πλη­ρώ­νο­νταν όλοι σε ευρώ, για ποιόν λόγο να τους επι­φυ­λάσ­σουνδια­φο­ρε­τι­κή με­τα­χεί­ρι­ση; Κι αν το ρίσκο που συ­νε­πά­γο­νταν ο δα­νει­σμός σε ένα συ­γκε­κρι­μέ­νοπρό­σω­πο, επι­χεί­ρη­ση ή Κρά­τος δεν με­τρού­σε, αφού τα δά­νεια - άμα τη υπο­γρα­φή τους – θασκορ­πί­ζο­νταν στο σύ­νο­λο του γνω­στού κό­σμου, γιατί να μην επι­φυ­λάσ­σε­ται η ίδια αντι­με­τώ­πι­ση στουςεν δυ­νά­μει δα­νειο­λή­πτες απα­ντα­χού της ευ­ρω­ζώ­νης;

Εφό­σον οι Έλ­λη­νες και οι Ιτα­λοί κέρ­δι­ζαν πλέον χρήμα σε ένα νό­μι­σμα που δεν θα μπο­ρού­σε ποτέ πιανα υπο­τι­μη­θεί ένα­ντι του γερ­μα­νι­κού νο­μί­σμα­τος, οι γερ­μα­νι­κές και οι γαλ­λι­κές τρά­πε­ζες θε­ώ­ρη­σανπως το να δα­νεί­ζουν στις με­σο­γεια­κές χώρες ήταν το ίδιο επω­φε­λές με το να δα­νεί­ζουν στις ΚάτωΧώρες ή στην Γερ­μα­νία.

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, αφό­του εφευ­ρέ­θη­κε το ευρώ, ήταν πιο επι­κερ­δές να δα­νεί­ζουν στους ιδιώ­τες, στις επι­χει­ρή­σεις και στις τρά­πε­ζες των ελ­λειμ­μα­τι­κών Κρα­τών Μελών παρά στους γερ­μα­νούς ήαυ­στρια­κούς πε­λά­τες. Γιατί; Διότι, στην Ελ­λά­δα, στην Ισπα­νία, στην Νότια Ιτα­λία, ο ιδιω­τι­κόςδα­νει­σμός ήταν εξαι­ρε­τι­κά χα­μη­λός. Σί­γου­ρα, οι άν­θρω­ποι ήταν σε γε­νι­κές γραμ­μές πιο φτω­χοί απ’ό,τιστη Βό­ρεια Ευ­ρώ­πη, κα­τοι­κού­σαν σε πιο τα­πει­νές κα­τοι­κί­ες, οδη­γού­σαν πα­λιό­τε­ρα αυ­το­κί­νη­τα, καιούτω κα­θε­ξής, αλλά η κα­τοι­κία τους ήταν ιδιο­κτη­σία τους, δεν είχαν το αυ­το­κί­νη­τό τους επι­βα­ρυ­μέ­νομε δά­νειο και συχνά έτρε­φαν ένα­ντι του χρέ­ους την βαθιά απέ­χθεια που γεννά η ακόμη πρό­σφα­τηανά­μνη­ση της φτώ­χειας. Οι τρα­πε­ζί­τες λα­τρεύ­ουν τους δα­νειο­λή­πτες που έχουν λίγα χρέη και μιαμικρή εξα­σφά­λι­ση – ένα αγρό­κτη­μα ή ένα δια­μέ­ρι­σμα στην Νά­πο­λη, την Αθήνα ή την Αν­δα­λου­σία.[7]

Διε­θνής τρα­πε­ζι­κός πα­νι­κός το 2008, με­γά­λες δυ­σκο­λί­ες για τις ελ­λη­νι­κές ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζεςκαι πρώτη διά­σω­ση των τρα­πε­ζών με έξοδα του ελ­λη­νι­κού λαού

Από τον Σε­πτέμ­βριο του 2008, σε συ­νέ­χεια της νέας φάσης της διε­θνούς τρα­πε­ζι­κής κρί­σης που προ­κά­λε­σε η πτώ­χευ­ση της τρά­πε­ζας Lehman Brothers στις ΗΠΑ, οι διε­θνείς ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες στα­μα­τούν σχε­δόν να δα­νεί­ζουν η μια την άλλη χρή­μα­τα. Οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες που δα­νεί­ζο­νταν μα­ζι­κά από μια δε­κα­πε­ντα­ριά τρά­πε­ζες του Κέ­ντρου βρί­σκο­νται στο χεί­λος της πτώ­χευ­σης, καθώς δεν είναι σε θέση να απο­πλη­ρώ­σουν τις ξένες τρά­πε­ζες. Πράγ­μα­τι, οι τρά­πε­ζες δα­νεί­ζο­νται για να μπο­ρέ­σουν να απο­πλη­ρώ­σουν (δεν είναι οι μόνες που το κά­νουν: τα Κράτη το κά­νουν επί­σης για να απο­πλη­ρώ­σουν το δη­μό­σιο χρέος τους).

Από τον Οκτώ­βριο του 2008, μέσα σε κλίμα τρα­πε­ζι­κού πα­νι­κού στις ΗΠΑ και στην Ευ­ρώ­πη, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες που ήθε­λαν να δα­νει­στούν χρειά­στη­κε να κα­τα­βάλ­λουν πολύ υψηλά ασφά­λι­στρα κιν­δύ­νου (τα πο­σο­στά για τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες αυ­ξή­θη­καν κατά 500 μο­νά­δες βάσης, το 2008) στις ξένες ιδιω­τι­κές χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές εται­ρεί­ες (με­τα­ξύ των οποί­ων δεν υπάρ­χουν τρά­πε­ζες, υπάρ­χουν τα Money Market Funds, επεν­δυ­τι­κά κε­φά­λαια …). Οι τιμές των με­το­χών των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών κα­τέρ­ρευ­σαν: τέλη 2008, είχαν χάσει 80% σε σχέση με την αξία τους στις αρχές του 2007. Τέλη 2008, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση προ­σέ­τρε­ξε σε βο­ή­θεια των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών, θέ­το­ντας στη διά­θε­σή τους 20 δις ευρώ, υπό την μορφή ει­σφο­ράς σε κε­φά­λαιο ή πα­ρο­χής εγ­γυ­ή­σε­ων.

Επι­σή­μαν­ση: Η ελ­λη­νι­κή κρίση δεν ήταν κρίση δη­μο­σί­ου χρέ­ους αλλά κρίση ιδιω­τι­κού χρέ­ους

Είναι λοι­πόν ξε­κά­θα­ρο πως η ελ­λη­νι­κή κρίση δεν ήταν κρίση δη­μο­σί­ου χρέ­ους αλλά κρίση ιδιω­τι­κού χρέ­ους και, ει­δι­κό­τε­ρα, των ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών.

Το 2008-2009, η ΕΚΤ σπεύ­δει σε βο­ή­θεια των ιδιω­τι­κών ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών και τουυπο­λοί­που της ευ­ρω­ζώ­νης

Η ΕΚΤ, η οποία άνοι­ξε έκτα­κτη γραμ­μή πί­στω­σης για τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες της ευ­ρω­ζώ­νης που βρί­σκο­νταν σε δύ­σκο­λη θέση, στη­ρί­ζει ου­σια­στι­κά την απο­δέ­σμευ­ση των τρα­πε­ζι­τών των κυ­ρί­ων χωρών της ευ­ρω­ζώ­νης και του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου από τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες των οποί­ων η επι­βί­ω­ση εξαρ­τά­ται πλέον από αυτήν την πι­στω­τι­κή γραμ­μή.

Τον Οκτώ­βριο του 2009, η ΕΚΤ αφή­νει να εν­νοη­θεί ότι εν­δέ­χε­ται να θέσει τέλος στην έκτα­κτη πι­στω­τι­κή της γραμ­μή. Αυτό δη­μιουρ­γεί πα­νι­κό στους έλ­λη­νες τρα­πε­ζί­τες και οι ξένοι ιδιώ­τες πι­στω­τές ανη­συ­χούν.

Από τον Οκτώ­βριο του 2009, οι τρά­πε­ζες της Γαλ­λί­ας, της Γερ­μα­νί­ας, του Μπε­νε­λούξ, του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου, της Ιτα­λί­ας και της Αυ­στρί­ας που δά­νει­ζαν ακόμη τον ιδιω­τι­κό τομέα της Ελ­λά­δας (τρά­πε­ζες, νοι­κο­κυ­ριά και μη χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές επι­χει­ρή­σεις) πε­ριο­ρί­ζουν ακόμη πε­ρισ­σό­τε­ρο την πρό­σβα­ση στις πι­στώ­σεις.

Ο κύ­ριος κίν­δυ­νος προ­έρ­χο­νταν από την υπερ­χρέ­ω­ση του ελ­λη­νι­κού ιδιω­τι­κού τομέα και, ει­δι­κό­τε­ρα, των τρα­πε­ζών

Δια­πι­στώ­νου­με πως, με­τα­ξύ Σε­πτέμ­βρη 2009 και Μάρτη 2010, αυτό που μειώ­νε­ται πε­ρισ­σό­τε­ρο είναι ο δα­νει­σμός προς τον ελ­λη­νι­κό ιδιω­τι­κό τομέα. 

Αυτό απο­δει­κνύ­ει πως οι ξένες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες ήταν επι­φυ­λα­κτι­κές σε σχέση με τον ιδιω­τι­κό τομέα πε­ρισ­σό­τε­ρο παρά προς την κυ­βέρ­νη­ση και ότι επι­δί­ω­ξαν να απο­δε­σμευ­τούν τα­χύ­τε­ρα από τον ιδιω­τι­κό παρά από τον δη­μό­σιο τομέα. Κλεί­νουν προ­ο­δευ­τι­κά την στρό­φιγ­γα της πί­στω­σης στα νοι­κο­κυ­ριά και στις επι­χει­ρή­σεις ενώ, έως τότε, είχαν επι­διώ­ξει να τους δα­νεί­ζουν άμεσα, χωρίς να περ­νούν από την με­σο­λά­βη­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών.

Είναι λοι­πόν σαφές πως οι ξένες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες φο­βού­νταν αυτό που θα συ­νέ­βαι­νε από πλευ­ράς ιδιω­τι­κού τομέα. Αντί­θε­τα, δεν είχαν που­λή­σει μα­ζι­κά τους τί­τλους του ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου που κα­τεί­χαν.

Επι­σή­μαν­ση: Οι ξένες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες ήταν επι­φυ­λα­κτι­κές σε σχέση με τον ιδιω­τι­κό τομέαπε­ρισ­σό­τε­ρο παρά προς την κυ­βέρ­νη­ση

Οι ξένες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες άρ­χι­σαν να ξε­φορ­τώ­νο­νται μα­ζι­κά τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους τους μόνον από τον Μάη του 2010, με την ανα­κοί­νω­ση της δη­μιουρ­γί­ας της τρόι­κας και με το τέλος των δια­πραγ­μα­τεύ­σε­ων μιας συμ­φω­νί­ας stand-by του ΔΝΤ με την Ελ­λά­δα (25 Μαρ­τί­ου 2010). Είχαν αρ­χί­σει να θε­ω­ρούν τα ελ­λη­νι­κά δη­μό­σια χρέη επί­φο­βα λίγο νω­ρί­τε­ρα, καθώς πρό­βλε­παν πως το Κρά­τος θα χρειά­ζο­νταν να σώσει της ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες και να αντι­με­τω­πί­σει το σκά­σι­μο της πι­στω­τι­κής φού­σκας. Όμως, μόνον μετά την υπο­γρα­φή του πρώ­του μνη­μο­νί­ου του Μάη του 2010 πού­λη­σαν σε πολύ με­γά­λες πο­σό­τη­τες τους τί­τλους ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου που κα­τεί­χαν.

Αυτό που μόλις εξη­γή­σα­με είναι σε ΠΛΗΡΗ αντί­θε­ση με την κυ­ρί­αρ­χη εκ­δο­χή, την εκ­δο­χή που αστα­μά­τη­τα επα­να­λαμ­βά­νουν το ΔΝΤ, οι κυ­βερ­νή­σεις, η διοί­κη­ση της ΕΚΤ και ο κυ­ρί­αρ­χος Τύπος. 

Εν πε­ρι­λή­ψει: Τα δά­νεια των ξένων τρα­πε­ζών προς το Ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο αρ­χί­ζουν να μειώ­νο­νται ση­μα­ντι­κά μετά τον Μάρτη του 2010, όταν οι τρά­πε­ζες αντι­λαμ­βά­νο­νται πως το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο χρέος θα αυ­ξη­θεί ση­μα­ντι­κά λόγω του προ­γράμ­μα­τος που η τρόι­κα αρ­χί­ζει να θέτει σε εφαρ­μο­γή. Το πρό­γραμ­μα αυτό, όπως η έκ­θε­ση της Επι­τρο­πής αλή­θειας για το ελ­λη­νι­κό χρέος το απέ­δει­ξε (βλ. την έκ­θε­ση της Επι­τρο­πής αλή­θειας δη­μό­σιου χρέ­ους, http://​www.​cadtm.​org/​Rapport-​pre​limi​nair​e-​de-​la) είχε ως στόχο την διά­σω­ση των ξένων και ελ­λη­νι­κών ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών, γε­γο­νός που οδή­γη­σε σε ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους. Το πρό­γραμ­μα αυτό προ­έ­βλε­πε ρητά τόσο σκλη­ρά μέτρα λι­τό­τη­τας που δεν μπο­ρού­σε παρά να κα­τα­λή­ξει σε ση­μα­ντι­κό­τα­τη ύφεση και σε αξιο­ση­μεί­ω­τη αύ­ξη­ση της σχέ­σης δη­μό­σιου χρέ­ους/ΑΕΠ.

«Το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κό κίν­δυ­νο» 

Από­σπα­σμα εμπι­στευ­τι­κού εγ­γρά­φου του ΔΝΤ της 25ης Μαρ­τί­ου 2010 

Η ερ­μη­νεία του απο­σπά­σμα­τος αυτού ενός εμπι­στευ­τι­κού εγ­γρά­φου του ΔΝΤ της 25ης Μαρ­τί­ου 2010 σχε­τι­κά με τις ελ­λη­νι­κές ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες κα­θί­στα­ται πιο εύ­κο­λη χάρη στην εξή­γη­ση που μόλις εκ­θέ­σα­με. 

«Το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κό κίν­δυ­νο. (…)Οι τρά­πε­ζες βρέ­θη­καν υπό πίεση για να ανα­ζη­τή­σουν χρη­μα­το­δο­τή­σεις, καθώς βρέ­θη­καν εκτός των δια­τρα­πε­ζι­κών πι­στω­τι­κών γραμ­μών καθώς και, γε­νι­κό­τε­ρα, χρη­μα­το­δό­τη­σης και, πρό­σφα­τα, απώ­λε­σαν κα­τα­θέ­σεις. Οι τρά­πε­ζες κα­τα­φεύ­γουν στην ΕΚΤ για να πα­ρα­μεί­νουν εν ζωή αλλά αυτό δεν απο­τε­λεί βιώ­σι­μη λύση. Πε­ραι­τέ­ρω, η αργή οι­κο­νο­μι­κή πτώση που μας πε­ρι­μέ­νει θα αυ­ξή­σει ση­μα­ντι­κά τον αριθ­μό των μη ει­σπρά­ξι­μων πι­στώ­σε­ων και είναι δυ­να­τόν, ακόμη και πι­θα­νόν, η κυ­βέρ­νη­ση να χρεια­στεί να πα­ρέ­χει κε­φά­λαια για να στα­θε­ρο­ποι­ή­σει το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα και να προ­στα­τεύ­σει τις κα­τα­θέ­σεις. Τα ποσά αυτά θα προ­στε­θούν στις ανά­γκες χρη­μα­το­δό­τη­σης της κυ­βέρ­νη­σης που είναι ήδη αυ­ξη­μέ­νες.» 

 (βλ. τε­λευ­ταία σε­λί­δα των εμπι­στευ­τι­κών εγ­γρά­φων – στην αγ­γλι­κή γλώσ­σα- του ΔΝΤ που δη­μο­σί­ευ­σε το CADTM, πρέ­πει κα­νείς να δια­βά­σει το έγ­γρα­φο «Secret. Greece Key Issues. March 25, 2010 » σελ. 2 http://​www.​cadtm.​org/​IMG/​pdf/​imf​inte​r201​0.​pdf ) 

Αυτή η συ­μπε­ρι­φο­ρά του ΔΝΤ αντι­στοι­χεί πέρα για πέρα σε αυ­το­εκ­πλη­ρού­με­νη προ­φη­τεία 

(« Self-defeating prophecy ») : επει­δή το ΔΝΤ και άλλα μέρη της τρόι­κας επέ­βα­λαν, με την συ­νε­νο­χή της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης του Πα­παν­δρέ­ου, μια βίαια πο­λι­τι­κή λι­τό­τη­τας συν­δε­δε­μέ­νη με την διά­σω­ση των ιδιω­τών τρα­πε­ζι­τών στην πλάτη του ελ­λη­νι­κού, όπως το προ­βλέ­πει το κεί­με­νο που ανα­φέ­ρα­με: «η αργή οι­κο­νο­μι­κή πτώση που μας πε­ρι­μέ­νει θα αυ­ξή­σει ση­μα­ντι­κά τον αριθ­μό των μη ει­σπρά­ξι­μων πι­στώ­σε­ων και είναι δυ­να­τόν, ακόμη και πι­θα­νόν, η κυ­βέρ­νη­ση να χρεια­στεί να πα­ρέ­χει κε­φά­λαια για να στα­θε­ρο­ποι­ή­σει το τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα και να προ­στα­τεύ­σει τις κα­τα­θέ­σεις. Τα ποσά αυτά θα προ­στε­θούν στις ανά­γκες χρη­μα­το­δό­τη­σης της κυ­βέρ­νη­σης που είναι ήδη αυ­ξη­μέ­νες.» 

Εν είδη απο­λο­γι­σμού της δρά­σης του ΔΝΤ, και πα­ρα­φρά­ζο­ντας το πα­ρα­πά­νω από­σπα­σμα, μπο­ρού­με να δια­πι­στώ­σου­με την αργή οι­κο­νο­μι­κή πτώση που προ­σέ­βα­λε την Ελ­λά­δα σε συ­νέ­χεια την πο­λι­τι­κών που επέ­βα­λαν το ΔΝΤ κι η υπό­λοι­πη τρόι­κα. Οι πο­λι­τι­κές αυτές οδή­γη­σαν στην ση­μα­ντι­κή αύ­ξη­ση των κόκ­κι­νων δα­νεί­ων των οποί­ων το πο­σο­στό πέ­ρα­σε από το 6% (1 πί­στω­ση στις 16 ήταν λη­ξι­πρό­θε­σμη για διά­στη­μα με­γα­λύ­τε­ρο των 3 μηνών) στο πρώτο τρί­μη­νο του 2009 στο 47% το 2016-2017 (1 δά­νειο στα δυο ήταν λη­ξι­πρό­θε­σμο για πε­ρισ­σό­τε­ρο από 3 μήνες) [8].  Ως συ­νέ­πεια των πο­λι­τι­κών που επέ­βα­λε η τρόι­κα με την συ­νε­νο­χή των δια­φό­ρων κυ­βερ­νή­σε­ων, δό­θη­καν πάνω από 50 δις στο κε­φά­λαιο των ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών χωρίς όμως αυτές να εξυ­γιαν­θούν καθώς, όπως μόλις εί­δα­με, το πο­σο­στό των κόκ­κι­νων δα­νεί­ων εξερ­ρά­γη κυ­ριο­λε­κτι­κά. Τα ποσά που χρη­μα­το­δό­τη­σαν τις πο­λι­τι­κές που επέ­βα­λε η τρόι­κα οδή­γη­σαν σε αύ­ξη­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους που πέ­ρα­σε από 110% πε­ρί­που του ΑΕΠ, το 2009 (126% αν λά­βου­με υπόψη τα στοι­χεία που πα­ρα­χα­ρά­χθη­καν, βλ. πα­ρα­κά­τω) σε πε­ρί­που 180% του ΑΕΠ, το 2018. 

Οι ευ­θύ­νες της ΕΚΤ και των ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών στην προ­ε­τοι­μα­σία της ελ­λη­νι­κής κρί­σης του 2010 

Οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες ευ­νό­η­σαν με εν­θου­σια­σμό την επέ­κτα­ση των με­γά­λων ιδιω­τι­κών ευ­ρω­παϊ­κών τρα­πε­ζών, χωρίς να προει­δο­ποι­ή­σουν σχε­τι­κά με τους τε­ρά­στιους κιν­δύ­νους που συ­νε­πά­γο­νταν. Εν­θάρ­ρυ­ναν τις τρά­πε­ζες να επε­κτα­θούν εκτός της συ­νή­θους γε­ω­γρα­φι­κής τους πε­ρι­μέ­τρου και να προ­χω­ρή­σουν σε αλό­γι­στες αγο­ρές/συγ­χω­νεύ­σεις. Οι ευ­ρω­παϊ­κές αρχές συ­νέ­χαι­ραν εαυ­τές πολ­λές φορές για τις ση­μα­ντι­κές χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές ροές που πή­γαι­ναν με τη μορφή πι­στώ­σε­ων από τις κυ­ρί­αρ­χες χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης προς τις χώρες της πε­ρι­φέ­ρειας. Όμως, αυτές οι μα­ζι­κές ροές πι­στώ­σε­ων ήταν που δη­μιούρ­γη­σαν τις κερ­δο­σκο­πι­κές φού­σκες, ει­δι­κό­τε­ρα στον τομέα των ακι­νή­των, όπως συ­νέ­βη στην Ισπα­νία και στην Ιρ­λαν­δία σε πολύ με­γά­λη κλί­μα­κα, αλλά και στην Ελ­λά­δα. Οι ροές αυτές οδή­γη­σαν σε κρίση της ιδιω­τι­κής πί­στης που κα­τέ­λη­ξε να σκά­σει σε Ελ­λά­δα, Ισπα­νία, Ιρ­λαν­δία, Πορ­το­γα­λία και Κύπρο. Μια φού­σκα που επι­κρέ­μα­ται σή­με­ρα πάνω από τα κε­φά­λια των Ιτα­λών, σαν το σπαθί του Δα­μο­κλή.

Η ελ­λη­νι­κή κρίση, ας μην το ξε­χνά­με, είναι η έκ­φρα­ση μια γε­νι­κό­τε­ρης εξέ­λι­ξης που έχει να κάνει με την δομή της ευ­ρω­ζώ­νης και τις πο­λι­τι­κές που ακο­λου­θού­νται στα πλαί­σια των ευ­ρω­παϊ­κών συν­θη­κών από τις κυ­βερ­νή­σεις των δια­φό­ρων χωρών της νο­μι­σμα­τι­κής αυτής ζώνης, η οποία πλήτ­τει τους πιο ανί­σχυ­ρους που βρί­σκο­νται στην πε­ρι­φέ­ρεια, όπως η Ελ­λά­δα.

Επι­σή­μαν­ση: Οι δο­μι­κές αι­τί­ες της ελ­λη­νι­κές κρί­σης είναι το προ­ϊ­όν πο­λι­τι­κών πουακο­λου­θή­θη­καν στα πλαί­σια της ευ­ρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης  

Ο στό­χος μας δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται στην κρι­τι­κή των πο­λι­τι­κών απο­φά­σε­ων που λή­φθη­καν από τις ευ­ρω­παϊ­κές αρχές με την συ­νέρ­γεια των ελ­λη­νι­κών αρχών μετά το ξέ­σπα­σμα της κρί­σης διότι, για μας, οι δο­μι­κές αι­τί­ες της ελ­λη­νι­κές κρί­σης είναι προ­ϊ­όν των πο­λι­τι­κών που ακο­λου­θή­θη­καν στα πλαί­σια της ευ­ρω­παϊ­κής ολο­κλή­ρω­σης, της δη­μιουρ­γί­ας της ευ­ρω­ζώ­νης και των σχε­τι­κών συν­θη­κών. Αυτό δεν απο­τε­λεί συγ­χω­ρο­χάρ­τι για τους έλ­λη­νες κε­φα­λαιο­κρά­τες και της ελ­λη­νι­κές κυ­βερ­νή­σεις που οδή­γη­σαν την χώρα τους σε αυτό το ναυά­γιο, αλλά απαλ­λάσ­σει τον ελ­λη­νι­κό λαό από τις ευ­θύ­νες που τα κυ­ρί­αρ­χα ΜΜΕ και οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες του απο­δί­δουν άδικα. 

Ποιοι ήταν οι στό­χοι που επε­δί­ω­καν οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες με την εγκα­θί­δρυ­ση των μνη­μο­νί­ων;

Από τον Μάιο του 2018, το χρέος έγινε κε­ντρι­κό θέμα στην Ελ­λά­δα και στην υπό­λοι­πη ευ­ρω­ζώ­νη. Το πρώτο πρό­γραμ­μα των 110 δις ευρώ που επε­ξερ­γά­στη­κε η τρόι­κα που συ­στή­θη­κε ενό­ψει της επε­ξερ­γα­σί­ας και εκτέ­λε­σής του, προ­κά­λε­σε βίαια αύ­ξη­ση του ελ­λη­νι­κού δη­μό­σιου χρέ­ους. Η ίδια δια­δι­κα­σία επα­να­λή­φθη­κε στην Ιρ­λαν­δία (2010), στην Πορ­το­γα­λία (2011), στην Κύπρο (2013) και στην Ισπα­νία, με ιδιαί­τε­ρη μορφή. Τα προ­γράμ­μα­τα είχαν πέντε βα­σι­κούς στό­χους:

1. Να γίνει δυ­να­τόν για τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες να λά­βουν δη­μό­σια στή­ρι­ξη για να μην πλη­ρώ­σουν τον λο­γα­ρια­σμό της φού­σκας του ιδιω­τι­κού χρέ­ους που είχε σκά­σει και που είχαν εκεί­νες δη­μιουρ­γή­σει και να απο­γευ­χθεί μια νέα διε­θνής χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή κρίση με­γά­λου βε­λη­νε­κούς[9].

2. Να δοθεί στους νέους δη­μό­σιους πι­στω­τές, που υπο­κα­τέ­στη­σαν τους ιδιώ­τες πι­στω­τές, μια νέα τε­ρά­στια εξου­σία εξα­να­γκα­σμού επί των κυ­βερ­νή­σε­ων και των θε­σμών των πε­ρι­φε­ρεια­κών χωρών ώστε να επι­βάλ­λουν μια πο­λι­τι­κή απο­τε­λού­με­νη από ρι­ζι­κή λι­τό­τη­τα, απορ­ρυθ­μί­σεις (ενά­ντια σε μια σειρά κοι­νω­νι­κών κα­τα­κτή­σε­ων), ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις και ενί­σχυ­ση των αυ­ταρ­χι­κών πρα­κτι­κών (βλ. ση­μείο 5).

3. Να δια­τη­ρη­θεί η πε­ρί­με­τρος της ευ­ρω­ζώ­νης (πράγ­μα που ση­μαί­νει την δια­τή­ρη­ση της Ελ­λά­δας και των άλλων χωρών της πε­ρι­φέ­ρειας εντός της ευ­ρω­ζώ­νης) που απο­τε­λεί δυ­να­τό ερ­γα­λείο στα χέρια των με­γά­λων ευ­ρω­παϊ­κών ιδιω­τι­κών επι­χει­ρή­σε­ων και οι­κο­νο­μιών που κυ­ριαρ­χούν επί της ζώνης αυτής.

4. Να κα­τα­στεί η εμ­βά­θυν­ση των νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων πο­λι­τι­κών στην Ελ­λά­δα, ει­δι­κό­τε­ρα, αλλά και στις άλλες χώρες της πε­ρι­φέ­ρειας, ένα πα­ρά­δειγ­μα και μέσο πί­ε­σης στο σύ­νο­λο των λαών της Ευ­ρώ­πης. 

