Του Αλέκου Αναγνωστάκη

Οι διαχρονικές επεμβάσεις

Τι ακριβώς συμβαίνει με αυτήν την εντελώς ηπειρωτική χώρα – η θάλασσα του Αραβικού κόλπου απέχει 360 χιλιόμετρα - και μέσα σε πενήντα χρόνια εισέβαλλαν δυο υπερδυνάμεις, ΗΠΑ και ΕΣΣΔ, και έφαγαν και οι δυο τα μούτρα τους;

Ως αιτία των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων αναφέρεται τελευταία η ύπαρξη ορυκτού πλούτου ύψους τριών τρις δολαρίων και δη σπάνιων γαιών οι οποίες αποτελούν πλέον «το πετρέλαιο του 21ου αιώνα» εξ αιτίας της χρήσης τους στις νέες τεχνολογίες.

Ναι, αλλά πολύ πιο πριν, σχεδόν δυο αιώνες πριν, από  το 1830 και ως το 1919, η τότε παγκόσμια κοσμοκράτειρα Μεγάλη Βρετανία, είχε κάνει τρεις επιδρομές- πολέμους σε βάρος της πολύπαθης χώρας: Ο πρώτος τριετής πόλεμος (1839-1842) έληξε με την ολική καταστροφή των Βρετανικών στρατευμάτων, 17.000 νεκροί Άγγλοι, μια ανείπωτη πανωλεθρία.  Ο δεύτερος πόλεμος, 1878-1880, έληξε με μια δαπανηρή βρετανική νίκη (10.000 νεκροί) και απέδωσε στη κυριαρχία των Βρετανών μονάχα ορισμένα μεθοριακά περάσματα.

Στον τρίτο αγγλο-αφγανικό πόλεμο του 1919 οι Αφγανοί υποχρέωσαν τους Άγγλους να  αναγνωρίσουν την ανεξαρτησία τους

Εν τω μεταξύ, ήδη από το 1907, η Βρετανία και η Ρωσία (το ρώσικο και βρετανικό  ενδιαφέρον έρχεται από πολύ μακριά) υπέγραψαν συμφωνία για τη ρύθμιση των οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων τους στη Κεντρική Ασία, με τα σύνορα των εφτά χωρών της κεντρικής Ασίας να διαμορφώνονται από τη συμφωνία αυτή. Σύνορα αυθαίρετα χαραγμένα από τους διπλωμάτες, τα οποία έσπειραν τους σπόρους της μελλοντικής αναταραχής για ολόκληρη τη περιοχή, επηρεάζοντας την ιστορία αλλά και τις ζωές των κατοίκων της, αφήνοντας ανεξίτηλα τα σημάδια της ξένης επικυριαρχίας.

Τι ακριβώς συμβαίνει λοιπόν σε αυτή την χώρα με τον πάμφτωχο λαό των 32 εκατομμυρίων (το ονομαστικό κατά κεφαλή ΑΕΠ είναι μόλις 2100 δολάρια, το συνολικό ΑΕΠ είναι περίπου 73 δις δολάρια - 104η στην παγκόσμια κατάταξη). Τι συμβαίνει με αυτόν τον «μικρό» λαό και επιφέρει εξαιρετικά μεγάλες απώλειες και ήττες σε βάρος υπερδυνάμεων με παγκόσμιες διαστάσεις;

Ήττες παγκόσμιων διατάσεων και επιδράσεων;

Ναι. Αρκεί να αναλογιστούμε πως η ήττα των Βρετανών το 19ο αιώνα άλλαξε το τότε στάτους στην περιοχή, ενίσχυσε την αυτοπεποίθηση των λαών στον αντιαποικιακό τους αγώνα, ειδικά των Ινδών, φρέναρε την αποικιοκρατική επέκταση των Βρετανών.

Αλλά και στην εποχή μας.

Η αποχώρηση των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν μπορεί να ήταν – και είναι - προσυμφωνημένη (δες Λ Βατικώτη) Ωστόσο δεν παύει να αποτελεί ένα ακόμη φιάσκο, μια ταπείνωση της αμερικάνικης πολιτικής.

 Η ταπείνωση αυτή των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν μετά από ένα εικοσαετή, μάλιστα, πόλεμο με 6000 νεκρούς Αμερικάνους, 164000 νεκρούς Αφγανούς και 2,26 τρις(!) δολάρια πολεμικά έξοδα,δεν είναι απλώς ένα ιστορικό στιγμιότυπο. Στην ουσία επαναφέρει στο προσκήνιο την ηττοπαθή αντίληψη (οι ΗΠΑ δεν κερδίζουν κανένα πόλεμο, σπέρνουν μόνο τον όλεθρο και το χάος) που είχε υποστεί ισχυρά πλήγματα με την κατάρρευση του ανατολικού μπλοκ, αλλάζει το στάτους στην κεντρική Ασία υπέρ της Κίνας, του Πακιστάν και του Ιράν, χώρες, με τις οποίες οι Ταλιμπάν επιδιώκουν προνομιακές αλλά όχι αποκλειστικές σχέσεις, επισφραγίζει την αποκαθήλωση των ΗΠΑ από ηγέτιδα (ιμπεριαλιστική) δύναμη του κόσμου. Ποιος ηγέτης, ποια χώρα μπορεί να αφήσει πλέον τις τύχες της στα χέρια μιας τέτοιας και τόσο παρακμάζουσας δύναμης;  

Παράλληλα το φιάσκο των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν επαναφέρει στην επιφάνεια το πολύχρωμο κοινωνικό κίνημα του Ισλάμ, αυτό που συγκινεί όμως και ευρωπαίους νέους από διάφορα κοινωνικά στρώματα ακόμη και μιας ισχυρής κοινωνικής επιφάνειας.

