Του ΠΕΤΡΟΥ ΤΣΑΓΚΑΡΗ*

Τα ρατσιστικά εγκλήματα δεν έπεσαν από το πουθενά. Όπως λέει ο Μ. Νεόκοσμος, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Νότιας Αφρικής, μετά την κατάρρευση του απαρτχάιντ, επειδή η οικονομική κρίση ήταν ήδη παρούσα, πολιτικές δυνάμεις από όλο το φάσμα άρχισαν τις αντιμεταναστευτικές κορόνες, καλλιεργώντας το αντίστοιχο κλίμα. Σύμφωνα με τον Νεόκοσμος, «τα ΜΜΕ στοχοποιούσαν από τότε συστηματικά τους μετανάστες, καθώς ακόμη και υποτιθέμενα σοβαρές εφημερίδες επέμεναν ότι, π.χ., όλοι οι Νιγηριανοί είναι έμποροι ναρκωτικών».

Οι ρατσιστικές επιθέσεις ενάντια σε μετανάστες από τη Νιγηρία, τη Σομαλία, την Αιθιοπία, τη Ζιμπάμπουε, το Μαλάουι και τη Μοζαμβίκη άρχισαν από εκείνη την περίοδο και στην πορεία κορυφώθηκαν: το 1996 έγιναν οι πρώτοι φόνοι, λίγο αργότερα οι πρώτες εμπρηστικές επιθέσεις σε μαγαζιά (με τους ιδιοκτήτες να βρίσκονται μέσα), αλλά σημείο κλειδί ήταν ο Μάιος του 2008 όταν πλέον τα ρατσιστικά εγκλήματα πήραν μαζικό και οργανωμένο χαρακτήρα: τα θύματα –πάνω από 60 τον αριθμό– δεν ήταν, και πάλι, λευκοί. Ήταν φτωχοί μαύροι Αφρικανοί, πολλοί από αυτούς μάλιστα Νοτιοαφρικανοί πολίτες. Η βία, που από τότε δεν σταμάτησε, οδήγησε και σε μαζικό εκτοπισμό ολόκληρων κοινοτήτων μεταναστών.

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

Ασφαλώς η κυβέρνηση αρνείται να ονοματίσει τη βία ως «ξενοφοβική» και ο τότε πρόεδρος Τ. Μπέκι έλεγε ότι κάποιοι προσπαθούσαν να βαφτίσουν ως ξενοφοβία τη «απλή εγκληματικότητα». Την ίδια στιγμή βέβαια το κράτος αντιμετώπιζε με τον πιο ρατσιστικό τρόπο τους μετανάστες: Το διαβόητο Κέντρο Επαναπατρισμού Λιντέλα, που χτίστηκε το 1996, ήταν το αντίστοιχο της Αμυγδαλέζας: στοίβαγμα, βία, καταπάτηση στοιχειωδών ανθρώπινων δικαιωμάτων. Ταυτόχρονα εξακολουθούσε να αναπαράγεται από τα πάνω το στερεότυπο ότι «δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε στις ανάγκες του πληθυσμού για υγεία και παιδεία γιατί έρχονται πολλοί ξένοι»!

Όσον αφορά τις δυνάμεις ασφαλείας, κι εκεί η κατάσταση θυμίζει... την πολιτισμένη Δύση. Σε ένα αποκαλυπτικό ρεπορτάζ, η εφημερίδα «City Press» του Γιοχάνεσμπουργκ παρέθετε μαρτυρίες νεαρών μαύρων δραστών των εγκλημάτων του Σοβέτο, οι οποίοι ισχυρίζονταν ότι τις λεηλασίες στα μαγαζιά των μεταναστών τις έκαναν με την παραίνεση –ή και με τη συμμετοχή!– της αστυνομίας. «Οι μπάτσοι μας είπαν να πλιατσικολογήσουμε», ήταν ο τίτλος της εφημερίδας! Ο ίδιος ο σημερινός πρόεδρος Τζ. Ζούμα έχει το θράσος να δηλώνει ότι πράγματι οι μετανάστες παίρνουν τις δουλειές άλλων ανθρώπων και ότι «πρέπει να λύσουμε αυτό το πρόβλημα», δίνοντας θεσμική πλέον υπόσταση στις ρατσιστικές βρομιές και υψηλή κάλυψη στους δολοφόνους.

Η ΑΙΤΙΑ

Οι φυσικοί αυτουργοί των επιθέσεων είναι ένας όχλος μαύρων άνεργων νεολαίων των κωμοπόλεων-γκέτο. Αυτοί κάνουν τη βρόμικη δουλειά, αλλά πίσω τους βρίσκονται οι μαύροι μικροαστοί που λένε ότι απειλούνται από τον ανταγωνισμό των «ξένων».

