Ιωάννα Σωτήρχου

Ποιοι είναι οι νέοι σήμερα; Ποια είναι η πολιτικοκοινωνική συμπεριφορά τους; Τι είναι αυτό που τους επηρεάζει περισσότερο; Πολλά από αυτά τα ερωτήματα προσεγγίζει, αποτυπώνοντας τάσεις, κοινά σημεία αλλά και διαφορές σε απόψεις και συνήθειες που έχουν διαμορφώσει τους νέους, η πανελλαδική έρευνα «YouWho?» που πραγματοποίησε το Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών σε ένα μεγάλο δείγμα 24.000 νέων 17-29 ετών, τον προηγούμενο χρόνο, η επεξεργασία της οποίας ολοκληρώθηκε πρόσφατα. Αν κάτι φανερώνει είναι οι διαφοροποιήσεις ανάμεσά τους που εμφανίζονται σε πολλά επίπεδα.

Σε αυτή τη διαφορετικότητα παίζει ρόλο όχι μόνο η ηλικία τους αλλά και ο τόπος που μεγαλώνουν, ωστόσο γίνεται σαφές ότι αν κάτι έχουν κοινό, ως πρωταρχική πηγή ταύτισης για τις νεότερες ηλικίες, αυτό είναι οι φίλοι τους, κάτι που αφήνει να διαφανεί τι είναι αυτό που στερήθηκαν στην πολύμηνη και πρωτόγνωρη δοκιμασία της πανδημίας που επιφύλασσε η ζωή σε όλους μας, κοινή ανάγκη για την οποία στοχοποιήθηκαν και διαπομπεύθηκαν, όταν δεν κακοποιήθηκαν κιόλας από τις αρχές. Και είναι σαφείς: διαφοροποιούν την πραγματική επαφή με τους συνομηλίκους τους από την ψηφιακή επικοινωνία, δίνοντας έμφαση στην αναντικατάστατη πρώτη.

Στην έρευνα που σχεδιάστηκε βάση μιας καινοτόμου μεθοδολογικής διαδικασίας που είχε τη μορφή συζήτησης, όπως υπάρχει στις διάφορες εφαρμογές των κοινωνικών δικτύων επικοινωνίας των νέων μέσω κινητού, με τις γνωστές σχετικές αντιδράσεις, αποτελεί επίτευγμα η συμμετοχή, αφού είχε μέσο χρόνο συμπλήρωσης τα 18 λεπτά.

Αν μπορεί κάτι να ξεχωρίσει σε αυτή τη μεγάλη έρευνα είναι το πόσο απέχουν οι νέοι από τις αντιλήψεις που έχουν οι μεγαλύτερες γενιές περί πολιτικής και πολιτικής συμμετοχής, δημιουργώντας ένα κενό στο τι θα μπορούσε να χαρακτηριστεί από τα ίδια ως συμμετοχή, συλλογικότητα ή πολιτική ένταξη και δράση, αφού αυτή στα μάτια των νέων μπορεί να λάβει τη μορφή ακόμη και ενός πολιτικού ή κοινωνικού σχολίου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η συμμετοχή σε μια τέτοιου περιεχομένου συζήτηση ή η αντίδραση σε αυτή. Κάτι που σε έναν βαθμό αντανακλάται στις εκλογές, με διαφοροποιήσεις ανάμεσα σε αυτούς που ψηφίζουν ή όχι αλλά και στην αποστασιοποίηση των νέων από τα κόμματα. Εναπόκειται λοιπόν στους παραδοσιακούς πολιτικούς σχηματισμούς να σκύψουν στα ευρήματα της έρευνας για να μελετήσουν τους τρόπους που θα μπορούσαν - αν τα καταφέρουν - να προσεγγίσουν τους νέους, οι οποίοι σε μεγάλο βαθμό τούς έχουν γυρίσει την πλάτη χαράζοντας τα δικά τους μονοπάτια, που μπορεί να φτάνουν μέχρι τη διαφυγή από μια χώρα που δεν φαίνεται να τους έχει προετοιμάσει και κανένα ρόδινο μέλλον.

Χωρίς μέλλον

Είναι χαρακτηριστικό ότι οι νέοι μπορεί να επιλέξουν τη φυγή και τη μετανάστευση από το να διατυπώσουν ένα αίτημα, αφήνοντας αυτό, ως ένα μεγάλο χαστούκι να ηχεί στα αυτιά των μεγαλύτερων και της πολιτικής διαχείρισης που κατάφεραν να τους στερήσουν το παρόν, αφαιρώντας από την ίδια την κοινωνία το μέλλον της.

Σε μια χώρα ερειπίων που άφησαν οι πολιτικές των προηγούμενων ετών και ολοκλήρωσαν τα μνημόνια, δεν υπάρχουν σειρήνες για τους ανθρώπους που γεννήθηκαν μεταξύ 1991-2003. Βεβαίως έχουν κι άλλα κοινά πέρα από τους φίλους, όπως είναι η θρησκεία που χαρακτηρίζει μεγάλο μέρος των νέων ανεξαρτήτως των γεγονότων που τους διαμόρφωσαν, σε πολλαπλές επιλογές που εκκινούν από τη δολοφονία Φύσσα μέχρι το Μακεδονικό όπου οι νέοι θα μπορούσαν να αυτοτοποθετηθούν.

