του Βασίλη Λιόση

Τι στα αλήθεια ήταν αυτό που οδήγησε την κυβέρνηση στην πλήρη υποταγή στους δανειστές και την υιοθέτηση ενός ακόμη σκληρότατου αντιλαϊκού πακέτου μέτρων; Στέκουν οι αιτιάσεις για το «πραξικόπημα» των ξένων, για το δίλημμα που τέθηκε ανάμεσα στην αποδοχή του τρίτου μνημονίου και της ολικής καταστροφής; Γιατί το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης ή ακόμη περισσότερο οι προγραμματικές διακηρύξεις του ΣΥΡΙΖΑ, πετάχτηκαν στα σκουπίδια εν μία νυκτί;

Θεωρούμε πως η πορεία που ακολούθησε η κυβέρνηση και ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν απολύτως προδιαγραμμένη και ότι δε θα μπορούσε να υπάρξει καμία άλλη εναλλακτική. Ας δούμε έναν έναν τους λόγους αυτής της διαπίστωσης.

ΤΑ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΑ ΔΟΓΜΑΤΑ

Σε αντίθεση με τη συνηθισμένη ρητορεία της λεγόμενης ανανεωτικής αριστεράς, τα ρεύματα αναθεώρησης της επαναστατικής κοσμοθεωρίας διέπονταν από την αρχή μέχρι το τέλος από δογματικό τρόπο σκέψης και αντιδιαλεκτική θεώρηση της πραγματικότητας. Ο δογματισμός εν προκειμένω παρήγαγε το στερεότυπο της «Ευρώπης των εργαζομένων», προϊόν της παλιάς θέσης του ΚΚΕ Εσωτερικού για την «ΕΟΚ των εργαζομένων». Μέσω του σχήματος αυτού οι πρεσβευτές του αρνούνταν πεισματικά να δουν την ταξική φύση της ΕΟΚ/ΕΕ και ενισχύανε επίμονα τα φληναφήματα για τους οραματιστές τύπου Ζαν Μονέ που συγκρότησαν το ευρωπαϊκό όραμα στη βάση ενός φιλειρηνικού προτάγματος. Η ίδια η πραγματικότητα δεν τους δίδαξε απολύτως τίποτα (και δε θα μπορούσε άλλωστε για λόγους που θα παραθέσουμε παρακάτω). Ψήφισαν στο παρελθόν τη συνθήκη του Μάαστριχτ, δεν έκαναν ποτέ μια γενναία και δημόσια αυτοκριτική, ενώ κάποιοι πίστεψαν ότι θα πάνε να πείσουνε με μια δομημένη επιχειρηματολογία αυτούς των οποίων οι πολιτικοί πρόγονοι πριν από μερικά χρόνια κομμάτιαζαν το λαό της Γιουγκοσλαβίας. Πίστεψαν ακόμη πως θα οξύνουν τις ενδοϊμπεριαλιστικές αντιθέσεις –κάτι απολύτως θεμιτό– ακολουθώντας μία ανόητη τακτική και μην έχοντας καμία συναίσθηση του συσχετισμού δυνάμεων στην παρούσα φάση. Με απλά λόγια: το πρόβατο (αν υποθέσουμε ότι είναι πρόβατο) όσο πειστική και καλή επιχειρηματολογία κι αν έχει, είναι αδύνατο να πείσει το λύκο να μην το φάει, πόσω μάλλον όταν η επιχειρηματολογία του είναι έωλη.

Ένα δεύτερο ιδεολογικό δόγμα του ΣΥΡΙΖΑ σχετίζεται με την ερμηνεία της κρίσης. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έκανε τίποτα άλλο από το να αναπαράγει τα ερμηνευτικά εργαλεία της σύγχρονης σοσιαλδημοκρατίας περί καζινοκαπιταλισμού. Παρέβλεψε τη μαρξιστική ανάλυση, δεν έκανε καμία αναφορά στην πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και ουσιαστικά η ανάλυσή του οδηγούσε στο συμπέρασμα ότι με κατάλληλες διορθωτικές κινήσεις ο απορρυθμισμένος καπιταλισμός μπορεί να ρυθμιστεί και να μπει σε ένα ορθολογικό μοντέλο ανάπτυξης.

