Το Φ/Γ Δύστος ήταν ελληνικό εμπορικό φορτηγό τύπου Bulk Carrier, νηολογημένο στο νηολόγιο Πειραιώς με αριθμό Ν.Π. 8204.Είχε μήκος 100 μέτρων και ολική χωρητικότητα 4.045 κόρων (2.205 κόρων καθαρής χωρητικότητας) και μεταφορική ικανότητα 5.600 τόνων. Το πλοίο είχε ναυπηγηθεί το 1970 με το όνομα Mina Entrego και στην συνέχεια χρονοναυλώθηκε από την ΑΓΕΤ ΗΡΑΚΛΗΣ για να μεταφέρει χύμα τσιμέντο.

Σύντομο ιστορικό

Στις 26 Δεκεμβρίου του 1996, επομένη των Χριστουγέννων και περί ώρα 14.00, το Φ/Γ ΔΥΣΤΟΣ, με Πλοίαρχο τον Ιωάννη Τσιτσιρίκη και με πλήρωμα 21 Έλληνες ναυτικούς, απέπλευσε από τις εγκαταστάσεις ΑΓΕΤ-Ηρακλής Βόλου, έμφορτο, με 5.300 περίπου τόνους τσιμέντο, με προορισμό τις εγκαταστάσεις λιμένος Δραπετσώνας στον Πειραιά. Λόγω όμως των δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν, γύρω στις 18.00, προσέγγισε σε νότιο όρμο της Σκιαθου. Παραμένοντας εκεί δύο ημέρες – μέχρι τη τραγική 29 Δεκεμβρίου – και συνεχιζομένων των ΒΑ. θυελλωδών ανέμων και κατάστασης θαλάσσης τρικυμιώδης ο Πλοίαρχος αποφάσισε πιθανώς και πιεζόμενος και από το πλήρωμα, προκειμένου Πρωτοχρονιά να κάνουν στα σπίτια τους, να αποπλεύσει και να συνεχίσει το ταξίδι για Πειραιά. Στις 20.00 ώρα περίπου ήταν η τελευταία επικοινωνία που είχε το Φ/Γ ΔΥΣΤΟΣ με το εμπορικό Μ/S (μότορσιπ) ΛΕΝΑ. Το πρωΐ της επομένης και περί ώρα 05.15 το πλοίο ΔΥΣΤΟΣ εντοπίσθηκε ανεστραμμένο να επιπλέει από το αλιευτικό Α/Κ Σαρωνικός, 3,5 ναυτικά μίλια ανατολικά από την Κύμη όπου και διέσωσε τον δόκιμο πλοίαρχο Χρήστο Αναγνώστου.

Στο ναυάγιο αυτό έχασαν την ζωή τους 20 επιβαίνοντες που βρέθηκαν στη συνέχεια πνιγμένοι μέσα στο πλοίο ο Πλοίαρχος, ο Υποπλοίαρχος, ο Ανθυποπλοίαρχος, ο Ραδιοτηλεγραφητής, οι Α΄, Β΄ και Γ΄ Μηχανικοί, 9 ναύτες, 1 Λιπαντής, ο Μάγειρας, ο βοηθός θαλαμηπόλου, η σύζυγος του Α΄Μηχανικού και η κόρη του Α΄ Μηχανικού, η σύζυγος του Β΄ Μηχανικού ενώ αργότερα βρέθηκαν από το Ρ/Κ Μανωλάκης που είχε σπεύσει στη περιοχή ένας ναύτης, ένας λιπαντής και ο έτερος Γ΄ Μηχανικός.

Αίτια του ναυαγίου

Από την έρευνα των πραγματογνωμόνων ως αιτία του ναυαγίου θεωρήθηκε αναμφίβολα η μετατόπιση φορτίου λόγω των μετασκευών που υπήρξαν στο «Δύστος», στην προβληματική φόρτωση του πλοίου από το λιμάνι του Βόλου αλλά και σε ορισμένα «κενά» της νομοθεσίας από τα οποία επωφελούνται οι πλοιοκτήτριες εταιρείες αποδίδεται το τραγικό ναυάγιο στις 29 Δεκεμβρίου 1996. Αυτό είναι, σύμφωνα με πληροφορίες του «Βήματος», το βασικό συμπέρασμα των Λιμενικών Αρχών και της Εισαγγελίας Πρωτοδικών Χαλκίδας, οι οποίες έχουν την αρωγή τεσσάρων ειδικών πραγματογνωμόνων στην έρευνα που διεξάγουν για τις αιτίες που προκάλεσαν το πολύνεκρο περιστατικό στα ανοιχτά της Κύμης. Ταυτόχρονα, στην έρευνα των τεχνικών δεδομένων και των όσων συνέβησαν πριν από την ανατροπή του «Δύστος», φαίνεται ­ σύμφωνα με τα μέχρι στιγμής ισχύοντα ­ ότι δεν θα επιρρίπτεται ουδεμία ευθύνη στον δόκιμο ανθυποπλοίαρχο Χρήστο Αναγνώστου, του οποίου οι κινήσεις απεγκλωβισμού του και αποφυγής του μοιραίου προκάλεσαν σειρά ερωτημάτων και απασχόλησαν επί μακρόν τους αρμοδίους. Το πόρισμα πρόκειται να ολοκληρωθεί εντός των ημερών, αφού συνεκτιμηθούν και κάποιες συμπληρωματικές καταθέσεις.