Οι Μουτζαχεντίν - τζιχαντιστές  χρήζουν μιας σε βάθος αντιμετώπισης.

Οι  Μουτζαχεντίν δεν είναι εξωτερικό δημιούργημα.

Οι ρίζες τους απλώνονται ήδη στο δέκατο ένατο αιώνα, στον αντιαποικιακό αγώνα εναντίον των Βρετανών. Ξεκίνησαν το 1829 όταν ένας θρησκευτικός κινηματίας, ο Σαγίντ Αχμέντ Μπαρέλβι, πήγε στο χωριό Σιτάνα και άρχισε να κηρύττει πόλεμο εναντίον των «απίστων» στην περιοχή που οριοθετούσε τα βορειοδυτικά σύνορα της Βρετανικής Ινδίας. Αν και πέθανε στη μάχη, η αίρεση που δημιούργησε επέζησε και οι Μουτζαχεντίν απέκτησαν περισσότερη δύναμη και κοινωνικό κύρος πρωτίστως λόγω του αντιαποικιακού τους αγώνα.

Οι Μουτζαχεντίν δεν είναι επομένως κατασκευή των αμερικάνων.

Οι αμερικάνοι τους ενίσχυσαν στον αγώνα τους ενάντια στη σοβιετική εισβολή. Αλλά όταν νίκησαν τους σοβιετικούς οι ίδιοι τότε στράφηκαν εναντίον των αμερικάνων εισβολέων - ιμπεριαλιστών σε ένα αμείλικτο εικοσαετή πόλεμο.

Η δε Σοβιετική (τότε) Ένωση βρέθηκε απέναντι στο δικό της Βιετνάμ. Έστρεψε εναντίον της στρατιές μουσουλμάνων. Βρέθηκε ιδεολογικοπολιτικά στριμωγμένη παρόλο που σύμφωνα με την τότε σοβιετική κυβέρνηση ο στρατός βρισκόταν στο Αφγανιστάν για την επιβολή μιας καθυστερημένης αστικής μεταρρύθμισης. Κανείς ωστόσο δεν μάθαινε για τους χιλιάδες νεκρούς Αφγανούς, τους 15000 νεκρούς σοβιετικούς στρατιώτες στον εννεαετή πόλεμο, τους Σοβιετικούς στρατιώτες που είχαν εθιστεί στο αλκοόλ και τα ναρκωτικά για να αντέξουν τη φρίκη του πολέμου. «Ήταν ένας πόλεμος για δικό μας όφελος, αλλά χυνόταν το δικό τους αίμα»,  δήλωνε λίγα χρόνια αργότερα ο πρώην πράκτορας της CIA, Φρανκ Άντερσον.

Δύσκολα λοιπόν μπορεί να πιστέψει κανείς πως οι Αμερικάνοι, οι σοβιετικοί, παλιότερα οι Ρώσοι και οι βρετανοί, πήγαν εκεί για να προωθήσουν τον δυτικοευρωπαϊκό πολιτισμό και ανάμεσα του τη θέση της γυναίκας στην κοινωνία.

Οι  επικαθορίζοντες λόγοι αυτών των διαχρονικών επεμβάσεων είναι πρωτίστως γεωπολιτικοί, εξ ου και η διαχρονικότητα.

 Το Αφγανιστάν σπάει το συνεχές του νότιου κινέζικου δρόμου του Μεταξιού (όπως αυτός μεταλλάσσεται ιστορικά), προσφέρει 70 χιλιόμετρα κοινά σύνορα με την Κίνα, διευκολύνει την από κοντά επιτήρηση της Ινδίας, «τότε» κοιτίδας του αντιαποικιακού αγώνα, τώρα ανερχόμενης καπιταλιστικής δύναμης σε ένα αναδυόμενο πολυπολικό πλέον κόσμο, είναι δίπλα στο Ιράν, αυτό το κατά τους αμερικάνους μέλος του άξονα του κακού.

Το Αφγανιστάν φυσικά έχει ταυτόχρονα διαπιστωμένο ορυκτό πλούτο.

Το Αφγανιστάν εντέλλει είναι πολλαπλά χρήσιμο.

Περί ανώτερων πολιτισμών κι θρησκειών

Ας υποθέσουμε όμως πως ήθελαν όντως να επιβάλλουν το δυτικό πολιτισμό ως ανώτερο πολιτισμό.

Υπάρχει όμως ανώτερος, έναντι των άλλων, πολιτισμός ή μήπως υπάρχουν μόνο διαφορετικοί πολιτισμοί; Η Χριστιανική θρησκεία είναι μια ανώτερη του Ισλάμ θρησκεία; Το Ισλάμ είναι μια απάνθρωπη θρησκεία όπως διατείνονται οι εδώ χριστιανοταλιμπάν ή είναι πρωτίστως θρησκεία, δηλαδή «η αξία ενός κόσμου στον οποίο οι αξίες έχουν λείψει, η αυτοσυνείδηση και η αυτοσυναίσθηση του ανθρώπου που δεν έχει βρει ακόμα τον εαυτό του ή τον έχει ξαναχάσει, η φαντασιακή πραγμάτωση της ανθρώπινης ουσίας, αφού η ανθρώπινη ουσία δεν έχει αληθινή πραγμάτωση.”(Μαρξ)

Είναι απλά μια «αυταπάτη» ή μήπως «Η θρησκευτική οδύνη είναι έκφραση της πραγματικής (σ.σ. κοινωνικής) οδύνης και συνάμα διαμαρτυρία ενάντια στην πραγματική οδύνη, ο στεναγμός του καταπιεσμένου πλάσματος, η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου, η ψυχή άψυχων συνθηκών;»(ο.π.)