Επι­σή­μαν­ση: Η αυ­ταρ­χι­κή τάση στο εσω­τε­ρι­κό της ΕΕ και της ευ­ρω­ζώ­νης είναι στό­χος πουεπι­διώ­κε­ται ηθε­λη­μέ­να από την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή και το με­γά­λο κε­φά­λαιο 

5. Ενί­σχυ­ση σε ευ­ρω­παϊ­κή κλί­μα­κα (τόσο στο επί­πε­δο της ΕΕ όσο και σε αυτό κάθε Κρά­τους μέ­λους) των αυ­ταρ­χι­κών μορ­φών κυ­βέρ­νη­σης χωρίς άμεση προ­σφυ­γή σε νέα πει­ρά­μα­τα του στυλ φα­σι­σμού, ναζί, φραν­κι­σμού, σα­λα­ζα­ρι­σμού ή κα­θε­στώ­τος ελ­λή­νων συ­νταγ­μα­ταρ­χών (1967-1974). Αυτή η διά­στα­ση συχνά ελά­χι­στα λαμ­βά­νε­ται υπόψη καθώς το­νί­ζο­νται οι οι­κο­νο­μι­κές και κοι­νω­νι­κές δια­στά­σεις. Η αυ­ταρ­χι­κή τάση στο εσω­τε­ρι­κό της ΕΕ και της ευ­ρω­ζώ­νης απο­τε­λεί τόσο κε­ντρι­κό δια­κύ­βευ­μα όσο και στόχο που επι­διώ­κε­ται ηθε­λη­μέ­να από την Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή και το με­γά­λο κε­φά­λαιο Αυτό έχει να κάνει με την ενί­σχυ­ση της εκτε­λε­στι­κής εξου­σί­ας, την προ­σφυ­γή σε τα­χεί­ες δια­δι­κα­σί­ες ψή­φι­σης, την πα­ρα­βί­α­ση ή τον πε­ριο­ρι­σμό μιας σει­ράς δι­καιω­μά­των, τον μη σε­βα­σμό των επι­λο­γών των εκλο­γέ­ων, την αύ­ξη­ση της κα­τα­στο­λής των κοι­νω­νι­κών δια­μαρ­τυ­ριών…

Ας επα­νέλ­θου­με τώρα στην εξέ­λι­ξη της ελ­λη­νι­κής κρί­σης

Με­τα­ξύ Σε­πτέμ­βρη 2009 και Μαρ­τί­ου 2010, τα δά­νεια των ξένων τρα­πε­ζών προς τις ελ­λη­νι­κές μειώ­νο­νται κατά πε­ρισ­σό­τε­ρο του 50%.

Οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες δεν τα κα­τα­φέρ­νουν παρά μόνο χάρη στο ρευ­στό που τί­θε­ται στη διά­θε­σή τους από την Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δας, στα πλαί­σια της πο­λι­τι­κής της ΕΚΤ η οποία χο­ρη­γού­σε μα­ζι­κά ρευ­στό­τη­τες στις τρά­πε­ζες όλης της ευ­ρω­ζώ­νης (πο­λι­τι­κή που ακο­λου­θεί επί­σης η Federal Reserve στις ΗΠΑ, η Τρά­πε­ζα της Αγ­γλί­ας καθώς και η Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα της Ελ­βε­τί­ας).

Στο πα­ρα­κά­τω γρά­φη­μα, μπο­ρού­με να δια­πι­στώ­σου­με με σα­φή­νεια, ακο­λου­θώ­ντας την εξέ­λι­ξη της πρά­σι­νης γραμ­μής, ότι από τον Σε­πτέμ­βριο του 2008, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες κα­τα­φεύ­γουν σε ση­μα­ντι­κά αυ­ξη­μέ­νο βαθμό στην χρη­μα­το­δό­τη­ση που τους πα­ρέ­χει η Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δας, στα πλαί­σια του ευ­ρω­συ­στή­μα­τος, με την σύμ­φω­νη γνώμη της ΕΚΤ[10].

 

Γρά­φη­μα 1 – Εξέ­λι­ξη της χρη­μα­το­δό­τη­σης των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών από την Κε­ντρι­κήΤρά­πε­ζα της Ελ­λά­δας (Πρά­σι­νη γραμ­μή) και της κα­το­χής τί­τλων του ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου απότις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες (2007-2010) σε δις € (μπλε γραμ­μή)

Υπό­μνη­μα: Μπλε γραμ­μή: Πι­στώ­σεις των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών προς την κυ­βέρ­νη­ση.

Πρά­σι­νη γραμ­μή: Πι­στώ­σεις της Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας προς τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες

Πηγή: Τρά­πε­ζα της Ελ­λά­δος

Από τον Οκτώ­βρη του 2009 ως τις αρχές Μαΐου 2010, πολ­λές επα­φές έλα­βαν χώρα με­τα­ξύ των ευ­ρω­παϊ­κών αρχών, του ΔΝΤ, των τρα­πε­ζι­τών και της νέας σο­σια­λι­στι­κής ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης Πα­παν­δρέ­ου που κέρ­δι­σε τις εκλο­γές της 4ης Οκτω­βρί­ου 2009 με 43% των ψήφων, πο­σο­στό ιδιαί­τε­ρα υψηλό. Ο στό­χος ήταν η επε­ξερ­γα­σία ενός νέου προ­γράμ­μα­τος διά­σω­σης των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών και των πι­στω­τών τους. Η Ελ­λά­δα δεν είχε αρ­κε­τά χρη­μα­το­πι­στω­τι­κά μέσα για να τους βοη­θή­σει. Αντί­θε­τα με τον Πα­παν­δρέ­ου, που απο­φά­σι­σε να τεθεί στην υπη­ρε­σία των ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών που έφε­ραν την ευ­θύ­νη της κρί­σης, έπρε­πε η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να αρ­νη­θεί να ει­σφέ­ρει και πάλι δη­μό­σιο χρήμα στις τρά­πε­ζες και να μην αυ­ξή­σει το δη­μό­σιο χρέος για έναν τέ­τοιο επι­βλα­βή σκοπό. Αν ο Πα­παν­δρέ­ου είχε υιο­θε­τή­σει μια στάση σύμ­φω­νη με τα συμ­φέ­ρο­ντα της πλειο­ψη­φί­ας των Ελ­λή­νων, θα είχε απο­φύ­γει το κοι­νω­νι­κό και πο­λι­τι­κό δράμα που ακο­λού­θη­σε.

Ένα πρώτο πα­κέ­το μέ­τρων λι­τό­τη­τας εφαρ­μό­στη­κε από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση, σε πλήρη αντί­θε­ση με τις δε­σμεύ­σεις που είχε ανα­λά­βει κατά την προ­ε­κλο­γι­κή εκ­στρα­τεία. Ταυ­τό­χρο­να, ετοι­μά­ζε­ται η δη­μιουρ­γία της τρόι­κας και επε­ξερ­γά­ζε­ται μυ­στι­κά το πρώτο μνη­μό­νιο που δη­μο­σιεύ­θη­κε τον Μάη του 2010 (βλ. τα σχό­λια σχε­τι­κά με τα εμπι­στευ­τι­κά έγ­γρα­φα του ΔΝΤ: http://​www.​cadtm.​org/​Documents-​secrets-​du-​FMI-​sur-​la ). 

Από το 2010, μια εναλ­λα­κτι­κή ήταν εφι­κτή και απα­ραί­τη­τη

Έπει­τα από την εκλο­γι­κή της νίκη του 2009, βάσει μιας εκ­στρα­τεί­ας που κα­τήγ­γει­λε τις νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρες πο­λι­τι­κές που εφάρ­μο­ζε η Νέα Δη­μο­κρα­τία, η κυ­βέρ­νη­ση Πα­παν­δρέ­ου έπρε­πε να κοι­νω­νι­κο­ποι­ή­σει τον τρα­πε­ζι­κό τομέα ορ­γα­νώ­νο­ντας την συ­ντε­ταγ­μέ­νη χρε­ο­κο­πία τους και προ­στα­τεύ­ο­ντας τους κα­τα­θέ­τες. Πολλά ιστο­ρι­κά πα­ρα­δείγ­μα­τα βε­βαιώ­νουν ότι μια πτώ­χευ­ση ήταν από­λυ­τα συμ­βα­τή με την τα­χεία επα­νεκ­κί­νη­ση των οι­κο­νο­μι­κών δρα­στη­ριο­τή­των στην υπη­ρε­σία του πλη­θυ­σμού. Έπρε­πε να εμπνευ­στεί από αυτά που γί­νο­νταν στην Ισλαν­δία από το 2008[11] και όσα είχαν πραγ­μα­το­ποι­η­θεί στην Σου­η­δία και στη Νορ­βη­γία κατά την δε­κα­ε­τία του­1990[12]. Ο Πα­παν­δρέ­ου προ­τί­μη­σε να ακο­λου­θή­σει το σκαν­δα­λώ­δες και κα­τα­στρο­φι­κό πα­ρά­δειγ­μα της ιρ­λαν­δι­κής κυ­βέρ­νη­σης που έσωσε τους τρα­πε­ζί­τες το 2008 και, τον Σε­πτέμ­βρη του 2010, θα βρι­σκό­ταν ανα­γκα­σμέ­νη να δε­χθεί ένα ευ­ρω­παϊ­κό πρό­γραμ­μα διά­σω­σης που είχε δρα­μα­τι­κές συ­νέ­πειες για τον ιρ­λαν­δι­κό λαό. Έπρε­πε να πάει πιο μα­κριά απ’ό,τι η Ισλαν­δία και η Σου­η­δία, με πλήρη και ορι­στι­κή κοι­νω­νι­κο­ποί­η­ση του χρη­μα­το­πι­στω­τι­κού τομέα, έτσι ώστε τις ζη­μί­ες της επί­λυ­σης της τρα­πε­ζι­κής κρί­σης αν τις επω­μι­στούν οι ξένες τρά­πε­ζες και οι έλ­λη­νες ιδιώ­τες επεν­δυ­τές και οδη­γώ­ντας στην δι­καιο­σύ­νη τους υπεύ­θυ­νους της τρα­πε­ζι­κής κα­τα­στρο­φής. Μια τέ­τοια αντι­με­τώ­πι­ση θα είχε επι­τρέ­ψει στην Ελ­λά­δα να απο­φύ­γει τα δια­δο­χι­κά μνη­μό­νια που υπέ­βα­λαν τον ελ­λη­νι­κό λαό σε μια δρα­μα­τι­κή αν­θρω­πι­στι­κή κρίση και στην τα­πεί­νω­ση χωρίς να υπάρ­ξει πραγ­μα­τι­κή εξυ­γί­αν­ση του ελ­λη­νι­κού τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος.

Επι­σή­μαν­ση: Η κυ­βέρ­νη­ση Πα­παν­δρέ­ου έπρε­πε να κοι­νω­νι­κο­ποι­ή­σει τον τρα­πε­ζι­κό τομέαορ­γα­νώ­νο­ντας την συ­ντε­ταγ­μέ­νη χρε­ο­κο­πία τους και προ­στα­τεύ­ο­ντας τους κα­τα­θέ­τες 

Ο Πα­παν­δρέ­ου θα έπρε­πε επί­σης να ξε­κι­νή­σει λο­γι­στι­κό έλεγ­χο του χρέ­ους με συμ­με­το­χή των πο­λι­τών ώστε να ορι­σθούν οι υπεύ­θυ­νοι της αύ­ξη­σης του δη­μό­σιου χρέ­ους. Έπρε­πε επί­σης να θέσει σε αμ­φι­σβή­τη­ση την απο­πλη­ρω­μή του χρέ­ους που θα ορί­ζο­νταν ως πα­ρά­νο­μο, αθέ­μι­τα, μη βιώ­σι­μο ή/και απε­χθές. Αυτό είχε αρ­χί­σει να απαι­τεί ένα δυ­να­μι­κό κί­νη­μα πο­λι­τών από το τέλος του 2010, αρχές 2011.

Έπρε­πε να έχει εφαρ­μό­σει ένα ευρύ πρό­γραμ­μα δο­μι­κών αλ­λα­γών, ει­δι­κό­τε­ρα στον τομέα της φο­ρο­λο­γί­ας. Έπρε­πε να λάβει πολύ συ­γκε­κρι­μέ­να μέτρα για την μεί­ω­ση των ιδιω­τι­κών χρεών των νοι­κο­κυ­ριών με χα­μη­λό ει­σό­δη­μα και των μι­κρών επι­χει­ρή­σε­ων όπου ερ­γά­ζο­νταν η πλειο­ψη­φία των ερ­γα­ζο­μέ­νων. 

Η πα­ρα­ποί­η­ση των στα­τι­στι­κών βο­ή­θη­σε να δι­καιο­λο­γη­θεί η επέμ­βα­ση της τρόι­κας

Όταν κα­τέ­στη δη­μό­σια στο Ελ­λη­νι­κό κοι­νο­βού­λιο, τον Ιού­νιο του 2015, η έκ­θε­ση της επι­τρο­πής αλή­θειας για το δη­μό­σιο χρέος απέ­δει­ξε ξε­κά­θα­ρα ότι ο Πα­παν­δρέ­ου, τα ανώ­τε­ρα της ΕΛ­ΣΤΑΤ και οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες είχαν κα­τα­σκευά­σει μια απα­τη­λή εκ­δο­χή της ελ­λη­νι­κής κρί­σης για να κα­τα­λή­ξουν στο ότι ευ­θύ­νο­νταν οι δη­μό­σιες δα­πά­νες και για να κρύ­ψουν την αλή­θεια σχε­τι­κά με τις πραγ­μα­τι­κές ευ­θύ­νες: την συ­μπε­ρι­φο­ρά των ξένων και των ελ­λη­νι­κών ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών (οι τρά­πε­ζες αυτές προ­σπά­θη­σαν να με­γι­στο­ποι­ή­σουν τα κέρδη τους εκ­με­ταλ­λευό­με­νες πέρα για πέρα τις δυ­να­τό­τη­τες που προ­σέ­φε­ρε η εί­σο­δος της Ελ­λά­δας στην ευ­ρω­ζώ­νη). Όπως γρά­φει η εφη­με­ρί­δα Le Monde με την συ­νει­σφο­ρά του AFP (Γαλ­λι­κού Πρα­κτο­ρεί­ου Ει­δή­σε­ων): «Το 2009, η απο­κά­λυ­ψη από τον σο­σια­λι­στήπρω­θυ­πουρ­γό Γιώρ­γο Πα­παν­δρέ­ου ότι το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο έλ­λειμ­μα ανέρ­χο­νταν στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τασε 12,7 % του ακα­θά­ρι­στου εθνι­κού προ­ϊ­ό­ντος (ΑΕΠ) και όχι σε 6 % όπως δή­λω­νε ο συ­ντη­ρη­τι­κόςπρο­κά­το­χός του, οδή­γη­σε την χώρα στην χρη­μα­το­πι­στω­τι­κή ανα­στά­τω­ση.»[13] 

Οι στα­τι­στι­κές σχε­τι­κά με το δη­μό­σιο χρέος και το μέ­γε­θος του δη­μό­σιου ελ­λείμ­μα­τος πα­ρα­ποι­ή­θη­καν έτσι ώστε να δι­καιο­λο­γη­θούν τα μέτρα λι­τό­τη­τας που ακο­λού­θη­σαν, η δη­μιουρ­γία της τρόι­κας και η υπο­γρα­φή του πρώ­του μνη­μο­νί­ου (βλ. κε­φά­λαιο II, σελ. 17 του http://​www.​cadtm.​org/​Rapport-​pre​limi​nair​e-​de-​la). Εξ άλλου, στις 9 Ιου­νί­ου 2018, ο Άρειος Πάγος επι­βε­βαί­ω­σε την κα­τα­δί­κη του Αν­δρέα Γε­ωρ­γί­ου, προ­έ­δρου της ΕΛ­ΣΤΑΤ από τον Αύ­γου­στο του 2010 ως τον Αύ­γου­στο του 2015, σε δυο χρό­νια φυ­λά­κι­σης με ανα­στο­λή για το αδί­κη­μα της μη τή­ρη­σης των υπο­χρε­ώ­σε­ών του στα πλαί­σια των κα­θη­κό­ντων του ως προ­έ­δρου της ΕΛ­ΣΤΑΤ, της ελ­λη­νι­κής στα­τι­στι­κής υπη­ρε­σί­ας[14]. Όπως γρά­φει η εφη­με­ρί­δα Le Monde σε συ­νερ­γα­σία με το AFP: «Αυτό το πρώην μέλος του Διε­θνούς νο­μι­σμα­τι­κού τα­μεί­ου ήταν ύπο­πτος για συ­νεν­νό­η­ση με την Eurostat (την ευ­ρω­παϊ­κή στα­τι­στι­κή υπη­ρε­σία, η οποία εξαρ­τά­ται από την Επι­τρο­πή) με στόχο να φου­σκώ­σει τα στοι­χεία του ελ­λείμ­μα­τος και του δη­μό­σιου χρέ­ους για το έτος 2009. Ο υπο­τι­θέ­με­νος στό­χος: να διευ­κο­λυν­θεί η θέση της χώρας υπό οι­κο­νο­μι­κή επι­τρο­πεία, με την έναρ­ξη, το 2010, του πρώ­του προ­γράμ­μα­τος διε­θνούς διά­σω­σης της Ελ­λά­δας (…)»[15]

Η ευ­θύ­νη των ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών στην εφαρ­μο­γή των πλα­στο­γρα­φή­σε­ων αυτών βε­βαιώ­νε­ται από τις πολ­λές πιέ­σεις που άσκη­σαν στην ελ­λη­νι­κή δι­καιο­σύ­νη για να πε­τύ­χουν την αθώ­ω­ση του Αν­δρέα Γε­ωρ­γί­ου. Όπως ανα­φέ­ρει η εφη­με­ρί­δα Le Monde στην οποία ήδη πα­ρα­πέμ­ψα­με:  «Το 2016, τον Αν­δρέα Γε­ωρ­γί­ου υπε­ρα­σπί­στη­κε δη­μό­σια η Marianne Thyssen, ευ­ρω­παία επί­τρο­πος κοι­νω­νι­κών υπο­θέ­σε­ων, η οποία δια­βε­βαί­ω­νε πως «τα στοι­χεία σχε­τι­κά με το ελ­λη­νι­κό χρέος για την πε­ρί­ο­δο 2010 - 2015 ήταν αξιό­πι­στα και δια­βι­βά­στη­καν με ακρί­βεια.» Κατά τα 3 τε­λευ­ταία έτη, υπήρ­ξαν δε­κά­δες δη­λώ­σεις ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών και ανώ­τα­των υπαλ­λή­λων στην υπη­ρε­σία τους με στόχο την άσκη­ση πί­ε­σης στην ελ­λη­νι­κή δι­καιο­σύ­νη ώστε η υπό­θε­ση να τεθεί στο αρ­χείο. 

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, ο Γε­ωρ­γί­ου υπήρ­ξε άμεσα συ­νέ­νο­χος των ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών, του Πα­παν­δρέ­ου, του ΔΝΤ, των ξένων τρα­πε­ζι­τών και των ελ­λή­νων ομο­λό­γων. Δεν χρειά­ζε­ται να είναι κα­νείς οπα­δός θε­ω­ριών συ­νω­μο­σί­ας για να δια­πι­στώ­σει ότι, στην προ­κει­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση, υπήρ­ξε πράγ­μα­τι συ­νω­μο­σία που σχε­διά­στη­κε με μα­κια­βε­λι­κό τρόπο. 

Η πραγ­μα­τι­κή κρίση του ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου χρέ­ους ξε­κι­νά το 2010

Από τον Μάρτη – Απρί­λη 2010, οι ξένοι ιδιώ­τες δα­νει­στές (ει­δι­κό­τε­ρα, οι γαλ­λι­κές, γερ­μα­νι­κές τρά­πε­ζες…) αρ­χί­ζουν να απαι­τούν από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση όλο και υψη­λό­τε­ρα ασφά­λι­στρα κιν­δύ­νου. Εν ολί­γοις, οι ξένοι ιδιώ­τες επεν­δυ­τές κλεί­νουν τη στρό­φιγ­γα της πί­στω­σης στην ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Όπως, μόνο μετά τον Μάη του 2010 οι ιδιω­τι­κές ξένες τρά­πε­ζες αρ­χί­ζουν να προ­σπα­θούν να με­τα­πω­λή­σουν τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους που κα­τέ­χουν και, τότε είναι που η ΕΚΤ αρ­χί­ζει να αγο­ρά­ζει τί­τλους. Αυτό ήταν ευ­λο­γία για τις τρά­πε­ζες της ευ­ρω­ζώ­νης και θα εξη­γή­σου­με πα­ρα­κά­τω για ποιον λόγο. Τον Μάη του 2010, η ΕΚΤ θέτει σε εφαρ­μο­γή ένα πρό­γραμ­μα με την ονο­μα­σία Securities Markets Program (SMP) (βλ. πλαί­σιο σχε­τι­κά με το SMP). Μέσω του προ­γράμ­μα­τος αυτού, που δι­ήρ­κε­σε από τον Μάη του 2010 ως τον Σε­πτέμ­βρη του 2012, αγό­ρα­σε στην δευ­τε­ρεύ­ου­σα αγορά πε­ρισ­σό­τε­ρα από 210 δις τί­τλων που είχαν εκ­δώ­σει η Ιτα­λία, η Ισπα­νία, η Ιρ­λαν­δία, η Πορ­το­γα­λία και η Ελ­λά­δα[16]. Η ΕΚΤ αγό­ρα­σε ελ­λη­νι­κούς τί­τλους συ­νο­λι­κής αξίας 56,5 δις ευρώ από τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες της ευ­ρω­ζώ­νης, με­τα­ξύ Μάη 2010 και Φε­βρουα­ρί­ου 2012. Μόνον κατά το διά­στη­μα των οκτώ πρώ­των εβδο­μά­δων του προ­γράμ­μα­τος SMP, η ΕΚΤ αγό­ρα­σε τί­τλους αξίας πε­ρί­που 42 δις ευρώ, ήτοι, τα τρία τέ­ταρ­τα των συ­νο­λι­κών της αγο­ρών ελ­λη­νι­κών τί­τλων που πα­ρα­τά­θη­καν ως το 2012[17]. 

Τί είναι το πρό­γραμ­μα SMP;

Τον Μάη του 2010, η ΕΚΤ θέτει σε εφαρ­μο­γή ένα πρό­γραμ­μα με την ονο­μα­σία Securities Markets Program (SMP). Μέσω του προ­γράμ­μα­τος αυτού, που δι­ήρ­κε­σε από τον Μάη του 2010 ως τον Σε­πτέμ­βρη του 2012, αγό­ρα­σε στην δευ­τε­ρεύ­ου­σα αγορά πε­ρισ­σό­τε­ρα από 210 δις τί­τλων που είχαν εκ­δώ­σει η Ιτα­λία, η Ισπα­νία, η Ιρ­λαν­δία, η Πορ­το­γα­λία και η Ελ­λά­δα. Decision of the European Central Bank of 14 may 2010 establishing a SMP (ECB/2010/5). Στο δια­δί­κτυο: https://​goo.​gl/​RxJ9e4, πρό­σβα­ση στις 12 Ιου­νί­ου 2015. Η ΕΚΤ αγό­ρα­σε ελ­λη­νι­κούς τί­τλους συ­νο­λι­κής αξίας 56,5 δις ευρώ, Βλ. επί­σης την έκ­θε­ση της Επι­τρο­πής, κεφ. 3. Η από­φα­ση της ΕΚΤ της 14ης Μαΐου 2010 για την δη­μιουρ­γία του SMP ανα­φέ­ρει πως το «Συμ­βού­λιο των Διοι­κη­τών θα επι­λέ­ξει την εμ­βέ­λεια των πα­ρεμ­βά­σε­ων. Το Συμ­βού­λιο των Διοι­κη­τών έλαβε υπόψη του την από­φα­ση των κυ­βερ­νή­σε­ων των κρα­τών μελών της ευ­ρω­ζώ­νης να υιο­θε­τή­σουν όλα τα μέτρα ώστε να επι­τευ­χθούν οι δη­μο­σιο­νο­μι­κοί στό­χοι του έτους και των επό­με­νων ετών, σύμ­φω­να με τις δια­δι­κα­σί­ες υπερ­βο­λι­κού ελ­λείμ­μα­τος, και των πρό­σθε­των δε­σμεύ­σε­ων που ανα­λή­φθη­καν από ορι­σμέ­νες κυ­βερ­νή­σεις κρα­τών μελών της ευ­ρω­ζώ­νης να επι­τα­χυν­θεί η δη­μο­σιο­νο­μι­κή στα­θε­ρο­ποί­η­ση και να εγ­γυ­η­θεί η βιω­σι­μό­τη­τα των δη­μό­σιων οι­κο­νο­μι­κών (…).Στα πλαί­σια της τα­κτι­κής νο­μι­σμα­τι­κής πο­λι­τι­κής, το πρό­γραμ­μα αγο­ράς επι­λέ­ξι­μων τί­τλων από τις κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες του ευ­ρω­συ­στή­μα­τος πρέ­πει να εφαρ­μο­στεί σύμ­φω­να με την από­φα­ση αυτή» (ΕΚΤ (2010). Decsion of the European Central Bank of 14 May 2010 establishing a SMP (ECB/2010/5). Δια­δι­κτυα­κά: https://​goo.​gl/​tX9l4Y, πρό­σβα­ση στις 12 Ιου­νί­ου 2015). Την 31η Μαΐου 2010, ο Jean-Claude Trichet, Πρό­ε­δρος της ΕΚΤ, σχο­λί­α­ζε με αυτά τα λόγια την απά­ντη­ση της ΕΚΤ στις πρό­σφα­τες εντά­σεις που υπήρ­χαν στις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγο­ρές. «Είναι ση­μα­ντι­κό οι κυ­βερ­νή­σεις να εφαρ­μό­σουν με αυ­στη­ρό τρόπο τα μέτρα που απαι­τού­νται για να εγ­γυ­η­θούν την δη­μο­σιο­νο­μι­κή βιω­σι­μό­τη­τα. Μόνο στο πλαί­σιο αυτών των δε­σμεύ­σε­ων είναι που ξε­κι­νή­σα­με αυτό το πρό­γραμ­μα πα­ρέμ­βα­σης στις αγο­ρές τί­τλων. (...). 

Το SMP είναι ένα μη συμ­βα­τι­κό πρό­γραμ­μα που εφαρ­μό­ζε­ται σε μια κα­τά­στα­ση σο­βα­ρών εντά­σε­ων στις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγο­ρές. Επι­θυ­μώ να υπο­γραμ­μί­σω ότι η αυ­στη­ρή εφαρ­μο­γή των προ­γραμ­μά­των (δη­μο­σιο­νο­μι­κής) προ­σαρ­μο­γής από τις κυ­βερ­νή­σεις είναι κρί­σι­μης ση­μα­σί­ας για την εγ­γύ­η­ση μιας προ­ο­δευ­τι­κής επι­στρο­φής στην κα­νο­νι­κή λει­τουρ­γία των χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών αγο­ρών (2010). The ECB’s Response to the Recent Tensions in Financial Markets. Βιέν­νη. Δια­δί­κτυο: https://​www.​ecb.​europa.​eu/​press/​key/​date/​2010/​html/​sp100531_​2.​en.​html, πρό­σβα­ση στις 12 Ιου­νί­ου 2015.) Η ΕΚΤ δα­πά­νη­σε 40 δις ευρώ για να αγο­ρά­σει τί­τλους ονο­μα­στι­κής αξίας 55 δις ευρώ. Έτσι, αν δια­τη­ρού­σε τέ­τοιους τί­τλους ως την στιγ­μή που θα ωρί­μα­ζαν, θα έβαζε στην τσέπη (πέραν των τόκων) ολό­κλη­ρη τη δια­φο­ρά με­τα­ξύ τιμής αγο­ράς και τιμής απο­πλη­ρω­μής. Τα υψηλά επι­τό­κια των ομο­λό­γων που αγό­ρα­σε, επέ­τρε­ψαν στην ΕΚΤ να βάλει στα τα­μεία της ση­μα­ντι­κούς τό­κους προ­ερ­χό­με­νους από την Ελ­λά­δα. (Atkins R. (2012). ECB Moves to Help Fund Greece Bail-Out. Financial Times. Δια­δί­κτυο: http://​goo.​gl/​zKhZc4, πρό­σβα­ση στις 12 Ιου­νί­ου 2015). Αν και το χρέος της Ελ­λά­δας ένα­ντι της ΕΚΤ είναι μι­κρό­τε­ρο από της Ιτα­λί­ας ή της Ισπα­νί­ας, η ΕΚΤ ει­σπράτ­τει από την Ελ­λά­δα πε­ρισ­σό­τε­ρους τό­κους απ4ό,τι από τις δυο αυτές χώρες. Για το έτος 2014, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση κα­τέ­βα­λε 298 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ τόκων επί τί­τλων που βρί­σκο­νταν στην κα­το­χή της ΕΚΤ, ποσό που εκ­προ­σω­πεί το 40 % των 728 εκα­τομ­μυ­ρί­ων ευρώ εσό­δων που η ΕΚΤ ει­σέ­πρα­ξε από τις πέντε χώρες τις οποί­ες αφο­ρού­σε το πρό­γραμ­μα SMP, και αυτό, τη στιγ­μή που το ελ­λη­νι­κό χρέος ένα­ντι της ΕΚΤ δεν εκ­προ­σω­πεί παρά το 12% του συ­νό­λου (2015). Financial Statements of the ECB for 2014. Δια­δί­κτυο: http://​goo.​gl/​zKhZc4, πρό­σβα­ση στις 12 Ιου­νί­ου 2015).