Η προανάκριση του Λιμενικού ­ μετά από σχετική εντολή του προϊσταμένου Εισαγγελίας Πρωτοδικών Χαλκίδας κ. Ι. Αγγελή ­, που διεξήθει εκτός των άλλων σε διαρκή συνεργασία με τους πραγματογνώμονες κκ. Η. Στεφανάκο, Αχ. Κακκαραντζα, Κ. Βούτο και Δ. Πετρόγγονα, αλλά και οι περαιτέρω έρευνες συμπέραναν ότι η ύπαρξη ελεύθερων επιφανειών ­ λόγω ακριβώς αυτών των μετασκευών ­ στον χώρο φόρτωσης του πλοίου και η ύπαρξη ενός μετακινούμενου προεξέχοντος «όγκου» τσιμέντου, δημιούργημα πιθανόν της κακής, πρόχειρης φόρτωσης του πλοίου και της επακόλουθης ανισοκατανομής του φορτίου, στάθηκαν ­ σύμφωνα με τις μέχρι στιγμής έρευνες ­ οι κυριότερες αιτίες του ναυαγίου.

Οπως φαίνεται να καταλήγουν οι ερευνητές, τα τεχνικά προβλήματα σε συνδυασμό με την πλημμελή, βιαστική φόρτωση του πλοίου εμπόδισαν το «Δύστος» να αποκτήσει εν μέσω θαλασσοταραχής «επαρκή ροπή επαναφοράς». Το «Δύστος» άρχισε προοδευτικά να προχωρεί με κλίση ­ προς τη μία κατεύθυνση ­ από 30 ως 90 μοίρες και ακολούθως ανετράπη. Μεσολάβησε, όπως διαπιστώνεται, το «μπλακ άουτ», όχι λόγω της εισροής των υδάτων, όπως είχε αναφερθεί αρχικά, αλλά λόγω της έλλειψης λαδιών και της διάλυσης των αντλιών στη μηχανή και στην ηλεκτρογεννήτρια του πλοίου, που προήλθε από τη μεγάλη κλίση που είχε αποκτήσει πλέον το «Δύστος». Ολα συνέβησαν εντός μερικών δευτερολέπτων…

Οι καταδύσεις

Το ναυάγιο του Δύστος βρίσκεται σε απόσταση 4 ναυτικών μιλίων από το λιμάνι της Κύμης, ξαπλωμένο με την δεξιά του πλευρά πάνω σε αμμώδη-λασπώδη βυθό με μέγιστο βάθος 38 μέτρων.

Είναι σχεδόν καλυμμένο στο σύνολο του από σχοινιά και δίχτυα κάνοντας την επίσκεψη σε αυτό αρκετά δύσκολη. Εντυπωσιακή είναι και η συγκέντρωση φυτικών οργανισμών που σε συνδυασμό με τα ισχυρά ρεύματα της περιοχής έχουν αναπτυχθεί σε βαθμό δυσανάλογο σε σχέση με τον χρόνο που βρίσκεται το ναυάγιο στον βυθό.

Το ναυάγιο είναι προσβάσιμο σε σχεδόν το σύνολο των χώρων του και προσφέρει την δυνατότητα για μερικές εντυπωσιακές διεισδύσεις. Ο χώρος της γέφυρας είναι προσβάσιμος χρειάζεται όμως πολύ μεγάλη προσοχή καθώς “κρέμονται” από παντού αντικείμενα αρκετά από τα οποία είναι βαριά και αιχμηρά. Προσβάσιμος είναι και ο χώρος του μηχανοστασίου στο σύνολο του αλλά και εκεί χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή καθώς έχει αρκετές διακλαδώσεις που μπορούν να δυσκολέψουν πολύ την επιστροφή.

Στην θέση της βρίσκεται και η πεντάφτερη προπέλα του πλοίου, εντυπωσιακή για το μήκος του ναυαγίου.

Πηγή: e-nautilia.gr

Νιώθετε ότι αρρωσταίνετε πιο εύκολα αλλά και τη διάθεση σας πεσμένη; Tότε ενδεχομένως να μην κοιμάστε αρκετά. Ανακαλύψτε όλα τα φαινομενικά αθώα σημάδια που συνδέονται με την έλλειψη ύπνου

Ο ποιοτικός ύπνος θεωρείται πλέον ζωτικής σημασίας για τη συνολική υγεία και ευεξία, καθώς η μη επάρκειά του θα μπορούσε να οδηγήσει σε βλαβερές συνέπειες, μέχρι και στην εμφάνιση ασθενειών.

Οι μικρές δόσεις υπνηλίας μέσα στη μέρα είναι ένα πρόδηλο σημάδι της έλλειψης ύπνου. Τις ανεπαίσθητες, όμως, επιπτώσεις, θα τις εντοπίσετε δυσκολότερα.