Επομένως  «η κατάργηση της θρησκείας ως απατηλής ευτυχίας του λαού» σημαίνει βίαιη και έξωθεν επιβολή  ή «αξίωση της πραγματικής του ευτυχίας και η αξίωση να εγκαταλειφθούν οι αυταπάτες γα την υπάρχουσα κατάστασή του σημαίνει αξίωση να εγκαταλειφθεί μια κατάσταση που έχει ανάγκη τις αυταπάτες;».

« Η κριτική της θρησκείας είναι εμβρυωδώς η κριτική της κοιλάδας των δακρύων (σ.σ. της κοινωνίας) που φωτοστέφανό της είναι η θρησκεία” συνεχίζει ο Μαρξ.

Επομένως, όπως είναι καλύτερο και πιο ωφέλιμο να αντιμετωπίζει κανείς τον κόσμο και την πραγματικότητα αντί να δραπετεύει στον ονειρώδη κόσμο του οπίου, έτσι είναι καλύτερο να προσπαθεί να αλλάξει την κοινωνία από το να αναζητά καταφύγιο σε ένα φανταστικό υπερφυσικό βασίλειο. Ή όπως θα έλεγε καθ’ υπερβολή και ο Φόιερμπαχ: Ας κάνουμε την πολιτική θρησκεία μας.

Οι θρησκείες επομένως δεν μπορεί παρά να εξετάζονται σαν κοινωνικά και ιστορικά δημιουργήματα του ανθρώπινου πολιτισμού. Μόνο έτσι μπορούμε να απορρίψουμε τις "κατά γράμμα ερμηνείες" των γραφών από τους φονταμενταλιστές (ισλαμιστές ή χριστιανούς) και μόνο έτσι μπορούμε να δούμε τον πραγματικό χαρακτήρα που αποκτούν σήμερα ως δραστηριότητες κοινωνικής συμπεριφοράς και κατά συνέπεια ως διαδικασίες που επηρεάζουν και επηρεάζονται από την ταξική πάλη.

Η θεωρία – αντίληψη περί του ανώτερου πολιτισμού ή περί της ανώτερης θρησκείας λειτούργησε σαν άλλοθι για την κάλυψη των ιμπεριαλιστικών σχεδίων των «πολιτισμένων» ευρωπαίων σε βάρος του ινδιάνικου, αβοριγίνικου πολιτισμού, σε βάρος του πολιτισμού των Ίνκας, των Αζτέκων και των Μάγια, των λαών της Αφρικής, με εκατομμύρια νεκρούς. Η θεωρία – αντίληψη περί του ανώτερου πολιτισμού βρήκε την πιο αποκρουστική  έκφραση της ειδικά στους Ναζί.

Τα στοιχεία ηθικής και συμπεριφοράς και οι βασικές αρετές που κάθε πολιτισμός  έχει είναι αξίες που αναπτύσσονται μέσα στον ίδιο πολιτισμό και συνεπώς δεν έχουν γενικότητα.

Αυτό όμως που υπάρχει γενικά είναι οικουμενικές αξίες, πρωτίστως ο σεβασμός της ίδιας της ανθρώπινης ζωής και κατ’ επέκταση η προστασία της υγείας και της αρτιμέλειας όλων των ανθρώπων, η σχετική αυτονομία και ισοτιμία μεταξύ των μελών μιας κοινωνίας.

Αλλά η έμπρακτη προώθηση αυτών των αξιών καθώς και της εξέλιξης τους  επαφίεται στους ίδιους τους λαούς ως εσωτερική, κατάδικη τους υπόθεση. Διαφορετικά θα είναι φάρσα με προδιαγραμμένο το οικτρό τέλος καθώς μόνο ο λαός είναι η κύρια δύναμη των ριζικών κοινωνικών μετασχηματισμών, ο δημιουργός της ιστορίας.

Η χρεοκοπία μιας έξωθεν επιχειρούμενης αστικής μεταρρύθμισης

Στο Αφγανιστάν επιχειρήθηκε, κυρίως από το φιλοσοβιετικό Λαϊκό Δημοκρατικό Κόμμα του Αφγανιστάν (ΛΔΚΑ), μια καθυστερημένη αστική μεταρρύθμιση στα πλαίσια του Οκτώβρη.

Τη μεταρρύθμιση αυτή το ΛΔΚΑ δεν μπορούσε να την υποστηρίξει γιατί στο μεγαλύτερο μέρος της ύπαρξής του ακολουθούσε εκφυλιστική πορεία με εσωτερικές δολοφονίες ηγετών, αυθαίρετες αυξομειώσεις της Κεντρικής Επιτροπής για να αλλάξουν οι συσχετισμοί, μετακινήσεις πολιτικών αντιπάλων στο εξωτερικό ως πρεσβευτές, κάθετο διαχωρισμό μεταξύ της «ορθόδοξης» συνιστώσας «Χαλκ» και της μετριοπαθούς «Παρτσάμ».

