Σήμερα: 05/05/2026
Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

stress-test-treadmill.jpg

Δεδομένα το τεστ κοπώσεως δεν είναι ό,τι χειρότερο υπάρχει σε ιατρική εξέταση. Σίγουρα είναι ιδιαίτερη. Τι σκεφτόταν ο άνθρωπος που την πρότεινε ως την ιδανική για την αξιολόγηση της καρδιακής λειτουργίας;

Πρόσφατα έζησα την εμπειρία του τεστ κοπώσεως. Φίλοι που το έκαναν πριν από εμένα, μου είπαν πως δεν είναι κάτι το ιδιαίτερο και ότι δεν πρόκειται να το 'βγάλω'. Δηλαδή, να ολοκληρώσω όλα τα στάδια, αφού "αυτό δεν το καταφέρνουν ούτε αθλητές".

Στο κέντρο που πήγα, ο γιατρός με ενημέρωσε πως εξ όσων έχει εξετάσει, ολοκλήρωσε τη 'διαδρομή' μόνο ένας. Τον ρώτησα αν ήταν μαραθωνοδρόμος. Μου είπε πως ναι.

Δεν έχω κληρονομικό χάρισμα. Ήταν η μόνη λογική εξήγηση.

Έβαλα που λες, τα αθλητικά μου παπούτσια, δεν έφαγα και δεν ήπια κάτι μια ώρα πριν το ραντεβού και σε αυτό ο ειδικός με ενημέρωσε πως θα έπρεπε να περάσω τη διαδικασία, φορώντας μάσκα -αφού ο Covid είναι ακόμα ανάμεσα μας.

Παρένθεση: μάσκα δεν φορούσα ούτε στο γυμναστήριο, οπότε αυτομάτως στο μυαλό μου ανέβηκε ο συντελεστής δυσκολίας.

Στα δυο, τρία πρώτα επίπεδα ένιωσα να δοκιμάζεται η υπομονή μου, ώσπου η κλίση του διαδρόμου έγινε λίγο περισσότερο κάθετη και πια δεν αρκούσε να περπατώ. Έπρεπε να τρέχω.

Τίμια έφτασα στο πέμπτο επίπεδο, όπου ένιωσα πως δεν μπορούσα να αναπνεύσω και ζήτησα να σταματήσω.

Έριξα το φταίξιμο στη μάσκα. Ο γιατρός μου είπε πως “διαπιστωμένα περνάει επαρκής αέρας”, εγώ διαφώνησα, εκείνος επέμενε -τέλος πάντων δεν συμφωνήσαμε ποτέ- και με παρέπεμψε σε πυρηνικό τεστ κοπώσεως -καθώς είδε κάτι που αν δεν είχα ιστορικό θα περνούσε ως αδιάφορο, αλλά επειδή έχω ιστορικό πρέπει να ερευνήσω περαιτέρω.

Από εκείνη την ημέρα σκέφτηκα να αναζητήσω τον άνθρωπο που εμπνεύστηκε αυτό το τεστ, ως τον τρόπο να ελέγχουμε τα της καρδιαγγειακής μας λειτουργίας. Το αμέλησα μέχρι που ήλθε στο γραφείο ο Χρήστος Δεμέτης, αφότου προστέθηκε και αυτός στο club και αφηγήθηκε τη δική του εμπειρία.

Ποιος λοιπόν, συνδύασε την εξέταση με το διάδρομο του γυμναστηρίου και πώς μπορεί να του ήλθε η έμπνευση;

ΤΟ ΔΙΑΧΡΟΝΙΚΟ ΔΩΡΟ ΣΤΗΝ ΑΝΘΡΩΠΟΤΗΤΑ

Στην ιατρική δεν υπάρχουν πολλά πράγματα που να αντέχουν στο χρόνο, με τις εξελίξεις να είναι καταιγιστικές -ειδικά αυτήν την εποχή που χιλιάδες ερευνητές αναζητούν τρόπους να επιβραδυνθεί η ανθρώπινη γήρανση. Σε επίπεδο μακροζωίας. Όχι αισθητικής.

Στη μικρή λίστα με τις εξετάσεις που υπάρχουν εδώ και δεκαετίες και σώζουν ζωές, είναι το Pap Test.

Το τεστ τραχήλου της μήτρας -που ανιχνεύει πιθανές προκαρκινικές και καρκινικές διεργασίες της μήτρας ή του παχέος εντέρου- υπάρχει από το ‘20 και είναι η προσφορά του Γιώργου Παπανικολάου και του Aurel Babeș στην ανθρωπότητα.

Το τεστ κοπώσεως (cardiac stress test) το κάνουμε από το ‘80 και είναι το δώρο του Robert Bruce στο είδος μας.

Αρχικά, είχε ονομαστεί Bruce Protocol και ‘διαφημίστηκε’ ως “διαγνωστική εξέταση που χρησιμοποιείται στην αξιολόγηση της καρδιακής λειτουργίας”.

ΠΩΣ ΕΞΕΛΙΧΘΗΚΕ ΣΕ ΙΑΤΡΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ Ο ΔΙΑΔΡΟΜΟΣ ΓΥΜΝΑΣΤΙΚΗΣ

Robert Arthur Bruce γεννήθηκε στη Βοστώνη, στις 20/11 του 1916. Εκεί έζησε και όλη του την σχολική ζωή, έως το πτυχίο επιστημών από το Boston University. Αυτό της ιατρικής το πήρε από το University of Rochester, στη Νέα Υόρκη, όπου έκανε την πρακτική και την ειδικότητα (εσωτερικής ιατρικής).