Γνωστική εξασθένιση

Η έλλειψη ύπνου έχει αρκετές αρνητικές επιπτώσεις στον εγκέφαλο. Ειδικότερα, όπως επισημαίνει ο Δρ.Wickwire, επιδεινώνει την εγκεφαλική λειτουργία και την ικανότητά μας να θυμόμαστε, να συγκεντρωνόμαστε και να λαμβάνουμε σωστές αποφάσεις.

Μάλιστα, μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Nature Communications διαπίστωσε ότι οι μεσήλικες (οι 50άρηδες και οι 60άρηδες) που κοιμόντουσαν έξι ώρες ή λιγότερο, διέτρεχαν έως και 30% υψηλότερο κίνδυνο να εμφανίσουν άνοια μετέπειτα στη ζωή τους, σε σύγκριση με εκείνους που κοιμόντουσαν επτά ώρες κάθε βράδυ.

Επιπλέον, μόλις μια ώρα λιγότερου ύπνου μπορεί να επηρεάσει τη συγκέντρωση και τον χρόνο αντίδρασης την επόμενη ημέρα, γεγονός που μπορεί να συμβάλει σε εργατικά ατυχήματα και τροχαία δυστυχήματα, σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Θώρακος.

Αύξηση του βάρους

Όταν δεν κοιμόμαστε ποιοτικά, επηρεάζονται και οι ορμόνες. Συνεπώς, η στέρηση του ύπνου διαταράσσει τις ορμόνες που ρυθμίζουν την όρεξη και τη διάσπαση της γλυκόζης, γεγονός που μπορεί να επηρεάσει την αύξηση του σωματικού βάρους, σύμφωνα με την Αμερικανική Εταιρεία Θώρακος. «Μόλις μία νύχτα διαταραχής στον ύπνο, οδηγεί σε μεγαλύτερη αίσθηση της πείνας, λιγότερο κορεσμό και περισσότερη επιθυμία για τροφές με υψηλή θερμιδική αξία, πλούσιες σε σάκχαρα και λίπη», εξηγεί ο Δρ. Wickwire.

Ερευνητικά, έχει αποδειχθεί ότι τα άτομα που δεν κοιμήθηκαν επαρκώς μόλις τέσσερις νύχτες έτειναν να αποθηκεύουν περισσότερο λίπος, σύμφωνα με μελέτη στο Journal of Lipid Research‌.

Εναλλαγές στη διάθεση

Ο σωστός ύπνος είναι επίσης απαραίτητος για την ψυχική υγεία. Αυτό συμβαίνει διότι ο ύπνος είναι καθοριστικός για ορισμένες εγκεφαλικές λειτουργίες, που ρυθμίζουν τα συναισθήματα και τις συμπεριφορές, σύμφωνα με το Τμήμα Ψυχιατρικής του Πανεπιστημίου Κολούμπια.

Όταν λοιπόν ο ύπνος δεν είναι ποιοτικός, αυξάνονται τα αρνητικά συναισθήματα. Έρευνες από το ίδιο πανεπιστήμιο έχουν αποδείξει ότι ο μη ικανοποιητικός ύπνος μπορεί να αυξήσει τις αρνητικές συναισθηματικές αντιδράσεις, να μειώσει την ικανότητά μας να αντιμετωπίζουμε στρεσογόνους παράγοντες, αλλά και να μειώσει τα θετικά συναισθήματα.

«Και, όταν νιώθουμε αγχωμένοι, τείνουμε να κοιμόμαστε ακόμα χειρότερα, οπότε δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος», επισημαίνει ο Δρ. Wickwire.

Εξασθενεί το ανοσοποιητικό σύστημα

Όταν το σώμα μας δεν ξεκουράζεται, αδυνατεί να καταπολεμήσει τις λοιμώξεις.  Μελέτη στο Sleep διαπίστωσε επίσης ότι οι άνθρωποι που κοιμούνται λιγότερες από έξι ώρες τη νύχτα είναι πιο επιρρεπείς στο κοινό κρυολόγημα.

Εκπληκτικό όμως θεωρείται το γεγονός ότι ο ανεπαρκής ύπνος μπορεί να μπει εμπόδιο στην αποτελεσματικότητα των εμβολίων, μειώνοντας την ανοσολογική απόκριση, σύμφωνα με μια συστηματική ανασκόπηση που δημοσιεύτηκε στο Yale Journal of Biology.

Πηγή: ygeiamou.gr

Οι ανώτατοι δικαστές έκριναν ότι οι τραυματισμοί εργαζομένων από ληστές αποτελούν εργατικό ατύχημα και τους δίνουν το δικαίωμα για χρηματική ικανοποίηση από τον εργοδότη τους

Η ληστεία σε βάρος εργαζομένου που πυροβολείται ή μαχαιρώνεται, αποτελεί εργατικό ατύχημα και γεννά δικαίωμα αποζημίωσης του θύματος, σύμφωνα τον Αρειο Πάγο. Οι αρεοπαγίτες, με μια φιλεργατική απόφαση, προστατεύουν τους εργαζόμενους σε βενζινάδικα, μπαρ, delivery κ.λπ., οι οποίοι κατά κανόνα εργάζονται τις βραδινές ώρες, όταν τραυματίζονται από ληστές και κακοποιούς που χρησιμοποιούν περίστροφα, μαχαίρια κ.ά.