Φυσικά τόσο οι μαύροι μικροαστοί όσο και η μαύρη εργατική τάξη δεν απειλούνται από τον ανταγωνισμό κάποιων ξένων, αλλά από τη βαθιά καπιταλιστική ανισοκατανομή του πλούτου: Σύμφωνα με τη Στατιστική Υπηρεσία της χώρας, σήμερα το 21,7% όλων των Νοτιοαφρικανών ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Τουλάχιστον το 54% ζει με λιγότερα από 75 δολάρια το μήνα. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όταν έπεσε το απαρτχάιντ, η ανεργία ήταν 15% και σήμερα είναι επισήμως 25%.

Κι όμως την ίδια στιγμή ο πλούτος που παράγεται στη χώρα είναι τεράστιος. Σύμφωνα με τη Citigroup, η Ν. Αφρική είναι η πλουσιότερη χώρα στον κόσμο όσον αφορά τα ορυκτά αποθέματα –υπολογίζονται ότι αξίζουν 2,5 τρισ. δολάρια! Κι όμως 21 χρόνια μετά το τέλος του απαρτχάιντ και τη νίκη του Εθνικού Αφρικανικού Κογκρέσου (ANC), το 80% αυτού του πλούτου εξακολουθεί να ανήκει σε λευκούς Νοτιοαφρικανούς και σε άλλους λευκούς από το εξωτερικό. Στην πράξη, το σύστημα του απαρτχάιντ το αντικατέστησε ένας καπιταλισμός-μονοπώλιο των λευκών, καθώς οι λευκοί, παρότι αποτελούν μόνον το 12% του πληθυσμού εξακολουθούν να εξασκούν δυσανάλογα μεγάλο και εντελώς αντιδημοκρατικό έλεγχο πάνω στην οικονομία (μόλις πέντε εταιρίες λευκών ιδιοκτητών ελέγχουν το 75% των μετοχών στο χρηματιστήριο), τη γη (οι λευκοί κατέχουν το 87%), τα ΜΜΕ (λευκοί ελέγχουν τα τέσσερα μεγαλύτερα συγκροτήματα από τα οποία «ενημερώνεται» το 80% του πληθυσμού) και το δικαστικό σύστημα της χώρας: οι λευκοί πρακτικά ταυτίζονται με την άρχουσα τάξη της χώρας, όπως ακριβώς συνέβαινε επί απαρτχάιντ.

Κληρονομιά του απαρτχάιντ είναι και οι κωμοπόλεις-γκέτο όπου συνεχίζουν να ζουν εκατομμύρια μαύροι Νοτιοαφρικανοί και όπου αναπαράγονται διαρκώς οι συνθήκες (φτώχεια, έλλειψη υποδομών, στρίμωγμα σε λίγα τετραγωνικά) για να ανθήσει η βία, αλλά και για να καλλιεργηθεί η ρατσιστική βία.

Και αντί για πολιτικές αναστροφής αυτής της κατάστασης, η κυβέρνηση ακολουθεί ακριβώς τον αντίθετο δρόμο. Το ANC ενδιαφέρεται περισσότερο να συνδιαλλαγεί με τον καπιταλισμό-μονοπώλιο των λευκών, παρά να αναδιανείμει γη και πόρους στους φτωχούς, δηλ. στους μαύρους. Και δεν είναι μόνον ότι η κυβέρνηση δεν βάζει χέρι στα καπιταλιστικά κέρδη. Ένας επιπλέον λόγος για την έλλειψη πόρων για τους φτωχούς και τους ανέργους είναι το γεγονός πως ακόμη και σήμερα, ένα μεγάλο μέρος του προϋπολογισμού δαπανάται για την αποπληρωμή του δημόσιου χρέους που δημιουργήθηκε την εποχή του απαρτχάιντ, προς τις δυτικές χώρες!

ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Όπως και στην περίπτωση της Ευρώπης, ο ρατσισμός του μαζικού εγκλήματος αποδεικνύεται ηλιθιωδώς αναποτελεσματικός: παρά τις διαρκείς ρατσιστικές σφαγές και τον επίσημο ρατσισμό του κράτους, οι πρόσφυγες από μια σειρά χώρες της Αφρικής όπου υπάρχει πόλεμος ή λιμός, δεν «πείθονται» να μην πλησιάσουν τη Ν. Αφρική. Ο βέβαιος θάνατος είναι χειρότερος από τις απειλές των ρατσιστών. Γι’ αυτό οι πρόσφυγες συρρέουν στη Ν. Αφρική με ρυθμό 60.000-80.000 ετησίως, σύμφωνα με το Al Jazeera.

Δεν είναι, όμως, μόνον η λογική που είναι ενάντια στους ρατσιστές. Η ισχυρή πολιτική παράδοση της Αριστεράς στη χώρα σήμανε και αντιστάσεις, καθώς έγιναν τουλάχιστον δύο μεγάλες διαδηλώσεις υπεράσπισης των μεταναστών: Πρώτα, στις 17 Απρίλη στο Ντέρμπαν, με τη συμμετοχή πολλών χιλιάδων αντιρατσιστών και μετά στις 24 του μήνα στο Γιοχάνεσμπουργκ. Η δεύτερη διαδήλωση που ήταν ακόμη μεγαλύτερη, γνώρισε και την αποδοχή του κοινού στους δρόμους, που δήλωνε την αντίθεσή του στην ξενοφοβία και τις σχετικές πολιτικές της κυβέρνησης.