Οι δη­μό­σιες αρχές υπο­κα­θι­στούν τους ιδιώ­τες πι­στω­τές κοι­νω­νι­κο­ποιώ­ντας τις ζη­μί­ες τους

Από τον Μάη του 2010, οι ξένοι δη­μό­σιοι πι­στω­τές υπο­κα­θι­στούν τους ξέ­νους ιδιώ­τες πι­στω­τές, το μνη­μό­νιο πα­ρέ­χει στις ελ­λη­νι­κές δη­μό­σιες αρχές τα μέσα να απο­πλη­ρώ­σουν τους ιδιώ­τες πι­στω­τές, να ενι­σχύ­σουν τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες και να απο­φύ­γουν να προ­κα­λέ­σουν ένα νέο επει­σό­διο στην διε­θνή τρα­πε­ζι­κή κρίση που κρα­τού­σε από το 2007. Δύ­σκο­λα μπο­ρεί κα­νείς να φα­ντα­στεί πως μια αθέ­τη­ση πλη­ρω­μής από πλευ­ράς των ιδιω­τι­κών ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών θα μπο­ρού­σε να προ­κα­λέ­σει μεί­ζο­να διε­θνή κρίση. Όμως, οι γαλ­λι­κές και γερ­μα­νι­κές τρά­πε­ζες είχαν ήδη τόσο πολύ βυ­θι­στεί μες στην κρίση αλλού, που ένα συμ­βάν στην Ελ­λά­δα μπο­ρού­σε να χει­ρο­τε­ρέ­ψει την κα­τά­στα­ση. Τί να σκε­φτεί κα­νείς! Το σί­γου­ρο είναι πως οι γαλ­λι­κές και γερ­μα­νι­κές τρά­πε­ζες άσκη­σαν πίεση στις κυ­βερ­νή­σεις τους ώστε αυτές να δη­μιουρ­γή­σουν την τρόι­κα κι ένα πρό­γραμ­μα με στόχο την προ­στα­σία των συμ­φε­ρό­ντων τους (που είναι εξ ίσου αντί­θε­τα με τα συμ­φέ­ρο­ντα του λαού της Γαλ­λί­ας και της Γερ­μα­νί­ας όσο και με της Ελ­λά­δας, ακόμη κι αν ο ελ­λη­νι­κός λαός υπό­κει­ται άμεσα τις συ­νέ­πειες).

Το μνη­μό­νιο που επι­βλή­θη­κε στην Ελ­λά­δα τον Μάιο του 2010 πρό­βλε­πε την πα­ρο­χή 110 δις ευρώ νέων δα­νεί­ων.

Επι­σή­μαν­ση: Το μνη­μό­νιο του 2010 πα­ρέ­χει στις ελ­λη­νι­κές δη­μό­σιες αρχές τα μέσα να απο­πλη­ρώ­σουν τους ιδιώ­τες πι­στω­τές 

Ταυ­τό­χρο­να, εν τέλει, παρά τις αμ­φι­βο­λί­ες που εκ­φρά­στη­καν τον Σε­πτέμ­βρη – Οκτώ­βρη 2009, η ΕΚΤ δια­τή­ρη­σε την πι­στω­τι­κή γραμ­μή για τις ιδιω­τι­κές ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες. Πρό­κει­ται για κε­ντρι­κό στοι­χείο του μη­χα­νι­σμού που εφάρ­μο­σε η τρόι­κα κι ένα ισχυ­ρό μέσο εκ­βια­σμού που δια­θέ­τει εκεί­νη για να βε­βαιω­θεί ότι οι ελ­λη­νι­κές αρχές πα­ρα­μέ­νουν υπο­ταγ­μέ­νες[18]. Τα δά­νεια που συ­νά­πτουν οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες με την ΕΚΤ έχουν την εγ­γύ­η­ση του ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου. Αυτό ση­μαί­νει πως αν οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες δεν κα­τα­φέ­ρουν να συ­γκε­ντρώ­σουν το ποσό που χρειά­ζε­ται για να απο­πλη­ρώ­σουν την ΕΚΤ, θα το πρά­ξει το ελ­λη­νι­κό Κρά­τος.

Πώς; Δα­νει­ζό­με­νο από την τρόι­κα, βε­βαί­ως! Πράγ­μα­τι, οι ξένες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες δεν θέ­λουν πια να δα­νεί­ζουν την Ελ­λά­δα με εύ­λο­γα επι­τό­κια. 

Όντως, από τον Μάη του 2010, το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο δεν εκ­δί­δει πλέον κρα­τι­κά ομό­λο­γα για να δα­νει­στεί στις διε­θνείς αγο­ρές. Δα­νεί­ζε­ται βρα­χυ­πρό­θε­σμα από τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες (γε­γο­νός ιδιαί­τε­ρα προ­σο­δο­φό­ρο για τις ίδιες, καθώς το επι­τό­κιο είναι υψηλό από το 201 και δεν υπάρ­χει πλέον κίν­δυ­νος[19]). Πέραν αυτού, το ελ­λη­νι­κό δη­μό­σιο δα­νεί­ζε­ται στο εξω­τε­ρι­κό από δη­μό­σιους πι­στω­τές ή ορ­γα­νι­σμούς που τους εκ­προ­σω­πούν. Δα­νεί­ζε­ται 53 δις ευρώ από 14 Κράτη της ευ­ρω­ζώ­νης με επι­τό­κιο ίσο ή ανώ­τε­ρο των 5 %, δη­λα­δή, με πολύ υψηλό επι­τό­κιο. Τα 14 αυτά Κράτη δα­νεί­ζο­νται το ποσό αυτό από τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες οι οποί­ες δα­νεί­ζο­νται από την ΕΚΤ με πολύ χα­μη­λό επι­τό­κιο… Αυτό επι­τρέ­πει στις τρά­πε­ζες να έχουν κέρδη και στα Κρά­τη-πι­στω­τές της Ελ­λά­δας να έχουν και εκεί­να κέρδη.

Αφού δα­νεί­στη­κε άμεσα από τα 14 Κρά­τη-πι­στω­τές, η Ελ­λά­δα χρη­μα­το­δο­τή­θη­κε επί­σης από το EFSF (ΕΤΧΣ – Ευ­ρω­παϊ­κό Τα­μείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας[20]) που πήρε τη σκυ­τά­λη. Το ΕΤΧΣ είναι μια ιδιω­τι­κή εται­ρεία με έδρα στο Λου­ξεμ­βούρ­γο. Δη­μιουρ­γή­θη­κε το 2010 από τα κράτη της ευ­ρω­ζώ­νης για να συ­γκε­ντρώ­σουν από ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες και άλλες χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές εται­ρεί­ες τα ποσά που στη συ­νέ­χεια δα­νεί­ζο­νται στην Ελ­λά­δα και, μετά, σε άλλα Κράτη όπως η Ιρ­λαν­δία η οποία μπήκε, και αυτή, στην λο­γι­κή των μνη­μο­νί­ων από τον Νο­έμ­βρη του 2010[21]. Θα έχετε ήδη κα­τα­λά­βει πως το ΕΤΧΣ δα­νεί­ζε­ται από ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες με πιο υψηλό επι­τό­κιο από αυτό που οι ίδιες κα­τα­βάλ­λουν στην ΕΚΤ για να δα­νει­στούν…

Επι­σή­μαν­ση: Το ΔΝΤ πραγ­μα­το­ποί­η­σε κα­θα­ρά κέρδη 5 δις ευρώ από τα δά­νεια προς τηνΕλ­λά­δα με­τα­ξύ Μάη 2010 και Μάη 2018 

Η Ελ­λά­δα δα­νεί­στη­κε επί­σης από το ΔΝΤ το οποίο χρη­μα­το­δο­τεί­ται από τα Κράτη που είναι μέλη του. Το ΔΝΤ πραγ­μα­το­ποί­η­σε κα­θα­ρά κέρδη 5 δις ευρώ από τα δά­νεια προς την Ελ­λά­δα με­τα­ξύ Μάη 2010 και Μάη 2018 (5 δις ευρώ, ήτοι, πε­ρί­που 4 δις ει­δι­κών δι­καιω­μά­των ανά­λη­ψης, δη­λα­δή της μο­νά­δας του ΔΝΤ. Βλ.: International Monetary Fund, « Greece : transactions with the Fund from May 1984 to May 2018 ». 

Για ποιο λόγο δη­λώ­νου­με πως η ΕΚΤ έκανε τε­ρά­στια δώρα σε μια δε­κα­πε­ντα­ριά με­γά­λεςγαλ­λι­κές, γερ­μα­νι­κές, ολ­λαν­δι­κές, βελ­γι­κές, ιτα­λι­κές και αυ­στρια­κές τρά­πε­ζες 

Με­τα­ξύ της 10ης Μαΐου 2010 και των αρχών Ιου­λί­ου 2010, σε διά­στη­μα 8 εβδο­μά­δων δη­λα­δή, η ΕΚΤ εξα­γό­ρα­σε από πε­ρί­που 15 με­γά­λες ευ­ρω­παϊ­κές ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες πε­ρί­που 2/3 τί­τλων του ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου που εκεί­νες κα­τεί­χαν. Έως τώρα, απ’ό­σο ξέρω, κα­νείς δεν το είχε υπο­γραμ­μί­σει αυτό. Δεν πρό­κει­ται τόσο για το ποσό της εξα­γο­ράς, το οποίο είναι ούτως ή άλλως τε­ρά­στιο: 41 δις ευρώ, αλλά για το γε­γο­νός ότι το ποσό αυτό αντι­στοι­χεί στο με­γα­λύ­τε­ρο τμήμα των όσων κα­τεί­χαν αυτές οι δε­κα­πέ­ντε με­γά­λες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες της ευ­ρω­ζώ­νης. Η ΕΚΤ αγό­ρα­σε τους τί­τλους αυ­τούς στο 75% της ονο­μα­στι­κής τους αξίας και, συ­νε­πώς, κα­τέ­βα­λε 35 δις ευρώ.

Αν η ΕΚΤ δεν είχε προ­χω­ρή­σει σε αυτές τις μα­ζι­κές αγο­ρές ελ­λη­νι­κών τί­τλων, η τιμή θα είχε πέσει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο. Αυτό θα είχε ανα­γκά­σει τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες των κυ­ρί­αρ­χων δυ­νά­με­ων της ευ­ρω­ζώ­νης να στρα­φούν για μιαν ακόμη φορά στις κυ­βερ­νή­σεις τους και θα είχε συμ­βά­λει στην ενί­σχυ­ση της αμ­φι­σβή­τη­σης του κα­πι­τα­λι­στι­κού συ­στή­μα­τος σε ένα πλαί­σιο όπου ωρί­μα­ζαν οι συν­θή­κες που οδή­γη­σαν στην ανά­δυ­ση του με­γά­λου κι­νή­μα­τος των αγα­να­κτι­σμέ­νων. Το κί­νη­μα αυτό σί­γου­ρα θα είχε επε­κτα­θεί στις κυ­ρί­αρ­χες χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης αν, για μιαν ακόμη φορά, οι τρα­πε­ζί­τες είχαν έρθει να ζη­τια­νέ­ψουν χρή­μα­τα για τους εαυ­τούς τους.

Ούτως ή άλλως, και αυτό δεν έρ­χε­ται σε αντί­θε­ση με όσα εί­πα­με μόλις τώρα, οι με­γά­λες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες που με­τα­πω­λού­σαν στην ΕΚΤ τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους σε τιμή μι­κρό­τε­ρη από την από την τιμή αγο­ράς τους, δή­λω­ναν ζημία και την χρη­σι­μο­ποιού­σαν για να μειώ­σουν τους φό­ρους που υπο­τί­θε­ται πως έπρε­πε να πλη­ρώ­σουν.

Οι τρά­πε­ζες του Κέ­ντρου πέ­τυ­χαν από τον διε­θνή τύπο και τις κυ­βερ­νή­σεις τους την διε­ξα­γω­γή μιας κα­μπά­νιας με στόχο να κα­τα­στή­σουν τους Έλ­λη­νες και, γε­νι­κό­τε­ρα, τους PIIGS (υπο­τι­μη­τι­κά αρ­χι­κά που χρη­σι­μο­ποι­ή­θη­καν από ένα μέρος του τύπου για να ανα­φέ­ρε­ται στις χώρες τις πε­ρι­φέ­ρειας: Πορ­το­γα­λία, Ιρ­λαν­δία, Ιτα­λία, Ελ­λά­δα, Ισπα­νία) υπεύ­θυ­νους των προ­βλη­μά­των τους, ούτως ώστε να ξε­χα­στεί το ότι αυτά προ­έρ­χο­νταν στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα από την τυ­χο­διω­κτι­κή πο­λι­τι­κή των τρα­πε­ζών που επε­δί­ω­καν το μέ­γι­στο κέρ­δος, κυ­ριό­τε­ρα στην αγορά των δο­μη­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων στις ΗΠΑ και αλλού.

Οι γαλ­λι­κές ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες έκρυ­ψαν από την κοινή γνώμη τις ζη­μί­ες που κα­τέ­γρα­ψανμετά το φιά­σκο της στρα­τη­γι­κής επέ­κτα­σής τους στην Ελ­λά­δα

Ούτε και οι γάλ­λοι τρα­πε­ζί­τες επέ­στη­σαν την προ­σο­χή της κοι­νής γνώ­μης στις ζη­μί­ες που υπέ­στη­σαν στην Ελ­λά­δα μετά την πε­ρι­πέ­τειά τους στην φού­σκα του ιδιω­τι­κού χρέ­ους στην δη­μιουρ­γία της οποί­ας συ­νέ­βα­λαν ενερ­γά.

Η Société Générale, για πα­ρά­δειγ­μα, έχασε 7 δις € με την ελ­λη­νι­κή τρά­πε­ζα Γε­νι­κή την οποία είχε αγο­ρά­σει το 2004… και την οποία με­τα­πώ­λη­σε στην συ­νέ­χεια, για ένα συμ­βο­λι­κό ευρώ, στην τρά­πε­ζα Πει­ραιώς …[22]. Ποιος άκου­σε οτι­δή­πο­τε γι­’αυ­τό; Ποιες με­γά­λες γαλ­λι­κές εφη­με­ρί­δες ανα­φέρ­θη­καν στο θέμα στα πρω­το­σέ­λι­δά τους; Καμία. Αντί­θε­τα, όλος ο κό­σμος άκου­σε για την απώ­λεια των 4,5 δις € της Société Générale που απο­δό­θη­κε στον έναν και μόνο Ζερόμ Κερ­βιέλ, τον trader που διώ­χθη­κε δι­κα­στι­κά. Όλος ο κό­σμος άκου­σε επί­σης για τα προ­βλή­μα­τα που δη­μιουρ­γού­σε η Ελ­λά­δα στις γαλ­λι­κές τρά­πε­ζες και στον πλη­θυ­σμό της Γαλ­λί­ας… 

Στις 17 Οκτω­βρί­ου 2012, η γαλ­λι­κή τρά­πε­ζα Crédit Agricole S.A. πα­ρα­χω­ρού­σε το σύ­νο­λο του κε­φα­λαί­ου της Εμπο­ρι­κής στην Alpha Bank για το συμ­βο­λι­κό ευρώ. Η πε­ρι­πέ­τεια της Εμπο­ρι­κής στοί­χι­σε πάνω από 10 δις ευρώ στην Crédit Agricole. Αλλά, πρέ­πει να πούμε πως το κό­στος των κα­τα­στρο­φών αυτό, εν τέλει, το ανέ­λα­βε το προ­σω­πι­κό των τρα­πε­ζών αυτών, μέσα από τις μα­ζι­κές απο­λύ­σεις. Ποιος άκου­σε οτι­δή­πο­τε γι­’αυ­τό;

Υπήρ­χε εναλ­λα­κτι­κή στο σε­νά­ριο της τρόι­κας

Έτσι λοι­πόν, η ΕΚΤ αγό­ρα­σε ελ­λη­νι­κούς τί­τλους ποσού 56,5 δις ευρώ, το 2010-2012. Επί­ση­μα, ο στό­χος ήταν να βοη­θη­θεί η Ελ­λά­δα. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, η ΕΚΤ επε­δί­ω­κε δια­φο­ρε­τι­κό σκοπό.

Από ποιον αγό­ρα­σε τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους; Απά­ντη­ση: από τις τρά­πε­ζες BNP Paribas, Société Générale, BPCE, Crédit Agricole, ING, Hypo Real, Commerzbank, Deutsche Bank, Dexia,… Γιατί τους αγό­ρα­σε μα­ζι­κά; Διότι ήθελε οι ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες να μην έχουν πολύ ση­μα­ντι­κές απώ­λειες σε πε­ρί­πτω­ση που οι τιμές των τί­τλων κα­τα­κρη­μνί­ζο­νταν λόγω μη επαρ­κώς μα­ζι­κών αγο­ρών. Η ΕΚΤ αγό­ρα­σε λοι­πόν, και μόνον αυτή, 56,5 δις ευρώ ενώ οι τρά­πε­ζες της ευ­ρω­ζώ­νης κα­τεί­χαν, μαζί, συ­νο­λι­κά, το πολύ 70 με 80 δις ευρώ, στις αρχές του 2010.

Επι­σή­μαν­ση: Υπήρ­χε εναλ­λα­κτι­κή στο σε­νά­ριο της τρόι­κας

Αν η ΕΚΤ δεν είχε αγο­ρά­σει τους τί­τλους από τις με­γά­λες ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες, οι ελ­λη­νι­κοί τί­τλοι θα έπρε­πε να που­λη­θούν στο 15 ή 10% της αξίας τους. 

Εξ άλλου, σε τέ­τοια πλαί­σια, αν η κυ­βέρ­νη­ση Πα­παν­δρέ­ου είχε λίγο θάρ­ρος για να υπε­ρα­σπι­στεί τα συμ­φέ­ρο­ντα του λαού, θα είχε δη­λώ­σει ανα­στο­λή πλη­ρω­μής του χρέ­ους και θα είχε προ­χω­ρή­σει σε λο­γι­στι­κό έλεγ­χο. Αυτό έπρα­ξε ο Ιση­με­ρι­νός, το 2009. Προ­χω­ρώ­ντας σε ανα­στο­λή πλη­ρω­μής, τρό­μα­ξε τους τρα­πε­ζί­τες της Νέας Υόρ­κης που άρ­χι­σαν να πω­λούν τα κρα­τι­κά ομό­λο­γα του Ιση­με­ρι­νού σε εξευ­τε­λι­στι­κές τιμές. Κά­ποια στιγ­μή, έφτα­σαν να πω­λού­νται στο 20% (ή και λι­γό­τε­ρο) της αξίας τους. Τότε, ο Ιση­με­ρι­νός έκλει­σε συμ­φω­νία με την τρά­πε­ζα Lazard ώστε εκεί­νη να αγο­ρά­σει τους τί­τλους στην χα­μη­λό­τε­ρη δυ­να­τή τιμή. Στη συ­νέ­χεια, ο Ιση­με­ρι­νός τους επα­να­γό­ρα­σε επί­ση­μα, αφού έκανε επί­ση­με προ­σφο­ρά εξα­γο­ράς όλων των τί­τλων. Η προ­ά­σπι­ση των συμ­φε­ρό­ντων του λαού κατά των συμ­φε­ρό­ντων των καρ­χα­ριών των αγο­ρών απαι­τεί τόλμη. Έτσι, ο Ιση­με­ρι­νός χρη­σι­μο­ποί­η­σε έναν καρ­χα­ρία των αγο­ρών, την τρά­πε­ζα Lazard, για να παί­ξει ένα έξυ­πνο παι­χνί­δι ένα­ντι των υπό­λοι­πων καρ­χα­ριών και τα κα­τά­φε­ρε μια χαρά[23]. Αντί­θε­τα, στην πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας, η τρά­πε­ζα Lazard έπαι­ξε κατά της Ελ­λά­δας και συμ­με­τεί­χε στην προ­ε­τοι­μα­σία της ανα­διάρ­θρω­σης του χρέ­ους του 2012 που στοί­χι­σε πολύ ακρι­βά στον πλη­θυ­σμό ενώ η Lazard τσέ­πω­σε μια πολύ καλή προ­μή­θεια.

Ας ξα­να­πιά­σου­με τώρα την ται­νία των γε­γο­νό­των όπως εξε­λί­χθη­καν στην Ευ­ρώ­πη

Η ΕΚΤ αγό­ρα­σε τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους για συ­νο­λι­κό ποσό 56,5 δις ευρώ, γε­γο­νός που απο­τέ­λε­σε νέα διά­σω­ση των τρα­πε­ζών.

Αλλά, θα πει κα­νείς, οι Έλ­λη­νες ωφε­λή­θη­καν εν πάση πε­ρι­πτώ­σει από τις αγο­ρές αυτές. Αυτό είναι τε­λεί­ως εσφαλ­μέ­νη σκέψη, για τον απλού­στα­το λόγο ότι αν η ΕΚΤ αγό­ρα­σε τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους από τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες, κα­νέ­να ευρώ δεν μπήκε στα τα­μεία του Ελ­λη­νι­κού δη­μο­σί­ου.

Επι­σή­μαν­ση: Οι Έλ­λη­νες είναι πραγ­μα­τι­κά θύ­μα­τα της ΕΚΤ και αυτό θα συ­νε­χι­στεί έως, του­λά­χι­στον, το 2037

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, δε­δο­μέ­νης της χρή­σης των τί­τλων αυτών την οποία κάνει η ΕΚΤ, οι Έλ­λη­νες είναι πραγ­μα­τι­κά θύ­μα­τα κι αυτό θα διαρ­κέ­σει του­λά­χι­στον ως το 2037 καθώς ένα τμήμα των τί­τλων που η ΕΚΤ αγό­ρα­σε λή­γουν με­τα­ξύ 2018 και 2037 (βλ. το χρο­νο­διά­γραμ­μα απο­πλη­ρω­μών στην ιστο­σε­λί­δα της “Greece’s Debt Due: What Greece Owes When » (Τι χρω­στά η Ελ­λά­δα και πότε) http://​graphics.​wsj.​com/​greece-​debt-​timeline/ )

Η ανυ­πό­φο­ρη επέμ­βα­ση του ΔΝΤ στην Ελ­λά­δα από το 2010

Τον Ια­νουά­ριο του 2017, η CADTM δη­μο­σί­ευ­σε στα γαλ­λι­κά δυο έγ­γρα­φα τα οποία το ΔΝΤ κρα­τού­σε μυ­στι­κά. Ανα­φέ­ρα­με ήδη ένα από­σπα­σμα πα­ρα­πά­νω, σχε­τι­κά με την κα­τά­στα­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών. Πρό­κει­ται για αυ­θε­ντι­κά έγ­γρα­φα τα οποία τέ­θη­καν στη διά­θε­ση της Επι­τρο­πής αλή­θειας για το ελ­λη­νι­κό χρέος από την Ζωή Κων­στα­ντο­πού­λου, την Πρό­ε­δρο του ελ­λη­νι­κού Κοι­νο­βου­λί­ου με­τα­ξύ 6 Φε­βρουα­ρί­ου και 3 Οκτω­βρί­ου 2015. Το πε­ριε­χό­με­νο των 2 αυτών εγ­γρά­φων του Μάρτη του 2010 είναι ιδιαί­τε­ρα επι­βα­ρυ­ντι­κό για το ΔΝΤ. Δεί­χνει ξε­κά­θα­ρα πως με­γά­λος αριθ­μός των μελών της διοί­κη­σής του εξέ­φρα­σε ισχυ­ρό­τα­τες κρι­τι­κές σχε­τι­κά με το πρό­γραμ­μα που ο θε­σμός ετοι­μα­ζό­ταν να εφαρ­μό­σει. Ορι­σμέ­νοι κα­τήγ­γει­λαν το γε­γο­νός ότι το πρό­γραμ­μα είχε ως στόχο τη διά­σω­ση των ευ­ρω­παϊ­κών ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών που ήταν πι­στώ­τριες του δη­μό­σιου και ιδιω­τι­κού ελ­λη­νι­κού χρέ­ους, κυ­ρί­ως ορι­σμέ­νες με­γά­λες γαλ­λι­κές και γερ­μα­νι­κές τρά­πε­ζες. Πολ­λοί εξ αυτών κα­τήγ­γει­λαν μια πο­λι­τι­κή που ανα­πα­ρή­γα­γε αυτό που είχε οδη­γή­σει στην κρίση της Αρ­γε­ντι­νής, το 2001, και στην ασια­τι­κή κρίση του 1996-1997. Πολ­λοί κα­τήγ­γει­λαν το γε­γο­νός ότι ο πυ­ρή­νας διοί­κη­σης του ΔΝΤ είχε τρο­πο­ποι­ή­σει, εν αγνοία των άλλων μελών του διοι­κη­τι­κού συμ­βου­λί­ου, έναν από τους θε­με­λιώ­δεις κα­νό­νες που θέ­τουν όρους για την χο­ρή­γη­ση πι­στώ­σε­ων από το ΔΝΤ στα μέλη του. Πράγ­μα­τι, για να μπο­ρεί να χο­ρη­γη­θεί πί­στω­ση από το ΔΝΤ, πρέ­πει να απο­δει­χθεί πως η πί­στω­ση αυτή και το πρό­γραμ­μα που την συ­νο­δεύ­ει θα κα­τα­στή­σουν βιώ­σι­μη την απο­πλη­ρω­μή του χρέ­ους. Δε­δο­μέ­νου ότι ο όρος αυτός δεν μπο­ρού­σε να τη­ρη­θεί στην πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας, καθώς η διεύ­θυν­ση του ΔΝΤ και οι ευ­ρω­παϊ­κές αρχές αρ­νού­νται να μειώ­σουν το ελ­λη­νι­κό χρέος και να ζη­τή­σουν την συμ­με­το­χή των ιδιω­τι­κών τρα­πε­ζών, ο όρος που προ­α­να­φέρ­θη­κε κα­ταρ­γή­θη­κε στα κρυφά. Αντι­κα­τα­στά­θη­κε από ένα νέο κρι­τή­ριο: την ανα­γκαιό­τη­τα απο­φυ­γής υψη­λού κιν­δύ­νου διε­θνοιύ συ­στη­μι­κής χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης. Η διεύ­θυν­ση του ΔΝΤ δι­καιο­λό­γη­σε την αλ­λα­γή αυτή του κρι­τη­ρί­ου που δεν τη­ρού­σε τους κα­νό­νες λει­τουρ­γί­ας του ανα­φε­ρό­με­νη στο επεί­γον της κα­τά­στα­σης.

Για να πεί­σουν εκεί­νους που, με­τα­ξύ των μελών του ΔΝΤ που εξέ­φρα­ζαν εντο­νό­τα­τες επι­φυ­λά­ξεις, ο γάλ­λος, γερ­μα­νός και ολ­λαν­δός είπαν ψέμ­μα­τα δια­βε­βαιώ­νο­ντας πως οι τρά­πε­ζες των χωρών τους δεν θα απαλ­λάσ­σο­νταν από τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους. Σύμ­φω­να με αυ­τούς, οι γαλ­λι­κές, γερ­μα­νι­κές και ολ­λαν­δι­κές τρά­πε­ζες θα κρα­τού­σαν τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους που είχαν στην κα­το­χή τους ώστε να επι­τρέ­ψουν στο πρό­γραμ­μα που θα ξε­κι­νού­σε να πε­τύ­χει. Έχει όμως απο­δει­χθεί πως οι γαλ­λι­κές, γερ­μα­νι­κές και ολ­λαν­δι­κές τρά­πε­ζες πού­λη­σαν μα­ζι­κά στη δευ­τε­ρεύ­ου­σα τους τί­τλους που είχαν στην κα­το­χή τους προ­κα­λώ­ντας όξυν­ση της ελ­λη­νι­κής κρί­σης και με­τα­φέ­ρο­ντας στην πλάτη των ευ­ρω­παί­ων φο­ρο­λο­γού­με­νων τους κιν­δύ­νους που εκεί­νες είχαν ανα­λά­βει και την κρίση στην πρό­κλη­ση της οποί­ας είχαν σε με­γά­λο πο­σο­στό συμ­βάλ­λει (βλ. πα­ρα­κά­τω). Πάντα με σκοπό να άρουν τις επι­φυ­λά­ξεις ορι­σμέ­νων μελών του ΔΣ του ΔΝΤ, οι υπεύ­θυ­νοι του ΔΝΤ που ήταν επι­φορ­τι­σμέ­νοι με τις σχέ­σεις με την Ελ­λά­δα βε­βαί­ω­σαν πως θα λαμ­βά­νο­νταν κοι­νω­νι­κά μέτρα ώστε να μην πλη­γούν οι χα­μη­λό­μι­σθοι και οι χα­μη­λο­συ­ντα­ξιού­χοι από τα μέτρα λι­τό­τη­τας. Είπαν ψέμ­μα­τα. Για να πε­τύ­χουν την συμ­φω­νία των μελών της διοί­κη­σης του ΔΝΤ, δή­λω­σαν πως οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες ήταν υγιείς και ότι τα προ­βλή­μα­τά τους προ­έρ­χο­νταν μόνο από τους κιν­δύ­νους που προ­κα­λού­σε σε αυτές το υπερ­βο­λι­κά με­γά­λο δη­μό­σιο χρέος και το αβυσ­σα­λέο δη­μό­σιο έλ­λειμ­μα. Πε­ραι­τέ­ρω, πάντα για να πει­σθούν τα μέλη που αμ­φέ­βαλ­λαν, τους δή­λω­σαν πως το πρό­γραμ­μα θα υπο­βάλ­λο­νταν προς έγκρι­ση στο ελ­λη­νι­κό κοι­νο­βού­λιο. 