Οι αρεοπαγίτες έκριναν ότι όλες αυτές οι περιπτώσεις τραυματισμών αποτελούν εργατικό ατύχημα και γεννούν δικαίωμα του εργαζομένου να αξιώσει από τον εργοδότη χρηματική ικανοποίηση (αποζημίωση) για ηθική βλάβη.

Ειδικότερα, κρίθηκε ότι υπάρχει βαριά αμέλεια των εργοδοτών όταν δεν λαμβάνουν, όπως έχουν υποχρέωση, τα κατάλληλα μέτρα ασφαλείας στους χώρους εργασίας. Σύμφωνα με την απόφαση, «ο εργοδότης έχει έναντι του εργαζομένου του την υποχρέωση πρόνοιας και οφείλει να διαρρυθμίζει και τα σχετικά με την παροχή της εργασίας ώστε να προστατεύεται η ζωή και η υγεία του εργαζομένου. Στη βλάβη της υγείας που προκαλείται από το εργατικό ατύχημα περιλαμβάνεται και η εξαιτίας αυτού προκληθείσα ψυχική ή πνευματική διαταραχή του εργαζομένου».

Τον Αρειο Πάγο απασχόλησε περίπτωση καθαρίστριας σχολείου η οποία τις βραδινές ώρες που καθάριζε σχολικό συγκρότημα δέχθηκε απρόκλητη επίθεση (απόπειρα ανθρωποκτονίας) από άγνωστο άνδρα περίπου 25 ετών, ο οποίος τη μαχαίρωσε σε διάφορα σημεία του σώματός της.

Εννεάμηνη σύμβαση

Ειδικότερα, τον Σεπτέμβριο του 2012 καταρτίστηκε έγγραφη εννεάμηνη σύμβαση ανάμεσα σε 35χρονη καθαρίστρια, διαζευγμένη και μητέρα δύο ανήλικων παιδιών και στο ΝΠΔΔ Ενιαία Σχολική Επιτροπή Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης Δήμου Νεάπολης Συκεών Θεσσαλονίκης. Στη συμβασιούχο ανατέθηκε ο καθημερινός καθαρισμός (σκούπισμα, σφουγγάρισμα-ξεσκόνισμα) των αιθουσών διδασκαλίας, των εργαστηρίων και όλων των κοινόχρηστων χώρων του σχολικού συγκροτήματος από τη Δευτέρα έως και την Παρασκευή. Οι εργασίες καθαριότητας θα ξεκινούσαν μετά τη λήξη της σχολικής εργασίας και η συνολική αμοιβή της για τη σχολική περίοδο 2012-2013 καθορίστηκε στα 5.017 ευρώ.

Ενα βράδυ του Μαρτίου, στις 21.45, ενώ η εργαζομένη καθάριζε το εργαστήριο Πληροφορικής που βρίσκεται στο υπόγειο, «αντιλήφθηκε την παρουσία ενός άγνωστου άνδρα πίσω της, ηλικίας περίπου 25 ετών, ο οποίος απρόκλητα επιτέθηκε βίαια σε αυτήν». Και συνεχίζει η αρεοπαγιτική απόφαση: «Οταν σήκωσε το χέρι της να αμυνθεί, δέχθηκε το πρώτο χτύπημα με μαχαίρι και ο άγνωστος, αφού τη γύρισε από την πλευρά της πλάτης της, συνέχισε να τη χτυπά με το μαχαίρι.

Προσπαθώντας να ξεφύγει, εισήλθε στην αίθουσα Πληροφορικής, όπου βρισκόταν η συνάδελφός της καθαρίστρια, αλλά κατέρρευσε στο πάτωμα στην είσοδο της αίθουσας συνεχίζοντας να αμύνεται, όταν δέχθηκε ακόμη ένα χτύπημα με το μαχαίρι στο αριστερό της γόνατο. Μόνο όταν άρχισε να φωνάζει ο άγνωστος άνδρας τράπηκε σε φυγή».

Η βαριά τραυματισμένη μεταφέρθηκε στο εφημερεύον νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ και «οδηγήθηκε άμεσα στο χειρουργείο και υποβλήθηκε σε αριστερή ερευνητική θωρακοτομή, όπου διαπιστώθηκαν δύο εστίες αιμορραγίας από το θωρακικό τοίχωμα, οι οποίες και αντιμετωπίστηκαν αποτελεσματικά».

Σύμφωνα με την ιατροδικαστική έκθεση, η άτυχη γυναίκα «φέρει πολλαπλές κακώσεις θώρακος και οσφυϊκής χώρας διά νύσσοντος και τέμνοντος οργάνου, ήτοι τραύματα διά νύσσοντος και τέμνοντος οργάνου» σε 7 σημεία του σώματος της. Πέραν αυτών, όμως, «υπέστη διαταραχή στρες μετά από τραυματική εμπειρία», σύμφωνα με ψυχιατρικό πόρισμα του νοσοκομείου, και της χορηγήθηκε φαρμακευτική αγωγή. Στο νοσοκομείο παρέμεινε για 7 ημέρες και στη συνέχεια έλαβε διαδοχικές αναρρωτικές άδειες και επίδομα ανικανότητας από το ΙΚΑ.

