Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΣΑΠΟΥΝΑ*

1. Οι εκλογές της 20ης Σεπτέμβρη 2015 πέρασαν στην Ιστορία ως ένα ορόσημο που κλείνει έναν πολιτικό κύκλο και ανοίγει έναν καινούργιο. Επισφράγισαν την μνημονιακή μετάλλαξη του ΣΥΡΙΖΑ αλλά και την «επιτυχία» του να εγκλωβίσει εκλογικά την κοινωνία εντός του «μνημονιακού κάδρου». Νίκησε η «μνημονιακή Αριστερά» την «μνημονιακή Δεξιά» σε μια προεκλογική περίοδο όπου η πολιτική συζήτηση αφορούσε σε οτιδήποτε εκτός του ....μνημονίου.

Οι εκλο­γές της 20ης Απρί­λη 2015 πέ­ρα­σαν στην Ιστο­ρία ως ένα ορό­ση­μο που κλεί­νει έναν πο­λι­τι­κό κύκλο και ανοί­γει έναν και­νούρ­γιο. Επι­σφρά­γι­σαν την μνη­μο­νια­κή με­τάλ­λα­ξη του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ αλλά και την «επι­τυ­χία» του να εγκλω­βί­σει εκλο­γι­κά την κοι­νω­νία εντός του «μνη­μο­νια­κού κά­δρου». Νί­κη­σε η «μνη­μο­νια­κή Αρι­στε­ρά» την «μνη­μο­νια­κή Δεξιά» σε μια προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δο όπου η πο­λι­τι­κή συ­ζή­τη­ση αφο­ρού­σε σε οτι­δή­πο­τε εκτός του ....μνη­μο­νί­ου. Αυτή εξάλ­λου ήταν η σκο­πι­μό­τη­τα του Α. Τσί­πρα όταν έκανε την επι­λο­γή για εκλο­γές αμέ­σως μετά τη ψή­φι­ση του 3ου μνη­μο­νί­ου ανα­τρέ­πο­ντας την κοι­νω­νι­κή δυ­να­μι­κή του ΟΧΙ, ανα­σταί­νο­ντας το πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα, επι­βε­βαιώ­νο­ντας το νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρο «μο­νό­δρο­μο», βυ­θί­ζο­ντας τη κοι­νω­νι­κή πλειο­ψη­φία σε αμη­χα­νία και σοκ. Απ' αυτή την άποψη ο Α. Τσί­πρας (και όσοι/ες απ' τα στε­λέ­χη του πα­λιού ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έμει­ναν μαζί του) θριάμ­βευ­σε εκλο­γι­κά την ώρα που συ­ντρί­φτη­κε πο­λι­τι­κά και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο ιδε­ο­λο­γι­κά.

2. Το συ­μπέ­ρα­σμα ότι η κοι­νω­νι­κή πλειο­ψη­φία ενέ­κρι­νε την εφαρ­μο­γή του μνη­μο­νί­ου και της λι­τό­τη­τας είναι αυ­θαί­ρε­τη και επι­φα­νεια­κή. Το απο­τέ­λε­σμα των εκλο­γών έδωσε με­γά­λη μνη­μο­νια­κή πλειο­ψη­φία στην Βουλή με ταυ­τό­χρο­νη δια­τή­ρη­ση της δύ­να­μης των φα­σι­στών και πε­ριο­ρι­σμό της αρι­στε­ράς και είναι ένα απο­τέ­λε­σμα που αναμ­φι­σβή­τη­τα παί­ζει αρ­νη­τι­κό ρόλο στην εξέ­λι­ξη της τα­ξι­κής και πο­λι­τι­κής πάλης. Ωστό­σο η σπου­δή για την ανα­κή­ρυ­ξη της κοι­νω­νι­κής συν­θη­κο­λό­γη­σης με τη συ­νε­χι­ζό­με­νη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη στρα­τη­γι­κή υπο­τί­μη­σης της ερ­γα­σί­ας και τα­ξι­κής λι­τό­τη­τας, απο­τε­λεί συ­στη­μι­κή προσ­δο­κία και μένει να απο­δει­χτεί στο επό­με­νο διά­στη­μα, όταν το 3ο μνη­μό­νιο θα αρ­χί­σει να παίρ­νει «σάρκα και οστά».

Πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο δεν μπο­ρεί να προ­ε­ξο­φλεί­ται η κοι­νω­νι­κή ήττα (αλ­λα­γή πε­ριό­δου) από στε­λέ­χη της Αρι­στε­ράς θε­ω­ρώ­ντας την ήττα της Αρι­στε­ράς αυ­τό­μα­τα ως ήττα του κι­νή­μα­τος και πτώση της τα­ξι­κής πάλης. Αυτή η αντί­λη­ψη που συ­νά­γει τα συ­μπε­ρά­σμα­τα για την κοι­νω­νία άμεσα και απο­κλει­στι­κά από τις επι­δό­σεις της πο­λι­τι­κής Αρι­στε­ράς έχει οδη­γή­σει σε άστο­χα συ­μπε­ρά­σμα­τα πολ­λές φορές ιστο­ρι­κά καθώς δεν κα­τα­νο­εί και υπο­τι­μά την κοι­νω­νι­κή κί­νη­ση. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πρό­σφα­το πα­ρά­δειγ­μα αυτής της αντί­λη­ψης υπήρ­ξε η υπο­τί­μη­ση της ση­μα­σί­ας του φαι­νο­μέ­νου της «αρα­βι­κής Άνοι­ξης» και η αδυ­να­μία της αξιο­λό­γη­σής του επει­δή η απου­σία ή η αδυ­να­μία του πο­λι­τι­κού υπο­κει­με­νι­κού πα­ρά­γο­ντα της Αρι­στε­ράς οδή­γη­σε στην τρέ­χου­σα κα­τά­στα­ση. Πα­ρα­βλέ­πο­ντας έτσι την λει­τουρ­γία του κοι­νω­νι­κού φαι­νο­μέ­νου ως έμπνευ­ση για το κί­νη­μα των πλα­τειών στην Ευ­ρώ­πη και το κί­νη­μα occupy Wall street στις ΗΠΑ.

Μπρο­στά μας ανοί­γε­ται ένα διά­στη­μα άμε­σης εφαρ­μο­γής των νέων μνη­μο­νια­κών μέ­τρων, με σφο­δρό­τη­τα μά­λι­στα ως τον Δε­κέμ­βρη, όπου και μόνο μία ση­μα­ντι­κή κοι­νω­νι­κή αντί­στα­ση σε οποιο­δή­πο­τε από τα πολλά μέ­τω­πα που ανοί­γουν αρκεί για να ανα­ζω­πυ­ρώ­σει την κοι­νω­νι­κή διά­θε­ση και να ανα­δεί­ξει τις δυ­να­τό­τη­τες. Η Αρι­στε­ρά οφεί­λει να προ­ε­τοι­μα­στεί και μά­λι­στα τα­χύ­τα­τα. Πε­ρί­ο­δος «πέν­θους» και πε­ρι­συλ­λο­γής, όσο κι αν δι­καιο­λο­γεί­ται, δεν πρό­κει­ται να έχει παρά μόνο αρ­νη­τι­κές συ­νέ­πειες.

3. Η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα – Κα­μέ­νου απο­τε­λεί συ­νύ­παρ­ξη της «Αρι­στε­ράς» με την λαϊ­κι­στι­κή ακρο­δε­ξιά, μια πραγ­μα­τι­κή επι­το­μή της «με­τα­μο­ντέρ­νας πο­λι­τι­κής» και δεν εξα­σφα­λί­ζει την στα­θε­ρο­ποί­η­ση του πο­λι­τι­κού συ­στή­μα­τος δη­λα­δή την οι­κο­δό­μη­ση εκ νέου μη­χα­νι­σμών συ­ναί­νε­σης. Η οι­κο­νο­μι­κή κρίση είναι σε πλήρη εξέ­λι­ξη και το 3ο μνη­μό­νιο θα συ­νε­χί­σει να τρο­φο­δο­τεί την απο­δό­μη­ση της «ομα­λό­τη­τας».

Για την φυ­σιο­γνω­μία του με­ταλ­λαγ­μέ­νου ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ, δεν υπάρ­χει πε­ρι­θώ­ριο να θε­ω­ρη­θεί ως ανα­γέν­νη­ση του ρε­φορ­μι­σμού, παρά την «φω­το­γρα­φία στιγ­μής» των εκλο­γών, καθώς η επι­κυ­ριαρ­χία της νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρης στρα­τη­γι­κής κα­θο­ρί­ζει τον σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρο χα­ρα­κτή­ρα της με­τάλ­λα­ξης και οδη­γεί τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ όχι μόνο να μην έλκει τις αυ­θόρ­μη­τες ρε­φορ­μι­στι­κές αυ­τα­πά­τες του κό­σμου της ερ­γα­σί­ας και της κοι­νω­νι­κής πλειο­ψη­φί­ας αλλά αντί­θε­τα να βρε­θεί σε πλήρη αντι­πα­ρά­θε­ση με τα συμ­φέ­ρο­ντα αυτού του κό­σμου άμεσα, με την υλο­ποί­η­ση των μέ­τρων της συ­νε­χι­ζό­με­νης λι­τό­τη­τας. Ωστό­σο επει­δή το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των ψη­φο­φό­ρων του στις πρό­σφα­τες εκλο­γές τον επέ­λε­ξε ακρι­βώς ως δια­κρι­τή επι­λο­γή από τη ΝΔ, μέσα στο δί­πο­λο Αρι­στε­ρά – Δεξιά, τον επέ­λε­ξε δη­λα­δή ως αρι­στε­ρή, ρε­φορ­μι­στι­κή δια­χεί­ρι­ση του «ανα­πό­δρα­στου» μνη­μο­νί­ου, σύ­ντο­μα η αντί­φα­ση θα γίνει σαφής και το πο­λι­τι­κό κενό προ­φα­νές. Εν κα­τα­κλεί­δι οφεί­λου­με να συ­μπε­ρά­νου­με ότι η ψήφος στον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ήταν, ως προς την πρό­θε­ση ση­μα­ντι­κού κοι­νω­νι­κού τμή­μα­τος, μια αρι­στε­ρό­στρο­φη ψήφος.