Για να πει­σθούν τα μέλη του ΔΝΤ που ήθε­λαν να ζη­τη­θεί από τις τρά­πε­ζες να συμ­με­τέ­χουν «συλ­λο­γι­κά» στην προ­σπά­θεια απο­δε­χό­με­νες μια μεί­ω­ση των χρεών, οι υπεύ­θυ­νοι του ελ­λη­νι­κού φα­κέ­λου δή­λω­σαν πως οι ελ­λη­νι­κές αρχές δεν επι­θυ­μού­σαν μεί­ω­ση του δη­μό­σιου χρέ­ους. Και ο έλ­λη­νας εκ­πρό­σω­πος, ο Πα­να­γιώ­της Ρου­με­λιώ­της, επι­βε­βαί­ω­σε αυτήν την εκ­δο­χή. Αρ­γό­τε­ρα, ο ίδιος αυτός εκ­πρό­σω­πος δή­λω­σε πως, υπό την πίεση της Ευ­ρω­παϊ­κής Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας (ΕΚΤ), η Ελ­λά­δα δή­λω­σε πως δεν επι­θυ­μού­σε μεί­ω­ση του χρέ­ους της. Σύμ­φω­να με τον εκ­πρό­σω­πο της Ελ­λά­δας στο ΔΝΤ, ο Jean-Claude Trichet είχε απει­λή­σει την Ελ­λά­δα πως θα δια­κό­ψει την πρό­σβα­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών στις ρευ­στό­τη­τες της ΕΚΤ. Είναι σί­γου­ρο πως ο Ζαν-Κλωντ Τρισέ χρη­σι­μο­ποί­η­σε την απει­λή αυτή μέσα στους μήνες κατά τους οποί­ους γι­νό­ταν η δια­πραγ­μά­τευ­ση για το μνη­μό­νιο. Έχει επί­σης απο­δει­χθεί πως χρη­σι­μο­ποί­η­σε την ίδια απει­λή ένα­ντι της Ιρ­λαν­δί­ας, με­ρι­κούς μήνες αρ­γό­τε­ρα, κατά την επε­ξερ­γα­σία του μνη­μο­νί­ου της χώρας αυτής. Είναι επί­σης βέ­βαιο πως οι έλ­λη­νες τρα­πε­ζί­τες, όπως και οι γάλ­λοι, γερ­μα­νοί ή ολ­λαν­δοί συ­νά­δελ­φοί τους, δεν ήθε­λαν καν να ακού­σουν περί μεί­ω­σης του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους, διότι δεν δέ­χο­νταν να συ­νει­σφέ­ρουν στην ίδια τους τη διά­σω­ση. Οι τρα­πε­ζί­τες πέ­τυ­χαν δυο χρό­νια ανά­παυ­λας για να μπο­ρέ­σουν να απο­δε­σμευ­θούν και να πε­τύ­χουν ση­μα­ντι­κά αντι­σταθ­μί­σμα­τα.

Το ΔΝΤ δη­λώ­νει ευ­θαρ­σώς πως, καθώς η Ελ­λά­δα ανή­κει στην ευ­ρω­ζώ­νη, της είναι αδύ­να­τον να ανα­κτή­σει αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τα μέσω υπο­τί­μη­σης του νο­μί­σμα­τός της. Έτσι, το ΔΝΤ θε­ω­ρεί πως πρέ­πει να υπο­τι­μη­θούν οι μι­σθοί και τα κοι­νω­νι­κά επι­δό­μα­τα: είναι αυτό που ονο­μά­ζου­με «εσω­τε­ρι­κή υπο­τί­μη­ση». Και φέρ­νει κα­τα­στρο­φή στην Ελ­λά­δα και σε άλλες πε­ρι­φε­ρεια­κές χώρες της ευ­ρω­ζώ­νης. 

Οι ψευ­δείς δη­λώ­σεις των εκ­προ­σώ­πων της Γερ­μα­νί­ας, της Γαλ­λί­ας και της Ολ­λαν­δί­ας στην διοί­κη­ση του ΔΝΤ ώστε να πεί­σουν τους συ­να­δέλ­φους τους να επι­βάλ­λουν το πρώτο μνη­μό­νιο 

Κατά την διάρ­κεια της απο­φα­σι­στι­κής συ­νε­δρί­α­σης της διοί­κη­σης του ΔΝΤ, στις 9 Μαΐου 2010, ο γερ­μα­νός εκ­πρό­σω­πος δή­λω­σε τα ακό­λου­θα: 

 «Μπορώ να ενη­με­ρώ­σω τους εκτε­λε­στι­κούς διευ­θυ­ντές πως οι γερ­μα­νι­κές τρά­πε­ζες θα στη­ρί­ξουν την Ελ­λά­δα, αλλά πρέ­πει επί­σης να υπο­γραμ­μί­σω πως αυτό θα γίνει ιδιαί­τε­ρα ή μόνον σε εθε­λο­ντι­κή βάση. Δεν πρό­κει­ται για ανα­διάρ­θρω­ση χρέ­ους, πρό­κει­ται για εθε­λο­ντι­κές δρά­σεις. Δεν έχω ορι­στι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες προς το παρόν, αλλά γνω­ρί­ζω πως οι τρά­πε­ζες αυτές θέ­λουν να δια­τη­ρή­σουν κά­ποιο βαθμό έκ­θε­σης στις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες, πράγ­μα που ση­μαί­νει πως δεν θα που­λή­σουν ελ­λη­νι­κούς τί­τλους και ότι θα δια­τη­ρή­σουν τις πι­στω­τι­κές τους γραμ­μές προς την Ελ­λά­δα.» (η επι­σή­μαν­ση είναι δική μας) 

Ο Γάλ­λος διευ­θυ­ντής πραγ­μα­το­ποί­η­σε δή­λω­ση προς την ίδια κα­τεύ­θυν­ση: 

 «Υπήρ­ξε μια συ­νά­ντη­ση νω­ρί­τε­ρα αυτήν την εβδο­μά­δα ανά­με­σα στις κύ­ριες τρά­πε­ζές μας και την Υπουρ­γό μας, κυρία Λα­γκάρντ[24]. Θα ήθελα να υπο­γραμ­μί­σω αυτό που δη­μο­σιεύ­τη­κε στο τέλος της συ­νά­ντη­σης αυτής, δη­λα­δή, μια δή­λω­ση όπου οι γαλ­λι­κές τρά­πε­ζες δε­σμεύ­ο­νται να δια­τη­ρή­σουν την έκ­θε­σή τους στην Ελ­λά­δα για όλη τη διάρ­κεια του προ­γράμ­μα­τος […}Είναι λοι­πόν ξε­κά­θα­ρο πως οι γαλ­λι­κές τρά­πε­ζες που είναι με­τα­ξύ των πλέον εκτε­θει­μέ­νων στην Ελ­λά­δα τρα­πε­ζών, θα κά­νουν τη δου­λειά τους.» 

Τέλος, ο Ολ­λαν­δός διευ­θυ­ντής δή­λω­σε: 

 «Οι ολ­λαν­δι­κές τρά­πε­ζες, μετά από δια­βού­λευ­ση με τον υπουρ­γό οι­κο­νο­μι­κών μας, ανα­κοί­νω­σαν δη­μό­σια ότι θα παί­ξουν τον ρόλο τους και θα στη­ρί­ξουν την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση και τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες.» 

Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα, όπως το υπο­πτεύ­ο­νταν πολ­λοί εκτε­λε­στι­κοί διευ­θυ­ντές του ΔΝΤ και όπως έδει­ξε η έκ­θε­ση της Επι­τρο­πής αλή­θειας για το ελ­λη­νι­κό χρέος, ο πραγ­μα­τι­κός στό­χος της συμ­φω­νί­ας ήταν να δοθεί χρό­νος στις τρά­πε­ζες των ισχυ­ρό­τε­ρων χωρών της ευ­ρω­ζώ­νης ώστε να απαλ­λα­γούν από τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους. 

Το πα­ρα­κά­τω γρά­φη­μα δεί­χνει ξε­κά­θα­ρα πως οι γαλ­λι­κές, γερ­μα­νι­κές, ολ­λαν­δι­κές, βελ­γι­κές, αυ­στρια­κές, ιτα­λι­κές, ... τρά­πε­ζες απαλ­λά­χτη­καν από τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους κατά το διά­στη­μα με­τα­ξύ 2010 και 2011.

Έκ­θε­ση των ξένων τρα­πε­ζών στην Ελ­λά­δα (σε δις ευρώ)

Πηγή: BRI, Consolidated Ultimate Risk Basis.

Όπως ανα­φέ­ρα­με πα­ρα­πά­νω σε αυτό το άρθρο, η ΕΚΤ είναι που, υπό την διεύ­θυν­ση του Γάλ­λου Ζαν-Κλωντ Τρισέ, τις βο­ή­θη­σε άμεσα να απαλ­λα­γούν από τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους αγο­ρά­ζο­ντάς τους μα­ζι­κά από αυτές σε υψηλή τιμή και προ­στα­τεύ­ο­ντάς τις έτσι κατά των συ­νε­πειών της επι­ζή­μιας για την Ελ­λά­δα δρά­σης τους. 

Ας θυ­μί­σου­με πως η διοί­κη­ση του ΔΝΤ δεν έλαβε υπόψη της τις θέ­σεις των εκ­προ­σώ­πων της Αρ­γε­ντι­νής και της Βρα­ζι­λί­ας που άσκη­σαν δρι­μεία κρι­τι­κή στον προ­σα­να­το­λι­σμό που υιο­θε­τή­θη­κε σχε­τι­κά με την Ελ­λά­δα.

Κατά την διάρ­κεια της συ­νε­δρί­α­σης της 9ης Μαΐου 2010, ο Πά­μπλο Πε­ρέι­ρα, αρ­γε­ντι­νός εκ­πρό­σω­πος, είχε ασκή­σει ξε­κά­θα­ρη κρι­τι­κή στον πα­ρελ­θό­ντα και πα­ρό­ντα προ­σα­να­το­λι­σμό του ΔΝΤ: «Τα σκλη­ρά δι­δάγ­μα­τα των δικών μας κρί­σε­ων του πα­ρελ­θό­ντος είναι δύ­σκο­λο να ξε­χα­στούν. Το 2001, πα­ρό­μοιες πο­λι­τι­κές προ­τά­θη­καν από το Τα­μείο για την Αρ­γε­ντι­νή. Οι κα­τα­στρο­φι­κές συ­νέ­πειές τους είναι γνω­στές (…)Υπάρ­χει μια πραγ­μα­τι­κό­τη­τα για την οποία δεν αμ­φι­βάλ­λει κα­νείς και δεν μπο­ρεί να αμ­φι­σβη­τη­θεί: ένα χρέος που δεν μπο­ρεί να πλη­ρω­θεί δεν θα πλη­ρω­θεί χωρίς εντα­τι­κή ανά­πτυ­ξη (…)Ξέ­ρου­με πολύ καλά ποια είναι τα απο­τε­λέ­σμα­τα των «δο­μι­κών με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων» ή των πο­λι­τι­κών δη­μο­σιο­νο­μι­κής προ­σαρ­μο­γής που κα­τα­λή­γουν στη μεί­ω­ση της συ­νο­λι­κής ζή­τη­σης και, συ­νε­πώς, των προ­ο­πτι­κών οι­κο­νο­μι­κής ανά­καμ­ψης (…)Είναι πολύ πι­θα­νό η Ελ­λά­δα να κα­τα­λή­ξει σε πολύ χει­ρό­τε­ρη κα­τά­στα­ση μετά την εφαρ­μο­γή του προ­γράμ­μα­τος αυτού. Τα μέτρα προ­σαρ­μο­γής που συ­στή­νει το Τα­μείο θα μειώ­σουν το ευ ζην του πλη­θυ­σμού και την πραγ­μα­τι­κή ικα­νό­τη­τα απο­πλη­ρω­μής της Ελ­λά­δας». 

Ιδού ένα από­σπα­σμα της δή­λω­σης του Βρα­ζι­λιά­νου εκτε­λε­στι­κού διευ­θυ­ντή σχε­τι­κά με την απου­σία δια­δι­κα­σί­ας ανα­διάρ­θρω­σης από το πρό­γραμ­μα:

 «Ως έχει, το πρό­γραμ­μα κιν­δυ­νεύ­ει να αντι­κα­τα­στή­σει μια ιδιω­τι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση από δη­μό­σια χρη­μα­το­δό­τη­ση. Για να το πούμε πιο έντο­να, μπο­ρεί να γίνει αντι­λη­πτό όχι ως πρό­γραμ­μα διά­σω­σης της Ελ­λά­δας, που θα υπο­βλη­θεί σε βίαια ανα­προ­σαρ­μο­γή, αλλά ως bail-out των ιδιω­τών κα­τό­χων τί­τλων του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους, κυ­ρί­ως των ευ­ρω­παϊ­κών χρη­μα­το­πι­στω­τι­κών ορ­γα­νι­σμών.»

Όσο για τον Αρ­γε­ντί­νο εκτε­λε­στι­κό διευ­θυ­ντή, δή­λω­σε: 

«Στο μέτρο κατά το οποίο δια­νύ­ου­με ακόμη μια πα­γκό­σμια συ­στη­μι­κή κρίση, η στρα­τη­γι­κή δη­μο­σιο­νο­μι­κού πε­ριο­ρι­σμού και απο­μό­νω­σης της χώρας κα­τη­γο­ρώ­ντας την για την δη­μο­σιο­νο­μι­κή της απει­θαρ­χία του πα­ρελ­θό­ντος ή την έλ­λει­ψη αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τάς της, θα στε­φθεί κατά πάσα πι­θα­νό­τη­τα από απο­τυ­χί. […]

Ένα έξυ­πνο και δί­καιο μοί­ρα­σμα του βά­ρους που απο­τε­λούν το κό­στος της κρί­σης θα ήταν ευ­κτέο για την φήμη του Τα­μεί­ου (ως έχει, κιν­δυ­νεύ­ει να κα­τη­γο­ρη­θεί πως απλά κερ­δί­ζει χρόνο, ή εγ­γυά­ται στις τρά­πε­ζες πως θα απο­πλη­ρω­θούν εξ ολο­κλή­ρου εντός του ερ­χό­με­νου έτους, πριν συμ­βεί το ανα­πό­φευ­κτο), κι αυτό θα ήταν ακόμη πιο ευ­κτέο για τον ελ­λη­νι­κό πλη­θυ­σμό και για τις προ­βλέ­ψεις ανά­πτυ­ξης της χώρας.»

Ως συ­νέ­πεια του πρώ­του μνη­μο­νί­ου του 2010, το ελ­λη­νι­κό χρέος αυ­ξή­θη­κε ση­μα­ντι­κά με­τα­ξύ 2010 και τέ­λους 2011

Η άρ­νη­ση των πι­στω­τών να δε­χθούν κού­ρε­μα των ελ­λη­νι­κών τους τί­τλων είχε ως συ­νέ­πεια την αύ­ξη­ση του ελ­λη­νι­κού δη­μό­σιου χρέ­ους που πέ­ρα­σε από τα 299 στα 355 δις με­τα­ξύ τέ­λους 2010 και τέ­λους 2011, πράγ­μα που ση­μαί­νει αύ­ξη­ση κατά 18,78%. Κατά την διάρ­κεια των ετών 2010-2013, μια άνευ προη­γου­μέ­νου ύφεση προ­κλή­θη­κε από τις πο­λι­τι­κές που όρισε το ΔΝΤ και τα άλλα μέλη της τρόι­κας. Καμιά από τις προ­βλέ­ψεις του ΔΝΤ περί βελ­τί­ω­σης των οι­κο­νο­μι­κών της Ελ­λά­δας δεν πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε. Τα απο­τε­λέ­σμα­τα του μνη­μο­νί­ου του 2010 απο­τε­λούν πλήρη διά­ψευ­ση των αι­σιό­δο­ξων προ­βλέ­ψε­ων του ΔΝΤ, ει­δι­κά, και της τρόι­κας, γε­νι­κό­τε­ρα.

Επι­στρο­φή στην συ­μπε­ρι­φο­ρά των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών απέ­να­ντι στο δη­μό­σιο χρέος

Πρέ­πει να υπο­γραμ­μί­σου­με ότι με­τα­ξύ Δε­κέμ­βρη 2008 και Δε­κέμ­βρη 2009, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες είχαν αυ­ξή­σει ση­μα­ντι­κά τις αγο­ρές ελ­λη­νι­κών ομο­λό­γων δη­μο­σί­ου. Η αύ­ξη­ση ήταν της τάξης του 33 %. Τον Δε­κέμ­βρη του 2008, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες κα­τεί­χαν ελ­λη­νι­κούς τί­τλους αξίας 30 δις ευρώ ενώ έναν χρόνο αρ­γό­τε­ρα το ποσό ανέ­βη­κε στα 40 δις ευρώ. Αυτό δεί­χνει κα­θα­ρά πως οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες εκ­με­ταλ­λεύ­ο­νταν τα πλε­ο­νε­κτή­μα­τα της κα­το­χής των ελ­λη­νι­κών τί­τλων σε στιγ­μή όπου το ΔΝΤ κι ο διοι­κη­τής της ΕΚΤ βε­βαί­ω­ναν πως τα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά της Ελ­λά­δας δεν πή­γαι­ναν καλά.

Στη συ­νέ­χεια, με­τα­ξύ Δε­κέμ­βρη 2009 και Δε­κέμ­βρη 2010, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες μειώ­νουν σι­γά-σι­γά τον όγκο των ελ­λη­νι­κών τί­τλων που κα­τέ­χουν. Από 40 δις, το ποσό περνά στα 36 δις, στις 31 Δε­κεμ­βρί­ου 2010, αλλά, αν προ­σθέ­σου­με τις αγο­ρές βρα­χυ­πρό­θε­σμων τί­τλων δη­μο­σί­ου (τα treasury bills διάρ­κειας μι­κρό­τε­ρης του έτους), το σύ­νο­λο πα­ρα­μέ­νει στα­θε­ρό και είναι στα 42 δις. Πράγ­μα που δεί­χνει και πάλι πως δεν φο­βό­ντου­σαν πως το Ελ­λη­νι­κό Κρά­τος θα χρε­ο­κο­πή­σει και ότι κέρ­δι­ζαν πολλά κα­τέ­χο­ντας τους τί­τλους αυ­τούς, ενώ ο διε­θνής τύπος είχε στα πρω­το­σέ­λι­δά του την ελ­λη­νι­κή κρίση χρέ­ους!!!

Μόνον κατά την διάρ­κεια του 2011 οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες μειώ­νουν ση­μα­ντι­κά την κα­το­χή ελ­λη­νι­κών τί­τλων διάρ­κειας πέραν του έτους των οποί­ων το ποσό περνά από τα 36 δις, την 31η Δε­κεμ­βρί­ου 2010, στα 24 δις ευρώ, την 31η Δε­κεμ­βρί­ου 2011. Αντί­θε­τα, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες αύ­ξη­σαν κατά 40% τις αγο­ρές βρα­χυ­πρό­θε­σμων τί­τλων οι οποί­ες περ­νούν από τα 5,8 δις ευρώ στα 8,3 δις.

Πώς εξη­γεί­ται αυτό; 

Είναι απλό: οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες γνω­ρί­ζουν πως γί­νε­ται δια­πραγ­μά­τευ­ση για την ανα­διάρ­θρω­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους κι ότι θα υπάρ­ξει κού­ρε­μα της αξίας των τί­τλων. Όντας προ­σε­κτι­κές, πω­λούν ένα τμήμα τους. Αλλά, ταυ­τό­χρο­να, γνω­ρί­ζουν πως θα υπάρ­ξει αντι­στάθ­μι­σμα γι­’αυ­τές και, έτσι, αι­σθά­νο­νται σί­γου­ρες. Από την άλλη, η κα­το­χή βρα­χυ­πρό­θε­σμων τί­τλων (3, 6 ή 9 μηνών) μειώ­νει τον κίν­δυ­νο για τις τρά­πε­ζες, δί­νο­ντάς τους τη δυ­να­τό­τη­τα, σε πολύ σύ­ντο­μο διά­στη­μα, να μην πα­ρα­τεί­νουν την κα­το­χή των τί­τλων αυτών, αν εκτι­μούν πως ένας κίν­δυ­νος μπο­ρεί να επέλ­θει. Υπάρ­χει επί­σης μια άλλη εξή­γη­ση για το γε­γο­νός ότι αγο­ρά­ζουν πε­ρισ­σό­τε­ρους τί­τλους μι­κρό­τε­ρους του έτους: αυτοί οι τί­τλοι δεν θα υπα­χθούν σε κού­ρε­μα. Θα πλη­ρω­θούν στο 100% κατά την λήξη τους και είναι ιδιαί­τε­ρα επι­κερ­δείς.

Επί­σης, αν οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες κρα­τούν πολύ δη­μό­σιο χρέος στο ενερ­γη­τι­κό τους, είναι διότι αυτό τους επι­τρέ­πει να αυ­ξή­σουν την ανα­λο­γία «ίδια κε­φά­λαια/συ­νο­λι­κό ενερ­γη­τι­κό», που εξη­γή­σα­με. Τέλος, καθώς η ΕΚΤ δια­τη­ρεί την πι­στω­τι­κή της γραμ­μή για τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες, αυτές μπο­ρούν να κα­τα­θέ­τουν στην Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα τους ελ­λη­νι­κούς τους τί­τλους για να λά­βουν τη ρευ­στό­τη­τα που χρειά­ζο­νται.

Με­τα­ξύ Μάη 2010 και Μάρτη 2012, οι ελ­λη­νι­κές ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες συ­νε­χί­ζουν να λαμ­βά­νουν δη­μό­σιο χρήμα

Ενώ είχαν λάβει στή­ρι­ξη το 2008-2009, οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες λαμ­βά­νουν για δεύ­τε­ρη φορά στή­ρι­ξη με δη­μό­σιο χρήμα. Πράγ­μα­τι, ένα μέρος των δα­νεί­ων που χο­ρη­γή­θη­καν στα πλαί­σια του πρώ­του μνη­μο­νί­ου πήγε στις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες. Οι τέσ­σε­ρις με­γα­λύ­τε­ρες ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες αύ­ξη­σαν την κυ­ριαρ­χία τους στην ελ­λη­νι­κή τρα­πε­ζι­κή αγορά, απορ­ρο­φώ­ντας μι­κρό­τε­ρες. Όχι μόνο οι με­γά­λες αυτές τρά­πε­ζες δή­λω­σαν ζη­μί­ες, όχι μόνο δεν πλή­ρω­σαν φό­ρους αλλά συ­νέ­χι­σαν και τις μα­φιό­ζι­κες πρα­κτι­κές του (βλ. τα πα­ρα­δείγ­μα­τα που δίνει ο Daniel Munevar σχε­τι­κά με την τρά­πε­ζα Proton και την Πει­ραιώς στο άρθρο «Grèce : la restructuration de la dette grecque de 2012 et la recapitalisation bancaire jusqu’à 2016» (Ελ­λά­δα: η ανα­διάρ­θρω­ση του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους του 2012 και η ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­ση των τρα­πε­ζών ως το 2016»), http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​la-​res​truc​tura​tion-​de-​la ). Ούτε ένα ηγε­τι­κό στέ­λε­χος τρά­πε­ζας δεν βρέ­θη­κε στην φυ­λα­κή. Οι ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες το­πο­θέ­τη­σαν στο εξω­τε­ρι­κό όσο πε­ρισ­σό­τε­ρα κε­φά­λαια μπο­ρού­σαν, ενώ τα χρειά­ζο­νταν η οι­κο­νο­μία της χώρας τους. Το πο­σο­στό των κόκ­κι­νων δα­νεί­ων (non performing loans) αυ­ξή­θη­κε. Οι τρά­πε­ζες έκο­ψαν τις πι­στώ­σεις προς τα νοι­κο­κυ­ριά και τις ΜΜΕ.

Κα­τα­στρο­φι­κός απο­λο­γι­σμός του Τα­μεί­ου ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών (το Ελ­λη­νι­κό Τα­μείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας - ΕΤΧΣ)

Το Ελ­λη­νι­κό Τα­μείο Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας ήταν και είναι επι­φορ­τι­σμέ­νο με την δια­δι­κα­σία της ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης των τρα­πε­ζών. Το ελ­λη­νι­κό ΕΤΧΣ είχε δη­μιουρ­γη­θεί το 2010 για να εγ­γυ­η­θεί την στα­θε­ρό­τη­τα του ελ­λη­νι­κού τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος. Με­τα­ξύ άλλων κα­θη­κό­ντων, είναι επι­φορ­τι­σμέ­νο να πα­ρέ­χει κε­φά­λαιο στα πι­στω­τι­κά ιδρύ­μα­τα, να ελέγ­χει και να επι­βλέ­πει την υλο­ποί­η­ση των προ­γραμ­μά­των ανα­διάρ­θρω­σης που υπο­βάλ­λο­νται από τα πι­στω­τι­κά ιδρύ­μα­τα που ωφε­λή­θη­καν των πόρων του Τα­μεί­ου καθώς και να διευ­κο­λύ­νει τη δια­χεί­ρι­ση των κόκ­κι­νων δα­νεί­ων. Ο απο­λο­γι­σμός του είναι κα­τα­στρο­φι­κός για τον ελ­λη­νι­κό λαό. Δεν εξυ­γί­α­νε τον ελ­λη­νι­κό τρα­πε­ζι­κό τομέα. Τα δε­κά­δες δι­σε­κα­τομ­μύ­ρια που κα­τευ­θύν­θη­καν προς τις ιδιω­τι­κές ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες επι­βά­ρυ­ναν το ελ­λη­νι­κό χρέος και πλού­τι­σαν τους με­γά­λους ιδιώ­τες με­τό­χους.

Πλαί­σιο:Η διεύ­θυν­ση του Τα­μεί­ου ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­σης των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών

Η πε­ρί­πτω­ση της Ανα­στα­σί­ας Σα­κελ­λα­ρί­ου, γε­νι­κή διευ­θύ­ντρια του Τα­μεί­ου με­τα­ξύ 2012 και 2015, εί­ναιεμ­βλη­μα­τι­κή. Τον Μάη του 2015, η Σα­κελ­λα­ρί­ου δια­τά­χθη­κε από την ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση να­ε­γκα­τα­λεί­ψει την θέση της καθώς κα­τη­γο­ρού­νταν για απάτη και ξέ­πλυ­μα χρή­μα­τος, μαζί με 25 άλ­λα­πρώ­ην στε­λέ­χη της του Τα­χυ­δρο­μι­κού Τα­μιευ­τη­ρί­ου (Hellenic Post Bank)[25]. Οι κα­τη­γο­ρί­ες κατά τη­ςκυ­ρί­ας Σα­κελ­λα­ρί­ου συν­δέ­ο­νται με την έγκρι­ση, το 2012, ενός δα­νεί­ου που επέ­τρε­πε την πα­ρά­τα­ση δυο­πι­στω­τι­κών γραμ­μών της τρά­πε­ζας προς έναν διά­ση­μο έλ­λη­να με­γι­στά­να[26]. Αντί να απαι­τή­σουν τη­νεκ­δί­ω­ξή της ως το τέλος της έρευ­νας, ο διοι­κη­τής της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δας, Γιάν­νης Στουρ­νά­ρας, καιτο γε­νι­κό συμ­βού­λιο του Τα­μεί­ου στή­ρι­ξαν την κυρία Σα­κελ­λα­ρί­ου[27].