«Βαριά αμέλεια»

Σύμφωνα με το Εργατικό Τμήμα του Αρείου Πάγου, ο τραυματισμός της εργαζομένης, ο οποίος «συνέβη κατά την απόπειρα ανθρωποκτονίας σε βάρος της, όπως η πράξη αυτή χαρακτηρίστηκε από την Εισαγγελία Πρωτοδικών Θεσσαλονίκης (ωστόσο από τη διενεργηθείσα προανάκριση δεν διακριβώθηκε η ταυτότητα του δράστη), αποτελεί εργατικό ατύχημα το οποίο συνδέεται αιτιωδώς με βαριά αμέλεια των φυσικών προσώπων, τα οποία δεν κατέβαλαν την κατ’ αντικειμενική κρίση απαιτούμενη επιμέλεια την οποία όφειλαν ως συνετά κι ευσυνείδητα όργανα του εργοδότη - νομικού προσώπου να καταβάλουν με βάση την κοινή κατά τη συνήθη πορεία των πραγμάτων πείρα και λογική ώστε να αποφευχθεί το παράνομο αποτέλεσμα».

Η βαριά εργοδοτική αμέλεια ανάγεται στη μη τήρηση της υποχρέωσης «λήψης μέτρων ασφάλειας του εργαζόμενου στους χώρους του σχολικού συγκροτήματος προσωπικού και τουλάχιστον κατά τις νυκτερινές ώρες να είναι επαρκώς φωτισμένοι αυτοί, να υπάρχει φύλακας και να κλειδώνονται οι εξωτερικές πόρτες της σχολικής μονάδας.

Την επικινδυνότητα της παροχής εργασίας στους χώρους αυτούς κυρίως κατά τις νυκτερινές ώρες γνώριζαν τα όργανα του εργοδότη, καθ’ όσον ήδη είχαν σημειωθεί, καταγγελθεί και δημοσιευτεί στον Τύπο εισβολές στους χώρους αυτούς κατά τη διάρκεια των σχολικών μαθημάτων από κακοποιά εξωσχολικά στοιχεία, τα οποία οπλοφορούσαν και έκαναν χρήση των όπλων αυτών προκειμένου να ληστέψουν ή έκαναν χρήση ναρκωτικών ουσιών».

Οι αρεοπαγίτες επισημαίνουν μάλιστα ότι «ουδεμία αμέλεια αποδείχθηκε ότι συνέτρεχε στο πρόσωπο της εργαζόμενης», η οποία «παρείχε την εργασία της πιστεύοντας στο αυτονόητο της εξασφάλισης των όρων παροχής αυτής σε προστατευμένο περιβάλλον».

Η εργαζόμενη αξίωσε δικαστικά αποζημίωση 100.000 ευρώ αλλά της επιδικάστηκε το ποσό των 40.000 ευρώ. Η εργοδοτική πλευρά προσέφυγε στον Aρειο Πάγο υποστηρίζοντας ότι το ποσό που επιδικάστηκε ήταν δυσανάλογα υψηλό, αλλά τελικά η αίτηση αναίρεσης απορρίφθηκε.

Πηγή: protothema.gr

Χωρίς κεραμίδι στην Αθήνα

Ατενίζοντας την Αθήνα από κάποιο ψηλό σημείο της πόλης, το μάτι χάνεται στη θάλασσα από μπετόν που απλώνεται από τους πρόποδες της Πάρνηθας ως το παραλιακό μέτωπο και από το όρος Αιγάλεω ως τον Υμηττό. Δεκάδες χιλιάδες διαμερίσματα, μπαλκόνια, ταράτσες και τέντες, κεραίες τηλεοράσεως και ηλιακοί θερμοσίφωνες, μικρά ανοίγματα πρασίνου, αδιόρατες «τρύπες» για τις πλατείες και μικρές σχισμές ακόμα και για τις μεγαλύτερες λεωφόρους. Τέσσερις δεκαετίες πριν, στις αρχές του 1980, η εικόνα αυτή ελάχιστα μόνο θα διέφερε. Οι δεκαετίες της εντατικής (αν)οικοδόμησης της πόλης είχαν παρέλθει. Η Αθήνα είχε λάβει ήδη τον χαρακτήρα της μεγάλης, άναρχης μεσογειακής πόλης, δια της ιδιότυπης «θρησκείας» των πρώτων μεταπολεμικών δεκαετιών: της αντιπαροχής. Ευχή και κατάρα, η αντιπαροχή έλυσε εν πολλοίς το ζήτημα της στέγασης χωρίς άμεσο κρατικό σχεδιασμό και παρέμβαση, δημιουργώντας ταυτόχρονα μια νέα τάξη μικροϊδιοκτητών, καθώς παρήγε αξία από το πουθενά.