Επιπλέον το ΛΔΚΑ στερούνταν - πέραν από τις πόλεις-  μιας πραγματικής κοινωνικής βάσης σε αυτό το συντριπτικά μεγάλο αγροτικό και ισλαμικό έθνος. (Από τα 32 εκατομμύρια κατοίκους τα 26 εκατομμύρια ζουν σε χωριά σε ένα γεωγραφικό ανάγλυφο που ευνοεί κατ’ εξοχήν το κλασσικό αντάρτικο). Παρόλα αυτά ξεκίνησε ένα πρόγραμμα το οποίο αφορούσε από την ανακατανομή της γης έως τη χειραφέτηση και την εκπαίδευση των γυναικών, τα παραδοσιακά έθιμα, τους θρησκευτικούς νόμους. Το πρόγραμμα αυτό εγκαταλείφθηκε αρχικά στον τρίτο χρόνο της εφαρμογής του από το ίδιο το ΛΔΚ για να επανέλθει μετά την εισβολή των σοβιετικών. Αλλά έτσι το παιχνίδι είχε χαθεί. Το πολιτικό πρόγραμμα ερχόταν «απέξω». Η πολιτική του ΛΔΚΑ δεν είχε τη λαϊκή συναίνεση, έστω της πλειοψηφίας των καταπιεσμένων.

Οι Ταλιμπάν, που στη γλώσσα της φυλής των Παστούν σημαίνει «Φοιτητές», εμφανίστηκαν μέσα από τα σπλάχνα των μουτζαχεντίν το 1994 κοντά στην πόλη Κανταχάρ, στον αφγανικό Νότο. Κουβαλούσαν επομένως το κύρος του αντιαποικιακού αγώνα και τον τυφλό φανατισμό των φονταμενταλιστών ανακοινώνοντας τη δημιουργία ενός ισλαμιστικού εμιράτου το 1996 με μια σκληρή ερμηνεία του ισλαμικού νόμου. Οι γυναίκες απαγορευόταν να εργάζονται ή να σπουδάζουν και είχαν περιοριστεί κατ’ οίκον, εκτός αν συνοδεύονταν από κάποιον άνδρα. Οι δημόσιες εκτελέσεις και διαπομπεύσεις ήταν συνήθεις, απαγορεύθηκαν οι Δυτικές κινηματογραφικές ταινίες και τα βιβλία, πολλά έργα τέχνης κηρύχθηκαν βλάσφημα βάσει του Ισλάμ και κατεστράφησαν.

Οι Ταλιμπάν ήταν μειοψηφικό φονταμενταλιστικό ρεύμα εντός των μουτζαχεντίν. Η επικράτηση τους αποτελέι συντηρητική αναδίπλωση του εργατικού κινήματος στα πλαίσια ακόμη και του Ισλάμ..

Ωστόσο το Ισλάμ, σε αντίθεση με την αντιμετώπιση του ως ενιαίο θρησκευτικό ρεύμα που ενισχύει το θρησκευτικό μίσος, όπως εξάλλου και κάθε θρησκεία, διασχίζεται από εσωτερικά ρεύματα με καθοριστικές διαφορές. Γι αυτό εξάλλου και τώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές, στη Βόρεια επαρχία Baghlan καταγράφονται οι πρώτες απώλειες για τους Ταλιμπάν. Δυνάμεις που τάσσονται εναντίον των Ταλιμπάν  ισχυρίζονται ότι έχουν καταλάβει τρεις περιοχές όπου έχουν συγκεντρωθεί μέλη της κυβέρνησης και άλλων ομάδων πολιτοφυλακής τη παρουσία του τέως υπουργού Άμυνας, στρατηγού Μπισμιλάχ Μοχάμαντι ο οποίος δεσμεύτηκε να αντισταθεί στους Ταλιμπάν.

Η Ιστορία λοιπόν συνεχίζεται. Οι ίδιοι οι Ταλιμπάν είναι φυλακισμένοι στα όρια της αγοράς που κυριαρχεί πλέον. Τι θα κάνουν; Στο όνομα της κατά γράμμα εφαρμογής του κορανίου θα καταργήσουν τον τόκο, δηλαδή τις τράπεζες όπως διατάσσει το Κοράνι; Αστειότητες.

Οι Ταλιμπάν θα αναγκαστούν να κάνουν αναπροσαρμογές.

Εκεί, στην κίνηση για την επίλυση των  αντιθέσεων και αντιφάσεων μπορεί να αναγεννηθεί και να πάρει σάρκα και οστά η ελπίδα συμπαραστεκόμενοι στον αγώνα για αυτοδιάθεση και εθνική ανεξαρτησία της χώρας, συμπορευόμενοι στον αγώνα για τα σύγχρονα δικαιώματα εργατών και γυναικών, χτίζοντας ειδικές σχέσεις με τις δυνάμεις μιας σύγχρονης κομμουνιστικής πολιτικής πρότασης.

Θάρθει καιρός λέει στον Προμηθέα Δεσμώτη ο Αισχύλος, 2500 χρόνια πριν, που οι Θεοί θα πεθάνουν και ο άνθρωπος θα περπατά όρθιος στην αιωνιότητα.