4. Η άνο­δος της απο­χής σε επί­πε­δο ιστο­ρι­κά ψηλό για βου­λευ­τι­κές εκλο­γές, απο­τε­λεί ση­μα­ντι­κό πο­λι­τι­κό φαι­νό­με­νο, με ποιο­τι­κά και δο­μι­κά πλέον χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά στο πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα. Μαζί με την «ενερ­γη­τι­κή» της έκ­φρα­ση, την Ένωση Κε­ντρώ­ων, δεν υπο­δη­λώ­νει ρεύμα υπο­τα­γής και απο­δο­χής του «μο­νό­δρο­μου» αλλά προ­φα­νή αδυ­να­μία απά­ντη­σης στο πο­λι­τι­κό αδιέ­ξο­δο. Με­γά­λο μέρος της απο­τε­λεί έκ­φρα­ση της απελ­πι­σί­ας κοι­νω­νι­κού τμή­μα­τος που ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποι­ή­θη­κε στο πρό­σφα­το πα­ρελ­θόν.

5. Για την Αρι­στε­ρά και ιδιαί­τε­ρα για την ΛΑΕ, η συ­ζή­τη­ση οφεί­λει να ξε­κι­νά από την γεν­ναία πα­ρα­δο­χή ότι δεν συ­γκρο­τή­θη­κε εκλο­γι­κό ρεύμα στην βάση της ανα­γνώ­ρι­σης εναλ­λα­κτι­κής πο­λι­τι­κής πρό­τα­σης – στοι­χείο της απα­ραί­τη­της ταυ­τό­τη­τας - ιδιαί­τε­ρα στις συν­θή­κες σύγ­χυ­σης που προ­κλή­θη­κε από την με­τα­στρο­φή του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ. Αυτή η συ­ζή­τη­ση στο εσω­τε­ρι­κό της ΛΑΕ (αλλά και ευ­ρύ­τε­ρα), πρέ­πει να γίνει σε βάθος και με ου­σια­στι­κούς συλ­λο­γι­κούς όρους. Αφορά σε πλή­θος δια­πι­στώ­σε­ων και συ­μπε­ρα­σμά­των που χρειά­ζε­ται να εξα­χθούν, αρ­χί­ζο­ντας από την ανα­γνώ­ρι­ση των αντι­κει­με­νι­κών δυ­σκο­λιών λόγω του ελά­χι­στου δια­θέ­σι­μου χρό­νου που υπήρ­χε για τη συ­γκρό­τη­σή της αλλά και των υπο­κει­με­νι­κών αδυ­να­μιών που αφο­ρούν στην αμη­χα­νία εκτί­μη­σης, στην τα­λά­ντευ­ση επι­λο­γών και εν τέλει στην έλ­λει­ψη προ­ε­τοι­μα­σί­ας για τις εξε­λί­ξεις πριν από την προ­κή­ρυ­ξη των εκλο­γών. Οφεί­λουν να φτά­νουν στην ανα­γνώ­ρι­ση των δια­δι­κα­σιών που συμ­βαί­νουν στο «εσω­τε­ρι­κό» της κοι­νω­νί­ας, στα χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά δη­λα­δή των σύγ­χρο­νων όρων της ιδε­ο­λο­γι­κο­πο­λι­τι­κής δια­πά­λης.

6. Η επι­λο­γή του ΟΧΙ στο δη­μο­ψή­φι­σμα ξε­δί­πλω­σε τη κοι­νω­νι­κή δυ­να­μι­κή και μά­λι­στα με έντο­να τα­ξι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά, καθώς το μέ­τω­πο του ΝΑΙ ανά­δει­ξε με τον πιο γλα­φυ­ρό τρόπο τη σύ­μπρα­ξη των εγ­χώ­ριων και των ευ­ρω­παϊ­κών και διε­θνών αστι­κών κέ­ντρων υπό τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη στρα­τη­γι­κή της λι­τό­τη­τας, σαν απά­ντη­ση στην κρίση. Ανέ­δει­ξε την μα­ζι­κή κοι­νω­νι­κή δια­θε­σι­μό­τη­τα για μια «μη ρε­α­λι­στι­κή» διεκ­δί­κη­ση και ανα­τρο­πή υπό «το κόμμα και την ηγε­σία της Αρι­στε­ράς». Η υπο­γρα­φή του μνη­μο­νί­ου δη­μιούρ­γη­σε αμη­χα­νία, απο­γο­ή­τευ­ση και σύγ­χυ­ση κυ­ρί­ως ως προς το τι είναι εφι­κτό και τι όχι από την κοι­νω­νι­κή δράση και κυ­ρί­ως από μια «αρι­στε­ρή» κυ­βέρ­νη­ση στις σύγ­χρο­νες συν­θή­κες.

Έχει ση­μα­σία εδώ να πα­ρα­τη­ρή­σου­με ότι το μνη­μό­νιο δεν γί­νε­ται αντι­λη­πτό από την κοι­νω­νία κυ­ρί­ως ή μόνο ως «συν­θή­κη εξαί­ρε­σης» που αφορά απο­κλει­στι­κά στην Ελ­λά­δα, όσο κι αν η συ­στη­μι­κή προ­πα­γάν­δα επι­χει­ρεί να ανα­δεί­ξει ως πρω­τεύ­ου­σες αι­τί­ες τις «πα­θο­γέ­νειες» του ελ­λη­νι­κού κα­πι­τα­λι­σμού, την δια­φθο­ρά και την δια­πλο­κή, το «πα­ρα­γω­γι­κό έλ­λει­μα» κ.α. Ταυ­τό­χρο­να το μνη­μό­νιο απο­τε­λεί συ­μπύ­κνω­ση της ευ­ρω­παϊ­κής αν όχι της διε­θνούς εμπει­ρί­ας για την κυ­ρί­αρ­χη κα­πι­τα­λι­στι­κή στρα­τη­γι­κή της τα­ξι­κής λι­τό­τη­τας απέ­να­ντι στη βαθιά κρίση του συ­στή­μα­τος.

7. Απο­κα­λυ­πτι­κή είναι η πρό­σφα­τη ποιο­τι­κή μέ­τρη­ση της κοι­νής γνώ­μης όπου η ανερ­γία (40%) και η (άδικη) φο­ρο­λο­γία (31%) θε­ω­ρού­νται τα πιο ση­μα­ντι­κά προ­βλή­μα­τα ενώ το μνη­μό­νιο (20%) ακο­λου­θεί τρίτο και το με­τα­να­στευ­τι­κό μα­κράν τέ­ταρ­το (7%). Ο «λο­γι­κός» συ­νειρ­μός ότι η ανερ­γία και η φο­ρο­λο­γία δεν αλ­λά­ζουν εάν δεν ανα­τρα­πεί το μνη­μό­νιο με έξοδο από το ευρώ, δεν λει­τουρ­γεί αυ­τό­μα­τα καθώς η ανα­τρο­πή του μνη­μο­νί­ου και η επι­στρο­φή στο εθνι­κό νό­μι­σμα, ως σαφές μή­νυ­μα προς την κοι­νω­νία, δεν έχει συν­δε­θεί άρ­ρη­κτα με την άμεση αντι­με­τώ­πι­ση αυτών των απο­λύ­τως τα­ξι­κών ζη­τη­μά­των.

Η απόρ­ρι­ψη των ιμπε­ρια­λι­στι­κών εκ­βια­σμών και των ασφυ­κτι­κών μνη­μο­νια­κών πλαι­σί­ων της ευ­ρω­ζώ­νης, η απόρ­ρι­ψη του μνη­μο­νί­ου, με προ­τε­ραιό­τη­τα την άμεση ανα­τρο­πή της λι­τό­τη­τας και την ανα­δια­νο­μή πλού­του και ισχύ­ος μέσα στην χώρα, δη­λα­δή με άμεση απά­ντη­ση στην ανερ­γία υπό το (αρι­στε­ρό – λαϊκό) κρά­τος – ερ­γο­δό­τη μέσω εθνι­κο­ποι­ή­σε­ων – κοι­νω­νι­κο­ποι­ή­σε­ων και την ανα­στρο­φή του τα­ξι­κού πρό­ση­μου στην φο­ρο­λο­γία ή αντί­θε­τα με προ­τε­ραιό­τη­τα ένα εναλ­λα­κτι­κό σχέ­διο ανά­πτυ­ξης με εθνι­κό νό­μι­σμα, ως έξοδο από την κα­πι­τα­λι­στι­κή κρίση, δη­λα­δή χωρίς άμεση απά­ντη­ση στο πρό­βλη­μα της ανερ­γί­ας και χωρίς επι­θε­τι­κή φο­ρο­λο­γία στα κέρδη των με­γά­λων επι­χει­ρή­σε­ων, απο­τε­λούν δια­φο­ρε­τι­κές στρα­τη­γι­κές.

Η κοι­νω­νία και πρώτα απ' όλους η ερ­γα­τι­κή τάξη, αντι­λαμ­βά­νε­ται και αντι­με­τω­πί­ζει με θάρ­ρος και απο­φα­σι­στι­κό­τη­τα το «με­γά­λο» δια­κύ­βευ­μα δη­λα­δή τη σύ­γκρου­ση με τους ιμπε­ρια­λι­στές και τη κυ­ρί­αρ­χη στρα­τη­γι­κή μέσα στην κρίση όταν δίνει τη μάχη, όταν εμπλέ­κε­ται άμεσα. Πότε γί­νε­ται ατό; Όταν συ­γκρού­ε­ται στην ίδια της την χώρα. Με τους ερ­γο­δό­τες και τα πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα. Γι αυτό είναι απο­λύ­τως κρί­σι­μο να γνω­ρί­ζει ότι πίσω από κάθε Fraport κρύ­βε­ται ένας Κο­πε­λού­ζος.

