ΕΝΑ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΧΡΗΣΤΟΥ ΚΕΦΑΛΗ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΛΕΚΤΙΚΗ ΚΟΣΜΟΘΕΩΡΗΣΗ

Του ΓΙΑΝΝΗ ΤΟΛΙΟΥ*

Η ενασχόληση με ένα βιβλίο που ξεφεύγει από τα όρια του επιστημονικού μας πεδίου περιέχει πάντα τον κίνδυνος να μιλάμε «επί παντός επιστητού». Ταυτόχρονα αποτελεί μια «πρόκληση» αλλά και «πρόσκληση» για άνοιγμα των οριζόντων σε νέα πεδία της γνώσης. Το βιβλίο του Χρήστου Κεφαλή «Οι Μεγάλοι Φυσικοί Επιστήμονες»¹ που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις Εκδόσεις «Τόπος», παρουσιάζει ενδιαφέρον διότι δεν είναι ένα βιβλίο μόνο για ειδικούς, αλλά και για όσους αναζητούν επιστημονική απάντηση σε φυσικά και κοινωνικά φαινόμενα, έχοντας ως μεθοδολογικό πλαίσιο την κοσμοθεωρία του μαρξισμού, τον διαλεκτικό και ιστορικό υλισμό.

Στόχος του βιβλίου του Χ. Κεφαλή, είναι να παρουσιάσει τις εξελίξεις στις φυσικές επιστήμες στον 20ό αιώνα και να καταδείξει τον υλιστικό και αθεϊστικό τους χαρακτήρα και τη σημασία τους από την άποψη της ανανέωσης και εμπλουτισμού της μαρξιστικής διαλεκτικής. Με την πρωτοτυπία και τον πλούτο των προσεγγίσεών του, το συγκεκριμένο βιβλίο, ωθεί σε αναζητήσεις και προβληματισμούς στα μεγάλα θέματα γνώσης, ερμηνείας και αλλαγής του κόσμου.

Πιο συγκεκριμένα το βιβλίο πραγματεύεται το έργο και τη σκέψη των κορυφαίων φυσικών επιστημόνων του 20ού αιώνα ως τις μέρες μας. Ο αναγνώστης θα βρει κείμενα για τον Αϊνστάιν, τους πρωταγωνιστές της κβαντικής θεωρίας, Μπορ, Χάιζενμπεργκ, Ντιράκ, και τους συνεχιστές τους Φάινμαν και Γκελ-Μαν. Οι εξελίξεις στην κοσμολογία παρουσιάζονται μέσα από το έργο των Χόκινγκ, Λίντε, Γκαθ, Τούροκ και Στάινχαρντ, αλλά και του Εμμανουήλ Καντ, για τον οποίο ο Κεφαλής εκτιμά ότι είχε προκαταλάβει πολλές από τις σύγχρονες επιστημονικές ιδέες. Στη συνέχεια συζητούνται οι σύγχρονες προσπάθειες για την ενοποίηση των φυσικών δυνάμεων (βαρύτητας, ηλεκτρομαγνητισμού κά), μέσα από τις θεωρίες των χορδών, των βρόχων, κ.ά. Εδώ περιλαμβάνονται οι Γουάινμπεργκ, Κάκου, Σβαρτζ, Γκριν, Γκρος, Γουίτεν, Σμόλιν και Ροβέλι. Το βιβλίο ολοκληρώνεται με μια επισκόπηση των εξελίξεων στη βιολογία, μέσα από το έργο των Κρικ, Μάιρ και Ντόκινς.

Η επιλογή αυτής της προσέγγισης από το συγγραφέα δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με το γεγονός, που ο ίδιος επισημαίνει στην εκτενή εισαγωγή του, της ανάγκης υπέρβασης των δογματικών προσεγγίσεων, που επιχειρούν να επιβάλλουν στη φυσική επιστήμη ένα έτοιμο και εκ των προτέρων επινοημένο «διαλεκτικό» σχήμα, αντί να παίρνουν ως βάση τις ίδιες τις επιστημονικές θεωρίες. Όπως ο ίδιος τονίζει:

«Η προώθηση της μαρξιστικής κοσμοθεωρίας δεν μπορεί να γίνει με έτοιμες φιλοσοφικές θέσεις, επιστρατεύοντας τον υλισμό όπως παραδό­θηκε από τους κλασικούς. Οι μαρξιστές επείγει να αφομοιώσουν το περιεχόμενο της φυσικής επιστήμης στις φιλοσοφικές τους επεξεργασίες και όχι να αποφασίζουν προκαταβολικά με έτοιμα επιχειρήματα τι πρέπει να πει η επιστήμη για να τους είναι αποδεκτή… Αυτή η εργασία μπορεί προφανώς να γίνει μόνο ξεκινώντας από τα αποτελέσματα της επιστήμης, στη βάση της πραγματικής ανάπτυξής της, με την αποδοχή των θεωριών της, και όχι με ανόητες προσπάθειες να αποδειχτεί ότι ο δρόμος της επιστήμης είναι λαθεμένος και ότι ο μαρξισμός εμπεριέχει μια αντιστράτευση σε αυτόν» (σελ. 45, 44).

Ο Κεφαλής εκτιμά ότι ακόμη και κορυφαίοι μαρξιστές, όπως ο Ένγκελς, δεν απέφυγαν πάντα αυτό τον κίνδυνο, ενώ οι σχηματικές προσεγγίσεις που κυριάρχησαν, με λίγες εξαιρέσεις, στη σταλινική περίοδο και αργότερα, οδήγησαν σε στρεβλώσεις του μαρξισμού. Το αποτέλεσμα ήταν να παρανοηθούν συχνά οι επιστημονικές εξελίξεις και να καταγγελθούν ως «ιδεαλιστικές» ή «θετικιστικές», θεωρίες, ιδέες και γενικεύσεις των μεγάλων φυσικών που στην πραγματικότητα προωθούν τη διαλεκτική σκέψη και υλιστική κοσμοαντίληψη.

Η κεντρική θέση που υποστηρίζεται στο έργο «Οι Μεγάλοι Φυσικοί Επιστήμονες», είναι ότι η εικόνα του κόσμου που προκύπτει από τις ανακαλύψεις των κορυφαίων φυσικών του 20ού αιώνα έχει στο επίκεντρό της τις έννοιες της αντιφατικότητας, της αυθυπαρξίας και της αυτοεξέλιξης της ύλης, που βρίσκονται στη βάση της μαρξιστικής διαλεκτικής. Ταυτόχρονα υπογραμμίζονται τα αθεϊστικά και ριζοσπαστικά συμπεράσματα που συνάγουν από τις θεωρίες τους οι κορυφαίοι φυσικοί, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι «αυθόρμητοι υλιστές» διαλεκτικοί όπως θάλεγε και ο Λένιν. Μέσα από τη διαδοχική εξέτασή των αντιλήψεων τους, επιχειρείται να αναδειχτεί η διαδοχή των επιστημονικών θεωριών ως μια διαλεκτική ανέλιξη αλληλένδετων στιγμών προς την ενιαία γνώση της φύσης.

Από την πλούσια επιχειρηματολογία του έργου εντοπίζουμε ορισμένα βασικά θέματα:  

• Η αμετακίνητη αντιφατικότητα όλων των οντοτήτων της φύσης. Η ισοδυναμία της μάζας και της ενέργειας που καθιέρωσε ο Αϊνστάιν με τη θεωρία της σχετικότητας εκφράζεται συγκεκριμένα με τη συνύπαρξη σωματιδιακών και κυματικών γνωρισμάτων σε όλες τις οντότητες του κβαντικού μικρόκοσμου. Το αποτέλεσμα είναι η εσωτερική διακύμανση της ύλης και ο μη «ταυτοτικός» χαρακτήρας της, έκφραση του οποίου, εκτιμά ο Κεφαλής, είναι η κβαντική απροσδιοριστία, την οποία εκφράζουν οι περίφημες σχέσεις αβεβαιότητας του Χάιζενμπεργκ.