Η ΤΑΞΙΚΗ ΦΥΣΗ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ

Ο ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε ανέκαθεν ένα κόμμα που πρέσβευε μικροαστικά στρώματα, κυρίως διανοούμενων. Έτσι καθοριζόταν η πολιτική και ιδεολογική του φυσιογνωμία, ενώ παράλληλα τον κρατούσε μακριά από τις εργατικές ανάγκες και αγωνίες. Αυτό, όχι μόνο δεν άλλαξε, αλλά ενισχύθηκε και παραμορφώθηκε με την ενσωμάτωση μέρους του παλιού ΠΑΣΟΚ (δεν αναφερόμαστε στους ψηφοφόρους αλλά στον κομματικό και κυβερνητικό μηχανισμό). Όπως είναι γνωστό, όμως, τα μικροαστικά στρώματα δεν μπορούν να αναπτύξουν μια αυτοτελή πολιτική φυσιογνωμία. Παραπαίουν ανάμεσα στις δυο βασικές τάξεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε, με αριστοτεχνικό τρόπο είναι η αλήθεια, να πείσει ευρύτατες λαϊκές μάζες ότι μπορεί να «τα έχει καλά και με τον αστυφύλαξ και με το χωροφύλαξ». Όποιος, όμως, πατάει σε δυο βάρκες, αργά ή γρήγορα κάνει ένα μεγαλοπρεπές σπαγκάτο και βρίσκεται εντός θαλάσσης. Τα ταξικά συμφέροντα είναι ασυμφιλίωτα, οι αντιθέσεις μεταξύ των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων δεν μπορούν να εξαλειφτούν κι έτσι να οδηγηθούμε στο μοντέλο του Κάουτσκι (ούλτραιμπεριαλισμός). Θα φτάσει η ώρα που οι αντιθέσεις θα οξυνθούν και δε θα είναι εφικτό να καλυφθούν με κανένα ιδεολογικό σχήμα, όσο έξυπνα στημένο κι αν είναι αυτό. 

Βεβαίως, η πολιτική του ΣΥΡΙΖΑ δεν είναι διφορούμενη, δεν ταλαντώνεται ανάμεσα στα συμφέροντα των δυο βασικών τάξεων, αλλά πλέον έχει ξεκάθαρα αστικό «πρόσημο».

ΟΙ ΠΟΛΙΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ

Πριν ακόμη την αναρρίχηση του ΣΥΡΙΖΑ στην κυβερνητική εξουσία είχε προδιαγραφεί η πορεία του. Το ταξίδι του Αλέξη Τσίπρα στις ΗΠΑ και το τι είπε εκεί, ήταν απολύτως ενδεικτικά. Εκθείασε το αμερικανικό μοντέλο ανάπτυξης σε αντιδιαστολή με το ευρωπαϊκό και μίλησε για την αναγκαιότητα να σβηστούν οι γκρίζες σκιές ανάμεσα στους δυο λαούς (βλέπε αντιαμερικανισμό του ελληνικού λαού). Στα καθ’ ημάς εκθειάστηκε ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, δίχως καμία κριτική αναφορά ειδικά στο ρόλο που έπαιξε στην ελληνική πολιτική σκηνή, πριν τη μεταπολίτευση αλλά και μετά από αυτήν.

Ο ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του 2015 οπότε κέρδισε την πρώτη θέση, αρνήθηκε να πάει σε ένα δεύτερο γύρο εκλογών, όπου είναι δεδομένο ότι θα είχε την αυτοδυναμία στα χέρια του, συρρικνώνοντας μάλιστα τις πολιτικές δυνάμεις τόσο από τα αριστερά όσο και από τα δεξιά του. Αντ’ αυτού με συνοπτικές διαδικασίες δημιούργησε ένα συμμαχικό κυβερνητικό σχήμα με τους ΑΝΕΛΛ. Αυτό του έλυνε δυο ζητήματα: την εξασφάλιση μιας κοινωνικής συναίνεσης και την εξασφάλιση καλύτερων σχέσεων με την πέρα του ατλαντικού δύναμη.