8.Η απά­ντη­ση σ' αυτή την αντί­φα­ση δίνει νόημα και πε­ριε­χό­με­νο στην εναλ­λα­κτι­κή πρό­τα­ση και προσ­διο­ρί­ζει τα προ­νο­μια­κά κοι­νω­νι­κά και τα­ξι­κά ακρο­α­τή­ρια. Με­τα­βα­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο όμως, σε πραγ­μα­τι­κή σύν­δε­ση με τον στρα­τη­γι­κό στόχο του σο­σια­λι­σμού, δίνει μόνο η τα­ξι­κή προ­σέγ­γι­ση. Μά­λι­στα χρειά­ζε­ται να επι­ση­μά­νου­με πως η με­τα­βα­τι­κή προ­σέγ­γι­ση δεν απο­τε­λεί επου­δε­νί σχέ­διο «στα­θε­ρο­ποί­η­σης» κα­νε­νός τύπου αλλά αντί­θε­τα είναι η επι­το­μή της κα­πι­τα­λι­στι­κής απο­στα­θε­ρο­ποί­η­σης καθώς απο­τε­λεί κι­νη­τό πλαί­σιο στον δρόμο της συ­νε­χούς αμ­φι­σβή­τη­σης της κα­πι­τα­λι­στι­κής επι­κυ­ριαρ­χί­ας, της ιδιο­κτη­σί­ας στα μέσα πα­ρα­γω­γής και των ρή­ξε­ων στις σχέ­σεις πα­ρα­γω­γής, παρά μια «νέα», έστω δια­κη­ρυγ­μέ­να φι­λο­λαϊ­κή, σύλ­λη­ψη για την κα­πι­τα­λι­στι­κή ανά­πτυ­ξη, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο σε συν­θή­κες βα­θιάς διε­θνούς κρί­σης. Πόσο πει­στι­κή μπο­ρεί να είναι μια πρό­τα­ση δια­χεί­ρι­σης της κρί­σης, όταν το­νί­ζει τις «δυ­να­τό­τη­τες» μιας δια­φο­ρε­τι­κής κα­πι­τα­λι­στι­κής ανά­πτυ­ξης – με πα­ρα­γω­γι­κή ανα­συ­γκρό­τη­ση – στα μάτια μιας ολά­κε­ρης κοι­νω­νί­ας που αντι­λαμ­βά­νε­ται, στην εποχή της πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης και της ελεύ­θε­ρης δια­κί­νη­σης της πλη­ρο­φο­ρί­ας, ότι η λι­τό­τη­τα είναι η διε­θνής κα­πι­τα­λι­στι­κή στρα­τη­γι­κή μέσα στην κρίση και το μνη­μό­νιο μέσο πει­θάρ­χη­σης και πα­ρα­γω­γής υπο­δείγ­μα­τος.

9. Απέ­να­ντι στην απόρ­ρι­ψη κάθε με­τα­βα­τι­κής προ­σέγ­γι­σης και κυ­ρί­ως της «κυ­βέρ­νη­σης της Αρι­στε­ράς», θέση που εκ­προ­σω­πεί το ΚΚΕ σή­με­ρα δια­πράτ­το­ντας το λάθος της υπο­τί­μη­σης της κοι­νω­νι­κής κί­νη­σης, δεν δίνει απα­ντή­σεις και πε­ριε­χό­με­νο στην με­τα­βα­τι­κή δυ­να­τό­τη­τα και προ­ο­πτι­κή η ανα­πα­λαί­ω­ση της «λαϊ­κο­με­τω­πι­κής», δια­τα­ξι­κής γραμ­μής της «εθνι­κής ανε­ξαρ­τη­σί­ας». Όπως δη­λα­δή υπο­στή­ρι­ζε το ΚΚΕ πα­λιό­τε­ρα και για δε­κα­ε­τί­ες, κα­θο­ρί­ζο­ντας τον βα­σι­κό «αρι­στε­ρό μύθο» στην Ελ­λά­δα και τον οποίο εξέ­φρα­σε στο πα­ρελ­θόν επι­τυ­χη­μέ­να το ΠΑΣΟΚ. Ακόμη όμως κι αν εμ­φα­νί­ζε­ται υπαι­νι­χτι­κά και απο­λύ­τως αντι­φα­τι­κά και ου­το­πι­κά, ως κα­πι­τα­λι­στι­κή ανά­πτυ­ξη «χωρίς τους αστούς»! Σή­με­ρα όλες αυτές τις, όχι και τόσο νέες, ιδέες τις συ­ντρί­βει η «πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση» απε­λευ­θε­ρώ­νο­ντας ωστό­σο ταυ­τό­χρο­να, μετά από πολ­λές δε­κα­ε­τί­ες, εκ νέου την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή προ­ο­πτι­κή ως απο­τέ­λε­σμα της διεκ­δί­κη­σης των άμε­σων αι­τη­μά­των πλα­τιών κοι­νω­νι­κών στρω­μά­των. Προ­κα­λώ­ντας την Αρι­στε­ρά να ανα­γνω­ρί­σει και να συ­νο­μι­λή­σει με τις εκ­φρά­σεις αυτής της κοι­νω­νι­κής δυ­να­τό­τη­τας και δυ­να­μι­κής που στην εποχή του «τέ­λους της Ιστο­ρί­ας» έχει δώσει ισχυ­ρά δείγ­μα­τα: αντι­πα­γκο­σμιο­ποι­η­τι­κό κί­νη­μα, αρα­βι­κή άνοι­ξη, αγα­να­κτι­σμέ­νοι και occupy Wall street, κι­νη­μα­τι­κή και πο­λι­τι­κή ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση στην Ελ­λά­δα των μνη­μο­νί­ων... Κα­θό­λου τυ­χαία ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ που έφτα­σε στην κυ­βέρ­νη­ση τον Γε­νά­ρη του 2015, πριν την προ­δο­σία των κοι­νω­νι­κών προσ­δο­κιών από τον Α. Τσί­πρα, υπήρ­ξε γέν­νη­μα – θρέμ­μα αυτής της ιστο­ρι­κής δια­δι­κα­σί­ας.

10. Πα­ρό­μοια τί­θε­ται το ζή­τη­μα από την σκο­πιά της σχέ­σης Ελ­λά­δας – Ευ­ρώ­πης. Την ίδια ώρα που το σύ­νο­λο των ευ­ρω­παϊ­κών κυ­βερ­νή­σε­ων του πλέγ­μα­τος της ευ­ρω­ζώ­νης και ευ­ρύ­τε­ρα της ΕΕ, συ­γκρο­τούν στα μάτια της κοι­νω­νί­ας την ει­κό­να του δυ­νά­στη, εμ­φα­νί­στη­κε μια δια­φο­ρε­τι­κή Ευ­ρώ­πη (και ευ­ρύ­τε­ρα), μέσα από το κί­νη­μα συ­μπα­ρά­στα­σης στις αντι­στά­σεις του ελ­λη­νι­κού λαού, στο ίδιο το δη­μο­ψή­φι­σμα. Ακόμη και στο επί­πε­δο της ευ­ρω­παϊ­κής Αρι­στε­ράς – που για λό­γους ιστο­ρι­κούς «πιέ­ζε­ται» πολύ λι­γό­τε­ρο από τις «εθνι­κο­α­νε­ξαρ­τη­σια­κές» αφη­γή­σεις των ελ­λη­νι­κών πα­ρα­δό­σε­ων – ήδη έχει εμ­φα­νι­στεί ρήγμα απέ­να­ντι στην στρο­φή του Α. Τσί­πρα (τμήμα των Podemos καθώς και του die Linke).

Η ει­κό­να αυτή της «άλλης Ευ­ρώ­πης» κοι­νω­νι­κά και πο­λι­τι­κά δεν συ­νά­δει με την προ­ο­πτι­κή της «ανε­ξαρ­τη­σί­ας» των εθνι­κών κα­πι­τα­λι­σμών αλλά πε­ρισ­σό­τε­ρο και αντι­κει­με­νι­κά (όχι απα­ραί­τη­τα και αυ­τό­μα­τα, υπο­κει­με­νι­κά πο­λι­τι­κά) με την αντι­λι­τό­τη­τα και την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή προ­ο­πτι­κή, νοη­μα­το­δο­τώ­ντας μ' αυτό τον τρόπο τη σύ­γκρου­ση με τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη ΟΝΕ/ΕΕ.

Έτσι λοι­πόν το σύν­θη­μα «υπάρ­χει ζωή εκτός ευρώ» χρειά­ζε­ται επι­πλέ­ον προσ­διο­ρι­σμό, της τα­ξι­κής προ­τε­ραιό­τη­τας στην συ­γκρό­τη­ση της εναλ­λα­κτι­κής λύσης και στο αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κό της πε­ριε­χό­με­νο, όχι τόσο δια των λε­κτι­κών δια­τυ­πώ­σε­ων (που κι αυτές έχουν ση­μα­σία) όπως η ανα­φο­ρά στην σο­σια­λι­στι­κή προ­ο­πτι­κή, όσο στην επι­λο­γή των προ­γραμ­μα­τι­κών αιχ­μών και συ­να­κό­λου­θα των κοι­νω­νι­κών και τα­ξι­κών ακρο­α­τη­ρί­ων.

11. Η εμπει­ρία των τε­λευ­ταί­ων 15 ετών ανά­δει­ξε στην Ευ­ρώ­πη τα εγ­χει­ρή­μα­τα των «πλα­τιών κομ­μά­των» της Αρι­στε­ράς (broad parties) ως προ­σπά­θεια μα­ζι­κής αρι­στε­ρής πο­λι­τι­κής απέ­να­ντι στο νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρο μο­νό­δρο­μο. Τα εγ­χει­ρή­μα­τα αυτά ορί­στη­καν ως συ­νά­ντη­ση δια­φο­ρε­τι­κών ρευ­μά­των και ορ­γα­νώ­σε­ων της Αρι­στε­ράς με στόχο την πάλη ενά­ντια στο νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμό και όριο την δια­χω­ρι­στι­κή από την (νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη) σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία και την κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά. Ο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ υπήρ­ξε τέκνο αυτής της δια­δι­κα­σί­ας, όπως επί­σης (με­τα­ξύ άλλων) το die Linke στην Γερ­μα­νία αλλά ακόμη και το με­τα­γε­νέ­στε­ρο Podemos στην Ισπα­νία. Στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα τα κόμ­μα­τα αυτά – των οποί­ων η εξέ­λι­ξη αντι­με­τω­πί­ζει σο­βα­ρή πρό­κλη­ση μετά την απο­τυ­χία του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ καθώς ο πήχης πλέον ανε­βαί­νει ως προς την απο­σα­φή­νι­ση της φυ­σιο­γνω­μί­ας της «Αρι­στε­ράς του 21ου αιώνα» - δεν ήταν απο­τέ­λε­σμα κά­ποιας και­νο­φα­νούς θε­ω­ρη­τι­κής προ­σέγ­γι­σης για «το κόμμα της Αρι­στε­ράς» (εξάλ­λου τέ­τοια «θε­ω­ρία» ποτέ δεν υπήρ­ξε), αλλά προ­σπά­θεια δια­λό­γου και αντα­πό­κρι­σης στις κοι­νω­νι­κές εκ­φρά­σεις αντί­στα­σης στο ΤΙΝΑ και πρώτ' απ' όλα του κι­νή­μα­τος κατά της πα­γκο­σμιο­ποί­η­σης και έκτο­τε (το Podemos από το «κί­νη­μα των πλα­τειών» και η «επι­τά­χυν­ση» του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ από το κί­νη­μα ενά­ντια στο μνη­μό­νιο το 2010 – 2013).