Παρέχοντας τη δυνατότητα να αντληθούν τα χαρακτηριστικά όσων ψήφισαν από όσους δεν το έπραξαν, κοινή συνισταμένη είναι ότι δε συγκινούνται από τα μεγάλα πολιτικά γεγονότα και παραμένουν μακριά από ιδεολογίες, καθώς τα κόμματα «δεν μιλάνε τη γλώσσα τους», ενώ σχεδόν ο ένας στους πέντε από αυτούς που είχαν δικαίωμα ψήφου και δεν το έπραξαν δεν αναγνωρίζουν κάποιο καθοριστικό πολιτικό γεγονός ούτε ταυτίζονται με κάποιο ιδεολογικό ρεύμα στην έμπρακτή τους αμφισβήτηση του πολιτικού συστήματος. Απέχουν γενικότερα ή αποσυνδέουν την έννοια της πολιτικής δράσης με την εκλογική διαδικασία και τις συλλογικές δράσεις από τη συμμετοχή στις εκλογές, θεωρώντας πιο σημαντική τη συμμετοχή σε άλλου είδους δράσεις, αντανακλώντας περισσότερο μια αντικομματική αντίληψη αλλά όχι απολίτικη.

Τα κοινωνικά δίκτυα αναδεικνύονται ως το μέσο τοποθέτησης σε πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα αλλά και το κυρίαρχο μέσο πολιτικής συμμετοχής για σχεδόν τους μισούς, το 47,4% συγκεκριμένα που αναφέρουν ως συμμετοχή τον σχολιασμό τους για κάποιο πολιτικό ή κοινωνικό θέμα ή το ότι έχουν ποστάρει ένα μουσικό κομμάτι με πολιτικοκοινωνικό περιεχόμενο, το 37,2% ως έγνοια για τα κοινά, ενώ το 34,3% ενθάρρυνε την κοινωνική κινητοποίηση μέσα από τα social media. Με την κλασσική έννοια, στις μορφές πολιτικής συμμετοχής οι συνήθεις διαδηλώσεις δεν αποτελούν την κυρίαρχη επιλογή, καθώς μόνο ο ένας στους τρεις έχει συμμετάσχει.

Κοινωνικές αξίες

Μπορεί στην ύπαρξη του Θεού να υπερτερεί η δυσπιστία (38,1% διαφωνεί απόλυτα ή σχετικά έναντι αντίστοιχα του 33,6%, αλλά όχι προς όφελος της επιστήμης ή του ορθολογισμού. Για σχεδόν τον έναν στους τέσσερις, το 24,3% συναθροίζει ένα μεγάλο ποσοστό ουδετερότητας που ούτε συμφωνεί ούτε διαφωνεί με την ύπαρξή του. Στην ύπαρξή του συμφωνεί μάλλον (14,7%) ή απόλυτα (18,9), ενώ απόλυτα διαφωνεί το 21,9% και σχετικά το 17,2%. Ωστόσο είναι χαρακτηριστικό ότι και ο ένας στους πέντε όσων τοποθετούνται πιο αριστερά - το 20% - δηλώνει ότι νηστεύει και κοινωνεί.

Σε αυτήν την μεγάλη έρευνα, αποτυπώνονται ακόμη και οι συνήθειές τους, από το αν καπνίζουν μέχρι το αν αθλούνται, αλλά κυρίως ξεπροβάλει ένα παλίμψηστο, καθώς δεν προκύπτει ενιαία εικόνα παρά η χαρτογράφηση των διαφορών που υπάρχουν, όχι μόνο σε αυτό το ηλικιακό εύρος, αλλά ανάλογα και την προέλευση των νέων γεωγραφικά - είτε είναι αστική, ημιαστική ή αγροτική περιοχή - καταδεικνύοντας αφενός πόσο καθοριστικός είναι ο τόπος διαμονής και αφετέρου ότι αυτό που στερεοτυπικά τείνουμε να ομογενοποιούμε προσδίδοντας σε μια ενιαία κατηγορία που χαρακτηρίζουμε ως γενιά συγκεκριμένα χαρακτηριστικά δεν ανταποκρίνεται στη σύνθετη πραγματικότητα. Και πέρα από την εργασιακή ανασφάλεια που μπορεί να τους αγχώνει και την πλήρως συμβιωτική τους σχέση με τα κοινωνικά δίκτυα απαιτείται μεγάλη μελέτη πάνω στις ηλικιακές, χωρικές και ιδεολογικές τους διαφοροποιήσεις.

Επιχειρήσαμε μια πρώτη αποτύπωση των συμπερασμάτων από αυτή την έρευνα συζητώντας με τις επιστημονικά υπεύθυνες ερευνήτριες του ΕΚΚΕ και συγγραφείς της: η πολιτική επιστήμονας Μανίνα Κακεπάκη μας δίνει το πολιτικό στίγμα που διαφαίνεται από τις απαντήσεις των νέων, αναφερόμενη και στις συνήθειές τους, ενώ η κοινωνική ψυχολόγος Κατερίνα Ηλιού προσεγγίζει τα ερευνητικά αποτελέσματα για τις ομάδες που προσδιορίζουν ότι εντάσσονται οι νέοι επισημαίνοντας τη σημασία τους.

Κοινωνικοποιητικά γεγονότα

Ποιο μπορεί να είναι το «γεγονός» της γενιάς των ανθρώπων που γεννήθηκαν μεταξύ 1991 και 2003, στην Ελλάδα των μνημονίων και της κατάρρευσης του παλιού δικομματισμού;

Κοινή συνισταμένη, πέρα από ηλικίες και κομματικές προτιμήσεις είναι ότι τα προσωπικά και οικογενειακά βιώματα είναι αυτά που εν τέλει διαμορφώνουν τα άτομα και την πολιτική τους ταυτότητα, επιβεβαιώνοντας έτσι την διαχρονική ισχύ της διαδικασίας πολιτικής κοινωνικοποίησης του ατόμου στο πλαίσιο της οικογένειας. Ελλείψει συγκρίσιμων στοιχείων, δεν μπορεί εύκολα να απαντηθεί αν σε κάθε γενιά συνέβαινε αυτό, ή αν η γενιά των ανθρώπων που γεννιούνται μετά το 1991 δεν έχει ζήσει (ακόμα;) το δικό της «Πολυτεχνείο», ή τη δική της «Μεταπολίτευση» ή «Αλλαγή»˙ το γεγονός εκείνο δηλαδή που θα την επικαθορίσει και θα τη συνοδεύει ως προσδιορισμός στις μελλοντικές αναλύσεις, μετατρέποντας την από άθροισμα ατομικών ιστοριών σε ένα συλλογικό υποκείμενο