Ο καπιταλισμός, όταν το έχει ανάγκη, «ανακαλύπτει» εύκολα διαφορές μεταξύ των φτωχών και τους βάζει να σκοτώνονται μεταξύ τους. Η περίπτωση της Νότιας Αφρικής δείχνει ότι ο καπιταλισμός μπορεί να το κάνει αυτό και μεταξύ μαύρων Αφρικανών φτωχών. Έτσι οι θεωρίες που υποστηρίζουν ότι ο ρατσισμός οφείλεται σε «διαφορά κουλτούρας» μεταξύ λευκών φτωχών Ευρωπαίων και μαύρων φτωχών μεταναστών, γίνονται κυριολεκτικά σκόνη.

Σε κάθε περίπτωση πάντως, ο μόνος δρόμος ακόμη και για μια ανθρωπιστική λύση, παραμένει η ανατροπή αυτού του συστήματος που, και στη Νότια Αφρική, μεταμορφώνει τους ανθρώπους σε τέρατα, τη στιγμή που μια μικρή μειοψηφία εξακολουθεί να απολαμβάνει τερατώδη κέρδη.

Πηγή: dea.org.gr

Του ΘΑΝΑΣΗ ΚΑΡΤΕΡΟΥ*

Αξιότιμε κύριε Μπακουνάκη. Διαπράξατε την πρωτοτυπία να συγκρίνετε στο Βήμα τον Λεωνίδα Καβάκο, με τον Παναγιώτη Λαφαζάνη. Εις διπλούν μάλιστα. Το μεν υπό τον πολεμικό τίτλο "Καβάκος vsΛαφαζάνης". Το δε υπό τον σαββοπουλικό τίτλο "Η Ελλάδα που αντιστέκεται". Αυτή η Ελλάδα, σύμφωνα με σας, είναι η Ελλάδα του Καβάκου. Ενώ η Ελλάδα του Λαφαζάνη είναι φοβική, δουλοπρεπής, τριτοκοσμική, μεταξύ του αραβικού κόσμου και της Αφρικής.

Έτσι είναι, αν έτσι νομίζετε. Αλλά πρώτα-πρώτα κακώς σύρατε τον Καβάκο σε μια τόσο χαμηλού επιπέδου σύγκριση. Αν μάλιστα διαβάζετε το δικό σας Βήμα, θα έπρεπε να έχετε προσέξει όσα εκεί δηλώνει τον Φεβρουάριο του 2012: Η Ελλάδα είναι η ατμομηχανή της Ευρώπης σε ό,τι αφορά τα αρνητικά. Ενώ κάποτε ήταν ο θετικός, ο λαμπερός καθοδηγητής της, σήμερα έχει καταντήσει στο άλλο άκρο. Πάλι πρωτοπόρα, βέβαια, αλλά από την ανάποδη...Παντού κυριαρχεί η απόλυτη παρακμή.

Σεις βέβαια υποστηρίζετε ότι με τη συναυλία Καβάκου και Φιλαρμονικής του Βερολίνου, η Ελλάδα έδειξε ένα άλλο πρόσωπο, πολύ διαφορετικό από τα στερεότυπα, από τους αριθμούς των στατιστικών αλλά και από τον λόγο, τη στάση και τη συμπεριφορά των κυβερνώντων της. Πολύ διαφορετικό και από αυτό που περιγράφει ο ίδιος ο Καβάκος θα έπρεπε να προσθέσετε. Εκτός πια κι αν ασπαστούμε το συμπέρασμα που υπαινίσσονται τα γραπτά σας, ότι για την παρακμή φταίνε οι σημερινοί κυβερνώντες και πρωτίστως ο Λαφαζάνης.

Και εν τέλει, βεβαίως ο Καβάκος δικαιούται το σεβασμό μας για την προσφορά του. Καλό όμως θα ήταν να στέκεστε με σεβασμό και απέναντι στην προσφορά του Λαφαζάνη. Γιατί πολιτισμό ποιεί κι εκείνος που δίνει τη μάχη της ελευθερίας στην ασφάλεια, στα βασανιστήρια, στις φυλακές. Που διώκεται για να έχουν όλοι το δικαίωμα να τον αδικούν ελεύθερα, όπως καλή ώρα εσείς. Που αγωνίζεται επί δεκαετίες για την κοινωνική απελευθέρωση. Που δέχεται άπειρες συκοφαντικές επιθέσεις χωρίς να υποχωρεί. Σε μουσική απόδοση, το βιολί σας εσείς. Αλλά το βιολί του κι αυτός.

Συνεπώς: Δικαίωμά σας να διαφωνείτε με όσα ο Λαφαζάνης υποστηρίζει. Αλλά όταν επιστρατεύετε τον Καβάκο στον πόλεμό σας εναντίον του, τότε τους αδικείτε και τους δυο. Δεν αδικείτε ευτυχώς την απόλυτη παρακμή. Που προφανώς έχει και τη δημοσιογραφική της πλευρά....  