12. Η ανα­φο­ρά στις προ­σεγ­γί­σεις της τρί­της Διε­θνούς και ιδιαί­τε­ρα στο τέ­ταρ­το συ­νέ­δριό της και συ­νο­λι­κό­τε­ρα η μο­ντε­λο­ποί­η­ση του ενιαί­ου με­τώ­που ως σύ­μπρα­ξη επα­να­στα­τών και ρε­φορ­μι­στών «νο­μι­μο­ποιεί» τα εγ­χει­ρή­μα­τα αυτά εντού­τοις όχι πλή­ρως και απο­τε­λε­σμα­τι­κά. Διότι η σύγ­χρο­νη εμπει­ρία αφορά στην συ­νύ­παρ­ξη των ρευ­μά­των σε «ενιαίο» κόμμα – μέ­τω­πο, την ώρα που χρειά­ζε­ται να επα­να­προσ­διο­ρι­στεί, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας κατ' αρχάς τη σύγ­χρο­νη ρευ­στό­τη­τά της, η δια­χω­ρι­στι­κή με­τα­ξύ «επα­να­στα­τών και ρε­φορ­μι­στών» στην κί­νη­ση του «πλα­τιού κόμ­μα­τος» – με­τώ­που, σε σύ­γκρου­ση και αντι­πα­ρά­θε­ση με κάθε μορ­φής κυ­βέρ­νη­ση που υλο­ποιεί τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη στρα­τη­γι­κή της λι­τό­τη­τας και της υπο­τί­μη­σης της ερ­γα­σί­ας.

Η επι­κυ­ριαρ­χία του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού ως η μο­να­δι­κή κα­πι­τα­λι­στι­κή στρα­τη­γι­κή εδώ και δε­κα­ε­τί­ες, υπο­νό­μευ­σε αν όχι ακύ­ρω­σε την «κλασ­σι­κή» έν­νοια του πο­λι­τι­κού ρε­φορ­μι­σμού (ανα­φο­ρά στον στρα­τη­γι­κό στόχο ως μά­ξι­μουμ πρό­γραμ­μα και με­ταρ­ρυθ­μί­σεις ως μί­νι­μουμ, άμεσο) οδη­γώ­ντας την σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία σε ιστο­ρι­κή ήττα. Φυ­σι­κά ο αυ­θόρ­μη­τος ρε­φορ­μι­σμός του κό­σμου της ερ­γα­σί­ας και των υπο­τε­λών τά­ξε­ων ανα­ζη­τά την πο­λι­τι­κή του έκ­φρα­ση, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο καθώς προ­σπα­θεί να εξέλ­θει του κα­θε­στώ­τος της ήττας και αυτή είναι η ερ­μη­νεία φαι­νο­μέ­νων όπως η ανά­δει­ξη στην ηγε­σία των βρε­τα­νών ερ­γα­τι­κών του Τζέ­ρε­μι Κόρ­μπιν ή η πε­ρί­πτω­ση της υπο­ψη­φιό­τη­τας για το χρί­σμα των αμε­ρι­κά­νων δη­μο­κρα­τι­κών του Μπέρ­νι Σά­ντερς. Εντού­τοις είναι φα­νε­ρό από πλή­θος εμπει­ριών εδώ και δε­κα­ε­τί­ες και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο και ανε­λα­στι­κά μέσα στην κρίση, ότι ρε­φορ­μι­στι­κές στρα­τη­γι­κές «δια­φεύ­γου­σες» από τη νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη «ορ­θο­δο­ξία» που κα­τα­φέρ­νουν να επι­κοι­νω­νή­σουν μα­ζι­κά με τις κοι­νω­νι­κές ανά­γκες ή οδη­γού­νται στην ατι­μω­τι­κή υπο­τα­γή (Α. Τσί­πρας) ή πρέ­πει να γεί­ρουν απο­φα­σι­στι­κά, μέσα από διαρ­κή ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση, σε δρό­μους του­λά­χι­στον «κε­ντρι­στι­κούς» που θα αφή­νουν ανοι­χτή την αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή προ­ο­πτι­κή.

Η εμπει­ρία του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ έδει­ξε ότι καθώς η αντι­μνη­μο­νια­κή / αντι­νε­ο­φι­λε­λεύ­θε­ρη στρα­τη­γι­κή έβρι­σκε κοι­νω­νι­κή απή­χη­ση και αντα­πό­κρι­ση η ανά­γκη για εμ­βά­θυν­ση και ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση της γραμ­μής διαι­ρού­σε το κόμμα με την μορφή δί­πο­λου πάνω στην αντί­θε­ση «εντός – εκτός συ­στή­μα­τος» ή αλ­λιώς «λι­τό­τη­τα – αντι­λι­τό­τη­τα» που είναι μα­ζι­κά κα­τα­νοη­τή ως η κύρια νοη­μα­το­δό­τη­ση του «μνη­μό­νιο – αντι­μνη­μό­νιο».

Η απο­χώ­ρη­ση της τότε «ανα­νε­ω­τι­κής πτέ­ρυ­γας» του ΣΥΝ και με­τέ­πει­τα ΔΗΜΑΡ οδή­γη­σε στην με­τα­κί­νη­ση του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ προς τ' αρι­στε­ρά αλλά ταυ­τό­χρο­να και στην ανα­πα­ρα­γω­γή του δί­πο­λου εντός του, ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποιώ­ντας πε­ραι­τέ­ρω την αρι­στε­ρή του πτέ­ρυ­γα. Σή­με­ρα βιώ­νου­με το επό­με­νο επει­σό­διο αυτής της δια­δι­κα­σί­ας με την διά­σπα­ση από τον ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ ομά­δων και στε­λε­χών που συ­γκρό­τη­σαν μαζί με ρι­ζο­σπα­στι­κές και αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κές ορ­γα­νώ­σεις την ΛΑΕ αλλά και άλλες που δεν εντά­χθη­καν στην ΛΑΕ. Τώρα πλέον η θέση της αντι­μνη­μο­νια­κής Αρι­στε­ράς στο πο­λι­τι­κό διά­νυ­σμα τεί­νει αντι­κει­με­νι­κά προς τον αντι­κα­πι­τα­λι­σμό. Ωστό­σο χρειά­ζε­ται να αυ­το­προσ­διο­ρι­στεί και να συ­γκρο­τη­θεί ως τέ­τοια υπο­κει­με­νι­κά. Οτι­δή­πο­τε λι­γό­τε­ρο, όπως μόνο ή κυ­ρί­ως ο «αντι – ΟΝΕ/ΕΕ» προσ­διο­ρι­σμός, δεν είναι επαρ­κής καθώς δεν ευ­νο­εί, όπως εξάλ­λου έχει φανεί πολ­λές φορές μέχρι σή­με­ρα, την σύν­δε­ση με μα­ζι­κά κοι­νω­νι­κά τμή­μα­τα και μά­λι­στα με τα πλέον χτυ­πη­μέ­να από την κρίση (μι­σθω­τοί, άνερ­γοι, νε­ο­λαία) ακρι­βώς επει­δή δεν ταυ­τί­ζε­ται απα­ραί­τη­τα και ξε­κά­θα­ρα με το «λι­τό­τη­τα – αντι­λι­τό­τη­τα».

Τα συ­μπε­ρά­σμα­τα που πρέ­πει να εξά­γου­με από τις εμπει­ρί­ες μας αφο­ρούν αφε­νός στην ανά­γκη επι­μο­νής στο σχήμα συ­νύ­παρ­ξης δια­φο­ρε­τι­κών ρευ­μά­των και πα­ρα­δό­σε­ων της Αρι­στε­ράς ως απο­τε­λε­σμα­τι­κή μέ­θο­δος συ­γκέ­ντρω­σης δύ­να­μης (στην υπε­ρά­σπι­ση δη­λα­δή της δια­δι­κα­σί­ας ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­σης της Αρι­στε­ράς δια της «ανα­συν­θε­τι­κής» με­θό­δου του «πλα­τιού κόμ­μα­τος - με­τώ­που», σε διά­λο­γο με την κοι­νω­νι­κή ρι­ζο­σπα­στι­κο­ποί­η­ση) και αφε­τέ­ρου στην ανα­γνώ­ρι­ση του αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κού χα­ρα­κτή­ρα της με­τα­βα­τι­κής προ­σέγ­γι­σης και με­θο­δο­λο­γί­ας ως δυ­να­τό­τη­τα άσκη­σης μα­ζι­κής πο­λι­τι­κής μέσα στην συ­νε­χι­ζό­με­νη οι­κο­νο­μι­κή κρίση και πο­λι­τι­κή αστά­θεια. Απ' αυτή την σκο­πιά χρειά­ζε­ται να «συ­να­ντή­σου­με» την κοι­νω­νι­κή εμπει­ρία του δη­μο­ψη­φί­σμα­τος ανα­γνω­ρί­ζο­ντας, ρητά και ξε­κά­θα­ρα, το δι­μέ­τω­πο χα­ρα­κτή­ρα της πάλης - ενά­ντια στην εγ­χώ­ρια αστι­κή τάξη και τους υπη­ρέ­τες της και ταυ­τό­χρο­να ενά­ντια στα ευ­ρω­παϊ­κά και διε­θνή διευ­θυ­ντή­ρια – και μά­λι­στα με προ­τε­ραιό­τη­τα στο εγ­χώ­ριο μέ­τω­πο. Κάτι που ση­μαί­νει να υπερ­βού­με εμ­βα­θύ­νο­ντας την γραμ­μή της εξό­δου από την ΟΝΕ/ΕΕ σε γραμ­μή άμε­σων ρή­ξε­ων στο εσω­τε­ρι­κό της χώρας, στο πεδίο των κα­πι­τα­λι­στι­κών σχέ­σε­ων με άμεσα απο­τε­λέ­σμα­τα τα­ξι­κής μο­νο­μέ­ρειας πολύ πέρα από την «αστι­κή – ρε­φορ­μι­στι­κή» «προ­ϋ­πό­θε­ση» της επα­νό­δου της «ανά­πτυ­ξης», εν προ­κει­μέ­νω με εθνι­κό νό­μι­σμα.

13. Το τε­λευ­ταίο ση­μείο αλλά όχι έσχα­το είναι αυτό που αφορά στο αί­τη­μα για Δη­μο­κρα­τία. Το αί­τη­μα αυτό ανα­φύ­ε­ται σε κάθε εκ­δή­λω­ση της κοι­νω­νι­κής αντί­στα­σης στην αυ­ταρ­χι­κή – μνη­μο­νια­κή με­τάλ­λα­ξη της κοι­νω­νί­ας. Εμ­φα­νί­ζε­ται ως μα­ζι­κό κοι­νω­νι­κό αί­τη­μα με χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά υπε­ρά­σπι­σης της λαϊ­κής κυ­ριαρ­χί­ας απέ­να­ντι στην διαρ­κή πε­ρι­στο­λή των δι­καιω­μά­των στην «αστι­κή δη­μο­κρα­τία». Ανοί­γει ως εκ τού­του την συ­ζή­τη­ση για την ανε­πάρ­κειά της με ορί­ζο­ντα δια­δι­κα­σί­ες διεύ­ρυν­σης της δη­μο­κρα­τί­ας μέσω θε­σμών ερ­γα­τι­κού ελέγ­χου και κοι­νω­νι­κής συμ­με­το­χής σε όλες τις σφαί­ρες της κοι­νω­νι­κής ζωής και πρώτα απ' όλα στην οι­κο­νο­μία.