• Οι αναλογίες στη δόμηση των επιπέδων της φύσης. Σε όλα τα επίπεδα (κβαντικός κόσμος, ζωή, ανθρώπινη κοινωνία) υφίσταται μια αντίστοιχη αντιθετική διαφοροποίηση, που περιλαμβάνει μια στατική, μια κινητική και μια παράγωγη ενδιάμεση οντότητα. Στο κβαντικό επίπεδο πρωτόνιο, ηλεκτρόνιο, νετρόνιο. Στη ζωή DNA, πρωτεΐνες, RNA. Στην ανθρώπινη κοινωνία αστική τάξη, προλεταριάτο, μικροαστοί. Στα αρχικά στάδια της εξέλιξης κυριαρχεί το στατικό στοιχείο κάθε επιπέδου, στη συνέχεια όμως η πρωτοκαθεδρία περνά στο κινητικό στοιχείο (σελ. 26-28). Κίνηση, μεταβολή, εξέλιξη ή «τα πάντα ρει» όπως έλεγε ο Ηράκλειτος

• Σε κανένα σημείο οι διαχωριστικές γραμμές στη φύση δεν παγιώνονται σε ένα αμετακίνητο όριο. Ακόμη και τέτοιες ακραίες καταστάσεις της ύλης, όπως οι μαύρες τρύπες, όπου, σύμφωνα με τη θεωρία της σχετικότητας, ύλη και φως εγκλωβίζονται αναπόδραστα, μετασχηματίζονται στο αντίθετό τους όταν ληφθούν υπόψη οι συνέπειες της κβαντικής θεωρίας. Η μαύρη τρύπα, όπως έδειξε ο Χόκινγκ, μπορεί να εκρήγνυται, αυτό όντας η βάση της κοσμολογίας της μεγάλης έκρηξης. Ο Κεφαλής, σε αντίθεση με άλλους μαρξιστές, υπερασπίζει τη μεγάλη έκρηξη ως μια υλιστική θεωρία, μια συγκεκριμένη κατάδειξη του «χωρισμού του ενιαίου και η γνώση των αντιθετικών του πλευρών», που ο Λένιν θεωρούσε ως την ουσία της διαλεκτικής (σελ. 176-181, 15-16 κ.ά.).

• Η φυσική επιστήμη ακολουθεί μια μεθοδολογία ανάλογη εκείνης του Μαρξ στο Κεφάλαιο, εστιάζοντας στην ανακάλυψη και περιγραφή του «κυττάρου» κάθε επιπέδου. Στην κβαντική μηχανική, όπως την επεξεργάστηκε ο Φάινμαν, αναλύονται τα στοιχειώδη συμβάντα του μικρόκοσμου, η μετακίνηση των σωματιδίων και η μεταξύ τους ανταλλαγή φωτονίων, μέσω αφαιρέσεων όπως το ιδανικό και το πραγματικό ηλεκτρόνιο (με τον ίδιο τρόπο που ο Μαρξ αναλύει την ανταλλαγή εμπορευμάτων μέσω αφαιρέσεων, όπως η αφηρημένη και η συγκεκριμένη εργασία). Στο κύτταρο της ζωής, το γονίδιο εντοπίζεται παρόμοια από τον Ντόκινς ως η μονάδα της εξέλιξης (σελ. 129-131, 340, κ.λπ.).

• Η ενοποίηση των θεμελιωδών δυνάμεων της φύσης μέσα από τις πρόσφατες θεωρίες των χορδών και των βρόχων, παραπέμπει στη αντίληψη του Λένιν για τη γνώση και αναγνώριση της ταυτότητας των αντιθέσεων. Σύμφωνα με τη σύγχρονη φυσική στις ακραίες συνθήκες της μεγάλης έκρηξης (10^{32 ο}Κ) οι θεμελιώδεις δυνάμεις της φύσης (βαρύτητα, ηλεκτρομαγνητισμός, ασθενής και ισχυρή δύναμη) συγχωνεύονται σε μια ενιαία δύναμη. Έξω από αυτά τα όρια όμως διαχωρίζονται, καταδεικνύοντας τη θεμελιώδη στην υλιστική διαλεκτική υπεροχή της αντίθεσης απέναντι στην ενότητα (σελ. 255-257, κ.ά.).  