Με­τα­ξύ των μελών του γε­νι­κού συμ­βο­λαί­ου του Τα­μεί­ου χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας όπως εί­χει­δρυ­θεί το 2010 από την τρόι­κα, βρί­σκα­με έως τον Απρί­λη του 2016 (http://​www.​hfsf.​gr/​files/​ann​ounc​emen​t_​20160418_​en.​pdf ), τον Pierre Mariani ο οποί­ος είναι συ­νυ­πεύ­θυ­νος της απο­τυ­χί­ας και τη­ςχρη­μα­το­πι­στω­τι­κής κα­τα­στρο­φής της τρά­πε­ζας Dexia. Αυτή η βελ­γο-γαλ­λο-λου­ξεμ­βουρ­για­νή τρά­πε­ζα­χρειά­στη­κε να δια­σω­θεί τρεις φορές από τις βελ­γι­κές, τις γαλ­λι­κές και τις λου­ξεμ­βουρ­για­νές αρχές. Οι­βα­ριές απώ­λειες που κα­τέ­γρα­ψε η Dexia με­τα­ξύ 2008 και 2012 δεν απέ­τρε­ψαν τον κύριο Μα­ρια­νί απότο να πε­τύ­χει την ψή­φι­ση ση­μα­ντι­κών αυ­ξή­σε­ων του μι­σθού του. Κι όμως, η ΕΚΤ κι η τρόι­κα δεν­βρή­καν τί­πο­τε κα­λύ­τε­ρο από τον να τον διο­ρί­σουν ως ένα από τα ηγε­τι­κά στε­λέ­χη του Τα­μεί­ου που έχεια­να­λά­βει την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών. 

Είναι σκαν­δα­λώ­δες να βά­ζεις στην διοί­κη­ση του ορ­γα­νι­σμού που είναι επι­φορ­τι­σμέ­νο με την ανα­κε­φα­λαιο­ποί­η­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών κά­ποιον που έχει ση­μα­ντι­κή ευ­θύ­νη για την κα­τα­στρο­φή μιας με­γά­λης τρά­πε­ζας όπως η Dexia. Η τρά­πε­ζα αυτή πού­λη­σε δις ευρώ το­ξι­κών δα­νεί­ων στους ορ­γα­νι­σμούς το­πι­κής αυ­το­διοί­κη­σης της Γαλ­λί­ας και η πτώ­χευ­σή του είχε βα­ριές επι­πτώ­σεις στα δη­μό­σια οι­κο­νο­μι­κά του Βελ­γί­ου, της Γαλ­λί­ας και του Λου­ξεμ­βούρ­γου. Όταν η Dexia δια­σώ­θη­κε από το Βελ­γι­κό Κρά­τος, ο Πιέρ Μα­ρια­νί χρειά­στη­κε να την εγκα­τα­λεί­ψει λόγω της φρι­χτής δια­χεί­ρι­σής της. Αλλά του προ­σφέρ­θη­κε ένα «χρυσό αλε­ξί­πτω­το» (απο­ζη­μί­ω­ση, δη­λα­δή) ενός εκα­τομ­μυ­ρί­ου ευρώ. Για το έτος 2012, η Dexia του κα­τέ­βα­λε 1,7 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ. Και νάτος, τώρα, στην Ελ­λά­δα, για να συμ­με­τέ­χει στην εξυ­γί­αν­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών.

Με­τα­ξύ των άλλων μελών του Γε­νι­κού Συμ­βου­λί­ου του Τα­μεί­ου βρί­σκου­με τον Wouter Devriendt. Αυτός ο σύμ­βου­λος σε τρα­πε­ζι­κά θέ­μα­τα από το Βέλ­γιο άσκη­σε ση­μα­ντι­κά κα­θή­κο­ντα σε δυο τρά­πε­ζες που χρειά­στη­κε να δια­σω­θούν από την πτώ­χευ­ση το 2008: την Fortis, την οποία στή­ρι­ξε η βελ­γι­κή κυ­βέρ­νη­ση και η οποία με­τα­πω­λή­θη­κε στην BNP Paribas, και την ABN-AMRO, την οποία εθνι­κο­ποί­η­σε η ολ­λαν­δι­κή κυ­βέρ­νη­ση. Ο Wouter Devriendt, όπως κι ο Pierre Mariani, είναι με­τα­ξύ των υπεύ­θυ­νων της τρα­πε­ζι­κής κρί­σης στην Ευ­ρώ­πη.

Θα ήταν κρίμα να κλεί­σου­με αυτό το κομ­μά­τι σχε­τι­κά με την σύν­θε­ση του Γε­νι­κού Συμ­βου­λί­ου του Τα­μεί­ου χωρίς να ανα­φερ­θού­με στον Steven Franck ο οποί­ος δια­τέ­λε­σε ση­μα­ντι­κό στέ­λε­χος της τρά­πε­ζας Morgan Stanley και, μετά, της BNP Paribas με­τα­ξύ 2006 και 2009 κατά την πε­ρί­ο­δο όπου η τρά­πε­ζα αυτή συ­νέ­βα­λε ενερ­γά στην δη­μιουρ­γία της κερ­δο­σκο­πι­κής φού­σκας του ιδιω­τι­κού δα­νει­σμού στην Ελ­λά­δα και κολ­λού­σε στο τέλμα των subprime και των δο­μη­μέ­νων προ­ϊ­ό­ντων, στις ΗΠΑ. Ση­μειω­τέ­ον ότι ο Steven Fanck ερ­γά­στη­κε για την προ­ε­δρεία των ΗΠΑ, στον Λευκό Οίκο, για υπη­ρέ­τη­σε στο πο­λε­μι­κό ναυ­τι­κό των ΗΠΑ. 

Η απάτη της ανα­διάρ­θρω­σης του χρέ­ους του 2012

Τον Μάρτη του 2012, οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες ανα­κοί­νω­σαν την δια­γρα­φή 107 δις ευρώ από το δη­μό­σιο χρέος. Στα χαρ­τιά, οι ιδιώ­τες πι­στω­τές απαρ­νού­νται 53,5% των πι­στώ­σε­ών τους[28]. Όμως, αντί­θε­τα με τα φαι­νό­με­να, η επι­χεί­ρη­ση αυτή ήταν προ­πά­ντων καλό νέο για τις ελ­λη­νι­κές και ευ­ρω­παϊ­κές τρά­πε­ζες (κυ­ρί­ως γαλ­λι­κές και γερ­μα­νι­κές) και όχι για τον ελ­λη­νι­κό λαό στον οποίο υπό­σχο­νταν νέα χει­ρο­τέ­ρευ­ση των συν­θη­κών δια­βί­ω­σής του.

Πράγ­μα­τι: οι ιδιώ­τες πι­στω­τές, η τρόι­κα και η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση είχαν θέσει σε εφαρ­μο­γή ένα πο­λύ­πλο­κο σύ­στη­μα: οι ιδιώ­τες πι­στω­τές ανταλ­λάσ­σουν τους ελ­λη­νι­κούς τί­τλους τους ένα­ντι νέων, μειω­μέ­νης (ονο­μα­στι­κής) αξίας. Έτσι, για ένα ανταλ­λασ­σό­με­νο ομό­λο­γο αρ­χι­κής αξίας 100 ευρώ, οι πι­στω­τές θα λά­βουν έναν νέο τίτλο ονο­μα­στι­κής αξίας 46,5 ευρώ. Δεν χά­νουν κα­θό­λου οι πι­στω­τές με αυτό το παι­χνι­δά­κι: ανταλ­λάσ­σουν τί­τλους που πω­λού­νται με­τα­ξύ 15 και 30 ευρώ στην δευ­τε­ρεύ­ου­σα αγορά, για τί­τλους πολύ ασφα­λέ­στε­ρους. Και προ­πά­ντων, λαμ­βά­νουν ως αντι­στάθ­μι­σμα δε­κά­δες δις ευρώ.

Επί­σης, για να χρη­μα­το­δο­τη­θούν τα αντι­σταθ­μί­σμα­τα προς τις τρά­πε­ζες και η συ­νέ­χι­ση των νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρων πο­λι­τι­κών, η τρόι­κα χο­ρή­γη­σε νέο δά­νειο 130 δις υπό τον όρο το ποσό να χρη­σι­μο­ποι­η­θεί για την απο­πλη­ρω­μή του χρέ­ους και την στή­ρι­ξη των τρα­πε­ζών. Ενώ όλα τα με­γά­λα μέσα έπαι­ζαν το επί­ση­μο ρε­φραίν σύμ­φω­να με το οποίο το ελ­λη­νι­κό χρέος είχε μειω­θεί κατά 107 δις ευρώ, πα­ρέ­βλε­παν να εν­σω­μα­τώ­σουν τα 130 δις νέων πι­στώ­σε­ων που χο­ρή­γη­σε η τρόι­κα και που έρ­χο­νται να αυ­ξή­σουν το χρέος. Στο τέλος, οι ιδιώ­τες πι­στω­τές τα κα­τά­φε­ραν μια χαρά και αντι­κα­τα­στά­θη­καν από διε­θνείς δη­μό­σιους πι­στω­τές (ΕΚΤ, Κράτη της ευ­ρω­ζώ­νης, ΔΝΤ) που θα ασκή­σουν συ­νε­χή πίεση στις ελ­λη­νι­κές αρχές για να εντεί­νουν τα αντι­κοι­νω­νι­κά μέτρα. 

Πε­ραι­τέ­ρω, ενώ σε πε­ρί­πτω­ση δι­κα­στι­κής δια­μά­χης, 85% των πα­λαιών τί­τλων υπά­γο­νταν στο ελ­λη­νι­κό δί­καιο, το σύ­νο­λο των νέων τί­τλων θα υπά­γε­ται πλέον στην δι­καιο­σύ­νη του Λου­ξεμ­βούρ­γου. Ο στό­χος των πι­στω­τών ήταν να πε­ριο­ρί­σουν τη δυ­να­τό­τη­τα της Ελ­λά­δας να απο­φα­σί­σει ανα­στο­λή πλη­ρω­μών ή δια­γρα­φή χρέ­ους. 

Οι με­γά­λοι χα­μέ­νοι της ανα­διάρ­θρω­σης του 2012 ήταν οι δη­μό­σιοι φο­ρείς κοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης και οι μι­κροί κά­το­χοι ομο­λό­γων. Η υιο­θέ­τη­ση δυο νόμων κα­θ'υ­πα­γό­ρευ­ση της τρόι­κας είχε ως συ­νέ­πεια να ανα­λά­βουν το βάρος των ζη­μιών εκα­το­ντά­δες δη­μό­σιοι φο­ρείς για ένα συ­νο­λι­κό ποσό 16,2 δις ευρώ. Το ση­μα­ντι­κό­τε­ρο μέρος των απω­λειών αυτών ανα­λή­φθη­κε από τα συ­ντα­ξιο­δο­τι­κά τα­μεία, για 14,5 δις ευρώ (που πα­ρα­κρα­τή­θη­καν από τα απο­θε­μα­τι­κά τους, ύψους 21 δις ευρώ). Η άλλη ομάδα που κα­τέ­γρα­ψε ση­μα­ντι­κές απώ­λειες ήταν εκεί­νη των μι­κρο-ομο­λο­γιού­χων. 

Επι­σή­μαν­ση: Οι με­γά­λοι χα­μέ­νοι της ανα­διάρ­θρω­σης του 2012 ήταν οι δη­μό­σιοι φο­ρείςκοι­νω­νι­κής ασφά­λι­σης και οι μι­κροί κά­το­χοι ομο­λό­γων 

Εκτι­μά­ται πως πε­ρισ­σό­τε­ρες από δε­κα­πέ­ντε χι­λιά­δες οι­κο­γέ­νειες έχα­σαν από τη μια μέρα στην άλλη ένα με­γά­λο τμήμα των οι­κο­νο­μιών τους. Αυτή η κα­τά­στα­ση εξη­γεί­ται από το γε­γο­νός ότι, για πολλά χρό­νια, τα κρα­τι­κά ομό­λο­γα θε­ω­ρού­νταν ασφα­λή και προ­τεί­νο­νταν ως τέ­τοια.[29]

Απο­λο­γι­σμός των λο­γα­ρια­σμών με την ΕΚΤ

Η ΕΚΤ αρ­νή­θη­κε να συμ­με­τά­σχει στην προ­σπά­θεια ανα­διάρ­θρω­σης του χρέ­ους του 2012 και δεν δέ­χθη­κε τα 56,5 δις ευρώ ελ­λη­νι­κών τί­τλων που κα­τεί­χε να ανταλ­λα­γούν με τί­τλους των οποί­ων η αξία θα είχε μειω­θεί κατά 53 %.  Έκτο­τε, απο­πλη­ρώ­νε­ται για τί­τλους που αγό­ρα­σε σε τιμή χα­μη­λό­τε­ρη της αξίας τους, με­τα­ξύ Μάη 2010 και Φε­βρουα­ρί­ου 2012, αλλά απαι­τώ­ντας από την Ελ­λά­δα την κα­τα­βο­λή του 100% της αξίας τους κατά την ημε­ρο­μη­νία λήξης τους. Έτσι, με­τα­ξύ 2012 και 2018, οι ελ­λη­νι­κές αρχές απο­πλή­ρω­σαν στην ΕΚΤ και στις κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες του ευ­ρω­συ­στή­μα­τος περί τα 43 δις ευρώ σε κε­φά­λαιο, ποσό στο οποίο πρέ­πει να προ­στε­θούν οι τόκοι, δη­λα­δή, πι­θα­νόν, μια δω­δε­κα­ριά δις ευρώ, ίσως και πε­ρισ­σό­τε­ρα. Δεν είναι όμως μόνον αυτό: απο­μέ­νει ένα υπό­λοι­πο 13 δις ευρώ που έχουν να κά­νουν με τί­τλους που αγο­ρά­στη­καν στα πλαί­σια του προ­γράμ­μα­τος SMP 2010-2012. Σε αυτά τα 13 δις, πρέ­πει να προ­στε­θούν οι υπό­λοι­ποι οφει­λό­με­νοι τόκοι. Οι εν λόγω τί­τλοι πρέ­πει να απο­πλη­ρω­θούν βάσει προ­κα­θο­ρι­σμέ­νου χρο­νο­δια­γράμ­μα­τος που μπο­ρεί κα­νείς να δει στην διεύ­θυν­ση http://​graphics.​wsj.​com/​greece-​debt-​timeline/ Αυτό το χρο­νο­διά­γραμ­μα απο­πλη­ρω­μών προς την ΕΚΤ εκτεί­νε­ται από το 2019 ως το 2037. Στο χρο­νο­διά­γραμ­μα που πα­ρου­σιά­ζει η Wall Street Journal, βλέ­που­με για πα­ρά­δειγ­μα πως η Ελ­λά­δα θα πρέ­πει να απο­πλη­ρώ­σει στην ΕΚΤ 3,75 δις ευρώ στις 19 Ιου­λί­ου 2019 με επι­τό­κιο 6 % και ότι, στις 22 Οκτω­βρί­ου του ίδιου έτους, θα πρέ­πει να απο­πλη­ρώ­σει 2 δις ευρώ με επι­τό­κιο 6,5 %.

Ας υπεν­θυ­μί­σου­με πως η Ελ­λά­δα απο­πλη­ρώ­νει στο 100% τους τί­τλους που η ΕΚΤ αγό­ρα­σε στο 75% πε­ρί­που της αξίας τους, με­τα­ξύ 2010 και 2012, τί­τλους των οποί­ων η αξία θα είχε μειω­θεί κατά 53% αν η ΕΚΤ είχε δε­χθεί να συ­νει­σφέ­ρει στην ανα­διάρ­θρω­ση του 2012.

Βε­βαί­ως, αν η ΕΚΤ ξε­κι­νή­σει στο μέλ­λον να αγο­ρά­ζει ελ­λη­νι­κούς τί­τλους από τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες, θα προ­στε­θούν νέες απο­πλη­ρω­μές. 

Επι­σή­μαν­ση: Η Ελ­λά­δα απο­πλη­ρώ­νει στο 100% τους τί­τλους που η ΕΚΤ αγό­ρα­σε στο 75% πε­ρί­που της αξίας τους, με­τα­ξύ 2010 και 2012, τί­τλους των οποί­ων η αξία θα είχε μειω­θεί κατά 53% αν η ΕΚΤ είχε δε­χθεί να συ­νει­σφέ­ρει στην ανα­διάρ­θρω­ση του 2012

Καθώς δεν της αρ­κού­σε το ότι συμ­με­τεί­χε ενερ­γά στην δρα­μα­τι­κή χει­ρο­τέ­ρευ­ση των συν­θη­κών δια­βί­ω­σης του ελ­λη­νι­κού λαού, η ΕΚΤ πραγ­μα­το­ποί­η­σε ξε­διά­ντρο­πα απε­χθή κέρη στην πλάτη του ελ­λη­νι­κού λαού.

Πρέ­πει επί­σης να υπεν­θυ­μί­σου­με πως η ΕΚΤ επι­στρέ­φει στα κράτη μέλη της ευ­ρω­ζώ­νης ένα μέρος των κερ­δών που πραγ­μα­το­ποιεί λε­η­λα­τώ­ντας την Ελ­λά­δα και ότι αυτά τα χρή­μα­τα τρο­φο­δο­τούν τους προ­ϋ­πο­λο­γι­σμούς χωρών όπως η Γερ­μα­νία, η Γαλ­λία ή το Βέλ­γιο.

Η ελ­πί­δα του 2015 που δια­ψεύ­στη­κε

Τον Ια­νουά­ριο του 2015, στις εκλο­γές, ο ελ­λη­νι­κός λαός έφερε στην κυ­βέρ­νη­ση τον Συ­ρι­ζα ο οποί­ος είχε υπο­σχε­θεί να θέσει τέλος στα μνη­μό­νια. 

Ενώ η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα ήταν μόλις μιας εβδο­μά­δας, η ΕΚΤ πήρε ένα εξαι­ρε­τι­κά βίαιο μέτρο με στόχο την άσκη­ση της μέ­γι­στης πί­ε­σης στον Συ­ρι­ζα. Στις 4 Φε­βρουα­ρί­ου 2015, η ΕΚΤ ανα­κοί­νω­σε πως διέ­κο­πτε την πρό­σβα­ση των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών στις ρευ­στό­τη­τες που χο­ρη­γού­σε ο θε­σμός της Φραν­κφούρ­της. Αυτή η κί­νη­ση απο­τε­λού­σε ξε­κά­θα­ρα μέρος μιας ιδιαί­τε­ρα επι­θε­τι­κής και τα­χεί­ας στρα­τη­γι­κής απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης. Απέ­να­ντι σε αυτό, η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα έπρε­πε να είχε αντι­δρά­σει με σθέ­νος και τόλμη. 

Έπρε­πε να προ­βάλ­λει το αί­τη­μα που πε­ριεί­χε το πρό­γραμ­μα της Θεσ­σα­λο­νί­κης (βλ. το πα­ράρ­τη­μα σχε­τι­κά με το πρό­γραμ­μα αυτό): την δια­γρα­φή του με­γα­λύ­τε­ρου τμή­μα­τος του χρέ­ους, εξη­γώ­ντας πως ήταν πα­ρά­νο­μο, επο­νεί­δι­στο, πα­ρά­νο­μο και μη βιώ­σι­μο. Βε­βαί­ως, οι ευ­ρω­παί­οι ηγέ­τες δεν μπο­ρού­σαν να δε­χθούν αυτό το αί­τη­μα αλλά η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση θα μπο­ρού­σε τότε να ανα­πτύ­ξει μια διε­θνή εκ­στρα­τεία για να εξη­γή­σει και να πε­τύ­χει ευ­ρεία στή­ρι­ξη από την κοινή γνώμη. Μπο­ρού­σε να ξε­κι­νή­σει την δια­δι­κα­σία λο­γι­στι­κού ελέγ­χου και να κη­ρύ­ξει ένα μο­ρα­τό­ριο έως ότου ο έλεγ­χος ολο­κλη­ρω­θεί. 

Ήταν θε­με­λιώ­δες να μην βάλει το δά­χτυ­λο στα γρα­νά­ζια των απο­πλη­ρω­μών. Έπρε­πε να χρη­σι­μο­ποι­ή­σει το διε­θνές δί­καιο που επι­τρέ­πει σε ένα κρά­τος να κη­ρύ­ξει μο­ρα­τό­ριο των πλη­ρω­μών δε­δο­μέ­νης της κα­τά­στα­σης ανά­γκης στην οποία βρί­σκε­ται[30]. Η αν­θρω­πι­στι­κή κρίση απο­τε­λού­σε την αδιαμ­φι­σβή­τη­τη από­δει­ξη της κα­τά­στα­σης ανά­γκης. Έπρε­πε να ανα­πτύ­ξει τον ακό­λου­θο συλ­λο­γι­σμό: «Ξε­κι­νού­με λο­γι­στι­κό έλεγ­χο (με συμ­με­το­χή των πο­λι­τών) διότι πρέ­πει να ανα­λύ­σου­με το γιατί φθά­σα­με σε τέ­τοιο επί­πε­δο χρέ­ους – η εθνι­κή και η διε­θνής κοινή γνώμη πρέ­πει να γνω­ρί­ζουν. Δεν προ­κα­τα­βά­λου­με τα απο­τε­λέ­σμα­τα του λο­γι­στι­κού ελέγ­χου αλλά είναι φυ­σιο­λο­γι­κό, κατά την διάρ­κεια της εξέ­λι­ξής του, να πα­γώ­σου­με τις απο­πλη­ρω­μές. Συ­νε­πώς, ανα­στέλ­λου­με τις απο­πλη­ρω­μές κατά την διάρ­κεια του λο­γι­στι­κού ελέγ­χου, με εξαί­ρε­ση ό,τι αφορά το βρα­χυ­πρό­θε­σμο χρέος. Έχου­με εκλε­γεί για να αντι­κα­τα­στή­σου­με το μνη­μό­νιο με ένα νέο σχέ­διο ανα­συ­γκρό­τη­σης. Ας δώ­σου­με χρόνο στην δια­πραγ­μά­τευ­ση και, όσο αυτή διαρ­κεί, θα έχετε να αντι­με­τω­πί­σε­τε το γε­γο­νός ότι ανα­στέλ­λου­με τις προ­βλε­πό­με­νες πλη­ρω­μές που αφο­ρούν το μα­κρο­πρό­θε­σμο χρέος.» Αν ξε­κι­νού­σε τον λο­γι­στι­κό έλεγ­χο, για να ενι­σχύ­σει την θέση της απέ­να­ντι στην τρόι­κα, η ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση έπρε­πε να πει: «Εφαρ­μό­ζω την πα­ρά­γρα­φο 9, του άρ­θρου 9, του κα­νο­νι­σμού 472 που υιο­θέ­τη­σε το ευ­ρω­παϊ­κό κοι­νο­βού­λιο στις 21 Μαΐου 2013[31] και ο οποί­ος υπο­χρε­ώ­νει τα Κράτη μέλη της ΕΕ που ακο­λου­θούν πρό­γραμ­μα διαρ­θρω­τι­κών προ­σαρ­μο­γών να πραγ­μα­το­ποι­ή­σουν πλήρη λο­γι­στι­κό έλεγ­χο του χρέ­ους τους για να εξη­γή­σουν το γιατί το χρέος έχει φθά­σει σε μη βιώ­σι­μα επί­πε­δα και για να εντο­πι­στούν εν­δε­χό­με­να πα­ρα­πτώ­μα­τα.» 

Η ανα­στο­λή της πλη­ρω­μής έπρε­πε να απο­φα­σι­στεί επει­γό­ντως, για πα­ρά­δειγ­μα, στις 12 Φε­βρουα­ρί­ου 2015. Πράγ­μα­τι, με­τα­ξύ 12 Φε­βρουα­ρί­ου και 30 Ιου­νί­ου 2015, η Ελ­λά­δα έπρε­πε να κα­τα­βά­λει 5 δις € στο ΔΝΤ.

Αν λά­βου­με υπόψη μας τις υπό­λοι­πες πλη­ρω­μές που έπρε­πε να γί­νουν το 2015 στο ΔΝΤ, πρέ­πει να προ­στε­θούν 3 επι­πλέ­ον δις €. Όσο για την ΕΚΤ, απαι­τού­σε την απο­πλη­ρω­μή πε­ρισ­σό­τε­ρων των 6,5 δις €, τον Ιού­λιο και τον Αύ­γου­στο του 2015.

Έπρε­πε επί­σης να δρά­σει σχε­τι­κά με τις τρά­πε­ζες. Στο μέτρο που η ΕΚΤ έπαιρ­νε την πρω­το­βου­λία να οξύ­νει την ελ­λη­νι­κή τρα­πε­ζι­κή κρίση, έπρε­πε να δρά­σει και σε αυτό το επί­πε­δο και να εφαρ­μό­σει το πρό­γραμ­μα της Θεσ­σα­λο­νί­κης που ανα­κοί­νω­νε: «Με τον Συ­ρι­ζα στην κυ­βέρ­νη­ση, ο δη­μό­σιος το­μέ­ας ανα­κτά τον έλεγ­χο του ελ­λη­νι­κού Τα­μεί­ου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας (ΕΤΧΣ – στα αγ­γλι­κά HFSF) και ασκεί όλα του τα δι­καιώ­μα­τα επί των ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­μέ­νων τρα­πε­ζών. Αυτό ση­μαί­νει ότι λαμ­βά­νει απο­φά­σεις σχε­τι­κά με την διοί­κη­σή τους.» Πρέ­πει να γνω­ρί­ζου­με πως το ελ­λη­νι­κό Κρά­τος, μέσω του Ελ­λη­νι­κού Τα­μεί­ου χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας ήταν, το 2015, ο κύ­ριος μέ­το­χος των 4 κυ­ρί­ων τρα­πε­ζών της χώρας που εκ­προ­σω­πού­σαν πάνω από 85% του ελ­λη­νι­κού τρα­πε­ζι­κού τομέα. Το πρό­βλη­μα είναι πως, λόγω των πο­λι­τι­κών που είχαν εφαρ­μό­σει οι προη­γού­με­νες κυ­βερ­νή­σεις, οι με­το­χές του δεν είχαν κα­νέ­να πραγ­μα­τι­κό βάρος στις απο­φά­σεις των τρα­πε­ζών διότι δεν πα­ρεί­χαν δι­καί­ω­μα ψήφου. Έπρε­πε συ­νε­πώς το Κοι­νο­βού­λιο, σύμ­φω­να με τις δε­σμεύ­σεις του Συ­ρι­ζα, να με­τα­τρέ­ψει τις λε­γό­με­νες προ­νο­μιού­χες με­το­χές (που δεν πα­ρέ­χουν δι­καί­ω­μα ψήφου) που κα­τεί­χε το Δη­μό­σιο σε κοι­νές με­το­χές που πα­ρέ­χουν δι­καί­ω­μα ψήφου. Στη συ­νέ­χεια, από­λυ­τα φυ­σιο­λο­γι­κά και νό­μι­μα, το Δη­μό­σιο θα μπο­ρού­σε να ασκή­σει τα κα­θή­κο­ντά του και να πα­ρέ­χει λύση στην τρα­πε­ζι­κή κρίση[32]. 

Τέλος, έπρε­πε να λη­φθούν ακόμη δυο ση­μα­ντι­κά μέτρα. Πρώ­τον, για να αντι­με­τω­πι­στεί η τρα­πε­ζι­κή και χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κή κρίση που είχε οξυν­θεί από τις δη­λώ­σει Στουρ­νά­ρα και από την από­φα­ση της ΕΚΤ της 4ης Φε­βρουα­ρί­ου, η κυ­βέρ­νη­ση έπρε­πε να είχε απο­φα­σί­σει τον έλεγ­χο της κί­νη­σης των κε­φα­λαί­ων, ώστε να τεθεί τέλος στην φυγή τους προς το εξω­τε­ρι­κό. Δεύ­τε­ρον, έπρε­πε να θέσει σε λει­τουρ­γία ένα πα­ράλ­λη­λο σύ­στη­μα πλη­ρω­μών. 