Στις αρχές του 21ου αιώνα, με νέα ορμή από τα φθηνά στεγαστικά δάνεια και υποβοηθούμενη από τα έργα υποδομής για τους Ολυμπιακούς Αγώνες, η κατοικία βγήκε από το Λεκανοπέδιο και ξεχύθηκε στα Μεσόγεια. Μέσα σε λίγα χρόνια, επαρχιακοί οικισμοί μετατράπηκαν σε προέκταση της πρωτεύουσας, με γρήγορη πρόσβαση στο κέντρο μέσω του μετρό και της Αττικής Οδού. Και μετά ήρθε η κρίση. Η οικοδομική δραστηριότητα κατέρρευσε, τα ενοίκια υποχώρησαν. Επιβλήθηκε βαριά φορολογία στα ακίνητα. Σε δεκάδες χιλιάδες σπίτια η θέρμανση έμεινε κλειστή για χρόνια. Οι φθορές δεν αποκαθίσταντο και ανακαινίσεις δεν γίνονταν. Ο αριθμός των αστέγων εκτοξεύτηκε, ενώ σταδιακά διαμερίσματα άρχισαν να περνούν μαζικά σε τράπεζες και funds μέσω πλειστηριασμών. Η καπιταλιστική ανάκαμψη σημαδεύτηκε από καθηλωμένους μισθούς και απότομη αύξηση στις τιμές ακινήτων και ενοικίων. Φτάνοντας κάπως έτσι στα τέλη του 2022 να αναρωτιόμαστε: Πώς γίνεται, ζώντας σε μια θάλασσα από μπετόν, να μιλάμε για στεγαστική κρίση;

Τράπεζες και funds κρατούν χιλιάδες διαμερίσματα εκτός αγοράς για να μην πέσουν οι τιμές

Στην Ελλάδα σχεδόν επτά στους δέκα νέους ηλικίας 18 έως 34 ετών ζουν με τους γονείς τους. Σύμφωνα με έκθεση της Eurostat που δημοσιεύτηκε τον Αύγουστο του 2021, το ποσοστό αυτό κατατάσσει τη χώρα στην έκτη θέση ανάμεσα σε 35 ευρωπαϊκά κράτη, πίσω από την Κροατία, τη Σλοβακία, την Ιταλία, τη Μάλτα, την Πορτογαλία, τη Βουλγαρία και την Ισπανία. Ο αριθμός των νέων ηλικίας 25 έως 34 ετών που ζουν με τους γονείς τους εκτοξεύτηκε κατά τη δεκαετία της κρίσης, καθώς από 50,6% το 2010 άγγιξε το 62,2% το 2020. Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα για την κατοικία του ινστιτούτου «Eteron», το ποσοστό νέων με ιδιόκτητη κατοικία στην Ελλάδα μειώθηκε θεαματικά από το 2005 έως το 2018, κατά τουλάχιστον δέκα ποσοστιαίες μονάδες.

Η δυσκολία πρόσβασης στην κατοικία δεν αφορά βεβαίως μόνο τους νέους. Η συντριπτική πλειοψηφία των κατοίκων της χώρας, ντόπιοι και μετανάστες, δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν στο κόστος στέγασης. Τα σχετικά στοιχεία της Eurostat είναι αποκαλυπτικά. Ο δείκτης ποσοστού επιβάρυνσης από το κόστος στέγασης –ο οποίος καταγράφει το ποσοστό του πληθυσμού που ζει σε νοικοκυριό όπου το συνολικό κόστος στέγασης απορροφά πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος– κατατάσσει την Ελλάδα στην πρώτη θέση με διαφορά από όλα τα υπόλοιπα κράτη της ΕΕ. Συγκεκριμένα, το 32,4% του αστικού και το 22% του αγροτικού πληθυσμού στη χώρα ζει σε νοικοκυριά όπου το συνολικό κόστος στέγασης αντιπροσωπεύει πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος. Ενδεικτικό της έκτασης του προβλήματος είναι το γεγονός ότι στον ίδιο πίνακα δεύτερη, μετά την Ελλάδα, ακολουθεί η Δανία, βρισκόμενη ωστόσο πάνω από 10 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότερα.

Πρόκειται για ένα ζήτημα βαθιά ταξικό, όπως, πέρα από την εμπειρία, επιβεβαιώνουν και τα πλέον επίσημα στοιχεία. Σύμφωνα ξανά με τη Eurostat, οι πιο φτωχοί είναι αυτοί που δαπανούν μεγαλύτερο αναλογικά ποσοστό από το (περιορισμένο) εισόδημά τους για να καλύψουν το κόστος πρόσβασης σε στέγη. Συγκεκριμένα, τα άτομα που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας στην Ελλάδα δαπανούν το εξωφρενικό 60%(!) του διαθέσιμου εισοδήματός τους για να καλύψουν τα έξοδα στέγασης. Είναι ακριβώς αυτή η εξωφρενική επιβάρυνση των πιο φτωχών από τους φτωχούς που ωθεί το Πριν να ανοίξει, από τη σκοπιά των συμφερόντων των «από τα κάτω» και με αντικαπιταλιστική λογική, έναν διάλογο για το σύγχρονο ζήτημα της κατοικίας. Για αρχή, παρουσιάζοντας ορισμένες από τις βασικές πτυχές που κάνουν νέους-ες, εργαζόμενους-ες, μετανάστες-τριες και λαϊκά στρώματα να ζουν και να δουλεύουν ως επί το πλείστον απλώς για να καλύψουν τα έξοδα αναπαραγωγής της εργατικής τους δύναμης.