Πέρα από τις παραπάνω γενικές ιδέες, ο αναγνώστης θα βρει ένα πλήθος εντυπωσιακές λεπτομέρειες για τις πιο πρόσφατες επιστημονικές ανακαλύψεις και θεωρίες, όπως ο πληθωρισμός, η σκοτεινή ύλη και η ενέργεια στην κοσμολογία, οι επιπλέον διαστάσεις της θεωρίας χορδών, κ.ά. Αν και η διεξοδική παρουσίασή τους διαφεύγει από τα όρια της παρούσας κριτικής, παραθέτουμε ορισμένα χαρακτηριστικά σημεία που νομίζουμε ότι θα τραβήξουν το ενδιαφέρον του.  

• Οι θεωρίες των χορδών και των βρόχων, ερευνούν σήμερα απειροστά μήκη και χρονικά διαστήματα της τάξης των 10^-33 cm, το μήκος του Πλανκ και ο αντίστοιχος χρόνος του Πλανκ, ο οποίος απαιτείται για να διανύσει το φως αυτό το μήκος. Σε αυτά τα απειροστά μεγέθη αποδεικνύεται ότι ο χώρος και ο χρόνος είναι κβαντισμένοι και ασυνεχείς, δηλαδή τα παραπάνω μεγέθη αντιπροσωπεύουν ουσιαστικά το μίνιμουμ μήκος και χρόνο, που δεν μπορεί να διαιρεθεί παραπέρα. Η δομή του χώρου και του χρόνου αναπαρίσταται στη θεωρία των βρόχων ως ένας κβαντικός αφρός που εξελίσσεται ασυνεχώς και αλματικά, ένα δείγμα της ικανότητας του ανθρώπινου νου να γνωρίσει ακόμη και το απείρως μικρό.

• Τα στοιχειώδη μεγέθη του μήκους και του χρόνου του Πλανκ είναι ταυτόχρονα η έκταση στην οποία περιορίζεται το Σύμπαν στη στιγμή της μεγάλης έκρηξης, η οποία αντιπροσωπεύει ουσιαστικά την έκρηξη μιας μαύρης τρύπας στην οποία έχει συγκεντρωθεί μέσω της βαρύτητας η άπειρη ύλη των γαλαξιών. Στη στιγμή της έκρηξης το Σύμπαν (πιο σωστά το μέρος του Σύμπαντος στο οποίο λαβαίνει χώρα η έκρηξη) διέπεται από τους νόμους της θεωρίας των χορδών και της πιο γενικής θεωρίας-Μ. Η μελέτη της κατάστασής του με βάση τη θεωρία των χορδών αποκαλύπτει ότι στη φάση που προηγείται της έκρηξης όλα τα χαρακτηριστικά του Σύμπαντος, ακόμη και οι φυσικές σταθερές και οι νόμοι, υφίστανται δραστικές μεταβολές. Σύμφωνα με το κυκλικό μοντέλο των Τούροκ και Στάινχαρντ, που περιγράφει τη μεγάλη έκρηξη ως μια σύγκρουση κοσμικών χορδών ή βρανών:

«Σύμφωνα με το κυκλικό μοντέλο, οι φυσικοί που θα εκτελούν τα ίδια πειράματα κατά τα τελευταία δέκα δισεκατομμύρια χρόνια πριν από την επόμενη σύγκρουση των βρανών θα ανιχνεύσουν μια ευμεγέθη διαφοροποίηση των σταθερών… Λίγες στιγμές πριν από τη σύγκρουση, οι ούτως ή άλλως ταχύτατες μεταβο­λές προσλαμβάνουν δραματικές διαστάσεις: τα σωματίδια χάνουν τις μάζες τους και οι νόμοι της φύσης επανέρχονται σε μια πολύ απλούστερη και πιο συμμετρική μορφή… Ξαφνικά, όλο το διάστημα θα λαμπαδιάσει από νέα ύλη και ακτινοβολία που γέννησε η σύγκρουση… Τα κουάρκ και τα γκλουόνια από τα οποία είμαστε όλοι φτιαγμένοι προστίθενται στην πλημμυρίδα των κουάρκ και των γκλουονίων που δημιούργησε η έκρηξη και ο κοσμικός κύκλος ανανεώνεται…» (σελ. 217).