Έπρε­πε να γίνει ένα κά­λε­σμα για διε­θνή αλ­λη­λεγ­γύη προς την κοινή γνώμη, τα κοι­νω­νι­κά κι­νή­μα­τα, τα πο­λι­τι­κά κόμ­μα­τα. Έπρε­πε ο Συ­ρι­ζα, ως κυ­βέρ­νη­ση ή ως κόμμα, να ωθή­σει στην δη­μιουρ­γία επι­τρο­πών αλ­λη­λεγ­γύ­ης σε όσο το δυ­να­τόν πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες, ενώ πα­ράλ­λη­λα δια­πραγ­μα­τεύ­ο­νταν με τους πι­στω­τές, για να ανα­πτυ­χθεί ένα ευρώ κί­νη­μα αλ­λη­λεγ­γύ­ης. Υπεν­θυ­μί­ζου­με πως από τα τέλη του Φε­βρουα­ρί­ου 2015 ως τα τέλη του 2015, ο Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης και ο Αλέ­ξης Τσί­πρας είχαν κάνει δη­λώ­σεις με στόχο να πεί­σουν την κοινή γνώμη πως επέρ­χο­νταν συμ­φω­νία και πως τα πράγ­μα­τα πή­γαι­ναν κα­λύ­τε­ρα. Ας φα­ντα­στού­με, αντί­θε­τα, ότι μετά από κάθε ση­μα­ντι­κή δια­πραγ­μά­τευ­ση, εξη­γού­σαν τα δια­κυ­βεύ­μα­τα μέσα από δελ­τία τύπου, προ­φο­ρι­κές δη­λώ­σεις στα ΜΜΕ, παίρ­νο­ντας τον λόγο σε δη­μό­σιους χώ­ρους, μπρο­στά στην έδρα των ευ­ρω­παϊ­κών θε­σμών, στις Βρυ­ξέλ­λες και αλλού. Ας φα­ντα­στού­με ότι έρι­χναν άπλε­το φως σε όσα εξυ­φαί­νο­νταν. Αυτό θα είχε κα­τα­λή­ξει σε συ­γκε­ντρώ­σεις χι­λιά­δων ή δε­κά­δων χι­λιά­δων αν­θρώ­πων, μέσω των κοι­νω­νι­κών δι­κτύ­ων αυτός ο εναλ­λα­κτι­κός λόγος θα είχε φθά­σει σε εκα­το­ντά­δες χι­λιά­δες ή εκα­τομ­μύ­ρια πα­ρα­λή­πτες.

Όμως, ο Τσί­πρας κι η κυ­βέρ­νη­σή του δεν επέ­λε­ξαν αυτόν τον δρόμο αντί­στα­σης. Ανα­ζή­τη­σαν μά­ταια μια συμ­φω­νία με τους ευ­ρω­παί­ους ηγέ­τες. Στην προ­σπά­θειά τους να τους κα­τευ­νά­σουν, πλή­ρω­σαν το χρέος τη­ρώ­ντας το προ­βλε­πό­με­νο χρο­νο­διά­γραμ­μα. Αυτό ση­μαί­νει πως άδεια­σαν τα δη­μό­σια τα­μεία για να απο­πλη­ρώ­σουν 7 δις ευρώ με­τα­ξύ Φε­βρουα­ρί­ου και τέ­λους Ιου­νί­ου 2015.

Καθώς σκλή­ρυ­ναν οι απαι­τή­σεις των ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών που αρ­νού­νταν η κυ­βέρ­νη­ση να τη­ρή­σει τις δε­σμεύ­σεις της απέ­να­ντι στον ελ­λη­νι­κό λαό, ο Τσί­πρας πραγ­μα­το­ποί­η­σε δη­μο­ψή­φι­σμα που έλαβε χώρα στις 5 Ιου­λί­ου 2015. Την ημέρα εκεί­νη, με 61,5% των ψήφων του, ο ελ­λη­νι­κός λαός απέρ­ρι­πτε τις απαι­τή­σεις των δα­νει­στών. Με­ρι­κές μέρες αρ­γό­τε­ρα, ο Αλέ­ξης Τσί­πρας πρό­δι­δε την λαϊκή εντο­λή και συν­θη­κο­λο­γού­σε στις Βρυ­ξέλ­λες. 

Κι όμως, μια εναλ­λα­κτι­κή στην συν­θη­κο­λό­γη­ση ήταν εφι­κτή και απα­ραί­τη­τη, δεν στα­μα­τή­σα­με να το επα­να­λαμ­βά­νου­με και να το απο­δει­κνύ­ου­με. Ήταν εφι­κτό, βάσει των απο­τε­λε­σμά­των των ερ­γα­σιών της επι­τρο­πής ελέγ­χου του χρέ­ους που πα­ρου­σιά­στη­καν στο ελ­λη­νι­κό κοι­νο­βού­λιο στις 17 Ιου­νί­ου 2015[33], να ανα­στα­λεί η πλη­ρω­μή του χρέ­ους και να συν­δυα­στεί η ανα­στο­λή αυτή με μια σειρά μέ­τρων που αφο­ρού­σαν τις τρά­πε­ζες, την φο­ρο­λο­γία, το νό­μι­σμα, τις ιδιω­τι­κο­ποι­ή­σεις, τους μι­σθούς, τις συ­ντά­ξεις,… http://​www.​cadtm.​org/​Une-​alternative-​est-​possible-​au [34]. Ο ελ­λη­νι­κός λαός θα είχε στη­ρί­ξει ένα τέ­τοιο πρό­γραμ­μα μέ­τρων: το πι­στο­ποιεί το απο­τέ­λε­σμα του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος της 5ης Ιου­λί­ου 2015. 

Αντί να έχει το θάρ­ρος να εφαρ­μό­σει μιαν εναλ­λα­κτι­κή, η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα δέ­σμευ­σε την χώρα της στα δεινά ενός τρί­του μνη­μο­νί­ου το οποίο έληξε στις 20 Αυ­γού­στου 2018. 

Κατά την διάρ­κεια των τριών ετών που δι­ήρ­κε­σε το τρίτο μνη­μό­νιο, οι πα­ρα­βιά­σεις των οι­κο­νο­μι­κών, κοι­νω­νι­κών, πο­λι­τι­στι­κών, πο­λι­τι­κών δι­καιω­μά­των του ελ­λη­νι­κού λαού πολ­λα­πλα­σιά­στη­καν σε συ­νέ­πεια των απο­φά­σε­ων της κυ­βέρ­νη­σης Τσί­πρα που υπέ­κυ­ψε μό­νι­μα μπρο­στά στις απαι­τή­σεις των ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών, του με­γά­λου ελ­λη­νι­κού και ξένου κε­φα­λαί­ου καθώς και του ΔΝΤ[35]. 

Δεν υπάρ­χει τί­πο­τε να γιορ­τα­στεί με το τέλος του τρί­του μνη­μο­νί­ου, καθώς η Ελ­λά­δα δεν ανα­κτά την από­λαυ­ση της ελευ­θε­ρί­ας δρά­σης. Είναι δε­μέ­νη με ένα σύ­νο­λο δε­σμευ­τι­κών συμ­φω­νιών και το βάρος του χρέ­ους που της απαι­τεί­ται θα πα­ρα­μεί­νει ανυ­πό­φο­ρο για πολύ καιρό ακόμη[36]. 

Ο συγ­γρα­φέ­ας ευ­χα­ρι­στεί για την ανά­γνω­ση και τις προ­τά­σεις τους: Claude Quémar και Patrick Saurin.

Ο συγ­γρα­φέ­ας φέρει την πλήρη ευ­θύ­νη των εν­δε­χό­με­νων λαθών που πε­ριέ­χει η ερ­γα­σία αυτή. 

Με­τά­φρα­ση από τη γαλ­λι­κή γλώσ­σα: Christine Cooreman 

Πα­ράρ­τη­μα

Δη­μο­σιεύ­ου­με απο­σπά­σμα­τα του προ­γράμ­μα­τος βάσει του οποί­ου ο Συ­ρι­ζα εκλέ­χθη­κε στην κυ­βέρ­νη­ση από τον ελ­λη­νι­κό λαό τον Ια­νουά­ριο του 2015 διότι η ανά­γνω­σή του επι­τρέ­πει να δει κα­νείς ξε­κά­θα­ρα τις δε­σμεύ­σεις που είχε ανα­λά­βει ο Αλέ­ξης Τσί­πρας. Προ­σθέ­σα­με μια σειρά ση­μειώ­σε­ων που δί­νουν μια ιδέα του τι υλο­ποι­ή­θη­κε στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα.

Απο­σπά­σμα­τα του προ­γράμ­μα­τος της Θεσ­σα­λο­νί­κης που ο Τσί­πρας πα­ρου­σί­α­σε τον Σε­πτέμ­βρη του 2014 (13 Σε­πτέμ­βρη 2014)[37]

« […]Ζη­τού­με ισχυ­ρή εντο­λή, με την στή­ρι­ξη μιας με­γά­λης κοι­νο­βου­λευ­τι­κής πλειο­ψη­φί­ας κι ακόμη με­γα­λύ­τε­ρης κοι­νω­νι­κής συ­ναί­νε­σης, για να κά­νου­με μια δια­πραγ­μά­τευ­ση που 

θα προ­στα­τεύ­ει όσο το δυ­να­τόν κα­λύ­τε­ρα τα συμ­φέ­ρο­ντα του λαού μας στην Ευ­ρώ­πη. 

Ζη­τού­με την άμεση προ­σφυ­γή στην λαϊκή ετυ­μη­γο­ρία 

και εντο­λή δια­πραγ­μά­τευ­σης με στόχο τη δια­γρα­φή του με­γα­λύ­τε­ρου τμή­μα­τος του ονο­μα­στι­κού χρέ­ους για να δια­σφα­λι­στεί η βιω­σι­μό­τη­τά του[38].

Αυτό που έγινε για την Γερ­μα­νία το 1953[39] πρέ­πει να γίνει για την Ελ­λά­δα του 2014. Διεκ­δι­κού­με:

- Ρήτρα ανά­πτυ­ξης για την απο­πλη­ρω­μή του χρέ­ους.

- Μο­ρα­τό­ριο – ανα­στο­λή πλη­ρω­μών – ώστε να προ­στα­τευ­θεί η ανά­πτυ­ξη.

- Την ανε­ξαρ­τη­σία των προ­γραμ­μά­των δη­μο­σί­ων επεν­δύ­σε­ων σε σχέση με τους πε­ριο­ρι­σμούς που επι­βάλ­λει το σύμ­φω­νο στα­θε­ρό­τη­τας και ανά­πτυ­ξης.[40]

(…)

Δη­λώ­νου­με επί­σης, έντο­να και δυ­να­τά, ότι διεκ­δι­κού­με­πά­ντα την απο­πλη­ρω­μή των ανα­γκα­στι­κού δα­νεί­ου που επι­βλή­θη­κε στην Ελ­λά­δα από τις να­ζι­στι­κές[41] δυ­νά­μεις κα­το­χής. […]

Δε­σμευό­μα­στε, απέ­να­ντι στον ελ­λη­νι­κό λαό, να αντι­κα­τα­στή­σου­με από τις πρώ­τες μέρες της νέας κυ­βέρ­νη­σης

– και ανε­ξάρ­τη­τα από τα απο­τε­λέ­σμα­τα που ανα­μέ­νο­νται από την δια­πραγ­μά­τευ­σή μας – το μνη­μό­νιο με ένα εθνι­κό Σχέ­διο ανα­συ­γκρό­τη­σης[42], αυ­στη­ρά επε­ξερ­γα­σμέ­νο και ακρι­βώς υπο­λο­γι­σμέ­νο.

Το εθνι­κό Σχέ­διο ανα­συ­γκρό­τη­σης απο­τε­λεί­ται από ένα σύ­νο­λο μέ­τρων για την οι­κο­νο­μι­κή και κοι­νω­νι­κή ανά­καμ­ψη, γύρω από τέσ­σε­ρις πυ­λώ­νες:

– Μέτρα άμε­σης αντι­με­τώ­πι­σης της αν­θρω­πι­στι­κής κρί­σης.[43]

- Άμεσα μέτρα για την επα­νεκ­κί­νη­ση της οι­κο­νο­μί­ας.

– Εθνι­κό σχέ­διο κα­τα­πο­λέ­μη­σης της ανερ­γί­ας και βελ­τί­ω­σης 

της κα­τά­στα­σης της αγο­ράς ερ­γα­σί­ας.

– Θε­σμι­κή και δη­μο­κρα­τι­κή απο­κα­τά­στα­σης του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος.

 A. Μέτρα αντι­με­τώ­πι­σης της αν­θρω­πι­στι­κής κρί­σης

Το πρό­γραμ­μά μας, με κό­στος πε­ρί­που 2 δις ευρώ, απο­τε­λεί­ται από ένα σύ­νο­λο πα­ρεμ­βά­σε­ων έκτα­κτης ανά­γκης, ασπί­δα προ­στα­σί­ας για τα πιο ευά­λω­τα κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα. 

Πε­ρι­λαμ­βά­νει: 

– Δω­ρε­άν ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια για 300.000 οι­κο­γέ­νειες που βρί­σκο­νται κάτω από το όριο της φτώ­χειας (3.600 kWh ετη­σί­ως).[44]– Πρό­γραμ­μα επι­δό­τη­σης σί­τι­σης (κου­πό­νια για 300.000 οι­κο­γέ­νειες).[45]

(…).– Δω­ρε­άν ια­τρι­κή πε­ρί­θαλ­ψη για όλους.[46]

(…)

– Πρό­γραμ­μα πρό­σβα­σης στην στέγη.

 Το πρό­γραμ­μα προ­βλέ­πει την απο­κα­τά­στα­ση πα­λιών κα­τοι­κιών και εγκα­τα­λε­λει­μέ­νων ξε­νο­δο­χεί­ων, για την εξα­σφά­λι­ση, σε πρώτη φάση, δια­θε­σι­μό­τη­τας 25.000 νέων κα­τοι­κιών με επι­δο­τού­με­νο ενοί­κιο[47].– Μέτρα υπέρ των χα­μη­λο­συ­ντα­ξιού­χων[48].

Έχου­με ήδη δε­σμευ­τεί για την προ­ο­δευ­τι­κή αύ­ξη­ση των μι­κρών συ­ντά­ξε­ων. 

Σή­με­ρα δε­σμευό­μα­στε πε­ραι­τέ­ρω, και για να ενι­σχύ­σου­με την ζή­τη­ση, να απο­κα­τα­στή­σου­με την δέ­κα­τη τρίτη σύ­ντα­ξη για τους 1.262.920 συ­ντα­ξιού­χους των οποί­ων η σύ­ντα­ξη δεν ξε­περ­νά τα 700 €. Και το μέτρο αυτό θα επε­κτα­θεί – προ­ο­δευ­τι­κά και ανά­λο­γα με την οι­κο­νο­μι­κή συ­γκυ­ρία – σε όλους τους συ­ντα­ξιού­χους και όλους τους μι­σθω­τούς. 

– Μεί­ω­ση των τιμών των μέσων μα­ζι­κής με­τα­φο­ράς.

 (…)

B. Μέτρα επα­νεκ­κί­νη­σης της οι­κο­νο­μί­ας 

Ο δεύ­τε­ρος πυ­λώ­νας πε­ρι­λαμ­βά­νει τα μέτρα επα­νεκ­κί­νη­σης της οι­κο­νο­μί­ας, μέτρα των οποί­ων προ­τε­ραιό­τη­τα είναι να στα­μα­τή­σει η ση­με­ρι­νή φο­ρο­λο­γι­κή πο­λι­τι­κή που ακο­λου­θεί­ται σή­με­ρα παρά τις αρ­νη­τι­κές της επι­πτώ­σεις στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία[49], η εφαρ­μο­γή μια νέας σει­σά­χθειας[50], και η ενί­σχυ­ση της ρευ­στό­τη­τας και της ζή­τη­σης. 

Διότι, η κα­τά­στα­ση στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία, σή­με­ρα, είναι πραγ­μα­τι­κά κα­τα­στρο­φι­κή. 

Η φο­ρο­λο­γι­κή επί­θε­ση που πραγ­μα­το­ποιεί η κυ­βέρ­νη­ση κατά της με­σαί­ας τάξης κι η υπερ­φο­ρο­λό­γη­ση εκεί­νων που δεν φο­ρο­δια­φεύ­γουν επι­βα­ρύ­νουν το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος του πλη­θυ­σμού που βλέ­πει να απει­λεί­ται διαρ­κώς η επαγ­γελ­μα­τι­κή του ζωή, τα ελά­χι­στα πε­ριου­σια­κά του στοι­χεία και ακόμη και η ύπαρ­ξή του η ίδια. 

Μάρ­τυ­ρας αυτής της ανυ­πό­φο­ρης αγω­νί­ας είναι ο αριθ­μός ρεκόρ αυ­το­κτο­νιών. Οι ερ­γα­τι­κές τά­ξεις, οι αγρό­τες[51], οι μι­σθω­τοί, οι μι­κρο­με­σαί­οι επι­χει­ρη­μα­τί­ες, το σώμα της πραγ­μα­τι­κής οι­κο­νο­μί­ας, εν πε­ρι­λή­ψει, είναι αντι­μέ­τω­ποι σή­με­ρα με μια θύ­ελ­λα φόρων που υπερ­βαί­νει τις αντο­χές τους. Και σε λίγο, θα πρέ­πει να αντι­με­τω­πί­σουν μια νέα θύ­ελ­λα. Αυτήν των πλει­στη­ρια­σμών της ιδιω­τι­κής τους πε­ριου­σί­ας από τις τρά­πε­ζες, αφού δυ­σκο­λεύ­ο­νται να απο­πλη­ρώ­σουν τα δά­νεια που είχαν συ­νά­ψει στο πα­ρελ­θόν, προ κρί­σης, προ ανερ­γί­ας, προ πε­ρι­κο­πών των ει­σο­δη­μά­των τους, προ κλει­σί­μα­τος των επι­χει­ρή­σε­ών τους. 

Η επι­μο­νή της κυ­βέρ­νη­σης να φορ­τώ­νει πρό­σθε­τα βάρη σε εκεί­νους που έχουν ήδη πέσει, δεν μπο­ρεί παρά να οδη­γή­σει σε αδιέ­ξο­δο, απλά και μόνο διότι δεν μπο­ρείς να πά­ρεις τί­πο­τε από εκεί­νον που δεν έχει τί­πο­τε να δώσει. «Ουκ αν λά­βοις παρά του μη έχο­ντος.» 

Για να δια­πι­στώ­σου­με το πα­ρά­λο­γο της πο­λι­τι­κής τους, αρκεί να δούμε το ποσό των ανεί­σπρα­κτων βε­βαιω­μέ­νων οφει­λών που ανέρ­χε­ται σή­με­ρα σε πε­ρί­που 68 δις ευρώ[52]. 

Και κάθε μήνα που περνά, ο αριθ­μός αυτός αυ­ξά­νει κατά ένα δις ευρώ.

(…)

Η υλο­ποί­η­ση μιας δια­δι­κα­σί­ας ρύθ­μι­σης που οδη­γεί για κάθε οφει­λέ­τη σε άμεση παύση των ποι­νι­κών διώ­ξε­ων και των κα­τα­σχέ­σε­ων τρα­πε­ζι­κών λο­γα­ρια­σμών, της κύ­ριας κα­τοι­κί­ας, των μι­σθών, κλπ., καθώς και η έκ­δο­ση φο­ρο­λο­γι­κής ενη­με­ρό­τη­τας. 

(…) 

Με τα μέτρα αυτά, φι­λο­δο­ξού­με όχι μόνο να ανα­κου­φί­σου­με όσους υπο­φέ­ρουν και δια­μορ­φώ­νουν την ρα­χο­κο­κα­λιά της οι­κο­νο­μί­ας, αλλά και να επα­νεκ­κι­νή­σου­με την πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία απε­λευ­θε­ρώ­νο­ντάς της από τον βρα­χνά των φόρων και των προ­σαυ­ξή­σε­ων, που είναι τε­λεί­ως αντι­πα­ρα­γω­γι­κά καθώς δεν μπο­ρούν να ει­σπρα­χθούν. 

Το άμεσο εκτι­μώ­με­νο όφε­λος από την ρύθ­μι­ση των οφει­λών και την έναρ­ξη των πλη­ρω­μών των προ­κα­τα­βο­λών θα μας επι­τρέ­ψει να χρη­μα­το­δο­τή­σου­με δρά­σεις που είναι απα­ραί­τη­τες για την ελά­φρυν­ση και την δί­καιη κα­τα­νο­μή των βαρών. 

Εξ άλλου, στα πλαί­σια των μέ­τρων με στόχο την επα­νεκ­κί­νη­ση της οι­κο­νο­μί­ας, ανα­κοι­νώ­νου­με σή­με­ρα την άμεση κα­τάρ­γη­ση του νέου φόρου ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας.

2. Άμεση κα­τάρ­γη­ση του νέου φόρου ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας (ΕΝΦΙΑ) διότι είναι το σύμ­βο­λο της κοι­νω­νι­κής αδι­κί­ας που χα­ρα­κτη­ρί­ζει το σύ­νο­λο της οι­κο­νο­μι­κής πο­λι­τι­κής της κυ­βέρ­νη­σης Σα­μα­ρά. 

(…)

Ο ΕΝΦΙΑ, συ­νε­πώς, δεν μπο­ρεί να διορ­θω­θεί, δεν μπο­ρεί να βελ­τιω­θεί – μπο­ρεί μόνο να κα­ταρ­γη­θεί[53].

Στη θέση του:

 – Θα επι­βά­λου­με έναν κοι­νω­νι­κά δί­καιο φόρο επί της με­γά­λης ιδιο­κτη­σί­ας (ΦΜΑΠ) και δεν θα επι­βά­λου­με κα­νέ­ναν φόρο βάσει τεκ­μη­ρί­ων.

– Οι αξίες ακι­νή­των ως βάση φο­ρο­λό­γη­σης προ­σαρ­μό­ζο­νται άμεσα από 30 % σε 35 %.– Το πο­σο­στό του θα είναι προ­ο­δευ­τι­κό και το όριο απαλ­λα­γής θα είναι υψηλό. 

– Η κύρια κα­τοι­κία θα απαλ­λάσ­σε­ται, με εξαί­ρε­ση τις υπερ­πο­λυ­τε­λείς ιδιο­κτη­σί­ες. 

(…)

3. Απο­κα­τά­στα­ση του αφο­ρο­λό­γη­του ορίου στα 12.000 €/ετη­σί­ως[54] (…)

4. Θε­σμο­θε­τού­με μια “νέα Σει­σά­χθεια” (απαλ­λα­γή από χρέη)

 Θα εφαρ­μο­στεί στις επι­σφα­λείς απαι­τή­σεις (δη­λα­δή στα χρέη που είναι λη­ξι­πρό­θε­σμα εδώ και από τρεις μήνες ή πε­ρισ­σό­τε­ρο), που ονο­μά­ζο­νται και “κόκ­κι­να”, διότι η με­ρι­κή δια­γρα­φή τους απο­τε­λεί απα­ραί­τη­το όρο για την εξυ­γί­αν­ση των τρα­πε­ζι­κών χαρ­το­φυ­λα­κί­ων όσο και για την απο­κα­τά­στα­ση της νο­μι­σμα­τι­κής ρευ­στό­τη­τας και στην στή­ρι­ξη της ανά­πτυ­ξης και την επα­νεκ­κί­νη­ση της οι­κο­νο­μί­ας.

Η “νέα σει­σά­χθεια” θα εφαρ­μό­ζε­ται κατά πε­ρί­πτω­ση και θα συ­νί­στα­ται στην με­ρι­κή δια­γρα­φή των χρεών αν­θρώ­πων που βρί­σκο­νται κάτω από το όριο της φτώ­χειας. [55]

(…)

5. Δη­μιουρ­γία ενός δη­μό­σιου ορ­γα­νι­σμού δια­χεί­ρι­σης του ιδιω­τι­κού χρέ­ους. 

(…)

Βε­βαί­ως, πρώτα πρέ­πει να εμπο­δι­στεί η χρήση του ιδιω­τι­κού χρέ­ους ως μέσου κα­τά­σχε­σης 

της πε­ριου­σί­ας των πο­λι­τών και ως μέσου ελέγ­χου του ιδιω­τι­κού τομέα της οι­κο­νο­μί­ας. 

Στις επό­με­νες μέρες, ο Συ­ρι­ζα θα κα­τα­θέ­σει στην Βουλή μια νο­μο­θε­τι­κή τρο­πο­ποί­η­ση για αό­ρι­στη πα­ρά­τα­ση της ανα­στο­λής των πλει­στη­ρια­σμών πρώ­της κα­τοι­κί­ας της οποί­ας η αξία είναι μι­κρό­τε­ρη των 300.000 €. Θα κα­τα­θέ­σου­με επί­σης πρό­τα­ση νόμου για την απα­γό­ρευ­ση πώ­λη­σης ή με­τα­βί­βα­σης τί­τλων σε τρα­πε­ζι­κούς ορ­γα­νι­σμούς μη ανα­γνω­ρι­σμέ­νους ή σε επι­χει­ρή­σεις δια­χεί­ρι­σης δα­νεια­κών συμ­βά­σε­ων ή εγ­γυ­ή­σε­ων. 

Με δυο λόγια, τα διε­θνή γε­ρά­κια των distress funds να μην κερ­δο­σκο­πούν προ­χω­ρώ­ντας σε κα­τα­σχέ­σεις των σπι­τιών των πο­λι­τών[56].

Αγα­πη­τές φίλες και φίλοι, 

Το είχα πει πέρσι, εδώ, από το βήμα αυτό, και το επα­να­λαμ­βά­νω και πάλι φέτος: το κλει­δί της επα­νεκ­κί­νη­σης της οι­κο­νο­μί­ας είναι το χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κό σύ­στη­μα. 

Με τον Συ­ρι­ζα στην κυ­βέρ­νη­ση, ο δη­μό­σιος το­μέ­ας ανα­κτά τον έλεγ­χο του ελ­λη­νι­κού Τα­μεί­ου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας (ΕΤΧΣ – στα αγ­γλι­κά HFSF) και ασκεί όλα του τα δι­καιώ­μα­τα επί των ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­μέ­νων τρα­πε­ζών[57]. Αυτό ση­μαί­νει ότι ο δη­μό­σιος το­μέ­ας απο­φα­σί­ζει για την διοί­κη­σή τους. 

Ταυ­τό­χρο­να, εφαρ­μό­ζου­με στο­χευ­μέ­νες δρά­σεις δια­σφά­λι­σης της ρευ­στό­τη­τας στην πραγ­μα­τι­κή οι­κο­νο­μία. Με­τα­ξύ των δρά­σε­ων αυτών, η δη­μιουρ­γία μιας ανα­πτυ­ξια­κής τρά­πε­ζας και ει­δι­κών τρα­πε­ζών.

6. Δη­μιουρ­γία ανα­πτυ­ξια­κής τρά­πε­ζας και τρα­πε­ζών ει­δι­κού σκο­πού. Για μας, η νέα αρ­χι­τε­κτο­νι­κή του τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος θα πε­ρι­λαμ­βά­νει, πέρα από τις ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­μέ­νες συ­στη­μι­κές τρά­πε­ζες, νέες ει­δι­κού σκο­πού συ­νερ­γα­τι­κές τρά­πε­ζες και μια δη­μό­σια ανα­πτυ­ξια­κή τρά­πε­ζα.

 Γι­’αυ­τό θα δη­μιουρ­γή­σου­με μια ανα­πτυ­ξια­κή τρά­πε­ζα[58] και τρά­πε­ζες ει­δι­κού σκο­πού, για την χρη­μα­το­δό­τη­ση των μι­κρο­με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων και των αγρο­τών. Για να στη­ρί­ξου­με τις ανά­γκες σε ρευ­στό­τη­τα των δυ­να­μι­κών επαγ­γελ­μα­τι­κών ομά­δων που θα δώ­σουν ώθηση στην ανά­πτυ­ξη και την πα­ρα­γω­γι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση.

 7. Επα­να­φο­ρά του κα­τώ­τα­του μι­σθού στα 751 €

Αυ­ξά­νου­με τον κα­τώ­τα­το μισθό στα 751 € για όλους τους ερ­γα­ζό­με­νους, ανε­ξαρ­τή­τως ηλι­κί­ας.[59]

Το δικό μας οι­κο­νο­με­τρι­κό μο­ντέ­λο επι­βε­βαιώ­νει τα συ­μπε­ρά­σμα­τα του μο­ντέ­λου του Ιν­στι­τού­του Ερ­γα­σί­ας της ΓΣΕΕ (Γε­νι­κή Συ­νο­μο­σπον­δία Ερ­γα­ζο­μέ­νων Ελ­λά­δας): η επα­να­φο­ρά του κα­τώ­τα­του μι­σθού όχι μόνο δεν έχει δη­μο­σιο­νο­μι­κό κό­στος αλλά θα έχει από μόνη της και ανα­πτυ­ξια­κό απο­τέ­λε­σμα.

 (…)

Αγα­πη­τοί φίλοι,

Ο τρί­τος πυ­λώ­νας του Εθνι­κού Σχε­δί­ου Ανα­συ­γκρό­τη­σης που σή­με­ρα σας πα­ρου­σιά­ζου­με έχει να κάνει με το νέο με­γά­λο εθνι­κό μας στόχο: να απο­κα­τα­στή­σου­με την ερ­γα­σία στην πα­τρί­δα μας και να ξα­να­δώ­σου­με ελ­πί­δα και προ­ο­πτι­κή στους νέους αν­θρώ­πους που μα­ζι­κά εγκα­τα­λεί­πουν τη χώρα να μεί­νουν εδώ, να ση­κώ­σου­με μαζί στις γερές πλά­τες μας το άχθος της ανοι­κο­δό­μη­σης της πα­τρί­δας μας.