Δεύτερον: υπάρχει μια μεγάλη «γκρίζα ζώνη», καθώς περίπου ένας στους πέντε νέους και νέες δεν αναγνωρίζει κανένα επιδραστικό γεγονός, με το ποσοστό αυτό να ανεβαίνει στον έναν στους τέσσερις για όσους απέχουν της εκλογικής διαδικασίας. Αν αυτό συνιστά αποτυχία των πολιτικών κομμάτων να αφουγκραστούν και να εκφράσουν τις ανησυχίες μερίδας των νέων, καθώς περιστρέφουν την ρητορική και τους συμβολισμούς τους γύρω από γεγονότα που λίγο τους αφορούν, ή αν αντίθετα υπάρχει μια ομάδα νέων που για άλλους λόγους θέτει τον εαυτό της εκτός της πολιτικής διαδικασίας, είναι ερώτημα που παραμένει αναπάντητο.

Τα μεγάλα πολιτικά διακυβεύματα που τόσο δίχασαν και διχάζουν, μάλλον αποτελούν περισσότερο πεδία διαμάχης στο επίπεδο του πολιτικού λόγου παρά πραγματικά επίδικα, τουλάχιστον για τις νεότερες ηλικίες. Ενδεχομένως δε, στις δυο τελευταίες επισημάνσεις να βρίσκεται και η μικρή έως ελάχιστη ελκυστικότητα των πολιτικών κομμάτων στους νέους και η επιλογή της 'εξόδου' από το πολιτικό σύστημα.

Ατομικές Συνήθειες: Γνωρίζουμε ότι η έννοια του πολιτικού διευρύνεται, ενώ ακόμα και η έννοια της πολιτικής συμμετοχής πλέον εμπεριέχει και ατομικές ενέργειες, εθελοντισμός στη γειτονιά, περιβάλλον, συνειδητή κατανάλωση κοκ.

Ενδεχομένως, για τους νέους σήμερα οι ατομικές τους επιλογές και συνήθειες αποτελούν μορφές ατομικής έκφρασης και ταυτότητας και υποκαθιστούν άλλου τύπου συλλογικές ταυτίσεις.

Διαπιστώσαμε ότι, ανεξάρτητα από τις εσωτερικές διαφοροποιήσεις, ένα χαρακτηριστικό εμφανίζεται με ανάλογη συχνότητα σε όλες τις επιμέρους κοινωνικό-δημογραφικές ομάδες που μελετήσαμε: η έκθεση του εαυτού στα social media φαίνεται ότι επιβεβαιώνει όλες τις υφιστάμενες μελέτες που αναγνωρίζουν την συμβιωτική σχέση νέων και social media.

Η σκιαγράφηση του προφίλ των νέων ανέδειξε και ουσιαστικές διαφοροποιήσεις, οι οποίες εδράζονται στο διαφορετικό τρόπο που συγκροτούνται οι ταυτότητες, είτε αυτές είναι έμφυλες, είτε βασίζονται στη διαίρεση Κέντρου/Περιφέρειας είτε στην ιδεολογία. Η θρησκεία με το τελετουργικό και τα μυστήριά της φαίνεται ότι αποτελεί συστατικό στοιχείο στη συμπεριφορά ορισμένων νέων τους οποίους και διαφοροποιεί από τους άλλους, ιδιαίτερα τους κατοίκους της περιφέρειας και όσους βρίσκονται δεξιότερα στον άξονα Αριστερά- Δεξιά.

Το σώμα και η προσωπική περιποίηση και ευεξία, είτε μέσω της (μη) άθλησης, τη (μη) επιλογής εναλλακτικής διατροφής, της (μη) ύπαρξης τατουάζ, της (μη) επιλογής του καπνίσματος αποτελεί ένα ακόμα πεδίο άρθρωσης ταυτοτήτων, ιδιαίτερα των έμφυλων και των πολιτικών. Γυναίκες, ερωτώμενοι που δεν επιλέγουν ταυτότητα φύλου, αλλά και όσοι βρίσκονται αριστερά του άξονα Α-Δ εμφανίζονται δεκτικότεροι στην αποδοχή νέων επιλογών διατροφής, εναλλακτικής ιατρικής, παρεμβάσεων στο σώμα (τατουάζ) αλλά και στο κάπνισμα.

Συμπερασματικά:

• Στερεοτυπική αντίληψη ότι οι νέοι δεν ενδιαφέρονται για την πολιτική. Διαθέσιμα στοιχεία και έρευνες δεν επιβεβαιώνουν αυτήν την αντίληψη. Οι νέοι εμπλέκονται λιγότερο με αυτό που στην πολιτική επιστήμη συνήθως ονομάζουμε «παραδοσιακή» ή «επίσημη» πολιτική, όπως είναι η εμπλοκή με πολιτικά κόμματα και η συμμετοχή στις εκλογές.
• Οι νέοι δεν κινητοποιούνται μαζικά γιατί δεν συνυπάρχουν μαζικά σε χώρους που ευνοούν την ανάπτυξη μιας κοινής «ταξικής» συνείδησης. Δεν είναι τυχαίο ότι πχ έχουμε μαθητικές ή φοιτητές κινητοποιήσεις πολύ συχνότερα από κινητοποιήσεις νέων ανέργων ή επισφαλώς εργαζόμενων.
• Επιλέγουν σε μεγαλύτερα ποσοστά την επιλογή της «εξόδου» από το πρόβλημα μέσω της μετανάστευσης, και έτσι δεν υιοθετείται η επιλογή της διαμόρφωσης αιτήματος.
• Τα νέα μέσα ευνοούν την μαζική κινητοποίηση όμως αποτρέπουν από την δημιουργία μόνιμων οργανώσεων.
• Όμως υπάρχουν ενδείξεις ότι το πολιτικό ενδιαφέρον και η πολιτική συμμετοχή αυξάνουν σε περιόδους μεγάλων κοινωνικό-οικονομικών μεταβολών, συνεπώς είναι πιθανόν η τρέχουσα γενιά που βιώνει τις συνέπειες της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης να κινητοποιηθεί μαζικότερα από την προηγούμενη που μεγάλωσε σε ένα περιβάλλον μεγαλύτερης υλικής ευμάρειας.
• Η πανδημία ως μείζον γεγονός σε παγκόσμιο επίπεδο: άνοδος συνδικαλιστικής εκπροσώπησης (uber, amazon) αναθεώρηση σχέσης με την Ευρώπη καθώς η τελευταία ταυτίζεται από τους νέους με την ελεύθερη μετακίνηση.
   