Κρίσιμης σημασίας ήταν και οι επιλογές του ΣΥΡΙΖΑ στα ζητήματα της οικονομίας «με το καλημέρα». Μερικά από τα πιο συντηρητικά του στελέχη (Δραγασάκης, Σταθάκης, Βαρουφάκης) επιλέχτηκαν στους τομείς της οικονομίας, ενώ η επιλογή Πανούση στο υπουργείο της λεγόμενης προστασίας του πολίτη, έδωσε το στίγμα για το ότι τίποτα δε θα αλλάξει στον τομέα της καταστολής και των δημοκρατικών δικαιωμάτων. Ας μην ξεχνάμε, επίσης, την επιλογή του Προκόπη Παυλόπουλου για τη θέση του προέδρου της δημοκρατίας, μιας θέσης που αν και είναι πολιτικά υποβαθμισμένη, ωστόσο εμπεριέχει έναν ισχυρότατο πολιτικό συμβολισμό.

Ακόμη κι αν υποθέσουμε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ είχε μια ειλικρινή διάθεση να κατακτήσει μια φιλολαϊκή συμφωνία με τους «εταίρους», οι δηλώσεις για συμφωνία με το μνημόνιο κατά 70%, οι αλλεπάλληλες διακηρύξεις για παραμονή στο ευρώ πάση θυσία και  η υπογραφή στη συμφωνία της 20^ης Φλεβάρη, είχαν πλέον αμετάκλητα χαράξει το δρόμο. Οι Βρυξέλλες είχαν λάβει το μήνυμα. Η κυβέρνηση θα δεχόταν στο τέλος ό,τι αυτοί επιθυμούσαν, όπως κι έγινε.

Όσον αφορά στην επιλογή του δημοψηφίσματος είναι ενδεικτικές οι περιγραφές Βαρουφάκη για το πώς δέχτηκε η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ το αποτέλεσμα, η οποία περίμενε το ΝΑΙ για να της λύσει τα χέρια. Βέβαια όπως έδειξε η πράξη ούτε το ΟΧΙ δεν την σταμάτησε για να ολοκληρώσει το «θεάρεστο» έργο της.

* * * *

Ο ΣΥΡΙΖΑ, ίσως δεν ήταν η πρώτη επιλογή της ελληνικής αστικής τάξης και της γραφειοκρατίας των Βρυξελλών πριν τις εκλογές του 2015. Ωστόσο, όπως έχουν εξελιχθεί τα πράγματα, το αστικό μπλοκ φαίνεται να τον θεωρεί όχι απλώς ως μία συμπαθητική επιλογή αλλά πιθανώς ως την καλύτερη. Είναι χαρακτηριστικές οι δηλώσεις των πλέον συστημικών δημοσιογράφων και πολιτικών. Ο γνωστός Άδωνις Γεωργιάδης έγραψε πως «ο Α. Τσίπρας παρά τα λάθη και τη ζημιά που προκάλεσε, στο τέλος μεταξύ ΣΥΡΙΖΑ και Ελλάδος επέλεξε Ελλάδα. Η ιστορία αυτό θα του το πιστώσει». Σε ανάλογες δηλώσεις προέβησαν ο Πορτοσάλτε, ο Πάγκαλος και ο Πρετεντέρης.

Άλλωστε, δεν είναι λίγο πράγμα ότι το 3^ο μνημόνιο πέρασε με τέτοια πλειοψηφία στο κοινοβούλιο που ανάλογή της δεν υπήρξε στο 1^ο και 2^ο. Τι καλύτερο για όλους εκείνους που εντός Ελλάδας είδαν κι άλλη συγκέντρωση πλούτου τα τελευταία πέντε χρόνια και για το γερμανικό κεφάλαιο που θέλει να ενδυναμώσει περαιτέρω τους νεοαποικιοκρατικούς δεσμούς της Ελλάδας; Εν κατακλείδι η δουλειά έγινε μια χαρά…

ΠΗΓΗ: kordatos.org