 Γ. Σχέ­διο ανά­κτη­σης της ερ­γα­σί­ας

1. Απο­κα­τά­στα­ση της ερ­γα­τι­κής νο­μο­θε­σί­ας

Επα­να­φέ­ρου­με άμεσα μαζί με τον κα­τώ­τα­το μισθό το πλαί­σιο θε­σμι­κής προ­στα­σί­ας των ερ­γα­σια­κών δι­καιω­μά­των που κα­τάρ­γη­σαν οι μνη­μο­νια­κές κυ­βερ­νή­σεις. Οι συλ­λο­γι­κές συμ­βά­σεις απο­κα­θί­στα­νται καθώς και ο θε­σμός της με­τε­νέρ­γειας (πα­ρά­τα­ση των ωφε­λη­μά­των που απο­κτή­θη­καν βάσει πα­λιάς συλ­λο­γι­κής σύμ­βα­σης ή συμ­φω­νί­ας).[60]

(…)

Οι με­ταρ­ρυθ­μί­σεις σχε­τι­κά με τις συλ­λο­γι­κές και κα­τα­χρη­στι­κές απο­λύ­σεις, οι συμ­βά­σεις «ενοι­κί­α­σης ερ­γα­ζο­μέ­νων» κα­ταρ­γού­νται.

2. Πρό­γραμ­μα δη­μιουρ­γί­ας 300.000 νέων θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας σε δη­μό­σιο, ιδιω­τι­κό τομέα και κοι­νω­νι­κή οι­κο­νο­μία.[61]

(…)

3. Διευ­ρύ­νου­με τον αριθ­μό των δι­καιού­χων του επι­δό­μα­τος ανερ­γί­ας (…)

Δ. Πα­ρεμ­βά­σεις για την θε­σμι­κή και δη­μο­κρα­τι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση του κρά­τους (…)Αυ­ξά­νου­με προ­ο­δευ­τι­κά του πό­ρους της αυ­το­διοί­κη­σης ώστε να απο­κτή­σει ενερ­γό ρόλο στην πα­ρα­γω­γι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση της χώρας.

 Έτσι, θα μπο­ρούν να ωφε­λού­νται όχι μόνο δα­νει­σμού με χα­μη­λό επι­τό­κιο αλλά και της έκ­δο­σης από την μελ­λο­ντι­κή ανα­πτυ­ξια­κή τρά­πε­ζα ομο­λό­γων για την χρη­μα­το­δό­τη­ση των πα­ρεμ­βά­σε­ών τους.[62]

β) Ενι­σχύ­ου­με του θε­σμούς της αντι­προ­σω­πευ­τι­κής δη­μο­κρα­τί­ας και ει­σά­γου­με νέες θε­σμι­κές εφαρ­μο­γές άμε­σης δη­μο­κρα­τί­ας στην λει­τουρ­γία του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος, όπως η λαϊκή νο­μο­θε­τι­κή πρω­το­βου­λία, η λαϊκή αρ­νη­σι­κυ­ρία (βέτο) και τα δη­μο­ψη­φί­σμα­τα με πρω­το­βου­λία πο­λι­τών.

Εν­δυ­να­μώ­νου­με το Κοι­νο­βού­λιο, ως νο­μο­θε­τι­κό και ελεγ­κτι­κό θεσμό[63] της εκτε­λε­στι­κής εξου­σί­ας, πε­ρι­στέλ­λου­με δρα­στι­κά την βου­λευ­τι­κή ασυ­λία και κα­ταρ­γού­με το ιδιό­τυ­πο νο­μι­κό κα­θε­στώς για την ποι­νι­κή ευ­θύ­νη των υπουρ­γών που θε­σπί­ζει μια «φαύλη από­κλι­ση από τις αρχές της δη­μο­κρα­τι­κής κοι­νω­νί­ας».

γ) Επα­να­χα­ράσ­σου­με τον χάρτη λει­τουρ­γία των μέσων μα­ζι­κής ενη­μέ­ρω­σης στην Ελ­λά­δα, ξα­να­σχε­διά­ζο­ντας το ρα­διο­τη­λε­ο­πτι­κό τοπίο σύμ­φω­να με τις νο­μι­κές απαι­τή­σεις και αυ­ξη­μέ­νη επί­βλε­ψη της δια­φά­νειάς τους.

 Ενι­σχύ­ου­με τα πε­ρι­φε­ρεια­κά μέσα ενη­μέ­ρω­σης 

Δη­μιουρ­γού­με μια πραγ­μα­τι­κά δη­μό­σια τη­λε­ό­ρα­ση, δη­μο­κρα­τι­κή, πο­λυ­φω­νι­κή και με υψηλή ποιό­τη­τα προ­γράμ­μα­τος, με την επα­να­σύ­στα­ση της ΕΡΤ από μη­δε­νι­κή βάση.[64]

Αγα­πη­τοί φίλοι, Εμείς δεν υπο­σχό­μα­στε. Δε­σμευό­μα­στε.

[…] Έχου­με ήδη εκ­πο­νή­σει σχέ­διο δρά­σης με εξά­μη­νο ορί­ζο­ντα υλο­ποί­η­σης κατά της γάγ­γραι­νας αυτής, το οποίο προ­βλέ­πει:

 Κα­ταρ­χάς, την εντα­τι­κο­ποί­η­ση και επί­σπευ­ση των ελέγ­χων στις εν­δο-ομι­λι­κές συ­ναλ­λα­γές, στις «λί­στες Λα­γκάρντ», Λι­χτεν­στάιν, εμ­βα­σμά­των offshore εται­ρειών και ακι­νή­των εξω­τε­ρι­κού. 

Για τον σκοπό αυτόν συ­γκρο­τεί­ται ει­δι­κή υπη­ρε­σία που απο­τε­λεί­ται από ει­δι­κούς με την κα­τάλ­λη­λη τε­χνο­λο­γι­κή υπο­στή­ρι­ξη, μετά την προ­κλη­τι­κή και αι­νιγ­μα­τι­κή αδρά­νεια της ση­με­ρι­νής κυ­βέρ­νη­σης.[65]

Οι εκτι­μή­σεις σχε­τι­κά με τα έσοδα από την πά­τα­ξη της φο­ρο­δια­φυ­γής και του λα­θρε­μπο­ρί­ου έχουν ακου­στεί κατά και­ρούς πολύ φι­λό­δο­ξες. Εμείς, με­τριο­πα­θώς, υπο­λο­γί­ζου­με ότι το σχέ­διο δρά­σης μας θα απο­φέ­ρει του­λά­χι­στον τρία δις τον πρώτο χρόνο στα δη­μό­σια τα­μεία. 

Σε ό,τι αφορά το κό­στος του κε­φα­λαί­ου έναρ­ξης του δη­μο­σί­ου, εν­διά­με­σου φορέα και το κό­στος εκ­κί­νη­σης της ίδρυ­σης τρα­πε­ζών ει­δι­κού σκο­πού, που συ­νο­λι­κά εκτι­μά­ται πως είναι της τάξης των 3 δις ευρώ, θα το χρη­μα­το­δο­τή­σου­με από το λε­γό­με­νο «μα­ξι­λά­ρι» των πε­ρί­που 11 δις του Τα­μεί­ου Χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής Στα­θε­ρό­τη­τας.[66]

[…] »

Τέλος πλαι­σί­ου Απο­σπά­σμα­τα από το πρό­γραμ­μα της Θεσ­σα­λο­νί­κης

 Ση­μειώ­σεις

[1] Ένα πα­ρά­δειγ­μα ψευ­δούς λόγου: Πιέρ Μο­σκο­βι­σί, ευ­ρω­παί­ος επί­τρο­πος, στις 20 Αυ­γού­στου 2018 στην France Inter: Η Ελ­λά­δα είναι τώρα ελεύ­θε­ρη,

https://​www.​franceinter.​fr/​emissions/​l-​invite-​de-​8h20-​le-​grand-​entretien/​l-​invite-​de-​8h20-​le-​grand-​entretien-​20-​aout-​2018

[2] Charles Wyplosz και Silvia Sgherri, The IMF’s Role in Greece in the Context of the 2010 Stand-By Arrangement, IEO background paper, February 2016. Βλ. επί­σης Éric Toussaint, "Grèce : Les banques sont à l’origine de la crise", (Ελ­λά­δα: Οι τρά­πε­ζες προ­κά­λε­σαν την κρίση, στην ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα: www.​contra-​xreos.​gr/​arthra/​1162-​2017-​01-​17-​08-​37-​41.​html) δη­μο­σιεύ­τη­κε στις 23 Δε­κεμ­βρί­ου 2016, http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​Les-​banques-​sont-​a-​l-​origine

[3] Η Hypo Real Estate (Γερ­μα­νία) Δια­σώ­θη­κε από την πτώ­χευ­ση από την γερ­μα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση το 2007 και εθνι­κο­ποι­ή­θη­κε πλή­ρως το 2008, με με­γά­λες δα­πά­νες εις βάρος του γερ­μα­νού φο­ρο­λο­γού­με­νου.

[4] Η Commerzbank δια­σώ­θη­κε από την κα­τα­στρο­φή το 2008 και, κα­τό­πιν τού­του, το γερ­μα­νι­κό Δη­μό­σιο απέ­κτη­σε 25 % του κε­φα­λαί­ου. Η Commerzbank είναι η δεύ­τε­ρη γερ­μα­νι­κή τρά­πε­ζα, μετά την Deutsche Bank.

[5] Η RBS εθνι­κο­ποι­ή­θη­κε από την βρε­τα­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση το 2008, με με­γά­λες δα­πά­νες εις βάρος του βρε­τα­νού φο­ρο­λο­γού­με­νου.

[6] Η Dexia δια­σώ­θη­κε πολ­λές φορές από τις κυ­βερ­νή­σεις του Βελ­γί­ου, της Γαλ­λί­ας και του Λου­ξεμ­βούρ­γου το 2008, το 2011, πριν απο­τε­λέ­σει αντι­κεί­με­νο σχε­δί­ου διά­λυ­σης το 2012, με ση­μα­ντι­κό κό­στος για τις αρχές και τους φο­ρο­λο­γού­με­νους.

[7] Πηγή: Γιά­νης Βα­ρου­φά­κης, Et les faibles subissent ce qu'ils doivent ? Comment l'Europe de l'austérité menace la stabilité du monde, (Και οι ανί­σχυ­ροι θα υπο­στούν αυτό που χρω­στούν; Πώς η Ευ­ρώ­πη της λι­τό­τη­τας απει­λεί την στα­θε­ρό­τη­τα του κό­σμου), Εκ­δό­σεις Les Liens qui Libèrent, Πα­ρί­σι 2016, σελ. 216-218. 

http://​www.​edi​tion​sles​lien​squi​libe​rent.​fr/​livre-​Et_​les_​faibles_​subissent_​ce_​qu_​ils_​doivent__-​979​1020​9036​86-​1-​1-​0-​1.​html Τα απο­σπά­σμα­τα του βι­βλί­ου δη­μο­σιεύ­ο­νται με την ευ­γε­νι­κή εξου­σιο­δό­τη­ση των εκ­δό­σε­ων Les Liens qui Libèrent.

[8] Σχε­τι­κά με το πο­σο­στό επί τοις % των NPL (Non Performing Loans, δη­λα­δή, τα λη­ξι­πρό­θε­σμα ή «κόκ­κι­να» δά­νεια) ως προς τις συ­νο­λι­κές πι­στώ­σεις των τρα­πε­ζών της ευ­ρω­ζώ­νης, εκ των οποί­ων η Ελ­λά­δα, το 2016-2017, βλ.: Communication from the Commission: Second progress report on the reduction of non-performing loans in Europe - 180314-communication-non-performing-loans_en.pdf http://​ec.​europa.​eu/​finance/​docs/​policy/​180314-​com​muni​cati​on-​non-​performing-​loans_​en.​pdf Σχε­τι­κά με την εξέ­λι­ξη με­τα­ξύ 2009 και 2015, βλ. γρά­φη­μα 9 του άρ­θρου μου: http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​Les-​banques-​sont-​a-​l-​origine (στην ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα: www.​contra-​xreos.​gr/​arthra/​1162-​2017-​01-​17-​08-​37-​41.​html)

[9] Την εποχή εκεί­νη, οι δρα­στη­ριό­τη­τες των με­γά­λων γαλ­λι­κών, γερ­μα­νι­κών, ολ­λαν­δι­κών, βελ­γι­κών, κλπ., τρα­πε­ζών ήταν στενά συν­δε­δε­μέ­νες με τις χρη­μα­το­πι­στω­τι­κές αγο­ρές των ΗΠΑ και με τις με­γα­λύ­τε­ρες τρά­πε­ζες των ΗΠΑ και του Ηνω­μέ­νου Βα­σι­λεί­ου. Επί­σης, και αυτό συν­δέ­ε­ται, είχαν πρό­σβα­ση σε ση­μα­ντι­κή πι­στω­τι­κή γραμ­μή που προ­σέ­φε­ρε η Federal Reserve των ΗΠΑ, εξ ου και το εν­δια­φέ­ρον που επέ­δει­ξε η κυ­βέρ­νη­ση του Μπα­ράκ Ομπά­μα για την ελ­λη­νι­κή και την ιρ­λαν­δι­κή κρίση και, γε­νι­κό­τε­ρη, την τρα­πε­ζι­κή κρίση στην Ευ­ρώ­πη.

[10] Το ευ­ρω­σύ­στη­μα ή Ευ­ρω­παϊ­κό Σύ­στη­μα Κε­ντρι­κών Τρα­πε­ζών (ΕΣΚΤ) διοι­κεί­ται από τα όρ­γα­να λήψης απο­φά­σε­ων της Ευ­ρω­παϊ­κής Κε­ντρι­κής Τρά­πε­ζας (ΕΚΤ) Για να πε­τύ­χουν τους στό­χους του ΕΣΚΤ και να εκ­πλη­ρώ­σουν τις απο­στο­λές τους, η ΕΚΤ και οι εθνι­κές κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες μπο­ρούν: - να πα­ρεμ­βαί­νουν στις αγο­ρές κε­φα­λαί­ων, αγο­ρά­ζο­ντας και πω­λώ­ντας είτε με ορι­στι­κές πρά­ξεις (άμε­σης και προ­θε­σμια­κής εκτε­λέ­σε­ως) είτε με σύμ­φω­νο επα­να­γο­ράς, είτε δα­νεί­ζο­ντας και δα­νει­ζό­με­νες απαι­τή­σεις και δια­πραγ­μα­τεύ­σι­μους τί­τλους, εκ­φρα­σμέ­νους σε ευρώ ή άλλα νο­μί­σμα­τα, καθώς και πο­λύ­τι­μα μέ­ταλ­λα, - να διε­νερ­γούν πι­στο­δο­τι­κές και πι­στο­λη­πτι­κές πρά­ξεις με πι­στω­τι­κά ιδρύ­μα­τα και άλ­λους φο­ρείς της αγο­ράς, με επαρ­κή ασφά­λεια προ­κει­μέ­νου για δά­νεια.

 Απα­γο­ρεύ­ο­νται οι υπε­ρα­να­λή­ψεις ή οποιου­δή­πο­τε άλλου εί­δους πι­στω­τι­κές διευ­κο­λύν­σεις από την ΕΚΤ ή από τις εθνι­κές κε­ντρι­κές τρά­πε­ζες υπέρ θε­σμι­κών και λοι­πών ορ­γά­νων ή ορ­γα­νι­σμών της Ένω­σης, κε­ντρι­κών διοι­κή­σε­ων, πε­ρι­φε­ρεια­κών, το­πι­κών ή άλλων δη­μό­σιων αρχών, άλλων ορ­γα­νι­σμών δη­μο­σί­ου δι­καί­ου ή δη­μό­σιων επι­χει­ρή­σε­ων των κρα­τών μελών – απα­γο­ρεύ­ε­ται επί­σης να αγο­ρά­ζουν απευ­θεί­ας χρε­ό­γρα­φα από τους ορ­γα­νι­σμούς ή φο­ρείς αυ­τούς η ΕΚΤ ή εθνι­κές τρά­πε­ζες. Όμως, από το 2010-2011, μέσω δια­φό­ρων προ­γραμ­μά­των, η ΕΚΤ αγο­ρά­ζει μα­ζι­κά τί­τλους δη­μό­σιου χρέ­ους από τις ιδιω­τι­κές τρά­πε­ζες, γε­γο­νός που βο­λεύ­ει ιδιαί­τε­ρα τις τε­λευ­ταί­ες. Από το 2015, στα πλαί­σια του quantitative easing («πο­σο­τι­κή χα­λά­ρω­ση»), η ΕΚΤ αύ­ξη­σε κι άλλο τις αγο­ρές δη­μό­σιων χρεών από τις τρά­πε­ζες.

[11] Renaud Vivien, Eva Joly, "En Islande, les responsables du naufrage bancaire n'ont pas pu acheter leur procès" («Στην Ισλαν­δία, οι υπεύ­θυ­νοι του τρα­πε­ζι­κού ναυα­γί­ου δεν μπό­ρε­σαν να εξα­γο­ρά­σουν την δίκη τους»), δη­μο­σιεύ­θη­κε στις 20 Φε­βρουα­ρί­ου 2016, http://​www.​cadtm.​org/​En-​Islande-​les...

[12] Mayes, D. (2009). Banking crisis resolution policy - different country experiences. Central Bank of Norway. (Πο­λι­τι­κή επί­λυ­σης της τρα­πε­ζι­κής κρί­σης – διά­φο­ρες εμπει­ρί­ες κρα­τών. Κε­ντρι­κή Τρά­πε­ζα της Νορ­βη­γί­ας)

[13] Le Monde + AFP, « En Grèce, l’ancien chef des statistiques est condamné pour « manquement au devoir » » (Στην Ελ­λά­δα, ο πρώην αρ­χη­γός των στα­τι­στι­κών κα­τα­δι­κά­στη­κε για «πα­ρά­βα­ση κα­θή­κο­ντος») https://​www.​lemonde.​fr/​europe/​article/​2017/​08/​01/​grece-​la-​justice-​condamne-​l-​ancien-​chef-​des-​sta​tist​ique​s_​5167573_​3214.​html

[14] Constantin Kaimakis, « Grèce : le procès Georgiou ou l’affaire de la falsification des statistiques grecques pour justifier l’intervention de la Troïka » (Ελ­λά­δα: η δίκη Γε­ωρ­γί­ου ή η υπό­θε­ση πα­ρα­ποί­η­σης των ελ­λη­νι­κών στα­τι­στι­κών με σκοπό την αι­τιο­λό­γη­ση της επέμ­βα­σης της τρόι­κας), http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​le-​proces-​Georgiou-​ou-​l-​affaire-​de-​la-​fal​sifi​cati​on-​des-​statistiques

[15] Βλ. πα­ρα­πά­νω.

[16] ΕΚΤ (2010). Decision of the European Central Bank of 14 may 2010 establishing a SMP (ECB/2010/5). Στο δια­δί­κτυο: https://​goo.​gl/​tX9l4Y, προ­σπε­λά­στη­κε στις 12 Ιου­νί­ου 2015.

[17] Christoph Trebesch and Jeromin Zettelmeyer, « ECB Interventions in Distressed Sovereign Debt Markets: The Case of Greek Bonds », Working Paper 18-1- wp18-1.pdf, January 2018, https://​piie.​com/​system/​files/​documents/​wp18-​1.​pdf προ­σπε­λά­στη­κε στις 18 Αυ­γού­στου 2018

[18] Έτσι, πέντε χρό­νια αρ­γό­τε­ρα, στις 4 Φε­βρουα­ρί­ου 2015, για να τρο­μά­ξει την κυ­βέρ­νη­ση του Αλέξη Τσί­πρα που είχε μια μόλις εβδο­μά­δας ζωή, η ΕΚΤ έκλει­σε την πι­στω­τι­κή της γραμ­μή προς τις ελ­λη­νι­κές τρά­πε­ζες, ανα­γκά­ζο­ντας τις αρχές της Αθή­νας να κα­τα­φύ­γουν στην Emergency Liquidity Assistance https://​www.​ecb.​europa.​eu/​mopo/​ela/​html/​index.​en.​html http://​www.​economist.​com/​blogs/​economist-​explains/​2015/​02/​economist-​explains-​5 https://​www.​ecb.​europa.​eu/​pub/​pdf/​other/​201402_​ela​proc​edur​es.​fr.​pdf?​8ae​e78f​f377​43ed​39b8​5152​48a7​889e​b

Βλ. «Από τις 4 Φε­βρουα­ρί­ου, η ΕΚΤ βγά­ζει το βαρύ πυ­ρο­βο­λι­κό κατά της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης» in Éric Toussaint, « Εξ αρχής, Βα­ρου­φά­κης και Τσί­πρας εφαρ­μό­ζουν έναν προ­σα­να­το­λι­σμό προ­ο­ρι­σμέ­νο να απο­τύ­χει» http://​www.​cadtm.​org/​Des-​le-​debut-​Varoufakis-​Tsipras , Βλ. επί­σης, Βα­ρου­φά­κης και Τσί­πρας προς την κα­τα­στρο­φι­κή συμ­φω­νία με το Eurogroup της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου 2015, http://​www.​cadtm.​org/​Varoufakis-​Tsipras-​vers-​l-​accord

[19] Υπεν­θυ­μί­ζε­ται πως, σύμ­φω­να με τους ισχύ­ο­ντες σε θέ­μα­τα τρα­πε­ζι­κών ρυθ­μί­σε­ων κα­νό­νες, στα πλαί­σια των συμ­φω­νιών της Βα­σι­λεί­ας, οι τρά­πε­ζες έχουν κάθε συμ­φέ­ρον να αγο­ρά­ζουν τί­τλους δη­μο­σί­ου χρέ­ους διότι επι­τρέ­πουν να φθά­σουν πολύ γρη­γο­ρό­τε­ρα την απαι­τού­με­νη ανα­λο­γία ίδια κε­φά­λαια/ενερ­γη­τι­κό. Για λε­πτο­με­ρή εξή­γη­ση, βλ.: Eric Toussaint, Bancocratie (Τρα­πε­ζο­κρα­τία), Aden, 2014, κε­φά­λαια 8, 9 και 12. Βλ. επί­σης: Éric Toussaint, « Les banques bluffent en toute légalité » (Οι τρά­πε­ζες μπλο­φά­ρουν εν πλήρη νο­μι­μό­τη­τα), δη­μο­σιεύ­τη­κε στις 19 Ιου­νί­ου 2013, http://​www.​cadtm.​org/​Les-​banques-​bl... Σχε­τι­κά με την ελ­λη­νι­κή πε­ρί­πτω­ση, βλ.: Βλ. Éric Toussaint, "Grèce : Les banques sont à l’origine de la crise" http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​Les-​banques-​sont-​a-​l-​origine, (Ελ­λά­δα: Οι τρά­πε­ζες προ­κά­λε­σαν την κρίση, στην ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα: http://​www.​contra-​xreos.​gr/​arthra/​1162-​2017-​01-​17-​08-​37-​41.​html) δη­μο­σιεύ­τη­κε στις 23 Δε­κεμ­βρί­ου 2016

[20] FESF Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή (2010). European Financial Stability Facility Act 20. Στο δια­δί­κτυο: http://​www.​iri​shst​atut​eboo​k.​ie/​2010/​en/​act/​pub/​0016/​print.​html , προ­σπε­λά­στη­κε στις 12 Ιου­νί­ου 2015.

[21] Τα δά­νεια του EFSF χρη­μα­το­δο­τού­νται από εκ­δό­σεις ομο­λό­γων με την εγ­γύ­η­ση των Κρα­τών μελών της ευ­ρω­ζώ­νης. Οι εγ­γυ­ή­σεις αυτές πέ­ρα­σαν από τα 440 δις ευρώ το 2010 στα 779,78 δις ευρώ το 2011. Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή (2011). Euro Area Loan Facility (Amendment of june 2011). Στο δια­δί­κτυο: http://​www.​iri​shst​atut​eboo​k.​ie/​2011/​en/​act/​pub/​0025/​print.​html#​sec2, προ­σπε­λά­στη­κε στις 12 Ιου­νί­ου 2015.

[22] Βλ. Patrick Saurin, “La « Crise grecque » une crise provoquée par les banques” (‘Η «Ελ­λη­νι­κή κρίση», μια κρίση που προ­κά­λε­σαν οι τρά­πε­ζε­ς’), http://​www.​cadtm.​org/​La-​Crise-​grecque-​une-​crise

[23] Για πε­ρισ­σό­τε­ρες πλη­ρο­φο­ρί­ες σχε­τι­κά με τον έλεγ­χο του χρέ­ους του Ιση­με­ρι­νού, βλ. ει­δι­κό­τε­ρα το βί­ντεο της συ­νέ­ντευ­ξης του Éric Toussaint, ένα από­σπα­σμα από το ντο­κι­μα­ντέρ Debtocracy, και το επό­με­νο άρθρο

[24] Εκεί­νη την εποχή, η Κρι­στίν Λα­γκάρντ ήταν ακόμη υπουρ­γός οι­κο­νο­μι­κών της κυ­βέρ­νη­σης του Νι­κο­λά Σαρ­κο­ζύ. Ο γάλ­λος «σο­σια­λι­στής» Ντο­μι­νίκ Στρως-Καν ήταν ο γε­νι­κός διευ­θυ­ντής του ΔΝΤ.

[25] Reuters. (2015). Greek bank bailout fund CEO asked to resign -government official. Προ­σπε­λά­στη­κε την 1η Φε­βρουα­ρί­ου 2016 στη διεύ­θυν­ση: http://​uk.​reuters.​com/​article/​uk-​eurozone-​greece-​hfsf-​idU​KKBN​0NS2​CM20​1505​07

[26] ThePressProject. (2014). Head of Greek bank rescue fund to face charges over crony loans in Hellenic Postbank scandal - UPDATE. Προ­σπε­λά­στη­κε την 1η Φε­βρουα­ρί­ου 2016 στη διεύ­θυν­ση: http://​www.​the​pres​spro​ject.​net/​article/​54294/​Head-​of-​Greek-​bank-​rescue-​fund-​to-​face-​charges-​over-​crony-​loans-​in-​Hellenic-​Postbank-​scandal

[27] Ibid.

[28] Βλ. μια κρι­τι­κή που έγινε τον Οκτώ­βριο του 2011 σχε­τι­κά με το υπό επε­ξερ­γα­σία σχέ­διο ανα­διάρ­θρω­σης: Olivier Berruyer, L'enfumage de la "décote volontaire de 50 %" de la dette grecque (Η απάτη του «εθε­λο­ντι­κού κου­ρέ­μα­τος 50%» του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους), https://​www.​les-​crises.​fr/​enfumage-​decote/ . Βλ. επί­σης την κρι­τι­κή του ίδιου συγ­γρα­φέα τον Μάρτη του 2012: Bilan final du plan “d’aide” à la Grèce (et surtout aux banques…) (Τε­λι­κός απο­λο­γι­σμός του σχε­δί­ου «διά­σω­σης» της Ελ­λά­δας (και, προ­πά­ντων, των τρα­πε­ζών…), https://​www.​les-​crises.​fr/​retour-​sur-​le-​plan-​grec/

[29] Βλ. http://​www.​cadtm.​org/​Rapport-​pre​limi​nair​e-​de-​la (http://​gre​ekde​bttr​uthc​ommi​ssio​n.​org/​assets/​porisma1.​pdf) σελ. 20

[30] Σχε­τι­κά με την κα­τά­στα­ση ανά­γκης που εγ­γρά­φε­ται στην Συν­θή­κη της Βιέν­νης του 1969 για το δί­καιο των Συμ­βά­σε­ων, βλ. Cécile Lamarque και Renaud Vivien, « Quelques fondements juridiques pour suspendre le paiement des dettes publiques (Με­ρι­κές νο­μι­κές βά­σεις για την ανα­στο­λή της πλη­ρω­μής των δη­μό­σιων χρεών)»: http://​www.​cadtm.​org/​Quelques-​fondements-​juridiques

[31] Κα­νο­νι­σμός (ΕΕ) αρ. 472/2013 του Ευ­ρω­παϊ­κού Κοι­νο­βου­λί­ου και του Συμ­βου­λί­ου της 21ης Μαΐου 2013 για την ενί­σχυ­ση της οι­κο­νο­μι­κής και δη­μο­σιο­νο­μι­κής επο­πτεί­ας των κρα­τών μελών στη ζώνη του ευρώ τα οποία αντι­με­τω­πί­ζουν ή απει­λού­νται με σο­βα­ρές δυ­σκο­λί­ες ανα­φο­ρι­κά με την χρη­μα­το­οι­κο­νο­μι­κή τους στα­θε­ρό­τη­τα http://​eur-​lex.​europa.​eu/​legal-​content/​EL/​TXT/?​uri=CELEX:​32013R0472

[32] Ανέ­πτυ­ξα τις προ­τά­σεις αυτές το 2015 και επα­νήλ­θα στο θέμα σε πολλά άρθρα που ακο­λού­θη­σαν, εκ των οποί­ων το: http://​www.​cadtm.​org/​Des-​le-​debut-​Varoufakis-​Tsipras (στην ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα, εδώ: http://​www.​contra-​xreos.​gr/​arthra/​1285-​varoufakis-​5.​html) 

Ση­μειω­τέ­ον ότι ο Κώ­στας Λα­πα­βί­τσας, βου­λευ­τής Συ­ρι­ζα το 2015, πα­ρου­σί­α­σε με τον Heiner Flassbeck ένα σχέ­διο εναλ­λα­κτι­κό ως προς τον προ­σα­να­το­λι­σμό που υιο­θέ­τη­σε ο Αλέ­ξης Τσί­πρας. Η αρι­στε­ρή πτέ­ρυ­γα του Συ­ρι­ζα, που συμ­με­τεί­χε στην κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα, είχε υιο­θε­τή­σει το σχέ­διο αυτό και προ­σπά­θη­σε, ανε­πι­τυ­χώς, να πεί­σει τον Τσί­πρα να αλ­λά­ξει κα­τεύ­θυν­ση την άνοι­ξη του 2015. 