Γιατί είναι σημαντικό να μελετήσουμε την υπαγωγή των νέων σε κοινωνικές ομάδες;

Η συμμετοχή μας σε ομάδες προσδιορίζει την ατομική μας ταυτότητα, καθώς μέσα από τη συλλογική διαβίωση υιοθετούμε απόψεις, προσαρμόζουμε και παγιώνουμε συμπεριφορές, προσανατολίζουμε τις επιλογές μας και ιεραρχούμε τις ανάγκες μας.

Ειδικά για την ηλικιακή κατηγορία των νέων, που τίθεται στο επίκεντρο της παρούσας έρευνας, το ενδιαφέρον για την αναγνώριση της ταυτότητάς τους μέσα από την ένταξή τους σε ποικίλες κοινωνικές ομάδες, παραμένει ενεργό, καθώς οι επιλογές του ανήκειν κυριαρχούν σε αυτή τη δραστήρια ηλικιακή περίοδο. Μάλιστα, η συγκυρία του περιορισμού στο σπίτι λόγω της πανδημίας του COVID 19, καθώς αποκόπτει και τους νέους από τη δια ζώσης συμμετοχή σε ομάδες, αυξάνει το ενδιαφέρον μας για τον αυτοπροσδιορισμό των νέων μέσα από τις ομάδες στις οποίες ανήκουν.

Πως προσδιορίζουν οι νέοι τον εαυτό τους μέσα από τη συμμετοχή τους σε κοινωνικές ομάδες;

Για να απαντήσουμε στο συγκεκριμένο ερώτημα ζητήσαμε από τους ερωτώμενους/ες να προσδιορίσουν επιμέρους ομάδες που θεωρούν ότι τους χαρακτηρίζουν περισσότερο μέσα από ένα σύνολο 12 επιλογών (με όριο δύο επιλογές).

Η εικόνα που αναδεικνύεται από τις προτεραιότητες που θέτουν οι νέοι ως προς τις ομάδες που τους χαρακτηρίζουν, τους σκιαγραφεί ως ιδεολόγους, κοινωνικούς και δεμένους με τη γονική οικογένεια. Φαίνεται να επιβεβαιώνεται ότι οι ιδέες απασχολούν τους νέους, ενώ οι κοινωνικές συναναστροφές θεωρούνται σημαντικές στη ζωή τους και τον αυτο-προσδιορισμό τους. Τέλος, επιβεβαιώνουν τον κυρίαρχο ρόλο της οικογένειας στη ζωή τους, που μπορεί να αντανακλά τις ανάγκες της ηλικίας τους, καθώς και το πολιτισμικό πρότυπο των Ελλήνων για τους ισχυρούς διαχρονικούς δεσμούς με την οικογένεια.

Σχόλιο: Κατά τη διάρκεια της πανδημίας η ηλικιακή ομάδα των νέων στοχοποιήθηκε ως υψηλής υπαιτιότητας για τη μετάδοση του ιού COVID-19, όχι μόνο μεταξύ των νέων, αλλά και σε άλλες ηλικίες μέσα από τις επαφές με την οικογένεια. Οι απαντήσεις που δίνουν οι νέοι στην έρευνα YouWho? - αν και τους βρίσκει στην αρχή της πανδημίας και σε συνθήκες αυστηρού lockdown - αναδεικνύουν τις ιδιαίτερες ανάγκες τους για συνύπαρξη με τους συνομήλικους. Μάλιστα, η κοινωνικοποιητική δυναμική της υπαγωγής στην παρέα ιεραρχείται πάνω από την αντίστοιχη δυναμική της οικογένειας, η οποία, βέβαια, ακολουθεί αμέσως μετά ως σημαντική ομάδα υπαγωγής. Τα συγκεκριμένα ερευνητικά αποτελέσματα έρχονται σε αντίθεση με μια κυρίαρχη στερεοτυπική αντίληψη για τους νέους που περιγράφονται ως ψηφιακά υπερδραστήριοι και απομακρυσμένοι από τον κοινωνικό περίγυρο. Φαίνεται, πως οι νέοι που συμμετείχαν στην παρούσα έρευνα, διαφοροποιούν την πραγματική επαφή με τους συνομήλικους από την ψηφιακή επικοινωνία και δίνουν έμφαση στην πρώτη.
Υπό το πρίσμα αυτών των ερευνητικών ευρημάτων, οι αποφάσεις για τη διαχείριση της πανδημίας και οι επιμέρους υπαγορεύσεις για κοινωνική αποστασιοποίηση ή και απομόνωση, φαίνεται να μη λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες επιμέρους ηλικιακών κατηγοριών, όπως οι νέοι, για την ψυχοσωματική τους υγεία και το αναπτυξιακό στάδιο του κύκλου ζωής, το οποίο διανύουν. Άλλωστε, οι ίδιοι οι νέοι, στην παρούσα έρευνα, φαίνεται να μην υποστηρίζουν την υποκατάσταση ενός εύρους κοινωνικών δράσεων από τις δυνατότητες που προσφέρει ο ψηφιακός κόσμος, παρά τις αυξημένες ψηφιακές τους ικανότητες συγκριτικά με τις μεγαλύτερες γενιές.