Εμ­φα­νί­ζε­ται ως αί­τη­μα των κι­νη­μά­των για την υπε­ρά­σπι­ση της ανε­ξαρ­τη­σί­ας τους από την γρα­φειο­κρα­τι­κή στρέ­βλω­ση και την πο­λι­τι­κή εκ­με­τάλ­λευ­ση και χει­ρα­γώ­γη­ση.

Εμ­φα­νί­ζε­ται ως αί­τη­μα των μελών των κομ­μά­των της Αρι­στε­ράς απέ­να­ντι σε κάθε εί­δους γρα­φειο­κρα­τία.

Η Δη­μο­κρα­τία ωστό­σο είναι μια έν­νοια γε­νι­κή και αφη­ρη­μέ­νη που απο­κτά συ­γκε­κρι­μέ­νο νόημα από το εκά­στο­τε πο­λι­τι­κό πε­ριε­χό­με­νο. Γι αυτό και δεν μπο­ρεί να εκ­πλη­ρω­θεί, πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο στις συν­θή­κες της κα­πι­τα­λι­στι­κής κρί­σης, εάν δεν ξε­κι­νά από το πεδίο της οι­κο­νο­μί­ας.

Στην σύγ­χρο­νη, με­τα­μο­ντέρ­να και αποϊ­δε­ο­λο­γι­κο­ποι­η­μέ­νη εποχή το αί­τη­μα των «από κάτω» για Δη­μο­κρα­τία απο­τε­λεί κραυ­γή ανα­ζή­τη­σης του χα­μέ­νου στρα­τη­γι­κού στό­χου. Απο­τε­λεί αί­τη­μα απε­λευ­θέ­ρω­σης. Ακρι­βώς γι' αυτόν τον λόγο δεν μπο­ρεί ούτε να υπο­κα­τα­στή­σει, ούτε πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο να αντα­γω­νι­στεί την ανα­ζή­τη­ση της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής στρα­τη­γι­κής. Αλλά και αντί­στρο­φα δεν μπο­ρεί να αγνοη­θεί από τις πο­λι­τι­κές ηγε­σί­ες στο όνομα μιας ιδε­ο­λο­γι­κής και πο­λι­τι­κής δια­πά­λης που δεν κα­τα­φέρ­νει να κοι­νω­νι­κο­ποι­η­θεί και να εμπλέ­ξει μα­ζι­κά τα κοι­νω­νι­κά ακρο­α­τή­ρια και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο τα μέλη του κόμ­μα­τος. Απ' αυτή την άποψη στο πεδίο της κομ­μα­τι­κής συ­γκρό­τη­σης το αί­τη­μα για δη­μο­κρα­τι­κή λει­τουρ­γία δεν πε­ριο­ρί­ζε­ται μόνο σε ρυθ­μί­σεις και ψη­φο­φο­ρί­ες, ούτε μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σει δια­χει­ρι­στι­κό τρυκ των «ευαι­σθη­σιών» αλλά αφορά στην ου­σια­στι­κή ιδε­ο­λο­γι­κή και πο­λι­τι­κή συ­ζή­τη­ση, αντι­πα­ρά­θε­ση και δράση ως μια πραγ­μα­τι­κή δια­δρα­στι­κή δια­δι­κα­σία ανα­ζή­τη­σης της εναλ­λα­κτι­κής πρό­τα­σης και της σο­σια­λι­στι­κής προ­ο­πτι­κής. Η Δη­μο­κρα­τία είναι το ου­σια­στι­κό πε­ριε­χό­με­νο της με­τα­βα­τι­κής προ­σέγ­γι­σης για τον δρόμο της αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κής ανα­τρο­πής και της απε­λευ­θέ­ρω­σης.

*Πηγή: rproject.gr

Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2015

Με συγκαταβατικό πνεύμα, ειρωνικά μειδιάματα και πικρόχολα σχόλια συνοδεύτηκε η εικόνα του Τσίπρα στο Ίδρυμα Μπίλ Κλίντον, σύμφωνα με σχόλια των ξένων και ελληνικών μέσων ενημέρωσης.

Ο Αλ. Τσίπρας, μάλλον, αυτογελοιοποιήθηκε, προσπαθώντας άτεχνα και αμήχανα να παρουσιάσει το νέο του πρόσωπο, ως ο κατ' εξοχήν πρωθυπουργός των αμερικανών επενδυτών, που ξέρει καλά τι και πως να το κάνει για να τους προσελκύσει στη χώρα μας.

Φυσικά, ούτε που διανοήθηκε ότι σε μια χώρα στην οποία οι επενδύσεις από το δημόσιο και τους έλληνες ιδιώτες έχουν νεκρώσει, δεν υπάρχει καμμιά περίπτωση να υπάρξει ξένη επένδυση, πλην όσων εξαγοράζουν “μπιρ-παρά”, τον ελληνικό δημόσιο πλούτο.

Αυτό σημαίνει προτεκτοράτο, το οποίο χαρακτηρίζει ανοησία ο Ν. Βούτσης.

Χαιρετίσματα, λοιπόν, στους “πολιτικούς υπαλλήλους” της υπερατλαντικής (πραγματικής) εξουσίας και στην κ. Γιάννα Αγγελοπούλου για τη σωτήρια διαμεσολάβησή της.

ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΕΡΓΟΣ

Τρίτη 29 Σεπτεμβρίου 2015

ΠΗΓΗ: iskra.gr

Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*

ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΕΜΠΕΙΡΙΕΣ ΚΑΙ ΣΥΓΧΡΟΝΕΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ

Ο εσπευσμένος τρόπος δημιουργίας της «Λαϊκής Ενότητας» δεν έδωσε τον αναγκαίο χρόνο για όσμωση απόψεων μεταξύ διαφόρων συλλογικοτήτων στο χώρο των αντιμνημονιακών δυνάμεων για τη δημιουργία ενός πολιτικού φορέα που θα μπορούσε εν δυνάμει να «στεγάσει» όλες τις αντιμνημονιακές (αριστερές, ριζοσπαστικές, πατριωτικές, δημοκρατικές) δυνάμεις. Ωστόσο κάτω από τη πίεση του χρόνου έγινε ένα μεγάλο βήμα με τη δημιουργία της «Λαϊκής Ενότητας», στην οποία ήδη συμμετέχουν πολλές συλλογικότητες ευρέως φάσματος, ενώ συγκροτήθηκαν ήδη προσωρινά όργανα (Πολιτικό Συμβούλιο και Γραμματεία), καθώς και εκατοντάδες τοπικές και κλαδικές επιτροπές ΛΑΕ σε όλη τη χώρα.

Ήλθε λοιπόν η στιγμή και ανεξάρτητα από το αποτέλεσμα των εκλογών, τα οποία ασφαλώς δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες, να προχωρήσουμε τόσο σε αναλυτική διατύπωση των προγραμματικών θέσεων της ΛΑΕ, όσο και στην αποσαφήνιση του οργανωτικού πλαισίου συγκρότησης και λειτουργίας της. Παρ' ότι στην «Ιδρυτική Διακήρυξη» είναι σαφές ότι πρόκειται για «μετωπικό» σχήμα, απουσιάζει η αναλυτική αναφορά για τον τρόπο εσωτερικής οργάνωσης και λειτουργίας. Ασφαλώς η κεκτημένη αριστερή «κουλτούρα» των συλλογικοτήτων που συμμετέχουν στην ΛΑΕ, διευκόλυνε να λυθούν επείγοντα οργανωτικά ζητήματα της εκλογικής μάχης. Ωστόσο είναι καιρός να προσδιορίσουμε το οργανωτικό πλαίσιο της συνεργασίας, ώστε να ενισχυθεί η δυναμική του εγχειρήματος, τόσο σε οργανωτικό, όσο κυρίως σε πολιτικό και κινηματικό επίπεδο.

Ειδικότερα εκτός από τον πολυπληθή αριθμό «συλλογικοτήτων» (πολιτικών οργανώσεων) που συμμετέχουν στο εγχείρημα, χρειάζεται να λάβουμε υπ' όψιν, ότι στις επιτροπές βάσης της ΛΑΕ έχει ενταχθεί σημαντικός αριθμός μελών που δεν είναι ενταγμένοι σε καμιά από τις «συλλογικότητες» την ΛΑΕ. Επίσης υπάρχει άμεση ανάγκη ανάδειξης οργάνων με δημοκρατικές διαδικασίες σε όλα τα επίπεδα (από κάτω προς τα πάνω), καθώς και σε βοηθητικές επιτροπές (τμήματα). Όλα αυτά απαιτούν τη διατύπωση οργανωτικών αρχών στα πλαίσιο ενός κανονισμού ή καταστατικού της ΕΛΕ.

Το κρίσιμο ζήτημα που προκύπτει είναι πως θα συναρθρωθούν οι αυτοτελείς οργανώσεις (συλλογικότητες), με τους ανένταχτους/τες πολίτες-μέλη, καθώς την εφαρμογή δημοκρατικών διαδικασιών ανάδειξης οργάνων, σε συνδυασμό με τις απαιτήσεις της κινηματικής δράσης. Δηλαδή χρειάζεται να βρούμε τη «χρυσή τομή» ανάμεσα στη «δημοκρατική λειτουργία» του νέου πολιτικού φορέα και στην «αποτελεσματικότητα δράσης». Ωστόσο υπάρχει μια ακόμα παράμετρος που αφορά το στρατηγικό στόχο της ΛΑΕ ο οποίος επηρεάζει το οργανωτικό σχήμα. Η μορφή συγκρότησης της θα πρέπει να διευκολύνει τη συσπείρωση ευρέως κοινωνικού φάσματος δυνάμεων που έχουν ζωτικό συμφέρον από την επίλυση της «κυρίαρχης αντίθεσης» («μνημονιακών» και «αντιμνημονιακών» δυνάμεων), ενώ για την επίλυση της «βασικής αντίθεσης» (εργασίας και κεφαλαίου), είναι ζήτημα που αφορά πρωτίστως την εργατική τάξη η οποία παρ' ότι είναι πολυπληθέστερη είναι πολιτικά διασπασμένη. Η επίλυση της «κυρίαρχης αντίθεσης» ανοίγει αντικειμενικά το δρόμο για την επίλυση και της «βασικής». Κατά συνέπεια οι εναλλακτικές επιλογές συγκρότησης της ΛΑΕ είναι δύο: είτε ως «πολυκομματικός» φορέας, είτε ως «πολυτασικό» κόμμα.