Δια­βά­στε την πρό­τα­ση των Κ. Λα­πα­βί­τσα και H. Flassbeck στο βι­βλίο Euro, plan B

http://​www.​editions-​croquant.​org/​component/​mijoshop/​product/​346-​euro-​plan-​b (στην ελ­λη­νι­κή γλώσ­σα: Ευρώ, Σχέ­διο Β: http://​www.​toposbooks.​gr/​contents/​books_​details.​php?​nid=471) 

[33] Βλ. τις τε­λευ­ταί­ες συ­στά­σεις: Commission pour la vérité sur la dette grecque, Fondements juridiques de la suspension et de la répudiation de la dette souveraine grecque (Επι­τρο­πή αλή­θειας για το ελ­λη­νι­κό χρέος, Νο­μι­κές βά­σεις της ανα­στο­λής και απο­κή­ρυ­ξης του ελ­λη­νι­κού δη­μό­σιου χρέ­ους) , http://​www.​cadtm.​org/​Fondements-​juridiques-​de-​la

 

Βλ. επί­σης: Πα­ρέμ­βα­ση του Éric Toussaint κατά την πα­ρου­σί­α­ση της προ­κα­ταρ­κτι­κής έκ­θε­σης της Επι­τρο­πής αλή­θειας http://​www.​cadtm.​org/​Int​erve​ntio​n-​d-​Eric-​Toussaint-​a-​la

[33] Βλ. τις τε­λευ­ταί­ες συ­στά­σεις: Commission pour la vérité sur la dette grecque, Fondements juridiques de la suspension et de la répudiation de la dette souveraine grecque (Επι­τρο­πή αλή­θειας για το ελ­λη­νι­κό χρέος, Νο­μι­κές βά­σεις της ανα­στο­λής και απο­κή­ρυ­ξης του ελ­λη­νι­κού δη­μό­σιου χρέ­ους) , http://​www.​cadtm.​org/​Fondements-​juridiques-​de-​la

Βλ. επί­σης: Πα­ρέμ­βα­ση του Éric Toussaint κατά την πα­ρου­σί­α­ση της προ­κα­ταρ­κτι­κής έκ­θε­σης της Επι­τρο­πής αλή­θειας http://​www.​cadtm.​org/​Int​erve​ntio​n-​d-​Eric-​Toussaint-​a-​la

[34] Βλ.: Eric Toussaint, Une alternative est possible au plan négocié entre Alexis Tsipras et les créanciers à Bruxelles (Μια εναλ­λα­κτι­κή είναι εφι­κτή ως προς το σχέ­διο που δια­πραγ­μα­τεύ­ε­ται ο Αλέ­ξης Τσί­πρας και οι δα­νει­στές τιςς Βρυ­ξέλ­λες), http://​www.​cadtm.​org/​Une-​alternative-​est-​possible-​au

[35] Βλ. Marie-Laure Coulmin Koutsaftis, La Grèce sous tutelle jusqu'au remboursement des prêts (Η Ελ­λά­δα υπό επι­τρο­πεία ως την απο­πλη­ρω­μή των δα­νεί­ων), http://​www.​cadtm.​org/​La-​Grece-​sous-​tutelle-​jusqu-​au-​rem​bour​seme​nt-​des-​prets Βλ. επί­σης: Zoe Konstantopoulou, « Si vous aimez la Grèce, aidez-nous à nous débarrasser d’Alexis Tsipras et de son parti zombie » (Ζωή Κων­στα­ντο­πού­λου «Αν αγα­πά­τε την Ελ­λά­δα, βοη­θή­στε μας ν’α­παλ­λα­γού­με από τον Αλέξη Τσί­πρα και το κόμ­μα-ζό­μπι του»), http://​www.​cadtm.​org/​Si-​vous-​aimez-​la-​Grece-​aidez-​nous-​a-​nous-​debarrasser-​d-​Alexis-​Tsipras-​et-​de-​son

[36] Eric Toussaint, Marie Brette, « Grèce : une annonce de réduction de dette en trompe-l’œil » (Ελ­λά­δα: μια ανα­κοί­νω­ση απα­τη­λής μεί­ω­σης χρέ­ους), http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​une-​annonce-​de-​reduction-​de-​dette-​en-​trompe-​l-​oeil

[37] Τα ση­μεία έχουν υπο­γραμ­μι­στεί από τον Éric Toussaint

[38] Ο Βα­ρου­φά­κης δεν ήταν υπέρ του να προ­βά­λει το αί­τη­μα αυτό και πρό­τει­νε ανταλ­λα­γή χρεών (αλ­λά­ζο­ντας τις ημε­ρο­μη­νί­ες λήξης τους και μειώ­νο­ντας το επι­τό­κιο) χωρίς μεί­ω­ση της ονο­μα­στι­κής αξίας του όγκου του χρέ­ους.

[39] Κατά την Διά­σκε­ψη του Λον­δί­νου, στις 27 Φε­βρουα­ρί­ου 1953, η Ομο­σπον­δια­κή Δη­μο­κρα­τία της Γερ­μα­νί­ας πε­τύ­χαι­νε, με την σύμ­φω­νη γνώμη των εί­κο­σι ενός πι­στω­τών της (εκ των οποί­ων οι ΗΠΑ, Με­γά­λη Βρε­τα­νία, Γαλ­λία, Ιτα­λία, Ελ­βε­τία, Βέλ­γιο, Ελ­λά­δα, κλπ.) μια μεί­ω­ση κατά 62,6% του χρέ­ους της. Βλ.: Eric Toussaint, Η δια­γρα­φή του γερ­μα­νι­κού χρέ­ους το 1953, σε αντί­θε­ση με την με­τα­χεί­ρι­ση που επι­φυ­λάσ­σε­ται στον Τρίτο Κόσμο και στην Ελ­λά­δα (« L’annulation de la dette allemande en 1953 versus le traitement réservé au Tiers Monde et à la Grèce »), http://​www.​cadtm.​org/​L-​annulation-​de-​la-​dette-​allemande;

Παρά την συν­θη­κο­λό­γη­ση του Τσί­πρα, καμία μεί­ω­ση χρέ­ους δεν χο­ρη­γή­θη­κε στην Ελ­λά­δα.

[40] Αυτό σή­μαι­νε να μην πε­ρι­λη­φθούν οι δα­πά­νες αυτές στον υπο­λο­γι­σμό του ελ­λείμ­μα­τος. Πράγ­μα σε ευ­θεία αντί­θε­ση με τα πρό­τυ­πα που επι­βάλ­λει η Ευ­ρω­παϊ­κή Επι­τρο­πή.

[41] Η πρό­ε­δρος της Βου­λής είχε θε­σπί­σει Επι­τρο­πή αλλά η κυ­βέρ­νη­ση δεν άδρα­ξε τα απο­τε­λέ­σμα­τα για να τα κα­τα­στή­σει δια­κύ­βευ­μα προ­τε­ραιό­τη­τας στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις της με την Γερ­μα­νία.

[42] Η δέ­σμευ­ση αυτή δεν τη­ρή­θη­κε και η κυ­βέρ­νη­ση δέ­χτη­κε στις 20 Φε­βρουα­ρί­ου 2015 να πα­ρα­τεί­νει την διάρ­κεια εφαρ­μο­γής του μνη­μο­νί­ου επι­ζη­τώ­ντας την τρο­πο­ποί­η­ση ενός 30%, για να χρη­σι­μο­ποι­ή­σου­με τους όρους του Βα­ρου­φά­κη.

[43] Τα μόνα μέτρα που υιο­θε­τή­θη­καν πραγ­μα­τι­κά κατά τους πρώ­τους έξι μήνες της πρώ­της κυ­βέρ­νη­σης Συ­ρι­ζα ΑΝΕΛ ήταν οι 100 δό­σεις [http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​Troisieme-​memorandum-​Le] που επέ­τρε­παν στους φο­ρο­λο­γού­με­νους με χρέη προς το Δη­μό­σιο να ρυθ­μί­σουν την κα­τά­στα­σή τους και να απο­κτή­σουν φο­ρο­λο­γι­κή ενη­με­ρό­τη­τας, μόνη δυ­να­τό­τη­τα για να ανα­πτύ­ξεις οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα. Το μέτρο αυτό έγινε πιο ανί­σχυ­ρο από τον Αύ­γου­στο του 2015, με ένα ει­δι­κό άρθρο του 3ου μνη­μο­νί­ου.

[44] Η δω­ρε­άν πρό­σβα­ση στην ηλε­κτρι­κή ενέρ­γεια για τα πιο φτωχά νοι­κο­κυ­ριά δεν απο­τε­λεί ακόμη πραγ­μα­τι­κό­τη­τα στην Ελ­λά­δα. https://​www.​dei.​gr/​el/​oikiakoi-​pelates/​eualwtoi-​pelates-​kai-​koinwniko-​oikiako-​timologio/​plirofories-​gia-​to-​mitroo-​ton-​evaloton-​pelatvn

Τί­πο­τε δεν έγινε στον τομέα αυτόν το 2015, χρό­νος που κα­τα­λή­φθη­κε από τις «δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με τους πι­στω­τές». Έχο­ντας ανα­κοι­νω­θεί από τον Τσί­πρα τον Δε­κέμ­βρη του 2016, το «πα­ράλ­λη­λο πρό­γραμ­μα» έδωσε ένα επί­δο­μα κοι­νω­νι­κής αλ­λη­λεγ­γύ­ης, που θε­σπί­στη­κε τέλη 2016, δό­θη­κε τέλη του 2017 σε 280.000 νοι­κο­κυ­ριά, αντι­στοι­χώ­ντας σε 620.000 αν­θρώ­πους. https://​kea-​tech.​blogspot.​be/​2017/​10/​blog-​post_​26.​html

700.000 άν­θρω­ποι που ζουν σε συν­θή­κες ακραί­ας φτώ­χειας θα ωφε­λη­θούν το 2018, σε όλη την χώρα. Αυτό το μη­νιαίο επί­δο­μα κα­τα­βάλ­λε­ται υπό όρους που σχε­τί­ζο­νται με την ει­σο­δη­μα­τι­κή και πε­ριου­σια­κή κα­τά­στα­ση κάθε νοι­κο­κυ­ριού. Συ­νο­δεύ­ε­ται από πα­ρο­χές όπως την πρό­σβα­ση στα σχο­λι­κά γεύ­μα­τα, στην δω­ρε­άν ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κή πε­ρί­θαλ­ψη, σε δη­μο­τι­κές δομές κοι­νω­νι­κής στή­ρι­ξης (κοι­νω­νι­κά πα­ντο­πω­λεία, κλπ.) https://​www.​dik​aiol​ogit​ika.​gr/​eidhseis/​asfalish/​137366/​kea-​poioi-​dikaioyntai-​to-​koinoniko-​eisodima-​epidoma-​allileggyis-​ola-​ta-​kritiria. 35,6% του ελ­λη­νι­κού πλη­θυ­σμού, στο τέλος του 2017, ζει κάτω από το όριο της φτώ­χειας. 

[46] Η δω­ρε­άν πρό­σβα­ση στην ια­τρο­φαρ­μα­κευ­τι­κή πε­ρί­θαλ­ψη απο­τε­λεί πραγ­μα­τι­κό­τη­τα για τους έλ­λη­νες, είτε είναι ασφα­λι­σμέ­νοι είτε όχι, χωρίς διά­κρι­ση, καθώς και για τους αλ­λο­δα­πούς και τις κα­τη­γο­ρί­ες του πλη­θυ­σμού που αντι­με­τω­πί­ζουν δυ­σκο­λί­ες, από τον Μάη του 2016. Όμως, η υπο­βάθ­μι­ση του συ­στή­μα­τος υγεί­ας, που επι­βλή­θη­κε συ­στη­μα­τι­κά από το 1ο μνη­μό­νιο, συ­νε­χί­ζε­ται και προ­κα­λεί σο­βα­ρές ελ­λεί­ψεις σε φάρ­μα­κα, ση­μα­ντι­κούς χρό­νους ανα­μο­νής και συν­θή­κες εμ­φράγ­μα­τος στα νο­σο­κο­μεία, κλεί­σι­μο ολό­κλη­ρων τμη­μά­των στην επαρ­χία, ελ­λεί­ψει προ­σω­πι­κού και πι­στώ­σε­ων.

[47] Τί­πο­τε δεν έγινε σε αυτόν τον τομέα.

[48] Οι συ­ντά­ξεις ανα­προ­σαρ­μό­στη­καν με τον νόμο Κα­τρού­γκα­λου, το 2016, ξε­κι­νώ­ντας από τις επι­κου­ρι­κές συ­ντά­ξεις που πε­ριο­ρί­στη­καν με στόχο την εξοι­κο­νό­μη­ση 1% του ΑΕΠ ως το 2019. Καμία νέα επι­κου­ρι­κή σύ­ντα­ξη δεν χο­ρη­γή­θη­κε από τον Ια­νουά­ριο του 2015, ενώ ο νόμος αυτός προ­βλέ­πει την προ­ο­δευ­τι­κή κα­τάρ­γη­ση του ΕΚΑΣ στις πιο χα­μη­λές συ­ντά­ξεις, ως το 2020.

[49] Αντί­θε­τα, το 3ο μνη­μό­νιο χει­ρο­τε­ρεύ­ει την φο­ρο­λο­γία των μι­κρών και με­σαί­ων επι­χει­ρή­σε­ων, απαι­τώ­ντας 50% του ΦΠΑ (που έχει αυ­ξη­θεί στα 24%) επί του ανα­με­νό­με­νου τον επό­με­νο χρόνο τζί­ρου να κα­τα­βάλ­λε­ται προ­κα­τα­βο­λι­κά (τον Δε­κέμ­βρη, για τον επό­με­νο χρόνο).

[50] «Απαλ­λα­γή από το βάρος» ή δια­γρα­φή χρεών: μέτρο που έλαβε ο Σόλων, στην Αθήνα, τον 6ο π.Χ. αιώνα, σε όφε­λος των λαϊ­κών στρω­μά­των που πλήτ­το­νταν σο­βα­ρά από τα χρέη. Βλ. Δάφνη Κιού­ση – Ο Σόλων και η κρίση χρέ­ους στην αθη­ναϊ­κή πο­λι­τεία (Daphné Kioussis, « Solon et la crise d'endettement dans la cité athénienne », http://www.​cadtm.​org/​Solon-​et-​la-​crise-​d-​endettement )

[51] Ει­δι­κά οι αγρό­τες βρέ­θη­καν στην δίνη του 3ου μνη­μο­νί­ου που υπο­γρά­φτη­κε στις 13/07/2015: αύ­ξη­ση κατά 43% των κοι­νω­νι­κών ει­σφο­ρών στις συ­ντά­ξεις (από 7 σε 20%) και προ­κα­τα­βο­λή του 50% του φόρου επί των εκτι­μώ­με­νων κερ­δών του επό­με­νου έτους, κα­τάρ­γη­ση της απαλ­λα­γής φόρου στο ντί­ζελ, κα­τάρ­γη­ση μιας σει­ράς επι­δο­τή­σε­ων. 

[52] Ση­μειω­τέ­ον ότι με­τα­ξύ 2014 και Οκτώ­βρη 2017, δε­δο­μέ­νης της συ­νέ­χι­σης από την κυ­βέρ­νη­ση του Αλέξη Τσί­πρα των πο­λι­τι­κών που κα­τήγ­γει­λε το 2014, το ποσό των οφει­λών προς την εφο­ρία πέ­ρα­σε από 68 δις στα 100 δις €. Από τον Ια­νουά­ριο του 2017, οι κα­τα­σχέ­σεις ακι­νή­των από την Ανε­ξάρ­τη­τη Αρχή Δη­μο­σί­ων Εσό­δων που αντι­κα­θι­στά την εφο­ρία του Υπουρ­γεί­ου οι­κο­νο­μι­κών αφο­ρούν και τις κύ­ριες κα­τοι­κί­ες. http://​www.​cadtm.​org/​Grece-​Apres-​deux-​memoranda-​et-​au

Τον Αύ­γου­στο του 2017, το σύ­νο­λο των οφει­λών προς την εφο­ρία ανέρ­χο­νταν σε 95,65 δις ευρώ, εκ των οποί­ων 5,48 δις μόνο για το έτος 2017 και 3,8 εκα­τομ­μύ­ρια είναι οι χρε­ω­μέ­νοι φο­ρο­λο­γού­με­νοι. Με­τα­ξύ αυτών, 2,4 εκα­τομ­μύ­ρια φο­ρο­λο­γού­με­νοι, φυ­σι­κά και νο­μι­κά πρό­σω­πα, οφεί­λουν ποσά με­τα­ξύ 1 και 500 ευρώ που όμως δεν είναι σε θέση να κα­τα­βά­λουν, για ποσό συ­νο­λι­κό που ανέρ­χε­ται σε 340 εκα­τομ­μύ­ρια ευρώ.

[53] Ο ΕΝΦΙΑ δεν κα­ταρ­γή­θη­κε, τρο­πο­ποι­ή­θη­κε ελα­φρώς βάσει κρι­τη­ρί­ων σχε­τι­κών με την γε­ω­γρα­φι­κή θέση και την κα­τά­στα­ση του ακι­νή­του, για ποσά με­τα­ξύ 400 και 13.000 ευρώ ετη­σί­ως.

[54] Το αφο­ρο­λό­γη­το όριο, μετά από πολ­λές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις, ορί­στη­κε στα 8.600 ευρώ για ένα μόνο άτομο, στα 9.000 ευρώ ετη­σί­ως για ζευ­γά­ρι με δυο παι­διά. Η κα­τά­στα­ση θα χει­ρο­τε­ρεύ­σει καθώς, υπό την πίεση της τρόι­κας, η κυ­βέρ­νη­ση δε­σμεύ­τη­κε τον Ιού­νιο του 2017 να μειώ­σει το αφο­ρο­λό­γη­το στα 5.700 και 6.130, αντί­στοι­χα, από 01.01.2019.

http://​www.​naf​temp​orik​i.​gr/​finance/​story/​1285393/​simantikes-​apoleies-​sto-​eisodima-​apo-​ta-​nea-​aforologita-​oria

[55] Επρό­κει­το λοι­πόν περί δια­γρα­φής χρεών προς τις τρά­πε­ζες από ιδιώ­τες που ζουν κάτω από το όριο της φτώ­χειας.

[56] Η υπό­σχε­ση αυτή δεν τη­ρή­θη­κε. Βλ. Eric Toussaint «Ευ­η­με­ρώ­ντας από την εξα­θλί­ω­ση: τα «κο­ρά­κια» ή «τα­μεία γύπες» κερ­δο­σκο­πούν πάνω στα χρέη των ιδιω­τών» ttp://www.​cadtm.​org/​Les-​fonds-​vautours-​prosperent-​sur; Βλ. κων­στα­ντί­νος Καϊ­μά­κης, «Ελ­λά­δα, Το κί­νη­μα ¨Δεν πλη­ρώ­νω» (Le mouvement « Je ne paie pas » », ttp://www.​cadtm.​org/​Grece-​Le-​mouvement-​Je-​ne-​paie-​pas;) Όχι μόνο δεν τη­ρή­θη­κε η υπό­σχε­ση αυτή αλλά ο νόμος που προ­στά­τευε την κύρια κα­τοι­κία κατά των πλει­στη­ρια­σμών (μέσω δι­κα­στι­κής προ­σφυ­γής με ση­μα­ντι­κό κό­στος) δεν θα είναι προ­σβά­σι­μος από την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2019. Χει­ρό­τε­ρα ακόμη, για να αντι­με­τω­πί­σει την πολύ ενερ­γή αντί­δρα­ση των πο­λι­τών, οι πλει­στη­ρια­σμοί γί­νο­νται πλέον ηλε­κτρο­νι­κά και οι αντι­δρώ­ντες αντι­με­τω­πί­ζουν ποι­νές φυ­λά­κι­σης από τρεις ως έξι μήνες.

Τέλος, τα κόκ­κι­να δά­νεια της Eurobank με­τα­βι­βά­στη­καν τον Ιού­λιο του 2017 σε κε­φά­λαιο «κο­ρά­κι» από την Σου­η­δία, το Intrum Justitia AB (Intrum) στο 3 % της αξίας τους, για ποσό 1,5 δις ευρώ.

http://​www.​iskra.​gr/αί­σχος-η-eurobank-αντί-των-δα­νειο­λη­πτών-πουλ/

[57] Ο Βα­ρου­φά­κης ήταν αντί­θε­τος με το μέτρο αυτό, αφού ήταν υπέρ της με­τα­βί­βα­σης των ελ­λη­νι­κών τρα­πε­ζών στους ευ­ρω­παί­ους πι­στω­τές. Από την πλευ­ρά της, η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα δεν έλαβε κα­νέ­να μέτρο ώστε το ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο να ασκή­σει όλα του τα δι­καιώ­μα­τα επί των ανα­κε­φα­λαιο­ποι­η­μέ­νων τρα­πε­ζών. Πε­ραι­τέ­ρω, άφησε το Ελ­λη­νι­κό τα­μείο χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας στα χέρια των συμ­μά­χων των ιδιω­τών τρα­πε­ζι­τών και των ευ­ρω­παί­ων ηγε­τών.

[58] Η τρά­πε­ζα αυτή δεν δη­μιουρ­γή­θη­κε. Ο Βα­ρου­φά­κης που το είχε ανα­γά­γει σε μια από τις έξι προ­τε­ραιό­τη­τές του, δέ­χτη­κε στην συμ­φω­νία του Φε­βρουα­ρί­ου του 2015 με το Eurogroup να μην ανα­φέ­ρε­ται η δη­μιουρ­γία αυτής της δη­μό­σιας τρά­πε­ζας ανά­πτυ­ξης. Γ. Βα­ρου­φά­κη, Conversations entre adultes. Dans les coulisses secrètes de l'Europe, (Συ­ζη­τή­σεις με­τα­ξύ ενη­λί­κων. Στα μυ­στι­κά πα­ρα­σκή­νια της Ευ­ρώ­πης. Γαλ­λι­κή έκ­δο­ση του «Ανί­κη­τοι ητ­τη­μέ­νοι. Για μιαν ελ­λη­νι­κή Άνοι­ξη μετά από ατέ­λειω­τους μνη­μο­νια­κούς χει­μώ­νες), εκδ. Les Liens Qui Libèrent, Paris, 2017, κε­φά­λαιο  10, σ. 285-286

[59] Αυτό δεν έγινε. Έχο­ντας μειω­θεί, με το 2ο μνη­μό­νιο, στα 586 ευρώ, και 510 ευρώ για τους κάτω των 25 ετών, ο βα­σι­κός μι­σθός αυ­ξή­θη­κε από την 1η Ια­νουα­ρί­ου 2017 στα 684 ευρώ χωρίς διά­κρι­ση ηλι­κί­ας, αλλά δεν επα­νήλ­θε στο επί­πε­δο του 2010-2011, δη­λα­δή, στα 751 ευρώ.

[60] Οι επι­θέ­σεις στο ερ­γα­τι­κό δί­καιο δια­δέ­χθη­καν η μια την άλλη από το 2015, υπό την πίεση των πι­στω­τών, με την ευ­και­ρία κάθε «αξιο­λό­γη­σης» που προη­γεί­ται της κα­τα­βο­λής δόσης. Ο νόμος που ψη­φί­στη­κε τον Μάη του 2017 διευ­κο­λύ­νει τις ομα­δι­κές απο­λύ­σεις, κα­ταρ­γώ­ντας την διοι­κη­τι­κή άδεια και το δι­καί­ω­μα βέτο του υπουρ­γού ερ­γα­σί­ας για τις απο­λύ­σεις, βάσει της κα­τά­στα­σης στην αγορά ερ­γα­σί­ας, της κα­τά­στα­σης της επι­χεί­ρη­σης, των συμ­φε­ρό­ντων της εθνι­κής οι­κο­νο­μί­ας. Η κα­τά­στα­ση χει­ρο­τέ­ρευ­σε πε­ραι­τέ­ρω για το ερ­γα­τι­κό δί­καιο τον Ια­νουά­ριο του 2018, με την ψή­φι­ση νόμου που πε­ριο­ρί­ζει αντι­κει­με­νι­κά το δι­καί­ω­μα στην απερ­γία. Τέλος, δια­τη­ρεί­ται ακόμη κι η λει­τουρ­γία των κα­τα­στη­μά­των τις Κυ­ρια­κές, παρά τις επα­να­λαμ­βα­νό­με­νες δια­μαρ­τυ­ρί­ες μια πλειο­ψη­φί­ας εμπό­ρων και των υπαλ­λή­λων τους.

[61] Η δέ­σμευ­ση αυτή δεν τη­ρή­θη­κε.

[62] Αυτό δεν έγινε, αφού η ανα­πτυ­ξια­κή τρά­πε­ζα δεν δη­μιουρ­γή­θη­κε.

[63] Αυτό πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­κε μόνο εν μέρει, κατά τους πρώ­τους έξι μήνες της κυ­βέρ­νη­σης Τσί­πρα, παρά τις προ­σπά­θειες της προ­έ­δρου της Βου­λής. Ο λόγος: οι πιέ­σεις από πλευ­ράς των πι­στω­τών κι η θέ­λη­ση του Τσί­πρα να διε­ξά­γει μυ­στι­κή δι­πλω­μα­τία και να κάνει πα­ρα­χω­ρή­σεις στους πι­στω­τές.

[64] Αυτό έπρα­ξε η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα τον Ιού­νιο του 2015 αλλά θέ­το­ντας επι­κε­φα­λής του δη­μό­σιου ορ­γα­νι­σμού ένα αμ­φι­βό­λου ποιό­τη­τας άτομο, όπως ανα­γνω­ρί­ζει ο Βα­ρου­φά­κης. Ο διο­ρι­σμός αυτός προ­κά­λε­σε έντο­νες δια­μαρ­τυ­ρί­ες και με­γά­λη απο­γο­ή­τευ­ση στην αρι­στε­ρά. 

[65] Αυτό δεν έγινε. 

[66] Ο Βα­ρου­φά­κης εξη­γεί στο βι­βλίο του πως δέ­χτη­κε την από­φα­ση των πι­στω­τών να μην τε­θούν αυτά τα 11 δις στη διά­θε­ση της ελ­λη­νι­κής κυ­βέρ­νη­σης και να επα­να­πα­τρι­στεί το ποσό αυτό προς το Ευ­ρω­παϊ­κό τα­μείο χρη­μα­το­πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας, ιδιω­τι­κό ορ­γα­νι­σμό που δη­μιούρ­γη­σε η τρόι­κα με έδρα το Λου­ξεμ­βούρ­γο Θε­ω­ρεί πως είναι χα­μέ­νη μάχη η προ­σπά­θεια ανά­κτη­σης αυτών των 11 δις. Βλ. Γ. Βα­ρου­φά­κη, Conversations entre adultes. Dans les coulisses secrètes de l'Europe, (Συ­ζη­τή­σεις με­τα­ξύ ενη­λί­κων. Στα μυ­στι­κά πα­ρα­σκή­νια της Ευ­ρώ­πης. Γαλ­λι­κή έκ­δο­ση του «Ανί­κη­τοι ητ­τη­μέ­νοι. Για μιαν ελ­λη­νι­κή Άνοι­ξη μετά από ατέ­λειω­τους μνη­μο­νια­κούς χει­μώ­νες), εκδ. Les Liens Qui Libèrent, Paris, 2017, κε­φά­λαιο 9, σ. 274, και ση­μεί­ω­ση 14, του κε­φα­λαί­ου 9, σ. 514.

πηγη: rproject.gr