«Χαλασμένα ασανσέρ και τοίχοι από χαρτί», «ρευματοκλοπές, υποτροπές, λογαριασμοί»,«μεροκάματα του τρόμου, εξώσεις, πλειστηριασμοί», «κανένας ασφαλής μέσα στις πολυκατοικίες».

Μερικοί από τους στίχους του ΛΕΞ στις «Πολυκατοικίες» (2018). Τομή με νυστέρι στις πόλεις μας

Ένας από τους κύριους λόγους που οι τιμές των ενοικίων ωθούνται διαρκώς προς τα πάνω είναι ο εξαιρετικά υψηλός αριθμός των ακινήτων που παραμένουν κλειστά και δεν διατίθενται προς ενοικίαση. Σύμφωνα με στοιχεία της ΑΑΔΕ, που επικαλέστηκε σε ομιλία του στις 25 Οκτωβρίου 2022 ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, ο αριθμός των κενών ακινήτων πανελλαδικώς εκτιμάται σε περίπου 750.000. «Τα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων δεκάδες χιλιάδες σπίτια έμειναν κλειστά και ασυντήρητα», λέει στο Πριν ο Κώστας Βουρεκάς, αρχιτέκτων- πολεοδόμος, μέλος της Αριστερής Κίνησης Εργαζομένων Αρχιτεκτόνων (ΑΚΕΑ), «αυτό σημαίνει ότι σήμερα υπάρχει ένα κτιριακό απόθεμα που βρίσκεται σε κακή κατάσταση και δεν μπορεί να ενοικιαστεί, ενώ για τη συντήρησή του απαιτούνται σημαντικά κεφάλαια».

Τον Φεβρουάριο του 2018, ο επίκουρος καθηγητής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας Νίκος Τριανταφυλλόπουλος, σε άρθρο του στον ιστότοπο του οργανισμού «διαΝΕΟσις», υπολόγιζε ότι πάνω από το 85% των κτιρίων στο κέντρο της Αθήνας χρήζουν παρεμβάσεων αποκατάστασης, εκσυγχρονισμού και βελτίωσης της λειτουργικότητας και της ενεργειακής τους απόδοσης. Την περίοδο εκείνη, μάλιστα, πολύ πριν την εκρηκτική άνοδο του πληθωρισμού δηλαδή, το μέσο κόστος αποκατάστασης και εκσυγχρονισμού του 70% περίπου των κτιρίων του κέντρου της Αθήνας υπολογιζόταν σε πάνω από 400 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο. Άλλωστε, η χρόνια εγκατάλειψη έχει ως αποτέλεσμα ολόκληρες πολυκατοικίες να βρίσκονται σε άθλια κατάσταση, γεγονός που αποτελεί αντικίνητρο για την ανακαίνιση διαμερισμάτων, αφού συχνά, λόγω διαφωνίας ή αδιαφορίας των υπολοίπων ιδιοκτητών, δεν παρέχονται χρήματα για να ανακαινιστούν και να συντηρηθούν οι κοινόχρηστοι χώροι (ασανσέρ, κλιμακοστάσια κ.λπ). «Πολλά ακόμη διαμερίσματα έχουν κολλήσει σε γραφειοκρατικές διαδικασίες», λέει ακόμα στο Πριν ο Κώστας Βουρεκάς. «Η επιβολή του ΕΝΦΙΑ, και μάλιστα σε μια περίοδο πτώσης των μισθών και εκτεταμένης φτωχοποίησης, είχε ως αποτέλεσμα πολλοί κληρονόμοι να προχωρήσουν σε αποποίηση κληρονομιάς. Έτσι, τα διαμερίσματα αυτά έμειναν κλειστά — ειδικά σε περιπτώσεις που οι κληρονόμοι ήταν πολλοί και δεν συμφωνούσαν μεταξύ τους για την τύχη του ακινήτου».

Στο μεταξύ, τα τελευταία χρόνια, με τη σταδιακή απελευθέρωση των πλειστηριασμών, δεκάδες χιλιάδες διαμερίσματα πέρασαν στα χέρια τραπεζών και funds. Τα σπίτια αυτά, πέραν του πόνου που προκλήθηκε στους παλιούς τους ιδιοκτήτες στις περιπτώσεις που επρόκειτο για λαϊκά νοικοκυριά, παραμένουν εν πολλοίς κλειστά είτε λόγω νομικών και πολεοδομικών εκκρεμοτήτων (τακτοποίηση αυθαιρέτων κ.λπ.) είτε επειδή τα επιχειρηματικά σχήματα στα οποία έχουν περιέλθει τα διοχετεύουν στην αγορά «με το σταγονόμετρο», ώστε να κρατηθούν ψηλά οι τιμές. Είναι ενδεικτικό ότι, όπως ανέφερε στις 5 Απριλίου 2022 ο οικονομικός ενημερωτικός ιστότοπος «Powergame», τα επόμενα χρόνια αναμένεται ότι τράπεζες και funds θα «ρίξουν» σταδιακά στην αγορά 150.000 διαμερίσματα που θα προκύψουν από τη διαδικασία «εκκαθάρισης των κόκκινων στεγαστικών δανείων». Πέραν του «τσουνάμι» πλειστηριασμών που προδιαγράφεται, περιγράφεται παράλληλα μεθόδευση, ώστε να μην πέσουν οι τιμές λόγω αυξημένης προσφοράς. Συγκεκριμένα, όπως αναφέρεται στο ίδιο δημοσίευμα, σχεδιάζεται «η διάθεση “πακέτων” ακινήτων, αποτελούμενων από 5.000-10.000 διαμερίσματα, σε τακτά χρονικά διαστήματα» και εφόσον έχουν απορροφηθεί τα ακίνητα του προηγούμενου «πακέτου». Η μαζική «αλλαγή χεριών» ακινήτων, μέσω πλειστηριασμών, από μικροϊδιοκτήτες προς τράπεζες και funds, αποτελεί λοιπόν άλλον έναν λόγο για τον οποίο οι τιμές των ενοικίων παραμένουν υψηλές.

