Μπορεί στην Αττική το χιόνι να έπεσε πυκνό την περασμένη Δευτέρα και να έκανε πολλές μέρες να λιώσει, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες ενισχύονται οι ανησυχίες των επιστημόνων πως τα ετήσια επίπεδα χιονόπτωσης παρουσιάζουν μείωση και στην Ελλάδα, όπως σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και της Γης, ως αποτέλεσμα της διαδικασίας της κλιματικής αλλαγής - Ο Σταύρος Ντάφης στην «Κ»

Γιάννης Ελαφρός

Μπορεί στην Αττική το χιόνι να έπεσε πυκνό την περασμένη Δευτέρα και να έκανε πολλές μέρες να λιώσει, αλλά τις τελευταίες δεκαετίες ενισχύονται οι ανησυχίες των επιστημόνων πως τα ετήσια επίπεδα χιονόπτωσης παρουσιάζουν μείωση και στην Ελλάδα, όπως σε πολλές περιοχές της Ευρώπης και της Γης, ως αποτέλεσμα της διαδικασίας της κλιματικής αλλαγής. «Τα τελευταία χρόνια έχουμε λιγότερα χιόνια σε μεσαία και χαμηλά υψόμετρα, δηλαδή κάτω των 1.000 μέτρων, ως μέσο όρο φυσικά. Από το 2010 κι έπειτα καταγράφεται μια στατιστικά σημαντική μείωση στα υψόμετρα αυτά», λέει στην «Κ» ο Σταύρος Ντάφης, φυσικός – μετεωρολόγος, συνεργάτης του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών – meteo.gr. «Στο διάστημα αυτό υπάρχει περισσότερος υετός, ο οποίος όμως λόγω των πιο αυξημένων θερμοκρασιών δεν μεταφράζεται σε χιόνι, αλλά σε βροχή. Στα ύψη άνω των 2.000 μέτρων καταγράφεται μια σταθερότητα στον αριθμό ημερών χιονόστρωσης στο διάστημα αυτό ή ακόμα και αυξητικές τάσεις, αν και αυτό δεν έχει καταγραφεί με στατιστικά σημαντικό τρόπο και δεν μπορεί να επιβεβαιωθεί από επίγειες παρατηρήσεις», συμπληρώνει ο κ. Ντάφης.

Δυστυχώς υπάρχει ένα έλλειμμα συστηματικής μελέτης των χιονοπτώσεων στην Ελλάδα, με χρήση και ειδικών σταθμών μέτρησης του ύψους του χιονιού. Για να καταγραφούν οι τάσεις αξιοποιούνται οι δορυφορικές εικόνες της χιονοκάλυψης, σε συνδυασμό με μοντέλα τρισδιάστατης εκτίμησης του όγκου του χιονιού. «Τα τελευταία χρόνια υπάρχει μετατόπιση του χρόνου έναρξης των χιονοπτώσεων. Δηλαδή, ενώ παλαιότερα ξεκινούσαν μέσα στον Νοέμβριο, τώρα τα πρώτα χιόνια πέφτουν Δεκέμβριο. Επίσης, έρχεται πιο νωρίς και η λήξη της περιόδου του φρέσκου χιονιού. Παλαιότερα έπεφτε μέχρι και τον Απρίλιο, τώρα τελειώνει στα τέλη Μαρτίου», σημειώνει ο κ. Ντάφης.

Τον Σεπτέμβριο του 2021 παρουσιάστηκε μια ανάλυση των χρονοσειρών καταγραφής στοιχείων σχετικών με τη χιονόπτωση στο πανεπιστημιακό δάσος στο Περτούλι Τρικάλων στην κεντρική Πίνδο, σε υψόμετρο 1.180. Την επεξεργασία πραγματοποίησαν οι Στέφανος Στεφανίδης και Δημήτριος Στάθης από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και Σταύρος Ντάφης από το Αστεροσκοπείο Αθηνών. Από τους ερευνητές αναλύθηκαν χρονοσειρές για το ύψος του χιονιού της περιόδου 1961-2016. Τα αποτελέσματα έδειξαν φθίνουσες τάσεις στην ετήσια και εποχική συσσώρευση χιονιού, στατιστικά σημαντική όμως μόνο το φθινόπωρο. Η διαταραχή της σταθερότητας του ύψους του χιονιού αρχίζει να εμφανίζεται στις αρχές της δεκαετίας του 1980 για το φθινόπωρο. Στη μελέτη καταγράφεται μια μέση μείωση του ύψους χιονιού στο έδαφος ανά δεκαετία κατά -6,3% στο σύνολο του έτους, -5,6% τον χειμώνα, -11,3% το φθινόπωρο και -5,7% τους ανοιξιάτικους μήνες. Τα δορυφορικά δεδομένα χιονοκάλυψης στην ίδια περιοχή, γύρω από τον μετεωρολογικό σταθμό του Περτουλίου, δεν δείχνουν στατιστικά σημαντική μείωση του αριθμού ημερών με χιόνι στο έδαφος, γιατί η χιονοκάλυψη σε μεγάλο υψόμετρο ευνοείται από την αύξηση του διαθέσιμου υετού. «Παρόμοια αποτελέσματα παρουσιάζουν και άλλες ανεξάρτητες επιστημονικές εργασίες στην Ευρώπη, για τις Αλπεις και τα Πυρηναία. Πέρα από τους φυσιολογικούς κύκλους του κλίματος που εξηγούν εν μέρει τις αυξομειώσεις του πάχους χιονιού στα ορεινά της Ευρώπης, τα κλιματικά μοντέλα που έχουμε στη διάθεσή μας σήμερα προβλέπουν μια περαιτέρω μείωση του αριθμού ημερών με χιόνι στα ημιορεινά και πεδινά τμήματα τα επόμενα 20 χρόνια. Στη χώρα μας αυτή η μείωση μπορεί να είναι τοπικά μεγαλύτερη από -20%, σύμφωνα με το μετριοπαθές σενάριο της παγκόσμιας εξέλιξης συγκεντρώσεων αερίων του θερμοκηπίου (RCP4.5). Αυτά τα δεδομένα δεν αποκλείουν την αυξημένη συχνότητα εκδήλωσης ακραίων χιονοπτώσεων (με μεγάλο πάχος χιονιού) σε χαμηλά υψόμετρα, μια και ένα θερμότερο κλίμα σημαίνει και πιο ασταθείς καιρικές συνθήκες», σημειώνει ο κ. Ντάφης.