Από τότε προσπαθούσε να πείσει τους συναδέλφους τους πως ένα τεστ αντοχής -μέσω άσκησης- θα μπορούσε να παίξει μια μέρα σημαντικό ρόλο, στην αξιολόγηση των καρδιοπαθών. Τότε άρχισε να χρησιμοποιεί ως εργαλείο διάγνωσης το διάδρομο του γυμναστηρίου.

Βοηθούσε και το γεγονός ότι η μέθοδος που χρησιμοποιούνταν τότε είχε αποδειχθεί ανεπαρκής τρόπος αξιολόγησης της αναπνευστικής και της κυκλοφοριακής λειτουργίας. Το Master’s Two Step αφορούσε ηλεκτροκαρδιογράφημα έδειχνε την κατάσταση της καρδιάς τους, ενώ ανέβαιναν και κατέβαιναν μια μικρή πλατφόρμα, για 90 δευτερόλεπτα.

mastertwostep.jpg

Συνολικά ο Bruce δημοσίευσε περισσότερα από 300 επιστημονικά άρθρα για την επιδημιολογία της καρδιαγγειακής νόσου, την παρακολούθηση της καρδιαγγειακής λειτουργίας μεταξύ μεγάλων κοορτών και την εξέλιξη της τυπικής άσκησης με διαβαθμίσεις, ως ‘όπλο’ ελέγχου του αντιληπτού μέγιστου φορτίου.

Οι ανακαλύψεις του -επί της φυσιολογίας της άσκησης και της καρδιολογίας- άλλαξαν το πώς ασκείται η καρδιολογία, με τον Bruce να περνάει στην ιστορία ως “ο πατέρας της καρδιολογίας της άσκησης”.

Η πρώτη δημοσίευση επί δοκιμής για την αξιολόγηση της καρδιακής λειτουργίας, μέσω της άσκησης, έγινε το 1949.

Αφορούσε τεστ ενός σταδίου (ένα επίπεδο σε διάδρομο γυμναστικής), με τον Bruce να αναλύει λεπτό προς λεπτό τις αλλαγές στην κυκλοφορική και αναπνευστική λειτουργία ενηλίκων που δεν είχαν πρόβλημα υγείας.

Η δεύτερη είχε δυο στάδια, η τρίτη τρία και τότε κατάλαβε πως τα πολλαπλά στάδια είχαν πλεονεκτήματα που ήταν άγνωστα έως τότε. Το επόμενο βήμα ήταν να πειράζει την ταχύτητα και την κλίση.

Το 1950 ο Bruce μετακόμισε στο Σιάτλ, καθώς έγινε ομότιμος καθηγητής καρδιολογίας στην ιατρική σχολή του University of Washington. Τότε ανέπτυξε το ενδιαφέρον για τη χρήση υπολογιστών στην καρδιολογία -ίδρυσε σχετικό τομέα στο τμήμα του.

Εκεί τροποποίησε τις δοκιμές του, περιλαμβάνοντας στο τεστ και τέταρτο -προοδευτικό- στάδιο.

Το 1963 συνέλαβε και επικύρωσε το πρωτόκολλο άσκησης πολλαπλών σταδίων. Μετά χρησιμοποίησε εκτεταμένη βάση δεδομένων, για την ανάπτυξη κανονικών προτύπων με βάση την ηλικία, το φύλο και το συνηθισμένο πρότυπο δραστηριότητας.

Έτσι ‘γεννήθηκε’ το Bruce Protocol, με τον δημιουργό του να λέει ότι μπορούσε να ανιχνεύσει ενδεικτικά σημάδια καταστάσεων -όπως η στηθάγχη, η ανάπτυξη πόνου στο στήθος ή δυσφορίας λόγω στεφανιαίας νόσου, προηγούμενη καρδιακή προσβολή ή κοιλιακό ανεύρυσμα.

“Δεν θα αγοράζατε ποτέ ένα μεταχειρισμένο αυτοκίνητο χωρίς να το κάνετε μια βόλτα και να δείτε την απόδοση του κινητήρα, ενώ είναι το όχημα σε λειτουργία. Το ίδιο ισχύει στην αξιολόγηση της λειτουργίας της καρδιάς”.

stress-test.jpg

Η διάρκεια της άσκησης έγινε η κύρια μέτρηση που στο μυαλό του επιστήμονα, μπορούσε να εκτιμήσει αυτό που είχε ονομάσει ως “λειτουργική αερόβια βλάβη”.

Το σκεπτικό του ήταν διαφορετικό από αυτό που ζούμε σήμερα και εστιάζει στα όσα αποκαλύπτει η καταγραφή ηλεκτρικής δραστηριότητας της καρδιάς, κατά τη διάρκεια της άσκησης.

Ο Bruce εστίαζε στην απόδοση της άσκησης και στις αλλαγές του καρδιακού ρυθμού και της αρτηριακής πίεσης, σε συνδυασμό με την στοχευμένη εξέταση του ασθενούς, κατά τη διάρκεια του τεστ και αμέσως μετά το τέλος του.

Σε κάθε περίπτωση, το Bruce Protocol (το οποίο έφτιαξε με τον Κινέζο συνάδελφο του, Paul Yu) των επτά, τρίλεπτων, σταδίων έγινε το κλινικό πρότυπο στην καρδιολογία με ευρεία αναγνώριση.

Ο εκ των ιδρυτικών μελών και πρόεδρος της Association of University Cardiologists (Ένωση Πανεπιστημιακών Καρδιολόγων), ήταν και μεταξύ αυτών που ‘έφτιαξαν’ το πρόγραμμα Seattle Heart Watch (το 1971), που ανέπτυξε βάση δεδομένων με αποτελέσματα από +10.000 άτομα που έκαναν τεστ κοπώσεως μια δεκαετία.