Πριν αξιολογήσουμε την πρόσφατη εμπειρία μετεξέλιξης του ΣΥΡΙΖΑ από πολυκομματικό φορέα των «συνιστωσών», σε ενιαίο «πολυτασικό» κόμμα, θα ήταν χρήσιμο να δούμε έστω και συνοπτικά, συγκεκριμένες ιστορικές εμπειρίες του αριστερού κινήματος στην Ελλάδα, στη συγκρότηση και λειτουργία «μετωπικών» σχημάτων και την αξιοποίηση των διδαγμάτων διαλεκτικά και όχι μεταφυσικά, στις σημερινές συνθήκες.

Ιστορικές εμπειρίες συγκρότησης «Μετώπου» αριστερών, ριζοσπαστικών, πατριωτικών, προοδευτικών δυνάμεων

Α. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΕΑΜ 

Η συγκρότηση του «Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου» (ΕΑΜ) το 1941, έγινε ως γνωστόν με πρωτοβουλία του ΚΚΕ και τη συμμετοχή του «Σοσιαλιστικού Κόμματος», της «Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας» και του «Αγροτικού Κόμματος». Βασικός κορμός των δυνάμεων του ΕΑΜ και των «θυγατρικών» του οργανώσεων (ΕΛΑΣ, ΕΠΟΝ, Εθνική Αλληλεγγύη, Εργατικό-ΕΑΜ και ΟΠΛΑ) ήταν το ΚΚΕ, το οποίο διατηρώντας την αυτοτελή οργανωτική του συγκρότηση και λειτουργία, περνούσε την εξωστρεφή πολιτική του δράση κυρίως μέσω του ΕΑΜ, έχοντας κομματικούς «πυρήνες» σε όλα τα επίπεδα και εξασφαλίζοντας την ενιαιομετωπική δράση και την οργανωτική συνοχή του «Μετώπου». Στην ΚΕ του ΕΑΜ και στα διάφορα σώματα (πανελλαδικές και περιφερειακές συνδιασκέψεις) συμμετείχαν εκπρόσωποι όλων των ΕΑΜικών κομμάτων, ενώ από τις χιλιάδες απλά μέλη του ΕΑΜ, μόνο ένα μέρος ήταν μέλη του ΚΚΕ (στην απελευθέρωση το ΕΑΜ είχε γύρω στα 2 εκατ. μέλη από τα οποία 450.000 ήταν και μέλη του ΚΚΕ). Στις συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες, υπό τον ηγεμονικό (πολιτικό και οργανωτικό) ρόλο του ΚΚΕ, το συγκεκριμένο «Μέτωπο» λειτούργησε αποτελεσματικά, ανεξάρτητα από τις μετέπειτα πολιτικές εξελίξεις.

Β. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΗΣ ΕΔΑ 

Η συγκρότηση της ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) έγινε το 1951 με πρωτοβουλία του ΚΚΕ και τη συμμετοχή του «Σοσιαλιστικού Κόμματος» (Γιαν.Πασαλίδης), του «Αγροτικού Κόμματος» (Κ.Γαβριηλίδης), του «Ριζοσπαστικού Κόμματος» (Μ.Κύρκος), καθώς ανένταχτες προσωπικότητες της αριστεράς (Στ.Σαράφης, Μ.Αυγερόπουλος, κά). Το ΚΚΕ μετά τον εμφύλιο σημαντικό μέρος των ηγετικών του στελεχών ήταν σε φυλακές και εξορίες και μέρος στις Ανατ. Χώρες, ενώ διατηρούσε παράλληλα παράνομες οργανώσεις στην Ελλάδα. Με τη δημιουργία της ΕΔΑ τα μέλη του ΚΚΕ εντάχτηκαν στις γραμμές της και με μορφή «κομματικών πυρήνων» συμμετείχαν σε όλα τα όργανα, ενώ περνούσαν την εξωστρεφή πολιτική του δράση κυρίως μέσα από την ΕΔΑ. Το 1956 αποφασίστηκε η μετατροπή της ΕΔΑ σε ενιαίο κόμμα, ενώ το 1958, μετά τη μεγάλη εκλογική νίκη της ΕΔΑ (24,6%), το ΚΚΕ αποφάσισε τη διάλυση των παράνομων οργανώσεων και τη διάχυση των μελών του μέσα στην ΕΔΑ. Αυτή η επιλογή εκτιμήθηκε μεταγενέστερα από την ηγεσία του ΚΚΕ ως σοβαρό λάθος, διότι οδήγησε σε ουσιαστική αυτοδιάλυση του, με σοβαρές πολιτικές και ιδεολογικές παρενέργειες, οι οποίες έγιναν ιδιαίτερα εμφανείς με την επιβολή της δικτατορίας του '67.

Γ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΣΥΝΑΣΠΙΣΜΟΥ ΤΗΣ ΑΡΙΣΤΕΡΑΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΠΡΟΟΔΟΥ 

Στα τέλη της δεκαετίας '80, στην προσπάθεια υπέρβασης της διάσπασης των αριστερών δυνάμεων στη χώρα, ξεκίνησαν προσπάθειες συγκρότησης ενός νέου «μετωπικού» αριστερού σχήματος. Με πρωτοβουλία του ΚΚΕ (Χ.Φλωράκη) έγινε συνάντηση με την ΕΑΡ (Λ.Κύρκο) για δημιουργία «μετωπικού» φορέα της Αριστεράς. Στην πρωτοβουλία προσχώρησαν η ΕΔΑ (Α.Λεντάκης), η «Νέα Πορεία» (Ν.Κωνσταντόπουλος), η ΕΣΠΕ (Στ.Παναγούλης), το ΚΟΔΗΣΟ (Χ.Πρωτόπαπας), το «Αγροτικό Κόμμα» (ένα μέρος), καθώς και ανένταχτες προσωπικότητες της ευρύτερης αριστεράς (Μ.Δρετάκης, Απ.Λάζαρης, Στ.Γιώτας, Ρ.Κακλαμανάκη, κά).

Στις εκλογές Ιουνίου '89, ο «Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου» έλαβε 13,2% και άνοιξε ο δρόμος για ουσιαστική παρέμβαση της Αριστεράς στην πολιτική ζωή της χώρας. Ωστόσο η κρίση του «υπαρκτού σοσιαλισμού» και εν συνεχεία η εσωτερική κρίση στο ΚΚΕ, οδήγησαν σε αποχώρηση του ΚΚΕ από το ΣΥΝ (1991), με παραμονή ωστόσο μεγάλου μέρους των στελεχών και μελών του στο ΣΥΝ, οι οποίοι ίδρυσαν την πολιτική «Κίνηση Νέας Αριστεράς». Ο ΣΥΝ προχώρησε σε πανελλαδικό σώμα και στην εκλογή ΚΠΕ με πολυκομματική εκπροσώπηση. Ωστόσο στο συνέδριο του 1992 αποφασίστηκε η μετατροπή του ΣΥΝ σε ενιαίο πολυτασικό κόμμα. Μια επιλογή που αργότερα αξιολογήθηκε ως βεβιασμένη διότι δεν είχαν αποσαφηνισθεί θεμελιώδεις στρατηγικοί προσανατολισμοί, οι οποίοι διαφάνηκαν με αφορμή τη Συμφωνία του Μαάστριχτ, ενώ υπήρχαν και μεγάλες ασάφειες στο ρόλο και στη λειτουργία των τάσεων. Στις εκλογές Σεπτέμβρη '93, ο ΣΥΝ δεν μπήκε στη Βουλή. Ωστόσο με την αλλαγή ηγεσίας επέστρεψε το 1995, χωρίς ωστόσο να ξεφύγει λόγω της αμφίσημης πολιτικής του φυσιογνωμίας, από τα όρια της κοινοβουλευτικής πολιτικής επιβίωσης, ως τις αρχές της δεκαετίας του 2000.

Δ. Η ΕΜΠΕΙΡΙΑ ΤΟΥ ΣΥΡΙΖΑ

Στις αρχές δεκαετίας 2000 με πρωτοβουλία του ΣΥΝ, δημιουργήθηκε ο «Χώρος Διαλόγου και Κοινής Δράσης της Αριστεράς», με πρώτο άτυπο βήμα, τη διεύρυνση των ψηφοδελτίων του ΣΥΝ στις εκλογές 2000. Η συνεργασία πήρε επίσημο χαρακτήρα στις εθνικές εκλογές και ευρωεκλογές του 2004, με δημιουργία «μετωπικού» σχήματος «Συνασπισμός Ριζοσπαστικής Αριστεράς (ΣΥΡΙΖΑ). Τα ενθαρρυντικά αποτελέσματα οδήγησαν στην επίσημη συγκρότηση πολυκομματικού φορέα, ο οποίος στις εκλογές 2007 πέτυχε ενίσχυση των δυνάμεων του, ενώ έκανε αισθητή την παρουσία του στο κοινωνικό πεδίο. Στη Γραμματεία του ΣΥΡΙΖΑ εκπροσωπούνταν όλες οι «συνιστώσες» (συλλογικότητες), οι αποφάσεις παίρνονταν με βάση την αρχή της μέγιστης δυνατής «συναίνεση», ενώ οι τοπικές επιτροπές είχαν πολυκομματική σύνθεση.

Ωστόσο με το ξέσπασμα της κρίσης και την αντιμνημονιακή στάση και αγωνιστική παρέμβαση του ΣΥΡΙΖΑ, πέτυχε στις δύο εκλογικές αναμετρήσεις του 2012 να γίνει εκτίναξη της πολιτικής του επιρροής στο 26%. Ταυτόχρονα υπήρξε έντονη πίεση από τη βάση (μεγάλος αριθμός ανένταχτων) αλλά και αναστοχασμοί στην ηγεσία, για υπέρβαση του ΣΥΡΙΖΑ των «συνιστωσών» και τη δημιουργία ενιαίου πολυτασικού ΣΥΡΙΖΑ. Στην πανελλαδική συνδιάσκεψη (Δεκέμβρης '12) συγκροτήθηκε σε ενιαίο κόμμα, ενώ στο πρώτο ιδρυτικό συνέδριο (2013) ολοκληρώθηκε η διαδικασία μετεξέλιξης από πολυκομματικό σε πολυτασικό φορέα, με αποκλίνουσες ωστόσο στρατηγικές στοχεύσεις μεταξύ πλειοψηφίας και μειοψηφίας, κυρίως στο θέμα τα συμμετοχής της χώρας στην ευρωζώνη.