Η έρευνα «YouWho?» υλοποιήθηκε διαδικτυακά κατά την περίοδο 17 Φεβρουαρίου-5 Απριλίου 2020 με στόχο τη διερεύνηση των πολιτικών και κοινωνικών χαρακτηριστικών των νέων που γεννήθηκαν μεταξύ των ετών 1991-2003 και συνεπώς βρίσκονταν στο ηλικιακό εύρος των 17-29 ετών κατά την περίοδο συλλογής των δεδομένων. Link έργου: https://youwho.gr/

Μέρος των ερευνητικών δεδομένων είναι ελεύθερα προσβάσιμα στην πλατφόρμα Ανοιχτών Κοινωνικών Δεδομένων του EKKE (Εθνικό Κέντρο Κοινωνικών Ερευνών) Socioscope. Link: https://socioscope.gr/ Link Socioscope video: https://www.youtube.com/watch?v=GPP1Bijmss4

Χρηματοδότηση: Το έργο υλοποιείται στο πλαίσιο της Πράξης «Έρευνα, Εκπαίδευση και Υποδομές: ο τριγωνισμός των αξόνων στρατηγικής ανάπτυξης του ΕΚΚΕ - REDI» (MIS 5002378) που εντάσσεται στη «Δράση Στρατηγικής Ανάπτυξης Ερευνητικών και Τεχνολογικών Φορέων» και χρηματοδοτείται από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ανταγωνιστικότητα, Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία» στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ 2014-2020, με τη συγχρηματοδότηση της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης).

πηγη: efsyn.gr

Σε κοινό μεικτό έλεγχο που έγινε από κλιμάκιο ΥΕΝ - ΠΝΟ στις 10 Σεπτέμβρη 2021 στο οποίο συμμετείχε και ο εκπρόσωπος της ΠΕΝΕΝ (Γ.Γ Χρήστος Βιτουλαδίτης) διαπιστώθηκαν μια σειρά παραβάσεις οι κυριότερες των οποίων ήταν η μη χορήγηση διανυκτερεύσεων στο σύνολο των μελών του πληρώματος καθώς επίσης και η μη καταβολή δεδουλευμένων υπερωριών.

Ήδη έχει παρέλθει χρονικό διάστημα πάνω από 1 μήνας χωρίς ακόμη να έχουν προβεί (ΥΕΝ - Κεντρικό Λιμεναρχείο Πειραιά - Ναυτολογία) σε καμιά απολύτως ενέργεια για την αποκατάσταση των αναφερόμενων προβλημάτων τα οποία συνιστούν παραβίαση της υφιστάμενης ΣΣΕ και των δικαιωμάτων του πληρώματος.

Το γεγονός αυτό δεν είναι το μοναδικό που αναδεικνύεται η καταφανέστατη αδράνεια του ΥΕΝ και των εμπλεκόμενων υπηρεσιών του, αποτελεί όμως ακόμη ένα χειροπιαστό και προκλητικό δείγμα αδιαφορίας απέναντι στα θεσμοθετημένα δικαιώματα των Ναυτεργατών.

Το ερώτημα παραμένει γιατί οι αρμόδιες υπηρεσίες ολιγωρούν σε αυτά που οι ίδιες διαπίστωσαν και κατέγραψαν στο πόρισμα μετά τον έλεγχο;

Συνθήκες εργασιακού μεσαίωνα βιώνουν οι Ναυτεργάτες στην γραμμή Πάτρας - Ιταλίας. Πρόκειται για μια κατάσταση που συνεχώς διογκούται με την ανοχή του ΥΕΝ.

Οι ειδικές συνθέσεις που έχουν δοθεί σε όλα τα πλοία με ελληνική σημαία και με οργανικές συνθέσεις πολύ πιο κάτω από αυτές που πραγματικά έχουν ανάγκη τα συγκεκριμένα πλοία, διαμορφώνουν συνθήκες αφόρητης εργασιακής επιβάρυνσης στις ώρες εργασίας και ανάπαυσης.

Στις 6-7 Οκτώβρη 2021 επισκεφτήκαμε τα πλοία της Πάτρας και διαπιστώσαμε το σοβαρό πρόβλημα για άλλη μια φορά, αφού κατά καιρούς η ΠΕΝΕΝ έχει καταγγείλει τα προβλήματα τόσο στα υπό ελληνική σημαία πλοία αλλά και στα με ιταλική σημαία, αφού και εκεί ανάλογη είναι η κατάσταση στην απασχόληση των Ναυτεργατών, στα οποία η οργανική σύνθεση αλλά και η κοινωνική ασφάλιση των ελλήνων Ναυτεργατών έχουν πεταχτεί στον κάλαθο των αχρήστων, με το ΥΕΝ και την κυβέρνηση να κάνουν τα στραβά μάτια μη θέλοντας να δώσουν ουσιαστική λύση και αδιαφορούν για τους Ναυτεργάτες χορεύοντας στο νταούλι που χτυπούν οι φίλοι τους πλοιοκτήτες ελληνικών και ιταλικών συμφερόντων.

Καλούμε την κυβέρνηση και τον Υπουργό Ε.Ν να πάρουν θέση και να αναλάβουν τις ευθύνες τους μπροστά στο επικίνδυνο σκηνικό που έχει δημιουργηθεί από την ίδια την πολιτική τους.