*Δημοσιεύθηκε στην ''ΑΥΓΗ''

Του ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ*

Την ερχόμενη Πέμπτη, οι Βρετανοί ψηφοφόροι καλούνται να επιλέξουν την επόμενη κυβέρνηση τους, ύστερα από μια υποτονική προεκλογική εκστρατεία χαμηλών προσδοκιών και ανούσιων αντιπαραθέσεων. Συντηρητικοί και φιλελεύθεροι, τα δυο κόμματα της απερχόμενης κυβέρνησης συνασπισμού, υπόσχονται στους ψηφοφόρους ότι θα συνεχίσουν την πολιτική της λιτότητας και μείωσης των ελλειμμάτων , η οποία καταδίκασε την οικονομία σε μια αναιμική ανάπτυξη – μόλις 0,3% το πρώτο τρίμηνο του 2014. Όπως σημείωνε όμως, ο Αμερικανό οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν στον Guardian της περασμένης Πέμπτης, το εργατικό κόμμα του Εντ Μίλιμπαντ «ακολουθεί βασικά την ίδια πολιτική», έτσι που «και τα δυο μεγάλα κόμματα ουσιαστικά υπόσχονται ένα νέο γύρο λιτότητας, ο οποίος απειλεί να υπονομεύσει την όποια ανάκαμψη».

Το κενό της κοινωνικής ελπίδας έρχεται να καλύψουν πραγματικοί και ανορθολογικοί φόβοι γύρω από το θέμα της «εθνικής ταυτότητας», δίνοντας ένα μάλλον ανησυχητικό «σασπένς» στην κατά τα άλλα ανιαρή αναμέτρηση. Η πρώτη βραδυφλεγής βόμβα, που απειλεί να ενεργοποιηθεί ύστερα από αυτές τις εκλογές, αφορά την πάντα προβληματική σχέση της Βρετανίας με την Ε.Ε. Ο απερχόμενος πρωθυπουργός Ντέιβιντ Κάμερον έχει υποσχεθεί ότι, εφόσον σχηματίσει εκ νέου κυβέρνηση, θα οργανώσει δημοψήφισμα με το ερώτημα της παραμονής ή της εξόδου της χώρας του από την Ένωση 2017. Καθώς παραμένει αμφίβολο αν το Βερολίνο και οι Βρυξέλλες αποδεχθούν τις αξιώσεις του για αναθεώρηση της σχέσης Βρετανίας-Ε.Ε., ενώ η πίεση του ευρωπαϊκού κόμματος Ανεξαρτησίας(UKIP) υπό τον Νάιτζελ Φάρατζ μάλλον θα ενισχυθεί μετά τις εκλογές (οι τελευταίες δημοσκοπήσεις φέρνουν το UKIP στην Τρίτη θέση, εκτοξεύοντας το στο 15%), το ενδεχόμενο του Brexit κάθε άλλο παρά θεωρητικό ακούγεται.

Βεβαίως, η νίκη του Κάμερον, δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένη, με βάση της άκρως αντιφατικές δημοσκοπήσεις της τελευταίας εβδομάδας: κάποιες από αυτές έδιναν προβάδισμα μιας εώς τριών μονάδων στους εργατικούς, ενώ άλλες προέβλεπαν νίκη των Συντηριτικών με διαφορά μέχρι και έξι μονάδων. Όλες όμως οι δημοσκοπήσεις συνέπιπταν στην εκτίμηση πως κανένα από τα δυο μεγάλα κόμματα δεν θα είχε απόλυτη πλειοψηφία στην Βουλή των Κοινοτήτων. Μάλιστα, οι Συντηρητικοί του Κάμερον κατά πάσα πιθανότητα δεν θα έχουν πλειοψηφία ακόμα και αν υποστηριχθούν από τους Φιλελεύθερους του Κλέγκ, οι οποίοι συρρικνώνονται. Σε αυτή την περίπτωση, θα χρειαστούν υποστήριξη από μερίδα, τουλάχιστον, των βουλευτών που θα εκλέξει το UKIP, με ότι αυτό συνεπάγεται.

Από την άλλη πλευρά, ούτε οι εργατικοί φαίνεται πιθανόν να εξασφαλίσουν την κοινοβουλευτική πλειοψηφία, ακόμη και αν έχουν την στήριξη των ανερχόμενων Πρασίνων. Ο δρόμος του Έντι Μίλιμπαντ προς τον σχηματισμό μιας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης περνάει πάνω από τη δεύτερη υπόγεια «βόμβα» αυτής την αναμέτρησης: το Σκωτσέζικο Εθνικό Κόμμα(SNP) της Νίκολα Στέρτζεον, που έκλεψε την παράσταση σε αυτή την αναμέτρηση.