Από την άλλη το υφιστάμενο «δημοκρατικό έλλειμμα» (απουσία ουσιαστικού ρόλου της κομματικής βάσης στις επιλογές της ηγεσίας), με τη μετατροπή του σε κόμμα αντί να κλείσει διευρύνθηκε. Ο προεδρο-κεντρικός χαρακτήρας του νέου κόμματος και η συμπεριφορά της ηγετικής ομάδας να αγνοεί συστηματικά τα θεσμικά όργανα του ΣΥΡΙΖΑ (ΚΕ και ΠΓ), οδήγησαν ιδιαίτερα μετά την ανάληψη της διακυβέρνησης της χώρας το Γενάρη '15, σε ουσιαστική αποξένωση της ηγεσίας από το κομματικό σώμα, με αποκορύφωμα τη συμφωνία με τους «θεσμούς» και την υπογραφή του Γ' Μνημονίου. Στις κρίσιμες επιλογές, ούτε η ΚΕ, ούτε η ΠΓ, ούτε τα στελέχη, ούτε και μέλη του κόμματος ρωτήθηκαν ποτέ, κατά παράβαση των αποφάσεων του Συνεδρίου και του Καταστατικού, για ΣΥΡΙΖΑ «κόμμα των μελών» του.!

Προκύπτουν κατά συνέπεια κρίσιμα ερωτήματα; Α) πως και με ποιες ασφαλιστικές δικλείδες, θα αποτρέπεται η παραχάραξη της βούλησης των μελών και των αντιπροσωπευτικών οργάνων; Β) κάτω από ποιες προϋποθέσεις ένας «μετωπικός» φορέας μπορεί να μετεξελίσσεται σε ενιαίο πολιτικό κόμμα (πολυτασικό ή μη); Ασφαλώς το ζήτημα δεν είναι απλά οργανωτικό αλλά πρωτίστως πολιτικό, διότι τα οργανωτικά σχήματα ως πολιτικά υποκείμενα, εξυπηρετούν κατά προτεραιότητα πολιτικούς στόχους. Τα συγκεκριμένα ερωτήματα, όσο και οι ιστορικές εμπειρίες από τη δημιουργία αριστερών «μετωπικών» σχημάτων στην Ελλάδα, αποκτούν με αφορμή τη δημιουργία της «Λαϊκής Ενότητας» μια επικαιρότητα. Από τη σωστή απάντηση των ερωτημάτων στις σημερινές συνθήκες, θα εξαρτηθεί «εν πολλοίς» και η μελλοντική πορεία της ΛΑΕ.

Ε. Η ''ΛΑΪΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ'',  ''ΜΕΤΩΠΟ'' Ή ΚΟΜΜΑ 

Η «Λαϊκή Ενότητα» δημιουργήθηκε ως «Μέτωπο» αντιμνημονιακών (αριστερών, ριζοσπαστικών, πατριωτικών, δημοκρατικών) δυνάμεων και ως τέτοιο θα πρέπει να προχωρήσει τουλάχιστον στο εγγύς μέλλον. Πρώτον, διότι οι «συλλογικότητες» που συμμετέχουν επιθυμούν κατά κανόνα τη διατήρηση της οργανωτικής, πολιτικής και ιδεολογικής τους αυτοτέλειας. Δεύτερον, το «μετωπικό» σχήμα διευκολύνει ένταξη νέων «συλλογικοτήτων» στο εγχείρημα και τρίτον, διότι ο «στρατηγικός στόχος» για επίλυση της «κυρίαρχης αντίθεσης» αντί της βασικής, ενδιαφέρει όλες τις συλλογικότητες του «μετώπου». Κατά συνέπεια ο «κοινός τόπος» σε πολιτικό επίπεδο είναι η «Προγραμματική Διακήρυξη» και οι προγραμματικές θέσεις προϊόν συλλογικών αποφάσεων. Σε οργανωτικό επίπεδο η ΛΑΕ ως «μετωπικός» (πολυκομματικός) φορέας θα πρέπει να εξασφαλίζει την αντιπροσωπευτική και αναλογική εκπροσώπηση στα κεντρικά όργανα (Πολιτικό Συμβούλιο και Γραμματεία), ενώ οι αποφάσεις πρέπει να παίρνονται με βάση την αρχή της ομοφωνίας ή τουλάχιστον της μέγιστης δυνατής συναίνεσης. Επίσης πρέπει να διασφαλίζεται η συλλογικότητα και ο σεβασμός των αποφάσεων και να καταπολεμούνται φαινόμενα παραγοντισμού, αρχηγισμού και γραφειοκρατικού συγκεντρωτισμού.

Η «Λαϊκή Ενότητα» πρέπει να είναι ανοικτή στην ένταξη και άλλων αντιμνημονιακών «συλλογικοτήτων», με βάση ορισμένα κριτήρια (πολιτικής αξιοπιστίας και κινηματικής παρουσίας) και όχι μόνο φραστικών αντιμνημονιακών διακηρύξεων. Η στελέχωση των οργάνων σε όλα τα επίπεδα, πρέπει να γίνεται με δημοκρατικές διαδικασίες και αξιοκρατικά κριτήρια. Ο κανόνας της περιορισμένης σταυροδοσίας στη διαδικασία εκλογής των οργάνων, μπορεί να διασφαλίσει την πλουραλιστική εκπροσώπηση των «συνιστωσών» (συλλογικοτήτων). Για μεγαλύτερη διασφάλιση της πλουραλιστικής εκπροσώπησης θα πρέπει να προηγούνται διαδικασίες διαβούλευσης και συναίνεσης, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι διαθεσιμότητες και η δυνατότητα αποτελεσματικής προσφοράς. Αναλυτικότερες ρυθμίσεις μπορούν να γίνουν στα πλαίσια ειδικού κανονισμού ή του καταστατικού.

ΤΟ ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΡΕΥΜΑ ΚΑΙ Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΤΙΣ ΝΕΕΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ 

Η διαφορά με όλες τις άλλες «συλλογικότητες» που συμμετέχουν στη ΛΑΕ, είναι ότι το «Αριστερό Ρεύμα» (ΑΡ), είχε ως τώρα χαρακτήρα «τάσης», αρχικά στο ΣΥΝ και αργότερα στο ΣΥΡΙΖΑ. Στις νέες συνθήκες, με τη «μετωπική» συγκρότηση της ΛΑΕ, θα πρέπει να συγκροτηθεί σε αυτοτελή πολιτικό οργανισμό και συγκεκριμένα σε πολιτικό κόμμα. Μια τέτοια εξέλιξη θα έχει θετικά αποτελέσματα τόσο για τη ΛΑΕ, όσο και για τις στρατηγικές στοχεύσεις που επιδιώκει ως συλλογικότητα. Η συγκρότηση του ΑΡ σε κόμμα, με οργανωτική, πολιτική και ιδεολογική αυτοτέλεια, με καταστατικό, μέλη, εσωτερική κομματική ζωή, εκλεγμένα όργανα, συλλογική λειτουργία και έχοντας ως στρατηγική επιδίωξη το σοσιαλιστικό μετασχηματισμό της ελληνικής κοινωνίας, θα ενισχύσει αντικειμενικά (αριθμητικά και πολιτικά) τη ΛΑΕ και την αποτελεσματική της δράσης. Είναι προφανές ότι η εξωστρεφής του παρέμβαση, θα περνάει βασικά μέσα από τη ΛΑΕ, χωρίς να αποκλείεται σε εδικές περιπτώσεις, η αυτοτελής παρουσία του ως πολιτικού κόμματος.

Ασφαλώς οι παράλληλες διαδικασίες «κόμματος» και «μετώπου», θα «φορτώνουν» σε πρόσωπα και όργανα πρόσθετα καθήκοντα και συνεδριάσεις, που συνεπάγονται πρόσθετο κόπο και απώλεια χρόνου. Ωστόσο οι συγκεκριμένες διαδικασίες θα είναι εξ' αντικειμένου περιορισμένες (σε κρίσιμα ζητήματα) αφού η πλατιά πολιτική δράση θα περνάει από τη ΛΑΕ. Από την άλλη το αποτέλεσμα της «θυσίας» χρόνου θα προσμετράται θετικα από πλευράς συνοχής και αποτελεσματικής δράσης της ΛΑΕ. Σε κάθε περίπτωση, όπως έχει δείξει και η ιστορική εμπειρία των «μετωπικών» σχημάτων, το κρισιμότερο ζήτημα δεν είναι «αυτό καθ' εαυτό» το οργανωτικό, αλλά οι πολιτικές επιλογές και η επιτυχής ενεργοποίηση των κοινωνικών δυνάμεων που το «μέτωπο» εκφράζει για την υπεράσπιση και την προαγωγή των ζωτικών τους συμφερόντων. Η δημιουργία από τις δυνάμεις του «Αριστερού Ρεύματος», ενός κόμματος «πυλώνα» στα πλαίσια της ΛΑΕ, θα συμβάλλει αποφασιστικά στην προώθηση των επιδιώξεων της, ενώ θα αποτελεί πολύτιμη παρακαταθήκη για τη σοσιαλιστική προοπτική και για ένα ελπιδοφόρο μέλλον της ελληνικής κοινωνίας.

Τετάρτη 30 Σεπτεμβρίου 2015

ΠΗΓΗ: iskra.gr

Του ΚΩΣΤΑ ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ*

ΤΑ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΑ

Ο πραγματικός νικητής των πρόσφατων εκλογών ήταν η αποχή. Το επιβεβαιώνει μια γρήγορη ματιά στον παρακάτω πίνακα, που δείχνει τον αριθμό όσων ψήφισαν, καθώς και το ποσοστό τους στους εγγεγραμμένους στα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας:    

Με δεδομένη την αποχή, τα ποσοστιαία αποτελέσματα των εκλογών είναι παραπλανητικά. Δεν υφίσταται «θρίαμβος» του ΣΥΡΙΖΑ, παρά την κυριαρχία του στο Κοινοβούλιο. Στην πράξη, όλα τα κόμματα που συμμετείχαν και στις δύο εκλογές του 2015 σημείωσαν απώλειες, και ο ΣΥΡΙΖΑ τις μεγαλύτερες.  

Το σημαντικότερο ποιοτικό στοιχείο της αποχής, όμως, ήταν η μεγάλη της αύξηση σε εκλογικές περιφέρειες με έντονο λαϊκό χαρακτήρα. Οι χαρακτηριστικότερες περιπτώσεις ήταν οι Β’ Αθηνών και Πειραιώς, όπου η αύξηση της αποχής ήταν σαφώς μεγαλύτερη από ότι στις αντίστοιχες Α’. Εντυπωσιακή ήταν η αύξηση της αποχής και στο Υπόλοιπο Αττικής.  