Η μονόπλευρη και διαρκής στήριξη των εφοπλιστικών συμφερόντων με διάφορες παροχές (επιδοτήσεις κ.λπ) έχει οδηγήσει σε δραματική κατάσταση τα δικαιώματα των Ναυτεργατών που δεινοπαθούν από την αφόρητη εργασιακή Ζούγκλα που έχει επιβληθεί στα πλοία της γραμμής.

Χρήστος Βιτουλαδίτης

Γ.Γ ΠΕΝΕΝ

Για την Μάχη της Ηλεκτρικής στο Κερατσίνι, που έγινε σαν σήμερα στις 13 Οκτώβρη 1944 

Ο Νίκος Γόδας ανήκει σε εκείνες τις περιπτώσεις ανθρώπων που με το παράδειγμα της θυσίας τους μετατρέπονται σε συμβολικές μορφές. Για την αντιστασιακή του δράση αναφερόμαστε αναλυτικά στην παραπομπή που παραθέτουμε στο τέλος της ανάρτησης,  απ' όπου και αντιγράφουμε:

... Μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας κατεβαίνει στον Πειραιά όπου μετά από λίγο συλλαμβάνεται με την υπόδειξη ενός χαφιέ. Σε μια στημένη δίκη με μάρτυρες δωσίλογους συνεργάτες των Γερμανών ο Γόδας καταδικάζεται σε θάνατο.
Μεταφέρεται στις φυλακές της Κέρκυρας. Ο σύντροφος και συγκρατούμενός του Σταμάτης Σκούρτης τον θυμάται μαζί με άλλους ποδοσφαιράκηδες μελλοθάνατους να αποσύρονται όποτε το ραδιόφωνο μετέδιδε κάποιον αγώνα και να μουντζώνουν και να χειρονομούν!
Και ως την τελευταία στιγμή έκαναν σχέδια πως θα παρατάξουν την ομάδα της φυλακής στο επόμενο παιχνίδι.

Ο Γόδας δεν υπέγραψε δήλωση μετανοίας και έτσι η τύχη του ήταν προδιαγεγραμμένη.

Στο τελευταίο γράμμα προς τους δικούς του έγραψε: «πεθαίνω για την πατρίδα και τα ιδανικά μου». Το ποια ήταν αυτά τα ιδανικά το μαρτυρούν πέρα απ' τη δράση του, τα ίδια του τα λόγια τη στιγμή που τον έπαιρναν για να τον εκτελέσουν: -«Νενικήκαμεν. Ζήτω οι ολυμπιονίκες του σοσιαλισμού».
Την ίδια στιγμή οι συγκροτούμενοι του τραγουδούσαν τον ύμνο της Διεθνούς.

Τελευταία επιθυμία του ήταν να τον εκτελέσουν με τη φανέλα της αγαπημένης του ομάδας! Όπως και έγινε!

Νίκος Γόδας. Η κόκκινη φανέλα του Ολυμπιακού

O Νίκος Γόδας ανήκει σε εκείνες τις περιπτώσεις ανθρώπων που με το παράδειγμα της θυσίας τους μετατρέπονται σε συμβολικές μορφές. Ανακαλύπτει κανείς ότι ανασύροντας απ” τη λήθη μια τέτοια ιστορική περίπτωση, πίσω της στο σκοτάδι, βρίσκονται ανάλογες πράξεις αντίστασης και θυσίας από πλήθος αθλητών σ” εκείνα τα χρόνια της Κατοχής και του πολέμου. Αλλά ας τα πάρουμε με τη σειρά.

Ο Νίκος Γόδας, γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μ. Ασίας το 1921. Την επόμενη χρονιά η οικογένεια του βρίσκεται στην προσφυγιά και μετά από περιπλάνηση καταλήγει στη-ν Κοκκινιά. Μαζί με εκατομμύρια άλλους «αλύτρωτους αδελφούς» – τώρα που το ελληνικό κράτος δεν τους χρειάζεται, μιας κι έχασε το παιχνίδι στη Μ. Ασία – έχουν μετατραπεί σε «τουρκόσπορους»! Εκεί στους προσφυγικούς μαχαλάδες, μέσα στη φτώχια και την περιφρόνηση, μεγαλώνει ο μικρός Νίκος και μαθαίνει να κλωτσάει το τόπι μαζί με άλλους πιτσιρικάδες. Και όπως θα δείξει μαθαίνει να το κλωτσάει καλά. Μεγαλώνοντας εντάσσεται στην ποδοσφαιρική ομάδα της Κοκκινιάς και αρχίζει να ξεχωρίζει για το ταλέντο του για τα καλά.

Βρισκόμαστε στα τέλη της δεκαετίας του ’30 και ο πόλεμος πλησιάζει. Στο μεταξύ ο Γόδας ανοίγει κάτω απ” το σπίτι του μια ταβέρνα, «Τα Αραπάκια», στην οποία παίζουν πολλά απ” τα τότε και μετέπειτα μεγάλα ονόματα του ρεμπέτικου τραγουδιού. Και έρχεται η φασιστική Κατοχή. Ο Γόδας παίρνει μεταγραφή για τον αγαπημένο του Ολυμπιακό το 1942. Αλλά δεν είναι απ” τους νοικοκυραίους που θα λουφάξουν μέχρι να περάσει η μπόρα. Ούτε φυσικά είναι από κείνα τα εξαχρειωμένα παλιοτόμαρα που θα συνεργαστούν με τους φασίστες δολοφονώντας και ληστεύοντας τους συνανθρώπους τους.