Ο πρωταγωνιστής της ιστορίας δεν ήταν μόνο λόγια -ως προς τη σημασία της άσκησης στην υγεία. Απολάμβανε υγιεινό τρόπο ζωής και περπατούσε κάθε μέρα 1.6 χιλιόμετρα, μαζί με τη σύζυγο του, έως το θάνατο του. Άφησε την τελευταία του πνοή στα 87, μετά 13 χρόνια μάχης με τη χρόνια λεμφοκυτταρική λευχαιμία.

ΤΟ ΣΚΕΠΤΙΚΟ ΠΙΣΩ ΑΠΟ ΤΟ ΤΕΣΤ

Σύμφωνα με το αρχικό Bruce Protocol, ο ασθενής περπατά σε ανηφορικό διάδρομο σε μια διαβαθμισμένη δοκιμασία άσκησης -φορώντας ηλεκτρόδια στο στήθος, για την παρακολούθηση των καρδιακών σημάτων.

Κάθε 3 λεπτά η ταχύτητα και η κλίση του διαδρόμου αυξάνονται.

Υπάρχουν 7 τέτοια στάδια.

Συνήθως είναι οι αθλητές μεγάλων αποστάσεων αυτοί που ολοκληρώνουν και τα 7 στάδια.

Στο τροποποιημένο -σημερινό- Bruce Protocol ο διάδρομος είναι αρχικά οριζόντιος (και όχι ανηφορικός), με τις αλλαγές των πρώτων σταδίων να αφορούν μόνο την κλίση του διαδρόμου.

Καθώς αυξάνονται η κλίση και η ταχύτητα, όταν υπάρχει πρόβλημα, εμφανίζεται στην οθόνη του γιατρού. Επίσης, χρησιμοποιείται νεότερη τεχνολογία -ανάλυση με υπερήχους που βοηθούν στις πιο ακριβείς διαγνώσεις.

Η εξέλιξη ‘πάτησε’ πάνω στην έμπνευση του Bruce: αν δεν υπάρχουν οριστικά αποτελέσματα από το τεστ κοπώσεως ή είναι αδύνατη η συμβατική εξέταση, λόγω αρρυθμίας ή εγκεφαλικού επεισοδίου ή πνευμονικής νόσου (κ.α.) ακολουθεί πυρηνικό τεστ κοπώσεως.

Ο ασθενής ανεβαίνει πάλι, στο διάδρομο, αλλά οι οι εικόνες συνήθως λαμβάνονται με τομογραφία εκπομπής φωτονίου (SPECT): μια κάμερα που καταγράφει εικόνες ακτίνων Χ, περιβάλλει την καρδιά και τη φωτογραφίζει από διάφορες γωνίες. Υπολογιστής ‘παίρνει’ αυτές τις πληροφορίες και ‘δίνει’ μια πιο λεπτομερή εικόνα της καρδιάς.

 

Πηγή: news247.gr

Στην Ελλάδα των πολιτικών της «ατομικής ευθύνης» της κυβέρνησης Μητσοτάκη το ένα τραγικό ρεκόρ διαδέχεται το άλλο. Η χώρα έρχεται..

2022-11-28_125653.png

Στην Ελλάδα των πολιτικών της «ατομικής ευθύνης» της κυβέρνησης Μητσοτάκη το ένα τραγικό ρεκόρ διαδέχεται το άλλο. Η χώρα έρχεται πρώτη σε κρούσματα κορωνοϊού και δεύτερη σε θανάτους μεταξύ 30 ευρωπαϊκών χωρών, όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (ECDC).

Το δεκαπενθήμερο που τέλειωσε στις 24 Νοεμβρίου η Ελλάδα κατέγραψε 25 θανάτους ανά εκατομμύριο πληθυσμού και έρχεται έτσι δεύτερη μετά τη Φινλανδία που ανέφερε 37,8 θανάτους ανά εκατομμύριο.

Το ποσοστό των πολιτών που χάνουν τη ζωή τους από Covid-19 είναι έτσι υπερτριπλάσιο στην Ελλάδα σε σχέση με τον μέσο όρο των 7,3 θανάτων στις 30 χώρες του Ευρωπαϊκού Οικονομικού Χώρου (ΕΕ συν Ισλανδία, Λιχτενστάιν και Νορβηγία).

Η Ελλάδα έχει και τη θλιβερή πρωτιά σε κρούσματα με 758,5 νέες λοιμώξεις ανά 100.000 κατοίκους, πολύ πάνω από την Αυστρία που έρχεται δεύτερη με 580,4.

Την ίδια περίοδο, ο μέσος όρος των 30 χωρών ήταν σχεδόν τρεις φορές μικρότερος σε σχέση με την Ελλάδα στα 280,3 κρούσματα ανά 100.000 πληθυσμού.

Η Ελλάδα έρχεται πρώτη σε κρούσματα και στην πιο ευάλωτη ηλικιακή ομάδα των 65 ετών και άνω, έχοντας καταγράψει στο 15ήμερο 946,6 νέες λοιμώξεις ανά 100.000, συγκριτικά με τον μέσο όρο των 392,6 κρουσμάτων.

Το δεκαπενθήμερο που έληξε στις 12 Δεκεμβρίου η Ελλάδα ανέφερε 120,10 θανάτους από κοροναϊό ανά εκατομμύριο πληθυσμού, συγκριτικά με τον μέσο όρο των 58,87 θανάτων στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο, δηλαδή τις χώρες της ΕΕ συν την Ισλανδία, το Λιχτενστάιν και τη Νορβηγία.