2500 χρόνια πριν…

πηγη: kommon.gr

Συνελήφθη ο πλοίαρχος του πλοίου μεταφοράς κοντέινερ Maersk Surabaya για ζημιά που προκάλεσε το πλοίο σε υποθαλάσσια καλώδια.

Η ζημιά προκλήθηκε σε καλώδια ανοικτά των δυτικών ακτών της Αυστραλίας και ενώ βρισκόταν σε αγκυροβολημένο σε απόσταση 500 μέτρων από αυτά.

Λόγω των ισχυρών ανέμων η άγκυρα του πλοίου «ξέσυρε» με αποτέλεσμα να προκληθεί η ζημιά στα καλώδια.

Η ομοσπονδιακή αστυνομία της Αυστραλίας προχώρησε στην σύλληψη του 59χρονου πλοίαρχου με την κατηγορία της ζημιάς στα υποθαλάσσια καλώδια.

πηγη: e-nautilia.gr

Γράφει ο εκπαιδευτικός Γιάννης Μαρίνης

1922: Η ήττα στον μικρασιατικό πόλεμο καθορίζει την πολιτική κατάσταση. 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες καταφθάνουν στη χώρα και κυρίως στον Πειραιά.

Mε πραξικόπημα έχει επιβληθεί η «Επαναστατική Κυβέρνησις» των Πλαστήρα, Γονατά. Υπουργός Οικονομικών και υπεύθυνος για ζητήματα «Εργατικής Πολιτικής» είναι ο μεγαλοβιομήχανος της ΑΓΕΤ-ΗΡΑΚΛΗΣ και πρόεδρος του ΣΕΒ Ανδρέας Χατζηκυριάκος.

Καταδεικνύεται ότι και τότε, όπως και σήμερα, δεν υπάρχει κανένα πρόσχημα περί ταξικής ουδετερότητας του κράτους, ως δήθεν επιδιαιτητή των ταξικών συγκρούσεων.

Από τον Απρίλη του 1923 και με αφορμή υπoτίμηση της αγγλικής λύρας έναντι της δραχμής, στοχεύουν στην περικοπή των ημερομισθίων και την υποτίμηση της εργατικής δύναμης. Τα ελληνικά προϊόντα γίνονται ακριβότερα και λιγότερο «ανταγωνιστικά» στο εξωτερικό, δημιουργώντας προβλήματα στην κερδοφορία της βιομηχανίας.

Η εξαρτημένη βάση σύστασής της από το ξένο κεφάλαιο κάνει τις συναλλαγματικές συναλλαγές μη συμφέρουσες. Η ιστορία που ακολουθεί είναι διαχρονικά ίδια, με μονοφωνία των αστών και του τύπου: «Η πατρίδα κινδυνεύει», πάντα όταν υπάρχει πιθανότητα μείωσης των κερδών του κεφαλαίου. Οι καπιταλιστές εκτιμούν ότι η ύπαρξη χιλιάδων εξαθλιωμένων προσφύγων είναι «χρυσή ευκαιρία», τους δίνει πλεονέκτημα ανάπτυξης με τα φτηνά εργατικά χέρια. Θα ξεκινήσουν ολομέτωπη επίθεση ενάντια στο προλεταριάτο μειώνοντας ως και 50% το μεροκάματο, για να πάρουν πίσω τις αυξήσεις που κατέκτησαν οι εργάτες τέσσερα χρόνια πριν, μετά την πρώτη επιτυχημένη πανελλαδική απεργία της ΓΣΕΕ.

Τον Απρίλη του ΄23 με αφορμή σκληρά φορολογικά μέτρα και κλίμα γενικευμένης ακρίβειας η ΓΣΕΕ και τα εργατικά κέντρα Αθήνας-Πειραιά υποβάλλουν υπόμνημα στην κυβέρνηση όπου ζητούν καθορισμό των ημερομισθίων με βάση το 1916 και όσο αυξάνει η τιμή του χρυσού να αυξάνονται τα μεροκάματα.

Η Πρωτομαγιά του 1923 γιορτάζεται στον Άη Γιάννη Ρέντη από το Εργατικό Κέντρο Πειραιά (40 σωματεία) και από 20 σωματεία των Αθηνών, ενώ η ΓΣΕΕ την γιορτάζει στο Μοσχάτο. Τα κύρια αιτήματα είναι η αύξηση του μεροκάματου με βάση τη μεταλλική δραχμή, η εφαρμογή του 8ωρου και η δημιουργία «Γραφείων Ευρέσεως Εργασίας».

Η κυβέρνηση μετά από 20 μέρες απαντά στη ΓΣΕΕ και στα Εργατικά Κέντρα Πειραιά- Αθηνών ότι είναι αδύνατη η ικανοποίηση των αιτημάτων. Ταυτόχρονα απολύονται εκατοντάδες εργαζόμενοι από τα εργοστάσια λιπασμάτων και τα υαλουργεία.

Στις αρχές Ιούνη του 1923 πολλές επιχειρήσεις κλείνουν προσωρινά, εκβιάζοντας, για να πετύχουν μείωση ημερομισθίων, ενώ συνεχίζονται οι μαζικές απολύσεις. Οι βιομήχανοι του σιδήρου μειώνουν τα μεροκάματα κατά 30%.

9 Ιούνη πραγματοποιείται κοινή σύσκεψη ΓΣΕΕ και Εργατικού Κέντρου Πειραιά. Αποφασίζεται ότι καταρχήν μπορεί να γίνει δεκτή η μείωση των ημερομισθίων, αλλά με τον όρο το κράτος να μειώσει τις τιμές των ειδών μονοπωλίου και του ψωμιού.