Πολλοί είχαν σπεύσει να πιστέψουν ότι το SNP θα έμπαινε σε τροχιά συρρίκνωσης από τον περασμένο Σεπτέμβριο, όταν έχασε το δημοψήφισμα για την ανεξαρτησία της Σκωτίας με 55% έναντι 45%. Το αντίθετο ακριβώς συνέβη, καθώς το σοσιαλδημοκρατικό SNP κατάφερε να εκπορθήσει τους Εργατικούς από την Σκωτία, που αποτελούσε μέχρι πρότινος ένα από τα πιο ισχυρά οχυρά τους. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, το SNP αναμένεται να σαρώσει στις 59 περιφέρειες της Σκωτίας, κερδίζοντας (χάρη στο πλειοψηφικό εκλογικό σύστημα των μονοεδρικών περιφερειών) τις 57 από αυτές ή και το σύνολο τους. Αν έτσι εξελιχούν τα πράγματα, οι εργατικοί πρέπει να στηριχθούν στις ψήφους των Σκωτσέζων αυτονομιστών για να σχηματίσουν κυβέρνηση στο Λονδίνο, κάτι που θα τους φέρει σε πολύ δύσκολη θέση.

Με το φάσμα της ακυβερνησίας να πλανιέται πάνω από την Βρετανία, ο Ντέιβιντ Κάμερον εξαπέλυσε, στην τελική ευθεία της αναμέτρησης, μια έντονα κινδυνολογική εκστρατεία. Δεν δίστασε, μάλιστα, να διακηρύξει ότι έχει μπροστά του λίγα μόνο εικοσιτετράωρα «για να σώσει το Ηνωμένο Βασίλειο» από τον κίνδυνο διάλυσης, τον οποίο θα αντιπροσώπευε, κατά τη γνώμη του, μια κυβέρνηση των εργατικών με τη στήριξη του SNP. Περισσότερο ωμός, ο ηγέτης του UKIP, Nίατζελ Φάρατζ, διέρρηξε τα ιμάτια του για το γεγονός ότι «η σκωτσέζικη ουρά κουνάει τον αγγλικό σκύλο». Αν θα ανταμειφθεί από τους ψηφοφόρους αυτή η κυνική επένδυση στο φόβο και στον αγγλικό εθνικισμό, θα το ξέρουμε σε τέσσερις μέρες.

*Δημοσιεύθηκε στην ''ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ''

Του ΓΙΑΝΝΗ ΚΙΜΠΟΥΡΟΠΟΥΛΟΥ*

Έτυχε μεγάλης αναπαραγωγής άρθρο του Mark Gilbert στο Bloomberg που, ξεκινώντας από ένα απόφθεγμα του Βιτγκενστάιν, υπογραμμίζει την αβεβαιότητα της διεθνούς ελίτ των αγορών απέναντι στην τελευταία φάση της ελληνικής κρίσης: «Η Ελλάδα δεν είναι κάτι, αλλά δεν είναι και τίποτα», είναι ο τίτλος που συμπυκνώνει το συμπέρασμά του. Ο ίδιος ο Βιτγκενστάιν έλεγε ότι «το να προσπαθήσεις να συζητήσεις για προσωπικά βιώματα όπως ο πόνος δεν είναι κάτι, αλλά ούτε και τίποτα».

Το βα­σα­νι­στι­κό δί­λημ­μα ανά­με­σα στο «κάτι» και στο «τί­πο­τα» δια­τρέ­χει το θρί­λερ της δια­πραγ­μά­τευ­σης της κυ­βέρ­νη­σης με τους δα­νει­στές. Η κυ­βέρ­νη­ση επέν­δυ­σε πολλά στην εν­διά­με­ση συμ­φω­νία της 20ής Φε­βρουα­ρί­ου επι­διώ­κο­ντας να κερ­δί­σει «κάτι»: λίγο χρόνο και λίγο χρήμα. Του­λά­χι­στον τα 7,2 δισ. ευρώ της υπό πα­ρά­τα­ση δα­νεια­κής σύμ­βα­σης με τα οποία θα μπο­ρού­σε να ελα­φρύ­νει δα­νεια­κές υπο­χρε­ώ­σεις άνω των 24 δισ. ευρώ εντός του έτους. Απέ­να­ντι σ’ αυτό το «κάτι» οι δα­νει­στές αντι­πα­ρά­θε­σαν ένα με­γα­λο­πρε­πές «τί­πο­τα». Αφε­νός έχουν ρο­κα­νί­σει το μισό και πάνω της τε­τρά­μη­νης πα­ρά­τα­σης, κα­τα­λο­γί­ζο­ντας μά­λι­στα στην κυ­βέρ­νη­ση την ευ­θύ­νη. Αφε­τέ­ρου δεν έχουν δώσει ίχνος χρή­μα­τος. Αντι­θέ­τως, έχουν εξω­θή­σει την κυ­βέρ­νη­ση να στραγ­γί­ξει τα δια­θέ­σι­μα των δη­μό­σιων φο­ρέ­ων προ­κει­μέ­νου να πλη­ρω­θούν κατά προ­τε­ραιό­τη­τα οι δα­νει­στές.