Η πορεία των κρουσμάτων και των θανάτων από την αρχή της πανδημίας παρουσιάζεται στο παρακάτω γράφημα του Our World In Data, υπηρεσία στατιστικών δεδομένων με έδρα το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.

Στην Ελλάδα, το απόλυτο ρεκόρ θνησιμότητας καταγράφηκε στη διάρκεια του φονικού Νοεμβρίου του 2021, όταν καταγράφηκαν σε δύο εβδομάδες 133 θάνατοι ανά εκατομμύριο κατοίκων.

 

Πηγή: imerodromos.gr

90d3eb9f677c493b920300629c852c65.jpg

Το πιο βρώμικο μυστικό της Ευρώπης — ένα που την αποτρέπει από τη σοβαρή και γρήγορη αντιμετώπιση της κλιματικής εκτάκτου ανάγκης — δεν συζητείται αυτή την εβδομάδα στην COP27, τη συνδιάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την κλιματική αλλαγή που φιλοξενείται στην Αίγυπτο.

Η αναφορά στη Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας θα αποκάλυπτε πόσο μακριά βρίσκονται τα δυτικά κράτη, οι μεγαλύτεροι ρυπαντές αερίων του θερμοκηπίου, από το να είναι σε θέση να περικόψουν τις εκπομπές άνθρακα στο μισό μέχρι το 2030. Μια τέτοια αποτυχία θα έθετε τον κόσμο σε πορεία για καταστροφική παγκόσμια υπερθέρμανση πάνω από τους 1,5 °C.

Οποιεσδήποτε μεγαλεπήβολες δηλώσεις κι αν εκδώσουν καθώς το συνέδριο στο Σαρμ ελ-Σεΐχ ολοκληρώνεται αυτή την εβδομάδα, στην πραγματικότητα τα Ευρωπαϊκά κράτη ουσιαστικά έχουν δέσει τα χέρια τους για το προβλέψιμο μέλλον επικυρώνοντας τη Συνθήκη αυτή πίσω στη δεκαετία του 1990. Εάν προσπαθήσουν να περικόψουν τις εκπομπές, θα θέσουν στους εαυτούς τους ένα τεράστιο οικονομικό βάρος.

Η Ευρώπη θα προτιμούσε να μην παραδεχτεί ότι έθεσε εαυτόν δέσμιο των υπερεθνικών εταιρειών ενέργειας. Οι εταιρείες μπορούν να εκβιάζουν τα κράτη-μέλη (της Συνθήκης) για αποζημιώσεις, αποθαρρύνοντας τις ευρωπαϊκές προσπάθειες για σημαντική αλλαγή των ενεργειακών πολιτικών για τουλάχιστον τις επόμενες δύο δεκαετίες.

Οι όροι της Συνθήκης βοηθούν να εξηγηθεί το γιατί, παρά τα χρόνια κλιματικών δεσμεύσεων, οι τελευταίες έρευνες δείχνουν πως οι εκπομπές ορυκτών καυσίμων θα φτάσουν σε ύψη-ρεκόρ μέχρι το τέλος του έτους.

Ο Αντόνιο Γκουτέρες, γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, είπε στους ηγέτες του πλανήτη στην COP27: «Είμαστε σε μία λεωφόρο προς την κλιματική κόλαση με το πόδι στο γκάζι. Ο πλανήτης μας φτάνει γρήγορα σε σημεία καμπής που θα κάνουν το κλιματικό χάος μη αναστρέψιμο».

Η Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας είναι ένας από τους κύριους παράγοντες που προωθούν την Ευρώπη σε αυτή τη λεωφόρο.

Η επιπλέον αποθάρρυνση της Ευρώπης από τη δημόσια αναφορά στα προβλήματα με τη Συνθήκη Ενέργειας, προέρχεται από το γεγονός ότι θα τόνιζε τις εντάσεις για την ενεργειακή πολιτική με τη Ρωσία, που βρίσκονται στη ρίζα του τρέχοντος πολέμου στην Ουκρανία.

Θα μπορούσε ακόμα να δώσει ένα κρίσιμο κομμάτι του παζλ στην προσπάθεια κατανόησης του ποιος βρέθηκε πίσω από το σαμποτάζ στους δύο αγωγούς του Nord Stream που παρείχαν ρωσικό αέριο απευθείας στη Γερμανία — και γιατί. Οι αγωγοί ανατινάχτηκαν από άγνωστους τον Οκτώβριο.

Αντ’ αυτού, συνεχίζει να υπάρχει μία συνωμοσία σιωπής για τη Συνθήκη Ενέργειας και τις επιπτώσεις της. Η αποτυχία προώθησης της κατάργησής της στην COP27 θα υπονομεύσει οποιεσδήποτε δηλώσεις προόδου για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης.

Κρυφά δικαστήρια

Η Συνθήκη για τον Χάρτη Ενέργειας δημιουργήθηκε λίγο μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1991. Οι εταιρείες ενέργειας πίεσαν για την υιοθέτησή της για να σιγουρέψουν τις μακροχρόνιες επενδύσεις τους στην εκμετάλλευση των πηγών ορυκτών καυσίμων στην πρώην Σοβιετική Ένωση, στην περίπτωση που τα νέα ανεξάρτητα κράτη θα επιθυμούσαν αργότερα να θέσουν τις βιομηχανίες τους ξανά υπό δημόσια ιδιοκτησία.