«Ανοιχτές αγκάλες» για Airbnb και Golden Visa, εξώσεις σε πρόσφυγες

Η εξάπλωση της βραχυχρόνιας μίσθωσης ακινήτων σε τουρίστες μέσω πλατφορμών όπως η Airbnb αποτελεί μία ακόμα –και ίσως την πιο πολυσυζητημένη– αιτία για τη διαρκή άνοδο των ενοικίων, καθώς τα τελευταία χρόνια όλο και μεγαλύτερος αριθμός διαμερισμάτων αποσύρεται από τη μακροχρόνια μίσθωση υπέρ των γρήγορων και μεγαλύτερων κερδών που εξασφαλίζει η ολιγοήμερη διαμονή τουριστών. Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών-Αττικής και Αργοσαρωνικού (ΕΞΑΑΑ), που παρουσιάστηκε στις 12 Δεκεμβρίου 2022, στην Αθήνα τον Ιούλιο του 2015 υπήρχαν μόλις 2.116 καταλύματα που διατίθεντο μέσω πλατφορμών τύπου Airbnb. Τον Σεπτέμβριο του 2022 ο αριθμός τους είχε εκτιναχθεί στα 12.165, καταγράφοντας αύξηση 475%! Εσχάτως, μετά την «έκρηξη» της τηλεργασίας λόγω της πανδημίας του κορονοϊού, αναπτύσσονται ραγδαία και οι λεγόμενες «μεσοπρόθεσμες μισθώσεις». Πρόκειται για διαμερίσματα που απευθύνονται στους περίφημους «ψηφιακούς νομάδες», εργαζόμενους δηλαδή από χώρες του εξωτερικού που για κάποιο διάστημα επιλέγουν την Ελλάδα ως τόπο εγκατάστασης. Στις αρχές του 2022 η Αθήνα παρουσιαζόταν από το εξειδικευμένο site nomadlist.com ως ένας από τους ταχύτερα αναπτυσσόμενους κόμβους απομακρυσμένης εργασίας, ενώ για την προσέλκυση «digital nomads» έχουν θεσπιστεί ήδη κίνητρα και διευκολύνσεις.

Τρομακτική πίεση στις τιμές των ακινήτων όμως ασκείται και από το διαβόητο πρόγραμμα της «Golden Visa», που προβλέπει χορήγηση άδειας παραμονής στην Ελλάδα και δικαίωμα μετακίνησης στις χώρες της ζώνης Σένγκεν σε όποιον επενδυτή τρίτης χώρας αγοράσει ακίνητο αξίας άνω των 250.000 ευρώ. Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της Alpha Bank, μόνο το πρώτο εξάμηνο του 2022 οι άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) σε ακίνητα ανήλθαν σε 788,4 εκατ. ευρώ, ενώ αθροιστικά από την έναρξη του προγράμματος το 2013 έως και σήμερα, οι ΑΞΕ σε ακίνητα ανήλθαν συνολικά σε 6,576 δισ. ευρώ!

Στο μεταξύ, την ίδια στιγμή που χορηγούνται σωρηδόν έγγραφα παραμονής και μετακίνησης σε βαθύπλουτους υπηκόους τρίτων χωρών, με αντάλλαγμα επενδύσεις που αυξάνουν τις τιμές των ακινήτων, οι πρόσφυγες και μετανάστες υποδεικνύονται ως τα εξιλαστήρια θύματα προς τους ντόπιους φτωχούς, που βλέπουν τη στέγη να γίνεται ακριβό, ακόμα και άπιαστο, όνειρο. Το πρόγραμμα «Κάλυψη», που προωθείται στο πλαίσιο των κίβδηλων κυβερνητικών παρεμβάσεων για τη στέγαση, αποσκοπεί στη μίσθωση διαμερισμάτων στα οποία ως τώρα διέμεναν πρόσφυγες μέσω του προγράμματος ESTIA σε ευάλωτους νέους και νέα ζευγάρια. Ήδη τις μέρες αυτές, 4.305 πρόσφυγες εκδιώκονται κακήν κακώς από τα σπίτια τους και μεταφέρονται σε κέντρα κράτησης. Η σαρωτική επέλαση του κεφαλαίου στην πόλη καλλιεργεί τον εμφύλιο των φτωχών.

Πηγή: prin.gr