Τε­λι­κά, η σχέση που έχει δια­μορ­φω­θεί με­τα­ξύ δα­νει­στών και Ελ­λά­δας υπερ­βαί­νει το πλαί­σιο εκτέ­λε­σης ακόμη και μιας κα­νο­νι­κής το­κο­γλυ­φι­κής δα­νεια­κής σύμ­βα­σης. Ενώ ο οφει­λέ­της δεν έχει κα­θυ­στε­ρή­σει ούτε ευρώ ώρι­μου χρέ­ους, ο δα­νει­στής έχει εδώ και ένα χρόνο κη­ρύ­ξει «στάση δα­νει­σμού», απαι­τώ­ντας από τον οφει­λέ­τη πράγ­μα­τα που ου­δε­μία σχέση με την καλή εκτέ­λε­ση της δα­νεια­κής σύμ­βα­σης έχουν. Φα­ντα­στεί­τε, για πα­ρά­δειγ­μα, ότι έχετε ένα στε­γα­στι­κό δά­νειο υπό τμη­μα­τι­κή εκτα­μί­ευ­ση και με πα­ράλ­λη­λη εξό­φλη­σή του. Η τρά­πε­ζα, ενώ πλη­ρώ­νε­ται κα­νο­νι­κά και δια­σφα­λί­ζε­ται επαρ­κώς με την υπο­θή­κη στο ακί­νη­τό σας, απαι­τεί προ­κει­μέ­νου να σας χο­ρη­γή­σει τις επό­με­νες δα­νεια­κές δό­σεις να πε­ριο­ρι­στεί­τε σε ένα γεύμα τη μέρα, να κό­ψε­τε το χαρ­τζι­λί­κι στα παι­διά σας, να που­λή­σε­τε τα έπι­πλά σας, ή να βγά­λε­τε στο κλαρί την ή τον σύ­ζυ­γό σας.

ΈΝΑ­ΝΤΙ ΤΟΥ «ΤΙ­ΠΟ­ΤΑ» ΖΗ­ΤΟΥΝ «ΤΑ ΠΑΝΤΑ»

Για το «τί­πο­τα» που μέχρι στιγ­μής πα­ρέ­χουν οι δα­νει­στές απαι­τούν από την κυ­βέρ­νη­ση όχι απλώς «κάτι», αλλά σχε­δόν τα πάντα. Απα­ριθ­μού­με: Πρώ­τον, ενώ η κυ­βέρ­νη­ση επι­χεί­ρη­σε να ανα­γά­γει τη συμ­φω­νία σε πο­λι­τι­κή δια­δι­κα­σία κο­ρυ­φής, το «άτυπο» Eurogroup επέ­βα­λε ως κα­τ’ε­ξο­χήν πο­λι­τι­κή δια­δι­κα­σία την «τε­χνι­κή δια­βού­λευ­ση» με τους θε­σμούς της πρώην τρόι­κας («πρώτα συμ­φω­νία με τους θε­σμούς και ύστε­ρα πο­λι­τι­κή από­φα­ση»). Δεύ­τε­ρον, ενώ η κυ­βέρ­νη­ση προ­σπά­θη­σε να δώσει έντο­νη επι­κοι­νω­νια­κή χροιά στη δια­πραγ­μα­τευ­τι­κή ομάδα, με τη φι­λο­δο­ξία να προ­κα­λέ­σει σύγ­χυ­ση και ρήγ­μα­τα με­τα­ξύ των εταί­ρων, κα­τέ­λη­ξε η ίδια θύμα της με­τω­πι­κής, επι­κοι­νω­νια­κής αντε­πί­θε­σης των δα­νει­στών και υπο­χρε­ώ­θη­κε να αλ­λά­ξει ρό­λους και πρό­σω­πα στη δια­πραγ­μά­τευ­ση (bulling κατά Βα­ρου­φά­κη και ανα­σύν­θε­ση ομά­δας). Ανε­ξαρ­τή­τως προ­θέ­σε­ων, η εξέ­λι­ξη κα­τα­γρά­φε­ται ως επι­κοι­νω­νια­κή ήττα. Τρί­τον, ενώ η «τε­χνι­κή» δια­πραγ­μά­τευ­ση ξε­κί­νη­σε με την προ­ϋ­πό­θε­ση ότι δεν συ­ζη­τού­νται νέα λι­τό­τη­τα και νέα μέτρα «εσω­τε­ρι­κής υπο­τί­μη­σης», η πλευ­ρά των δα­νει­στών έχει με­τα­θέ­σει τη συ­ζή­τη­ση ακρι­βώς σε αυτό το πεδίο (συ­ντά­ξεις, ερ­γα­σια­κά, ΕΝΦΙΑ, ΦΠΑ), επι­διώ­κο­ντας υπο­χώ­ρη­ση της κυ­βέρ­νη­σης. Η συ­ζή­τη­ση για δη­μο­σιο­νο­μι­κά «ισο­δύ­να­μα» σχε­δόν εξα­φα­νί­στη­κε, πα­ρό­τι η τε­λευ­ταία λίστα Βα­ρου­φά­κη εκ­πλή­ρω­νε το πρό­σχη­μα της κο­στο­λό­γη­σης που απαι­τού­σαν οι δα­νει­στές. Τέ­ταρ­τον, ακόμη και η λο­γι­στι­κή βάση της συ­ζή­τη­σης, η μεί­ω­ση του στό­χου για πρω­το­γε­νές πλε­ό­να­σμα, έχει προ­φα­νέ­στα­τα υπο­νο­μευ­τεί από τον χρη­μα­το­δο­τι­κό στραγ­γα­λι­σμό. Η επί­τευ­ξη πλε­ο­νά­σμα­τος 1,2% -1,5% κα­θί­στα­ται πολύ δυ­σκο­λό­τε­ρη χωρίς πρό­σθε­τες πε­ρι­κο­πές ή φό­ρους, καθώς οι μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κές προ­βλέ­ψεις επι­δει­νώ­νο­νται, το δη­μο­σιο­νο­μι­κό και χρη­μα­το­δο­τι­κό κενό διευ­ρύ­νο­νται.