Δόθηκε στις εταιρείες το δικαίωμα να μηνύσουν οποιοδήποτε μέλος της Συνθήκης που θα άλλαζε την ενεργειακή του πολιτική με τρόπο που θα ζημίωνε τα κέρδη τους. Ακόμα κι αν τα κράτη αποχωρήσουν από τη Συνθήκη, μία ρήτρα λήξης τα κάνει υπεύθυνα για αιτήματα ζημίας για επιπλέον 20 χρόνια. Οι ακροάσεις των αιτημάτων γίνονται μυστικά σε ειδικά διεθνή δικαστήρια.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και μεμονωμένα τα κράτη-μέλη της, συμπεριλαμβανόμενου του ΗΒ, είναι ανάμεσα στα περισσότερα από 50 κράτη που έχουν επικυρώσει τη Συνθήκη. Έχει υπάρξει αυξανόμενη ανησυχία στην Ευρώπη, βέβαια, για την επίδρασή της στα σχέδια της ηπείρου για μια πράσινη μετάβαση. Η Ιταλία αποχώρησε το 2015 και, σε μία μεγάλη εξέλιξη, η Γερμανία ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα ότι επιθυμεί επίσης να αποχωρήσει. Η Ισπανία, η Γαλλία, η Πολωνία και η Ολλανδία έχουν επίσης απειλήσει να ακολουθήσουν.

Στα υπόλοιπα μέλη της Συνθήκης ανήκουν η Τουρκία, η Ιαπωνία και κράτη της Κεντρικής Ασίας.

Παρά τα προφανή της μειονεκτήματα, η Συνθήκη προωθείται επιθετικά στην Αφρική, τη Μέση Ανατολή, τη Λατινική Αμερική και την Ασία, με την υπόσχεση νέων επενδύσεων ενέργειας. Από τη στιγμή που αυτές οι χώρες γίνουν μέλη της Συνθήκης, θα γίνει πολύ δυσκολότερο να μειωθούν εκεί οι εκπομπές άνθρακα.

Οι ΗΠΑ είναι παρατηρητής στη Συνθήκη, αλλά δεν υπόκεινται στους όρους της. Η Ρωσία την έχει υπογράψει αλλά δεν την επικύρωσε ποτέ — εντούτοις οι διαιτητές σε ένα ειδικό δικαστήριο αποφάνθηκαν ότι υπόκειται σε αυτήν.

Αγωγές αποζημίωσης

Παρά το γεγονός πως η Συνθήκη αποτελεί την κληρονομιά της έλλειψης εμπιστοσύνης που προερχόταν από τον Ψυχρό Πόλεμο, οι εταιρείες ενέργειας έχουν βρει νέες χρήσεις για αυτήν τα τελευταία χρόνια, ως εργαλείο για να εμποδίσουν τις «πράσινες» προσπάθειες της Ευρώπης. Τα κράτη αντιμετωπίζουν ένα άγριο δίλημμα: είτε υποκύπτουν στο εταιρικό μπούλινγκ και εμμένουν με τα ορυκτά καύσιμα, ή αντιμετωπίζουν τεράστιες αγωγές αποζημίωσης, που αποτιμούνται σε εκατοντάδες δισεκατομμύρια λίρες, διότι μετακινήθηκαν προς ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.

Ακόμα και η κίνηση προς τις ΑΠΕ από την Ευρώπη ενέχει τεράστια ρίσκα υπό τη Συνθήκη, καθώς η επιστήμη γύρω από την πράσινη ενέργεια συνεχώς εξελίσσεται και οι ρυθμίσεις αλλάζουν μαζί της. Οποιαδήποτε αλλαγή στην ενεργειακή πολιτική ρισκάρει την ενεργοποίηση ενός κύματος αγωγών αποζημίωσης.

Εάν, για παράδειγμα, ο πρώην ηγέτης των Εργατικών της Βρετανίας Τζέρεμι Κόρμπιν είχε κερδίσει τις γενικές εκλογές του 2019, η κυβέρνησή του θα μπορούσε να βρεθεί αντιμέτωπη με μια σειρά συντριπτικών αιτημάτων ζημίας, εάν εφάρμοζε την προγραμματική της δέσμευση για εθνικοποίηση του τομέα ενέργειας του ΗΒ.

Παρομοίως, τα κράτη θα μπορούσαν να μηνυθούν εάν προσπαθήσουν να μειώσουν την ενεργειακή φτώχεια ή να επιβάλλουν φόρους στα έκτακτα κέρδη της ενέργειας.

Οι ανησυχίες για τη δυνατότητα της Ευρώπης να φτάσει τους στόχους που τέθηκαν στη Συμφωνία του Παρισιού το 2015 — που σχεδιάστηκαν ώστε να περιορίσουν την υπερθέρμανση στους 1,5 °C — έχουν μεγαλώσει καθώς οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων έχουν κερδίσει μια σειρά από νίκες στα ειδικά δικαστήρια της Συνθήκης.

Ανάμεσα στις χώρες που έχουν χτυπηθεί περισσότερο είναι η Ισπανία, που ήδη αντιμετωπίζει αιτήματα ζημίας 10 δισ. ευρώ. Η Ολλανδία έχει ρισκάρει μια νομική αντίδραση για τα σχέδιά της να καταργήσει σταδιακά το κάρβουνο. Και η Ιταλία, ακόμα κι αν βρίσκεται εκτός της Συνθήκης, έχει μηνυθεί υπό τη ρήτρα λήξης για την απαγόρευση εξόρυξης αερίου και πετρελαίου στην Αδριατική. Τον Αύγουστο, ένα ειδικό δικαστήριο επιδίκασε αποζημιώσεις 210 εκατ. λιρών στη βρετανική εταιρεία πετρελαίου Rockhopper, για τις «πράσινες» κινήσεις της Ιταλίας.