Από 15 έως 30 Ιούνη συνέρχεται μια 30μελής επιτροπή από το κράτος, για «την ανεργία και τον επανακαθορισμό των ημερομισθίων», με τη συμμετοχή αντιπροσώπων του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας, των εργοδοτών και των εργατών. Η πρωτοβουλία αυτή εξελίχθηκε σε προσπάθεια απόσπασης της συναίνεσης των εργαζομένων στην εργοδοτική επίθεση.

Μετά από 7 συνεδριάσεις, πρότεινε μείωση των ημερομισθίων των καπνεργατών κατά 30-35%, των εργατών στα μεταλλεία και λιγνιτωρυχεία κατά 15-25% από 1ης Ιούλη, των βυρσοδεψών, για όσους αμείβονταν με 30 δραχμές και πάνω κατά 15-30%, των κάτω των 25 δραχμών κατά 8-10%. Οι ναυτεργάτες δήλωσαν πως δεν αποδέχονται τέτοια μείωση και προειδοποίησαν με απεργιακούς αγώνες. Η κυβέρνηση τούς απείλησε με επιστράτευση. Η επιτροπή παρά τις αντιδράσεις νομιμοποίησε την μείωση των ημερομισθίων των ναυτεργατών και φορτοεκφορτωτών που είχε ήδη επέλθει.

Αρχές Ιούλη ξεκινάει απεργία των εργατών του Λαυρίου με αιτήματα το 8ωρο και την αύξηση των ημερομισθίων. Σε όλη την Ελλάδα συστήνονται εργατικές επιτροπές που διαμαρτύρονται για τις μειώσεις. Απεργούν και οι ράφτες. Με έναν πρωτότυπο τρόπο. Έραβαν μόνο σακάκια και γιλέκα, όχι παντελόνια.

4 Ιούλη αναστέλλεται η ισχύς του νόμου 2112 που απαγορεύει τις μαζικές απολύσεις και περιλάμβανε προειδοποίηση για την απόλυση. Ανοίγει ο δρόμος στην άνοδο της εξαθλίωσης και στον εκβιασμό ανεργία-εργασία. Εξάλλου ένα μεροκάματο ήταν της τάξης των 20-30 δραχμών.

24 Ιουλίου με την υπογραφή της Συνθήκης της Λωζάνης, τελειώνει η υπόθεση της Μικράς Ασίας. Χιλιάδες οπλίτες απολύονται από το στρατό, προστιθέμενοι στους ανέργους που ψάχνουν δουλειά. Για μεγάλο διάστημα το κυρίαρχο ερώτημα ήταν αν θα γίνει πάλι πόλεμος. Ανθίζει η κερδοσκοπία με το χρυσό και το ασήμι. Απεργοί πραγματοποιούν επιθέσεις σε σαράφηδες στην Αθήνα.

Από τις 9 Αυγούστου οι εργάτες των μύλων του Πειραιά βάζουν την σπίθα για τη Γενική Απεργία, απαιτώντας από τους αλευροβιομήχανους: Να μην ισχύσει η μείωση 35% στα εισοδήματά τους, να πληρωθούν τα περικομμένα ημερομίσθια, να επαναπροσληφθούν οι απολυμένοι συνάδελφοί τους και να αποζημιωθούν οι τυχόν μη επανερχόμενοι.

Είναι μια απεργία πολύ σημαντική, αν αναλογιστεί κανείς ότι το κύκλωμα σίτος-άλευρα-ψωμί καθορίζει τα κέρδη πολύ σημαντικών μερίδων του κεφαλαίου και ότι τα περισσότερα σιτηρά είναι εισαγωγής και διακινούνται από το λιμάνι του Πειραιά. Η απεργία επεκτείνεται. Ομοσπονδία και Σωματεία επισιτισμού στις υπόλοιπες πόλεις προχωρούν σε απεργία. Το Εργατικό Κέντρο Πειραιά και η ΓΣΕΕ καλούν σε υλική συμπαράσταση στους απεργούς.

17 Αυγούστου: Τη σκυτάλη της απεργίας παίρνουν οι ναυτεργάτες. Το λιμάνι παραλύει. Είκοσι πλοία δεν αποπλέουν. Φεύγει μόνο ένα για Μασσαλία που κινούν απεργοσπάστες. Το απόγευμα οι φορτοεκφορτωτές μπαίνουν στην απεργία.

18 Αυγούστου: Η απεργία από τη μια πόλη στην άλλη απλώνεται σ’ όλη την Ελλάδα.

19 Αυγούστου, Κυριακή: Στην Αθήνα γίνεται πανεφεδρική συγκέντρωση των αποστρατευμένων, κυρίως μελών των συλλόγων Παλαιών Πολεμιστών στο θέατρο «Αλάμπρα».

Παντού στους δρόμους κυκλοφορούν ομάδες αστυνομικών. Οι περίπολοι στον Πειραιά πιάνουν ναυτεργάτες και τους μεταφέρουν με τη βία στα πλοία. Συλλαμβάνονται μέλη της διοίκησης της Ναυτεργατικής Ομοσπονδίας. Μετά τις εξελίξεις αυτές η διοίκηση του Εργατικού Κέντρου Πειραιά αποφασίζει Πανεργατική Απεργία. Η τελική απόφαση εξαρτάται από τη ΓΣΕΕ.