ΕΚΤΡΟ­ΠΗ ΣΤΗ «ΣΥΜ­ΜΟΡ­ΦΩ­ΣΗ»

Το απο­τέ­λε­σμα της τα­κτι­κής των δα­νει­στών, στην οποία ζω­τι­κό ρόλο έχει παί­ξει το ιδιό­τυ­πο μέ­τω­πο που έχει συ­γκρο­τή­σει ο Σόι­μπλε με τις ηγε­σί­ες ΕΚΤ και ΔΝΤ, είναι ότι έχουν εκτρέ­ψει την επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­ση σε μια δια­δι­κα­σία «συμ­μόρ­φω­σης» στο πνεύ­μα του μνη­μο­νί­ου, έξω από το οποίο υπάρ­χει μόνο χρε­ο­κο­πία και Grexit. Ακόμη κι αν στο κο­ρυ­φαίο επί­πε­δο της ευ­ρω­παϊ­κής ηγε­σί­ας (Μέρ­κελ, Ολάντ, Γιούν­κερ) επι­κρα­τεί μια πιο διαλ­λα­κτι­κή και ρε­α­λι­στι­κή προ­σέγ­γι­ση αυτού που απο­κα­λεί­ται «έντι­μος συμ­βι­βα­σμός», δεν είναι διό­λου βέ­βαιο ότι αυτός είναι απο­δε­κτός από τα εξαι­ρε­τι­κά αυ­το­νο­μη­μέ­να κέ­ντρα ισχύ­ος της πο­λυ­με­ρούς δια­πραγ­μά­τευ­σης, όπως είναι το ΔΝΤ, η ΕΚΤ, η Κο­μι­σιόν και οι γρα­φειο­κρά­τες- τε­χνο­κρά­τες που τα πλαι­σιώ­νουν. Τε­λευ­ταί­ες χα­ρα­κτη­ρι­στι­κές εν­δεί­ξεις: ο επί­τρο­πος Ντο­μπρόβ­σκις προ­α­ναγ­γέλ­λει ανα­θε­ώ­ρη­ση του στό­χου για την ανά­πτυ­ξη, γνω­ρί­ζο­ντας ότι αυτό θα επι­δει­νώ­σει τα «λο­γι­στι­κά» της δια­πραγ­μά­τευ­σης. Το ΔΝΤ επι­μέ­νει μετ’ επι­τά­σε­ως σε πε­ρι­κο­πές συ­ντά­ξε­ων και πε­ραι­τέ­ρω απο­ρύθ­μι­ση της ερ­γα­σί­ας και των αγο­ρών, γνω­ρί­ζο­ντας ποια πο­λι­τι­κή πίεση ασκούν αυτά στην κυ­βέρ­νη­ση. Και πάνω απ’ όλους η ΕΚΤ αγνο­εί επι­δει­κτι­κά τις προει­δο­ποι­ή­σεις της κυ­βέρ­νη­σης για το «στράγ­γι­σμα» των τα­μεί­ων, επι­μέ­νο­ντας στο «δόγμα»: ρευ­στό­τη­τα (ELA) μόνον όσο είναι φε­ρέγ­γυ­ες και κε­φα­λαια­κά επαρ­κείς οι τρά­πε­ζες. Ποιος το κρί­νει αυτό; Μα, η ίδια η ΕΚΤ, φυ­σι­κά.