Η Ρωσία βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σειρά από υποθέσεις που θα μπορούσαν να της κοστίσουν 50 δισ. δολάρια — το αντίστοιχο του ΑΕΠ της Σλοβενίας.

Μια μελέτη από το 2020 υπολόγισε πως οι συνολικές επενδύσεις ενέργειας που προστατεύονται από τη Συνθήκη φτάνουν περίπου στο ύψος των 1,3 τρισ. ευρώ — πολύ πάνω από τα 630 δισ. δολάρια που υπολογίζεται ότι έχουν επενδυθεί παγκοσμίως στην κλιματική δράση το 2020. Οι πιθανές αιτήσεις αποζημίωσης θα συνεχίσουν να μεγαλώνουν υπό τη Συνθήκη, και οι ζημίες θα πρέπει να πληρωθούν επιπρόσθετα στα όποια έξοδα για ΑΠΕ.

Θα ήταν δύσκολο να αρνηθεί κανείς ότι αυτά τα αστρονομικά ποσά αποζημίωσης δημιουργούν ένα αποφασιστικό «ρυθμιστικό πάγωμα», αποθαρρύνοντας τις κυβερνήσεις από τη σταδιακή κατάργηση των ορυκτών καυσίμων και την αλλαγή σε ανανεώσιμες υπό τον φόβο των μηνύσεων.

Οι εταιρείες ενέργειας σπεύδουν να γεμίσουν το κενό. Νέα έρευνα βρήκε πως επεκτείνουν μαζικά την εξερεύνηση πρόσθετων πηγών ορυκτών καυσίμων, ξοδεύοντας 160 δισ. δολα΄ρια τα τελευταία δύο χρόνια.

Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας έχει προειδοποιήσει πως ο πλανήτης δεν μπορεί να αποφύγει την κλιματική καταστροφή εάν δεν υπάρξει αναστολή του ανοίγματος νέων πηγών πετρελαίου και αερίου.

Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί υπάρχει αριθμός-ρεκόρ εκπροσώπων του λόμπι των ορυκτών καυσίμων στην COP27 — περισσότεροι από τις συνδυασμένες αποστολές των 10 κρατών που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη επίδραση της κλιματικής έκτακτης ανάγκης.

Πολύ λίγα, πολύ αργά

Τον Ιούνιο, μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου προέτρεψαν την Κομισιόν, το κοντινότερο σε κυβέρνηση όργανο που διαθέτει η Ευρώπη, να αποχωρήσει από τη Συνθήκη Ενέργειας ώστε να κράτη-μέλη της ΕΕ να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν αλλαγές στις ενεργειακές τους πολιτικές που θα συμβαδίζουν με τις δεσμεύσεις τους υπό τη Συμφωνία του Παρισιού.

Τον περασμένο μήνα ο ΟΗΕ προειδοποίησε πως, ακόμα κι αν υποθέσουμε ότι τα εκβιομηχανισμένα κράτη θα τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους για περικοπή εκπομπών, ο κόσμος οδεύει προς μια αύξηση θερμοκρασιών κατά 2,5 °C και μια καταστροφική κλιματική κατάρρευση.

Όμως η αποχώρηση από τη Συνθήκη θα άφηνε τα μέλη της ΕΕ ανοιχτά σε νομικές ενέργειες για ζημιές για τις επόμενες δύο δεκαετίες.

Η Κομισιόν έχει αντ’ αυτού προτείνει μεταρρυθμίσεις που θα συζητηθούν στο συνέδριο της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας που πρόκειται να διεξαχθεί αργότερα αυτόν τον μήνα στη Μογγολία. Οι αλλαγές στη Συνθήκη είναι σχεδιασμένες για να καθησυχάσουν χώρες όπως η Γερμανία που αντιδρούν ολοένα και περισσότερο σε αυτήν.

Η πρόταση θα επέτρεπε στα κράτη-μέλη της ΕΕ να αποκλείσουν από τη συνθήκη κάθε νέα επένδυση σε ορυκτά καύσιμα. Θα μπορούσαν επίσης να μειώσουν την ευθύνη τους για τις υπάρχουσες επενδύσει στα 10 έτη ή «το αργότερο έως το 2040».

Οι κλιματικοί ακτιβιστές προειδοποιούν πως η δράση της ΕΕ είναι πολύ λίγη, πολύ αργά. Οι αλλαγές στη Συνθήκη απαιτούν ομοφωνία και στο παρελθόν έχουν πάρει χρόνια για να ολοκληρωθούν. Και οι ακτιβιστές προειδοποιούν επίσης πως το πλάνο των Βρυξελλών, ακόμα κι αν τελικά συμφωνηθεί, θα επιτρέψει στους επενδυτές να στήσουν γραφεία σε άλλες δικαιοδοσίες, όπως της Βρετανίας ή της Ελβετίας, από όπου θα μπορούν να ξεκινήσουν νέα αιτήματα αποζημιώσεων.

Η Κορνέλια Μάαρφιλντ, της οργάνωσης Climate Action Network Europe, δήλωσε στο Energy Monitor αυτόν τον μήνα: «Είναι απίστευτο πως η ΕΕ συμφώνησε να κλειδώσει την προστασία των ορυκτών για τουλάχιστον μία ακόμα δεκαετία. Αυτό σημαίνει πως οι χώρες θα συνεχίσουν να ξοδεύουν χρήματα των φορολογούμενων στην αποζημίωση των εταιρειών ορυκτών καυσίμων αντί να καταπολεμήσουν την κλιματική αλλαγή και να μετακινηθούν σε ένα ανανεώσιμο σύστημα ενέργειας».