Εντάσσεται στην αντίσταση και γίνεται Λοχαγός στον 5ο επίλεκτο λόχο Κοκκινιάς του Ε.Λ.Α.Σ. Στα λίγα παιχνίδια που διεξήχθησαν εκείνα τα χρόνια θα διακριθεί ως επιθετικός και θα σκοράρει αρκετές φορές, όπως στα παιχνίδια με τον Εθνικό και τον Απόλλωνα ή θα πρωταγωνιστήσει σε άλλα όπως στη νίκη με 5-2 στον τελικό με τον Παναθηναϊκό για το «Κύπελλο Χριστουγέννων». Σύμφωνα με την παλιά μεγάλη δόξα του Ολυμπιακού, τον θρυλικό Ανδρέα Μουράτη, ο Γοδας ήταν ένας καλλιτέχνης μέσα στο γήπεδο, δηλ. όπως ο ίδιος εξηγούσε, ένας μάγος της ντρίπλας, ένας ζογκλέρ της μπάλας.

Είπαμε όμως, φασιστική Κατοχή και πόλεμος. Ο Γόδας τις τελευταίες μέρες της κατοχής παίρνει μέρος στη μεγάλη μάχη για την διάσωση της Ηλεκτρικής Εταιρείας στον Πειραιά, την οποία ήθελαν να ανατινάξουν οι υποχωρούντες Γερμανό» και στη μάχη της Οδού 7ης Μαρτίου, επικεφαλής του λόχου του. Δυο μήνες αργότερα, πολεμάει τους Βρετανούς στη μάχη των Δεκεμβριανών. Φυσικά, οι ταγματασφαλίτες συνεργάτες των ναζιστών Γερμανών τώρα πολεμούν στο πλευρό των Βρετανών. Πάνω απ” όλα η Ελλάδα! Η ήττα και η απόσυρση του Ε.Λ.Α.Σ τον βρίσκει στα βουνά της Ρούμελης όπου και αρρωσταίνει βαριά.

Έτσι, μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας κατεβαίνει στον Πειραιά όπου μετά από λίγο συλλαμβάνεται με την υπόδειξη ενός χαφιέ. Σε μια στημένη δίκη με μάρτυρες δωσίλογους συνεργάτες των Γερμανών ο Γόδας καταδικάζεται σε θάνατο. Μεταφέρεται στις φυλακές της Κέρκυρας. Ο σύντροφος και συγκρατούμενός του Σταμάτης Σκούρτης τον θυμάται μαζί με άλλους ποδοσφαιράκηδες μελλοθάνατους να αποσύρονται όποτε το ραδιόφωνο μετάδιδε κάποιον αγώνα και να μουντζώνουν και να χειρονομούν! Και ως την τελευταία στιγμή έκαναν σχέδια πως θα παρατάξουν την ομάδα της φυλακής στο επόμενο παιχνίδι. Ο Γόδας δεν υπέγραψε δήλωση μετανοίας και έτσι η τύχη του ήταν προδιαγεγραμμένη.

Στο τελευταίο γράμμα προς τους δικούς του έγραψε: «πεθαίνω για την πατρίδα και τα ιδανικά μου». Το ποια ήταν αυτά τα ιδανικά το μαρτυρούν πέρα απ” τη δράση του, τα ίδια του τα λόγια τη στιγμή που τον έπαιρναν για να τον εκτελέσουν: -Νενικήκαμεν. Ζήτω οι ολυμπιονίκες του σοσιαλισμού». Την ίδια στιγμή οι συγκροτούμενοι του τραγουδούσαν τον ύμνο της Διεθνούς. Τελευταία επιθυμία του ήταν να τον εκτελέσουν με τη φανέλα της αγαπημένης του ομάδας! Όπως και έγινε!

Εκείνο το βροχερό πρωινό της 19ης Νοέμβριου 1948 η φανέλα του Ολυμπιακού βάφτηκε κόκκινη. Όπως αναφέρουν όσοι έζησαν από κοντά τα γεγονότα, αλλά και συμπαίκτες του, η τότε διοίκηση του Ολυμπιακού δεν έκανε τίποτε για να τον σώσει. Αντίθετα, ο τότε πρόεδρος του συλλόγου και εκ των ιδρυτών του, ο Μιχάλης Μανούσκος, δήλωσε σε όσους τον προέτρεψαν να παρέμβει: «όπως έστρωσε ας κοιμηθεί». Όπως, ήδη, αναφέρθηκε ο Γόδας δεν ήταν ο μόνος, καθώς την ίδια αυτή εποχή οι αθλητές είχαν αρχίσει τον δικό τους αγώνα. Μετάξι άλλων ίδρυσαν την «Ένωση Ελλήνων Αθλητών. που κύριο ι σκοπό της είχε να οργανώσει τους αθλητές για την από κοινού αντιμετώπιση των κακουχιών της Κατοχής.

Για το σκοπό αυτό αποφασίστηκε να γίνει ένας αγώνας Π. Α.Ο.-Α.Ε.Κ. στο Γήπεδο της Λεωφόρου και τα χρήματα να δοθούν στους φυματικούς αθλητές που νοσηλευόταν στο «Σωτηρία». Τη μέρα του αγώνα το γήπεδο γέμισε από χιλιάδες φιλάθλους, ενώ πολλοί έμειναν απέξω. Αντιπροσωπεία των παικτών συναντήθηκε πριν την έναρξη με τον πατριάρχη του Παναθηναϊκού Απόστολο Νικολαΐδη και του ζήτησε μέρος των εισπράξεων. Ο Νικολαΐδης όχι μόνο αρνήθηκε αλλά τους ανακοίνωσε ότι διαιτητής του παιχνιδιού θα είναι ένας αυστριακός αξιωματικός των δυνάμεων Κατοχής. Οι παίχτες αρνήθηκαν, μπήκαν στον αγωνιστικό χώρο όπου και ενημέρωσαν τους υπόλοιπους. Τότε, όλοι μαζί ξεχύθηκαν στις κερκίδες και 1 ενημέρωσαν τον κόσμο. Εξαγριωμένοι οι φίλαθλοι κατέστρεψαν το γήπεδο και βγαίνοντας οργάνωσαν μια μεγάλη διαδήλωση που έφτασε μέχρι την Ομόνοια.