20 Αυγούστου: Απεργούν ηλεκτροτεχνίτες, σιδηροδρομικοί του ηλεκτρικού, τροχιοδρομικοί (τραμ), καπνεργάτες, εργάτες Τύπου, φορτοεκφορτωτές και εργάτες του Τελωνείου. Στήνονται απεργοσπαστικές ομάδες απ’ το στρατό και την αστυνομία. Τα αστυνομικά τμήματα και οι φυλακές γεμίζουν με απεργούς. Περίπολοι του Πολεμικού Ναυτικού συλλαμβάνουν περίπου 200 ναυτοθερμαστές για να τους βάλουν να δουλέψουν υποχρεωτικά. Τα πληρώματα πλοίων με ξένη σημαία που καταπλέουν στον Πειραιά δηλώνουν την υποστήριξή τους στην απεργία. Την ίδια μέρα η κυβέρνηση αποφασίζει τη διάλυση όλων των εργατικών σωματείων! Αστυνομία εισβάλλει στα γραφεία τους, κατάσχει αρχεία, χρήματα, κάνει συλλήψεις.

Ο Χατζηκυριάκος δηλώνει ότι

«πράγματι η εργατική Νομοθεσία διέπεται από διεθνείς Νόμους, αλλ’ αυτό δεν ημπόδισε την Ιταλίαν να καταργήση τας συνομοσπονδίας»,

αναφερόμενος φυσικά στη πρακτική της φασιστικής κυβέρνησης του Μουσολίνι που μόλις είχε διαλύσει τα εργατικά σωματεία.

Η ΓΣΕΕ κηρύσσει Γενική Απεργία σ’ ολόκληρη τη χώρα, ενώ στον Πειραιά πραγματοποιείται σύσκεψη του Εργατικού Κέντρου Πειραιά, της Ναυτικής Ομοσπονδίας και των Ομοσπονδιών Σιδηροδρομικών, Ηλεκτροκίνησης, Επισιτισμού και της ΓΣΕΕ.

Τα κύρια αιτήματα της απεργίας είναι: Σταθεροποίηση των ημερομισθίων με βάση τον τιμάριθμο. Μέτρα κατά της ακρίβειας και της αισχροκέρδειας. Απελευθέρωση κρατούμενων απεργών. Κατάργηση της λογοκρισίας στα εργατικά ζητήματα. Απαγόρευση της εξαγωγής ανεπεξέργαστων καπνών. Απ’ όλη την Ελλάδα φτάνουν τηλεγραφήματα συμμετοχής στην απεργία της ΓΣΕΕ.

21 Αυγούστου: Εφημερίδες δεν βγαίνουν, αφού απεργούν οι εργάτες Τύπου. Σε επιτροπή εργατών ο Πλαστήρας δηλώνει πως δε δέχεται συζήτηση με απεργούς, ενώ ο Γεώργιος Παπανδρέου (αργότερα γνωστός και ως παπατζής), τότε υπουργός Εσωτερικών, δηλώνει:

«Κύριοι, η εβδομάδα αυτή είναι η Εβδομάδα των Παθών για σας. Γενική Απεργία ίσον Επανάστασις! Και η Επανάστασις καταστέλλεται διά της βίας».

Ο Πειραιάς μπλοκάρεται με στρατό και μηχανοκίνητα. Ομάδες εργατών κυνηγιούνται απ’ τις αστυνομικές περιπόλους στους δρόμους των συνοικιών. Διαλύονται προσωρινά και ξανασμίγουν σε μικρότερες ομάδες, προσπαθώντας να συγκεντρωθούν στην πλατεία του Δημοτικού Θεάτρου. Οι ναυτεργάτες έχουν ορίσει συγκέντρωση στα γραφεία της Ναυτικής Ομοσπονδίας. Αποσπάσματα του Α΄ Σώματος Στρατού είναι σε θέσεις μάχης. Βγαίνουν στους δρόμους τανκς. Αντλίες νερού της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας πιάνουν δουλειά σε βάρος των εργατών. Ακούγεται ένα πολυβόλο.

22 Αυγούστου: Οι απεργοί σε κύματα σπάζουν τους στρατιωτικούς αποκλεισμούς. Πλημμυρίζουν το Πασαλιμάνι. Ακούγονται τα συνθήματα «Κάτω η κυβέρνηση των εργοδοτών!», «Αφοπλίστε τους τρομοκράτες!». Ανάμεσα στους εργάτες σφυρίζουν οι σφαίρες. Δολοφονούνται τρεις.

23 Αυγούστου: Στο Πασαλιμάνι πραγματοποιείται η μεγάλη πανεργατική απεργιακή συγκέντρωση από τη ΓΣΕΕ και το Εργατικό Κέντρο Πειραιά. Το μέγεθος της προκαλεί τρόμο στις αρχές. Η κυβέρνηση δίνει εντολή να χτυπηθούν οι απεργοί. Γίνεται συναδέλφωση αρκετών εφέδρων και διαδηλωτών. Εμφανίζονται έφιπποι χωροφύλακες.

Ομάδες απεργών αφοπλίζουν στρατιώτες και σπάζουν τα όπλα τους. Στρατός και αστυνομία επιτίθενται με σφοδρότητα στους συγκεντρωμένους. Επίσημος απολογισμός: 11 νεκροί εργάτες, 100 τραυματίες, 500 συλληφθέντες.