Προειδοποίησε επίσης πως η μεταρρύθμιση της Συνθήκης θα άφηνε την Ευρώπη και άλλα μέλη της ακόμα εκτεθειμένα σε αγωγές αποζημίωσης για άλλες ρυπαντικές, μη-ορυκτές πηγές ενέργειας, όπως το υδρογόνο και η βιομάζα.

Οι οργανώσεις κλιματικής δράσης απαιτούν μια συντονισμένη μαζική αποχώρηση από τη Συνθήκη, που ουσιαστικά θα την καθιστούσε άκυρη — δεν φαίνεται να υπάρχει τέτοια διάθεση από τους Ευρωπαίους ηγέτες.

Ενεργειακός πόλεμος

Τα προβλήματα με την ενεργειακή πολιτική της Ευρώπης έχουν ενταθεί επίσης από τον τρέχοντα πόλεμο στην Ουκρανία. Αυτός έχει στείλει στα ύψη τις τιμές ενέργειας — όπως και τα κέρδη της βιομηχανίας ενέργειας. Έχει κάνει επίσης την Ευρώπη να αναζητά εναγωνίως νέες πηγές ενέργειας, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται αποστολές υπεράφθονου αμερικανικού υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), αποτέλεσμα της αύξησης της εξόρυξης με υδραυλική ρωγμάτωση (fracking). Τέτοιες αποστολές έχουν υπερδιπλασιαστεί το τελευταίο έτος.

Μια νέα έκθεση 50 οργανώσεων σημειώνει ότι οι εταιρείες ορυκτών καυσίμων είναι «χαρούμενες να εκμεταλλευτούν» το χάος στην παγκόσμια αγορά ενέργειας που έχει προκληθεί από τον πόλεμο, διοχετεύοντας τα κέρδη τους στην υδραυλική ρωγμάτωση και σε νέες εγκαταστάσεις για την εξαγωγή υγροποιημένου φυσικού αερίου.

Η μεταστροφή αυτής της ευημερίας των ορυκτών καυσίμων θα κατέληγε πιθανότατα σε νέες αγωγές αποζημίωσης υπό τη Συνθήκη Ενέργειας τα επόμενα χρόνια.

Ο γενικός γραμματέας της Συνθήκης για τον Χάρτη Ενέργειας έχει αναφερθεί στον πόλεμο στην Ουκρανία ως έναν λόγο γιατί οι χώρες της ΕΕ θα πρέπει να μην αποχωρήσουν από αυτήν, ισχυριζόμενος ότι μια τέτοια κίνηση θα προσέθετε στην ενεργειακή ανασφάλεια της Ευρώπης καθώς θα ανταγωνιζόταν τους εναλλακτικούς στη Ρωσία παρόχους ορυκτών καυσίμων, όπως το Αζερμπαϊτζάν.

Στην πραγματικότητα, όμως, η Συνθήκη είναι βαθιά συνδεδεμένη με τις ρίζες του πολέμου και τις συνεχιζόμενες επιπτώσεις του — όλες τους καταστροφικές για το περιβάλλον.

Στη δεκαετία του 2000, η συνθήκη παρείχε το φόντο σε έναν ενεργειακό πόλεμο μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας, καθώς οι δύο οικονομίες συνέχιζαν να δυσκολεύονται στον απόηχο της κατάρρευσης της Σοβιετικής Ένωσης.

Η Μόσχα είχε εξαγριωθεί από την αποτυχία του Κιέβου να αποπληρώσει τα χρέη του στις παροχές αερίου, και το κατηγορούσε επίσης για κλοπή αερίου κατά τη μεταφορά του προς την Ευρώπη, τον μεγαλύτερο πελάτη της Ρωσίας. Ως απάντηση, η Ρωσία έκλεισε δύο φορές την παροχή μέσω του δικτύου της στην Ουκρανία, τη δεύτερη φορά — στις αρχές του 2009 — στερώντας το αέριο και από την Ευρώπη. Ο αποκλεισμός ήρθε κατά τη διάρκεια ενός από τους πιο κρύους χειμώνες της Ευρώπης.

Οι επενδυτές στον ρωσικό γίγαντα αερίου Gazprom και την εθνική υπηρεσία κοινής ωφέλειας της Ουκρανίας Naftogaz ξόδεψαν χρόνια σε διάφορες διαμάχες στα ειδικά δικαστήρια. Ήταν η αποτυχία της Συνθήκης να επιλύσει αυτές τις διαφορές που οδήγησε τη Μόσχα να αποχωρήσει από τη Συνθήκη το 2009.

Αυτές οι εντάσεις επιδείνωσαν τον διχασμό ανάμεσα στους Ουκρανούς πολιτικούς που κοιτούσαν προς τη Μόσχα για ασφάλεια, συμπεριλαμβανόμενης της ενεργειακής ασφάλειας, και σε αυτούς που προτιμούσαν να συμμαχήσουν με την ΕΕ και το ΝΑΤΟ. Εν τέλει αυτός ο διχασμός, και ο Ουκρανικός εμφύλιος που προκάλεσε, πυροδότησε την εισβολή της Ρωσίας και συνέβαλε στην απόφαση των ΗΠΑ και της Ευρώπης να αναμειχθούν ευθέως στον πόλεμο προμηθεύοντας όπλα στην Ουκρανία.

Εκρήξεις αγωγών

Οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για την ασφάλεια των προμηθειών αερίου από τη Ρωσία μέσω της Ουκρανίας οδήγησαν στην κατασκευή δύο αγωγών — Nord Stream 1 και 2 — από τη Ρωσία απευθείας στη Γερμανία μέσω της Βαλτικής Θάλασσας. Ο πρώτος άνοιξε το 2011, ενώ ο δεύτερος ολοκληρώθηκε το 2021.