Ήταν, ίσως, η πρώτη αντικατοχική διαδήλωση! Βρε τους αχάριστους τους «χούλιγκανς», να μη θέλουν να καταλάβουν τα τόσα καλά που τους έφερνε η «Νέα Τάξη» του Χίτλερ! Όπως βλέπουμε η στάση και των δύο διοικήσεων δεν είχε καμιά σχέση μ” αυτή των ποδοσφαιριστών. Καμιά «Ιδέα Ολυμπιακός» δεν μπόρεσε να σώσει τον Γόδα και καμιά «Ιδέα Παναθηναϊκός» δε στάθηκε ικανή ώστε ο Νικολαΐδης να συναινέσει στο αυτονόητο. Όπως δε μπόρεσαν α σώσουν απ” τα βασανιστήρια της Μακρονήσου τους Μουράτη και Δαρίβα απ” τη μια μεριά και τον Αντ. Παπαντωνίου απ” την άλλη.

Και αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό. Διότι οι αξίες, τα οράματα για έναν άλλο κόσμο, οι στάσεις ζωής και αγώνα όλων των παραπάνω, αλλά και χιλιάδων άλλων που τα ονόματα τους δε θα μάθουμε ποτέ, δεν είχαν – και δεν έχουν – καμία σχέση με αυτά που πίστευαν και επεδίωκαν οι τότε και μετέπειτα διοικούντες. Αλήθεια τί μπορεί να ενώσει τον Γόδα με τον Γουλανδρή, τον Κόκκαλη και τον Μαρινάκη; Τί μπορεί να ενώσει τον Αντ. Παπαντωνίου, με τον Βαρδινογιάννη και τον Αλαφούζο; Αλλά όλα σαρώθηκαν, οι μνήμες χάθηκαν. Το ίδιο το ποδόσφαιρο κάποτε ρίζωσε μέσα στις εργατικές γειτονιές, στους φτωχομαχαλάδες και στις παραγκοσυνοικίες των κάθε λογής ξεριζωμένων ανά τον κόσμο και μπολιάστηκε με έναν τρόπο ζωής με βάση την συντροφικότητα και την αλληλεγγύη και την αξιοπρέπεια.

Σήμερα, ή μάλλον εδώ και δεκαετίες, ξεκομμένο απ” τις αρχικές του βάσεις και τη μνήμη που αυτές κουβαλούσαν έχει μετατραπεί σ” ένα υπερθέαμα που οι κρατούντες χρησιμοποιούν κατά πως τους βολεύει. Κι έτσι, δεκαετίες τώρα, υπάρχουν πολλοί φίλαθλοι που ενώνονται κάτω από μια «Ιδέα Ομάδα» και βλέπουν τον πρόεδρο της κάτι ως σωτήρα και μεγάλο αδερφό. Για να μην αναφερθούμε σ” εκείνους τους οπαδούς που χτυπιούνται μέχρι θανάτου με τους «εχθρούς» οπαδούς της κάθε αντίπαλης ομάδας. Κι ακόμα χειρότερα, στις μέρες μας, πολλοί σύνδεσμοι διαφόρων ομάδων έχουν μετατραπεί σε φωλιές φασιστικής προπαγάνδας προς τους νεαρούς οπαδούς. Για μια ακόμα φορά οι ερωτήσεις επανέρχονται.

Τι κοινό μπορούν να έχουν οι θρυλικές μορφές που αναφέραμε πιο πάνω με εκείνα τα ανεγκέφαλα τσουτσέκια που εξορμούν μέσα απ” τους συνδέσμους για να λυντσάρουν και να δολοφονήσουν όποιον τους υπέδειξαν ως εχθρούς οι φασίστες καθοδηγητές; Είναι δυνατόν η μεγάλη πλειοψηφία των φιλάθλων της κάθε ομάδας, να κάνει τα στραβά μάτια μπροστά σε τέτοια φαινόμενα με τη λογική ότι ανήκουν στην ίδια ομάδα, «είναι δικά μας παιδιά»; Είναι τόσο δύσκολο να καταλάβουν οι φίλαθλοι π.χ. του Ολυμπιακού ότι αν αφήσουν τους νεοναζιστές να αλωνίζουν μέσα στους συνδέσμους της ομάδας τους, άλλο δεν θα κάνουν παρά να φτύνουν κατάμουτρα τη θυσία του Γόδα, τους αγώνες του Μουράτη, του Δαρίβα, και τόσων άλλων, δηλ. την ιστορία της ίδιας τους της ομάδας σε τελική ανάλυση; Τότε ας ρωτήσουν εκείνο τον πειραιώτη γέρο περιπτερά που όταν ο ανιψιός του Γόδα, Χρήστος, του είπε ποιος είναι, βγήκε και τον αγκάλιασε κλαίγοντας.

Φυσικά, σε καμιά περίπτωση το πρόβλημα δεν είναι του Ολυμπιακού ή μιας -δυο ομάδων ακόμα. Είναι ένα γενικότερο κοινωνικό ζήτημα και ως τέτοιο αφορά όλες τις ομάδων ακόμα. Είναι ένα γενικότερο κοινωνικό ζήτημα και ωε τέτοιο αφορά όλες τις ομάδες. Και κατ΄ επέκταση όλους τους φιλάθλους ,που σε ο,τι τους αναλογεί πρέπει να απαιτήσουν και να πράξουν ώστε οι ομάδες τους να μη γίνουν άντρα φασιστικής προπαγάνδας και δράσης. Διότι κάθε ιστορική ομάδα «μικρή» ή «μεγάλη» δεν έχει σημασία έχει να επιδείξει παρόμοια γεγονότα θυσίας και αγώνα όπως τα παραπάνω.

πηγη: tsak-giorgis.blogspot.com - istorika-ntokoumenta.blogspot.com