Ο ΦΑΥ­ΛΟΣ ΚΥ­ΚΛΟΣ ΧΡΕ­Ο­ΚΟ­ΠΙ­ΑΣ-GREXIT

Οι τρεις αυ­το­νο­μη­μέ­νοι θε­σμοί -οι δυο τους, ΕΚΤ και ΔΝΤ, εξ ορι­σμού πο­λι­τι­κά ανε­ξέ­λεγ­κτοι- κά­νουν χο­ντρό παι­χνί­δι γύρω από το «κάτι» και το «τί­πο­τα» που μπο­ρεί να προ­κα­λέ­σει στην Ευ­ρω­ζώ­νη μια ελ­λη­νι­κή χρε­ο­κο­πία ή ένα συ­να­κό­λου­θο (;) Grexit. Απο­κρύ­πτο­ντας τη σύ­γκρου­ση συμ­φε­ρό­ντων που προ­κύ­πτει από τη διπλή τους ιδιό­τη­τα ως δα­νει­στές (του 80% του ελ­λη­νι­κού χρέ­ους) και ως «ανε­ξάρ­τη­τοι αξιο­λο­γη­τές» του οφει­λέ­τη, τρο­φο­δο­τούν τον φαύλο κύκλο αυ­το­εκ­πλη­ρού­με­νης προ­φη­τεί­ας, στην οποία επι­χει­ρούν να εγκλω­βί­σουν την κυ­βέρ­νη­ση. Στο ένα άκρο του φαύ­λου κύ­κλου είναι το «τί­πο­τα», ή «σχε­δόν τί­πο­τα», δη­λα­δή μια αθέ­τη­ση πλη­ρω­μής, την οποία η ΕΚΤ και το ΔΝΤ πολύ θα ήθε­λαν να αντι­με­τω­πί­σουν ως χρε­ο­κο­πία εντός ευρώ, χωρίς συ­νέ­πειες σε κα­νέ­να άλλο πλην της Ελ­λά­δας. Στο άλλο άκρο του κύ­κλου είναι το «κάτι» (αλλά πόσο ακρι­βώς;), δη­λα­δή το Grexit. Το οποίο κα­θί­στα­ται οδυ­νη­ρός μο­νό­δρο­μος αν, έπει­τα από μια χρε­ο­κο­πία και ενώ­πιον ενός bank run, η ΕΚΤ στα­μα­τή­σει να δέ­χε­ται ελ­λη­νι­κά ομό­λο­γα και κλεί­σει και την τε­λευ­ταία στρό­φιγ­γα ρευ­στό­τη­τας, τον ELA. Τότε η προ­φη­τεία θα έχει εκ­πλη­ρω­θεί. Αλλά ως προ­με­λε­τη­μέ­νος φόνος (της Ελ­λά­δας) και ως κατά λάθος βαρύς αυ­το­τραυ­μα­τι­σμός (της Ευ­ρω­ζώ­νης).

Ο φαύ­λος κύ­κλος θα μπο­ρού­σε να σπά­σει, αν υπήρ­χε ίχνος ει­λι­κρί­νειας στη στάση και στις δια­κη­ρύ­ξεις των δα­νει­στών, με δυο απλά βή­μα­τα. Πρώ­τον, μια συμ­φω­νία μεί­ω­σης και ανα­διάρ­θρω­σης του χρέ­ους εδώ και τώρα θα κα­θι­στού­σε πε­ριτ­τή μια ελ­λη­νι­κή χρε­ο­κο­πία, ακόμη κι αν τον Μάιο δεν πλη­ρω­νό­ταν η οφει­λή 1 δισ. στο ΔΝΤ. Δεύ­τε­ρον, αν η ΕΚΤ παί­ξει το ρόλο του δα­νει­στή έσχα­της κα­τα­φυ­γής και εγ­γυ­η­τή των τρα­πε­ζών, τότε οφεί­λει να ανα­κοι­νώ­σει εδώ και τώρα ότι δια­θέ­τει όλους τους ανα­γκαί­ους πό­ρους για να ακυ­ρώ­σει μια «έφοδο στο γκισέ». Ούτε το ένα θα γίνει ούτε το άλλο, αν και θα ήταν αυ­το­νό­η­τα στο πλαί­σιο μιας νο­μι­σμα­τι­κά κυ­ρί­αρ­χης χώρας ή μιας κυ­ρί­αρ­χης νο­μι­σμα­τι­κής ένω­σης. Δεν θα γίνει πριν οι δα­νει­στές επι­βά­λουν στην κυ­βέρ­νη­ση έναν όχι έντι­μο, αλλά πο­λι­τι­κά οδυ­νη­ρό συμ­βι­βα­σμό. Η μόνη λύση που έχει η κυ­βέρ­νη­ση είναι να τα προ­κα­λέ­σει. Και μο­να­δι­κό της μέσο τώρα είναι να μην πλη­ρώ­σει το χρέος προς το ΔΝΤ, τον Μάιο και τον Ιού­νιο. 

Οι δα­νει­στές απαι­τούν από την κυ­βέρ­νη­ση «τα πάντα», υπο­σχό­με­νοι «το τί­πο­τα», για να απο­φευ­χθεί «το κάτι». Για να απε­γκλω­βι­στεί απ’ αυτή την πα­γί­δα η κυ­βέρ­νη­ση έχει την ευ­και­ρία να την αντι­στρέ­ψει. Να κάνει «το κάτι» και να μην δε­σμευ­τεί για «τί­πο­τα» που να πε­ριέ­χει λι­τό­τη­τα ή ολίγη από μνη­μό­νια. Ύστε­ρα, «τα πάντα» είναι πι­θα­νά.

*Πηγή: rproject.gr