Όμως αυτό απλά παραμέρισε τα προβλήματα που προκαλούνται από τη Συνθήκη Ενέργειας για επόμενο χρονικό διάστημα. Καθώς η Δύση ενέτεινε την εχθρικότητά της προς τη Ρωσία, ειδικά έπειτα από την εισβολή στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο, η Γερμανία βρέθηκε παγιδευμένη στη μέση.

Εάν αποδεχόταν το ρωσικό αέριο μέσω του Nord Stream για οικιακή θέρμανση και βιομηχανική χρήση, ρίσκαρε να έρθει σε σύγκρουση με το πρόγραμμα κυρώσεων της Δύσης. Όμως αν υπαναχωρούσε στη συμφωνία για τους αγωγούς, θα μπορούσε να μηνυθεί υπό τους όρους της Συνθήκης από τις Ευρωπαϊκές εταιρείες που έχουν επενδύσει στο πρόγραμμα.

Όπως σημείωσε η πρώην υπουργός Περιβάλλοντος της Γερμανίας, Σβένγια Σούλτσε, τον περασμένο Φεβρουάριο για το πρόβλημα της χώρας της: «Ρισκάρουμε επίσης να καταλήξουμε σε διεθνή ειδικά δικαστήρια με αιτήματα αποζημίωσης εάν σταματήσουμε το πρόγραμμα». Αντίθετα, η Γερμανία προσπάθησε να αγοράσει χρόνο καθυστερώντας την έγκριση του Nord Stream 2.

Το δίλημμα του Βερολίνου για το πώς να προχωρήσει επιλύθηκε επιτέλους όταν μια σειρά εκρήξεων δημιούργησε τρύπες και στους δύο αγωγούς. Η Ρωσία έχει αποκλειστεί από τις έρευνες, ενώ η Γερμανία, η Σουηδία και η Δανία έχουν κρατήσει μέχρι στιγμής μυστικά τα ευρήματά τους.

Η Σουηδία έχει πει πως δεν μπορεί επίσημα να μοιραστεί πληροφορίες από την έρευνά της λόγω «εθνικής ασφάλειας».

Όλα αυτά θα έπρεπε να είναι λόγος βαθιάς ανησυχίας. Η Συνθήκη Ενέργειας δεν δρα μονάχα ως μεγάλο αντικίνητρο στο πολυπόθητο «πράσινο new deal», αλλά επίσης βοηθά στη διαιώνιση των ίδιων ενεργειακών συγκρούσεων και πολέμων που έχουν υποσκάψει την πρόοδο προς τη διεθνή συνεργασία που είναι απαραίτητη για την περικοπή των εκπομπών.

Οι ειδικοί συμφωνούν πως ο πλανήτης είναι στο απόλυτο χείλος ενός κλιματικού γκρεμού αν δεν παρθεί άμεση δράση για την περικοπή εκπομπών. Κι όμως, η νομική αρχιτεκτονική της ενεργειακής ρύθμισης γεννά την καχυποψία και τον ανταγωνισμό, βάζοντας το ένα κράτος αντιμέτωπο με το άλλο — και αντιμέτωπα με το μέλλον της ανθρωπότητας.

 

Πηγή: info-war.gr

2022-11-28_122154.png

Στην συνεδρίαση της ΠΝΟ στις 25 Νοέμβρη 2022 ο Πρόεδρος της ΠΕΝΕΝ ανάμεσα στα προβλήματα που ανέδειξε ήταν και η πρόταση για την οργάνωση αγωνιστικής παρέμβασης στο Υπουργείο Εργασίας και κοινωνικής ασφάλισης με διεκδίκηση την αναδιανομή του αποθεματικού του ΕΛΟΕΝ στους δικαιούχους Ναυτεργάτες!

Για το ζήτημα αυτό έχει προηγηθεί έγγραφο της Ένωσης μας (δείτε εδώ) με το οποίο εκφράζουμε την έντονη αντίδραση μας στην άρνηση των Υπηρεσιών του Υπουργείου οι οποίες επικαλέστηκαν την έλλειψη ισολογισμού του ΝΑΤ για την υλοποίηση του δίκαιου αιτήματος!

Πρόκειται για αβάσιμο επιχείρημα αφού η μη κατάρτιση ισολογισμού ΝΑΤ (ΕΦΚΑ) είναι στην αρμοδιότητα του ανωτέρου Υπουργείου! Προφανώς υπεύθυνο και υπόλογο για αυτή την απαράδεκτη κατάσταση είναι αποκλειστικά και μόνο το Υπουργείο Εργασίας!

Μετά από διαλογική συζήτηση η πρόταση της ΠΕΝΕΝ έγινε ομόφωνα αποδεκτή από την ΠΝΟ.

Στο πλαίσιο αυτό ακολούθως διατυπώσαμε με  γραπτή πρόταση μας η αγωνιστική παρέμβαση να γίνει στις 7 Δεκέμβρη μέρα Τετάρτη και ώρα 10:30 πμ έξω από το Υπουργείο Εργασίας.

Ταυτόχρονα προτείνουμε να υπάρχει σχετική ενημέρωση των Ναυτεργατών καθώς  και ενοικίαση λεωφορείου (από Πειραιά) για την μετακίνηση των συναδέλφων που θα πάρουν μέρος στην κινητοποίηση.

 

Η Διοίκηση της ΠΕΝΕΝ

Σελίδα 1006 από 4477
  • Τελευταια
  • Δημοφιλή