Το λαϊκό στοιχείο του Λεκανοπεδίου έδειξε μεγάλη απροθυμία να ψηφίσει. Η αποχή του σφράγισε την υποχώρηση του ΣΥΡΙΖΑ, τη στασιμότητα του ΚΚΕ και την αδυναμία της ΛΑΕ να μπει στη Βουλή.

H EΠΙΜΟΝΗ ΤΑΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΧΗΣ

Η μεγάλη αποχή δεν ήταν μεμονωμένο και περιστασιακό γεγονός. Υπάρχει επίμονη τάση αποχής ήδη από το 2009, όπως φαίνεται στο σχεδιάγραμμα

Κατά τη διάρκεια της κρίσης οι ψηφοφόροι έχουν φανεί βαθιά απογοητευμένοι με το πολιτικό σύστημα. Η υποχώρηση της αποχής τον Ιανουάριο του 2015 ήταν η εξαίρεση που οφειλόταν στον τότε ενθουσιασμό για τον ΣΥΡΙΖΑ. Επέστρεψε δριμύτερη όταν ο ΣΥΡΙΖΑ αποδείχθηκε ανακόλουθος και μέρος του συστήματος.

Το ελληνικό εκλογικό σώμα έχει γίνει ακόμη πιο απογοητευμένο και απορριπτικό προς τα υπάρχοντα κόμματα. Η αδυναμία ουσιαστικής εκπροσώπησης συμβαδίζει με τη γενικότερη υποχώρηση των κοινωνικών αγώνων και φυσικά με την εκτίναξη της ανεργίας που λειτουργεί ως φόβητρο. Η απλή καθημερινή παρατήρηση δείχνει ότι η απομάκρυνση από την πολιτική ζωή είναι εντονότερη στο λαϊκό στοιχείο και ιδιαίτερα στη νεολαία.    

Η ΑΠΟΤΥΧΙΑ ΤΗΣ ΛΑΪΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Καθοριστικό στοιχείο των εκλογών ήταν επίσης η αδυναμία της Λαϊκής Ενότητας να μπει στη Βουλή. Πριν την αναλύσουμε, ας δούμε τα αποτελέσματα με μεγαλύτερη λεπτομέρεια:

  Χειρότερες επιδόσεις ΛΑΕ (κάτω από 2%)  

Πηγή: Στοιχεία Υπουργείου Εσωτερικών  

Τα χειρότερα αποτελέσματα (όπως Ροδόπη, Γρεβενά και Ξάνθη), αλλά και τα καλύτερα (όπως Κέρκυρα, Βοιωτία και Χανιά), παρατηρήθηκαν σε επαρχιακές περιφέρειες. Αυτό σημαίνει ότι έπαιξε μεγάλο ρόλο η περιορισμένη αναγνωρισιμότητα της ΛΑΕ, η έλλειψη χρημάτων, οι οργανωτικές αδυναμίες και η δυσκολία να σχηματιστούν ψηφοδέλτια σε ολόκληρη την επικράτεια. Όπου οι υποψήφιοι ήταν ήδη βουλευτές με εντοπιότητα, προβολή και ιστορία αγώνων στην τοπική κοινωνία, οι αρνητικοί παράγοντες περιορίστηκαν σημαντικά.  

Η βαθύτερη πραγματικότητα της αποτυχίας της ΛΑΕ διαφαίνεται όμως στο αποτέλεσμα του Λεκανοπεδίου, όπου οι επιδόσεις ήταν μεν από τις καλύτερες του κόμματος/μετώπου, αλλά τελείως αναντίστοιχες με το χαρακτήρα της περιοχής. Το λαϊκό στοιχείο του Λεκανοπεδίου προτίμησε να στραφεί προς την αποχή.    

Η ΣΠΟΥΔΑΙΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΟΣ 

Η κύρια αιτία της αποτυχίας της ΛΑΕ ήταν η απουσία συνεκτικών προγραμματικών προτάσεων. Παρουσιάστηκε ως συνεχιστής του Όχι του δημοψηφίσματος και αυθεντικός εκφραστής της αντιμνημονιακής πάλης, χωρίς όμως να θέτει στην κρίση του λαού ένα πρόγραμμα οικονομικής ανάταξης και κοινωνικής αλλαγής. Ένα τέτοιο πρόγραμμα αναγκαστικά θα απαιτούσε και έξοδο από τη νομισματική ένωση. Η ΛΑΕ μίλησε υπέρ της εξόδου, αλλά δεν εξήγησε ποτέ επαρκώς τα απαιτούμενα βήματα πιστεύοντας ότι έτσι θα καταλαγιάσει τις ανησυχίες των ψηφοφόρων. Το σφάλμα αποδείχθηκε ολέθριο.  

Όταν ξέσπασε ο αναμενόμενος «πόλεμος της δραχμής» από πλευράς του ελληνικού κατεστημένου, αλλά και του ΣΥΡΙΖΑ, γρήγορα κόλλησε η ρετσινιά των «δραχμιστών», που μάλιστα δεν είχαν ούτε καν σχέδιο για το πώς θα γίνει η μετάβαση στο νέο νόμισμα. Στη βάση αυτή ήταν αδύνατον να αποκτήσει αξιοπιστία η ΛΑΕ.  

Η έλλειψη αξιοπιστίας έγινε ακόμη χειρότερη καθώς το δημόσιο πρόσωπο της ΛΑΕ δεν απέπνεε φρεσκάδα και σιγουριά. Στο θέμα του προγράμματος μάλιστα ήταν χαρακτηριστική η έλλειψη βεβαιότητας και η τάση στρογγυλέματος. Σταδιακά επανεμφανίστηκε ακόμη και η ψευδαίσθηση ότι θα μπορούσε να υπάρξει αντιμνημονιακή πορεία για την Ελλάδα μέσω απλής «σύγκρουσης» με την ΟΝΕ, ή γενικώς με περισσότερη «δημοκρατία». Το αποτέλεσμα ήταν καταστροφικό γιατί φυσικά τα λαϊκά στρώματα έχουν πάρει πλήρως το μάθημα μετά τη μεταστροφή του ΣΥΡΙΖΑ. Ή θα ειπωθούν καθαρές κουβέντες, ή η λαϊκή ψήφος θα μείνει στο σπίτι της.    

ΚΑΙ ΤΩΡΑ;

Μετά τις εκλογές οι οιωνοί για την ελληνική οικονομία και κοινωνία είναι δυστυχώς κακοί. Το τρίτο Μνημόνιο θα φέρει βαρύτατους φόρους, μείωση των συντάξεων και ιδιωτικοποιήσεις με όρους εθνικής υποτέλειας. Η συρρίκνωση της ζήτησης θα οδηγήσει σε ύφεση το 2015-16, αυξάνοντας την ανεργία και συμπιέζοντας τους μισθούς. Όσο για το χρέος, αν υπάρξει κάποια αναδιάρθρωση, αυτή θα πάρει τη μορφή επιμήκυνσης και ίσως μείωσης των επιτοκίων με πολύ περιορισμένα αποτελέσματα.  

Στο πλαίσιο αυτό, η κοινωνική πραγματικότητα θα σκληρύνει κι άλλο, με επιδείνωση της φτώχειας και εντονότερη μετανάστευση της νεολαίας. Όσοι όμως φαντάζονται μια επανάληψη της μανιακής πίεσης προς την κοινωνία, όπως αυτής του 2011-13, πέφτουν έξω. Η μεγάλη προσαρμογή της ελληνικής οικονομίας στις βάρβαρες συνθήκες του ευρώ έχει ήδη συντελεστεί, κυρίως με την κατάρρευση των μισθών. Η δημοσιονομική πορεία είναι βέβαια επισφαλής, αλλά τα ελλείμματα δεν έχουν καμία σχέση με τις ακραίες καταστάσεις του 2009-10. Οι εξωτερικές συναλλαγές, επίσης, παρά τη συστηματική αδυναμία των εξαγωγών, έχουν περιέλθει σε σχετική ισορροπία λόγω την συντριβής των εισαγωγών.  

Ο ελληνικός αστισμός, μετά από μια κατά μέτωπο επίθεση στα εργατικά και λαϊκά συμφέροντα, έχει δημιουργήσει συνθήκες όπου μπορεί να υπάρξει κάποια κεφαλαιακή συσσώρευση εντός της ΟΝΕ, αρκεί φυσικά να μη συμβεί νέα παγκόσμια κρίση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η παραμονή της Ελλάδας στην ΟΝΕ είναι πλέον εγγυημένη. Η ανάπτυξη μετά το 2016 θα είναι χαμηλή και ασταθής, η ανεργία θα παραμείνει εξαιρετικά υψηλή, το Κοινωνικό Κράτος θα συνεχίσει να είναι ερείπιο, ο κρατικός μηχανισμός θα γίνει ακόμη πιο αναποτελεσματικός και διεφθαρμένος. Αλλά κάπως θα κινηθεί η οικονομία, ενώ είναι πιθανόν να ανακάμψει και η κερδοφορία. Για μια ιστορικά αποτυχημένη κοινωνική τάξη, χωρίς κανένα όραμα για τη χώρα της και έτοιμη να αποδεχθεί οποιαδήποτε απαίτηση των ισχυρών της ΕΕ, αυτά είναι επιτυχίες…  

Ο ΣΥΡΙΖΑ θα διαχειριστεί την κοινωνική και εθνική σήψη για όσο του το επιτρέψει η αποδιάρθρωση της Νέας Δημοκρατίας και η ακόρεστη δίψα της δικής του ηγετικής ομάδας για εξουσία. Αλλά το πολιτικό σύστημα θα απομακρυνθεί ακόμη περισσότερο από τα λαϊκά στρώματα. Η Βουλή, της οποίας το επίπεδο έχει γίνει ακόμη χαμηλότερο, καθώς πλέον περιλαμβάνει και φαιδρά κόμματα, θα απομακρυνθεί κι άλλο από την πραγματικότητα της κοινωνίας.  

Ουσιαστική αντιπολίτευση μπορεί να υπάρξει μόνο εκτός Βουλής, πράγμα που απαιτεί την επαναθεμελίωση της ελληνικής Αριστεράς. Χρειάζεται ολοκληρωμένη πρόταση προς την ελληνική κοινωνία, αξιόπιστο πολιτικό προσωπικό, δημοκρατική πρακτική και νέες οργανωτικές μορφές. Το αίτημα της οικονομικής και κοινωνικής αλλαγής παραμένει ζωντανό. Ας ανοίξει λοιπόν η συζήτηση.