24 Αυγούστου: Με τανκς στους δρόμους, αλλά και απαγόρευση της κυκλοφορίας, «η τάξη βασιλεύει» στον Πειραιά. Όλα είναι βυθισμένα στο πένθος. Βοά η πνιγμένη οργή.

Μετά τα αιματηρά γεγονότα στις 25 Αυγούστου η ΓΣΕΕ λύνει την απεργία.

Η γενική απεργία και τα γεγονότα που ακολούθησαν συνέβαλαν στην ταξική συνειδητοποίηση ενός μεγάλου τμήματος του προλεταριάτου, αλλά και των εξαθλιωμένων προσφύγων. Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες απεργίες στην Ελλάδα, από τις πιο μαχητικές κινητοποιήσεις του εργατικού συνδικαλιστικού κινήματος.

Εργάτες του ΣΕΚΕ[1], αλλά και από την πρωτοπόρα «Κομμουνιστική Ένωση» (μια μαζική διαφοροποίηση μελών του Πειραιά που απορροφήθηκε με την είσοδο στην Γ΄ Διεθνή), ήταν στην πρώτη γραμμή του αγώνα. Το ΣΕΚΕ, ισορροπώντας ανάμεσα στην γραμμή της «νομίμου υπάρξεως» και της οργανωτικής μαζικοποίησης, η ΓΣΕΕ και το ΕΚΠ[2], καθυστέρησαν εμφανώς να μπουν μπροστά στον δίκαιο αυτό αγώνα της πρωτοπόρας εργατικής τάξης, με το μοτίβο της καλύτερης προετοιμασίας της απεργίας. Η κρατική καταστολή που είχε χαρακτήρα συνεχούς παρακολούθησης και παρεμπόδισης των συνδικαλιστικών διαδικασιών, αλλά και προληπτική φύλαξη σημαντικών δομών, όπως του υδροηλεκτρικού εργοστασίου ΑΗΣ στο Νέο Φάληρο, αγριεύει και γενικεύεται.

Το σίγουρο είναι ότι η κοινωνική πρωτοπορία βρέθηκε απέναντι στο στρατό και τα τανκς με μόνο όπλο το δίκιο, χωρίς την ελπίδα της νίκης και με νομοθετήματα σε βάρος της, όπως η απελευθέρωση των απολύσεων και η κατάργηση των σωματείων που ανατράπηκε σύντομα το Νοέμβρη του ΄23.

Στην πράξη ο Αύγουστος του ΄23 είναι το πρώτο μεγάλο βήμα της σκληρής ταξικής σύγκρουσης που το οργανωμένο προλεταριάτο του Πειραιά έδωσε εξ ονόματος της εργατικής τάξης, με διωγμούς, φυλακίσεις και δολοφονίες, με δικαστήρια και αστυνομική καταστολή.

Η οργή των εργατών μπροστά στα εκάστοτε «Φρουραρχεία του Πειραιώς» και «ο αυθορμητισμός των μαζών» δεν είναι σε βάρος τους. Και «στο πιο αυθόρμητο κίνημα συνυπάρχουν τα στοιχεία της συνειδητής διεύθυνσης» (Αντόνιο Γκράμσι) και της δυνητικής αλλαγής ιδιοκτησίας στα μέσα παραγωγής. Μπορεί να παίξει καταλυτικό και νικηφόρο ρόλο, όταν οι δισταγμοί και οι συνθήκες υπερπηδηθούν από την πλατιά ενότητα, την αλληλεγγύη και την εμπιστοσύνη στους ίδιους τους εργαζόμενους, ως κινητήριας δύναμης της ιστορίας.

Οι χρεοκοπίες και οι «κρίσεις» του συστήματος εκμετάλλευσης, αλλά και οι λαϊκές εξεγέρσεις, όπως δείχνουν και πρόσφατα παραδείγματα, δύσκολα οδηγούν και εξελίσσονται σε μεγάλες νίκες για τα λαϊκά συμφέροντα. Καμιά θυσία όμως δεν πάει χαμένη. Οι νεκροί της τάξης μας είναι το μπόλι της μελλοντικής οριστικής της νίκης!

………………………………………………………………………………………………………………………………………..

[1] Το Σοσιαλιστικό Εργατικό Κόμμα Ελλάδος (ΣΕΚΕ) είναι το πρώτο ελληνικό επαναστατικό σοσιαλιστικό κόμμα που ιδρύθηκε τον Νοέμβρη του 1918. Στο 3o Έκτακτο Συνέδριο τέσσερα χρόνια μετά μετονομάστηκε σε Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας.

[2] Η ΓΣΕΕ ελεγχόταν από το ΣΕΚΕ και είχαν «οργανική σύνδεση» τα χρόνια εκείνα, ενώ λίγο καιρό πριν τα γεγονότα του Αυγούστου του΄23, Γ.Γ. του ΕΚΠ (προπύργιο του «βενιζελικού» συνδικαλισμού) έγινε ο Κουρτίδης του ΣΕΚΕ(Κ), κίνηση που σηματοδοτεί αλλαγή στην επιρροή.

Πηγές:

«Το εργατικό συνδικαλιστικό κίνημα στην Ελλάδα» (Θ. Καμπαγιάννης), «Κοινωνικοί αγώνες στην Ελλάδα» (Δ. Λιβιεράτος), Ριζοσπάστης κ.ά.

πηγη: pandiera.gr