Το κυκλικό μοντέλο εξηγεί έτσι το «πριν» της μεγάλης έκρηξης, παρουσιάζοντάς τη ως το τέλος ενός προηγούμενου κοσμικού κύκλου και καταρρίπτοντας τα θεολογικά συμπεράσματα που είχαν σπεύσει να εξάγουν ορισμένοι από αυτήν.

• Από την άλλη μεριά, η θεωρία του πληθωρισμού εξηγεί τη διαδικασία της μεγάλης έκρηξης. Σύμφωνα με αυτή, στα 10^-33 sec μετά την έκρηξη, ακολουθεί μια διαδικασία αλματικής επέκτασης του Σύμπαντος κατά ένα παράγοντα της τάξης του 10⁵⁰. Αυτό προκαλείται από μια ιδιότυπη, απωθητική βαρυτική δύναμη, καθώς στις ακραίες συνθήκες της έκρηξης η βαρύτητα γίνεται απωθητική, μια περίπτωση, σύμφωνα με τον Κεφαλή, της διαλεκτικής μετατροπής στο αντίθετο, από τις πολλές που παρουσιάζονται στη σύγχρονη φυσική. Σύμφωνα με τους θεμελιωτές του, τον Α. Γκαθ και τον Α. Λίντε, ο πληθωρισμός μπορεί να συνεχίζεται αέναα, παράγοντας αλυσιδωτές μεγάλες εκρήξεις σε διάφορα μέρη του Σύμπαντος, τα οποία ορίζονται ως μίνι-Σύμπαντα σε ένα άπειρο Σύμπαν. Με τα λόγια του Λίντε:

«Προηγούμενα πιστεύαμε ότι το Σύμπαν μας ήταν σαν ένα σφαιρικό μπαλόνι. Στη νέα εικόνα, είναι σαν ένα μπαλόνι, που παράγει μπαλόνια, που παράγουν μπαλόνια. Αυτό είναι ένα μεγάλο φράκταλ. Οι Έλληνες σκέφτονταν γύρω από το Σύμπαν μας ως μια ιδανική σφαίρα, επειδή αυτή ήταν η καλύτερη εικόνα που είχαν στη διάθεσή τους. Η ιδέα του 20ού αιώνα είναι ένα φράκταλ, η ομορφιά ενός φράκταλ. Τώρα έχεις αυτά τα φράκταλ. Ρωτάμε, πόσοι διαφορετικοί τύποι αυτών των στοιχείων των φράκταλ υπάρχουν, που είναι μη αναγώγιμοι ο ένας στον άλλο; Και ο αριθμός θα είναι εκθετικά μεγάλος, και στα πιο απλά μοντέλα είναι περίπου 10 στη δεκάτη, στη δεκάτη, στην εβδόμη» (σελ. 202).

Στο καθένα από αυτά τα μίνι-Σύμπαντα οι ίδιοι νόμοι της φύσης μπορεί να πραγματώνονται διαφορετικά, καθώς σύμφωνα με τη θεωρία χορδών, εκτός από τις τέσσερεις οικείες διαστάσεις μας (τρεις του χώρου μήκος-πλάτος-ύψος και μια του χρόνου), υπάρχουν άλλες έξι διαστάσεις τυλιγμένες σε απείρως μικρό μέγεθος ώστε να μη φαίνονται, και ο τρόπος τυλίγματός τους στο κάθε μίνι-Σύμπαν μπορεί να διαφέρει!!!

• Εκτός από τη γνωστή μας ύλη (μαζικά σωματίδια, φως), το Σύμπαν αποδεικνύεται να περιλαμβάνει και άλλες μορφές ύλης, αποκαλούμενες σκοτεινή ύλη και σκοτεινή ενέργεια. Οι μορφές αυτές δεν αλληλεπιδρούν ή αλληλεπιδρούν ελάχιστα με τη γνωστή μας ύλη, αποτελώντας το 95% περίπου της συνολικής ύλης, με τη γνωστή μας ύλη να περιορίζεται σε ένα 5%!!!

Τα ποσοστά της οικείας ύλης, της σκοτεινής ύλης και της σκοτεινής ενέργειας τροποποιούνται σε διάφορα στάδια της συμπαντικής ιστορίας, με την εξέλιξη να συντελείται παντού αυθόρμητα και χωρίς καμιά ανάγκη για οποιαδήποτε εξωτερική παρέμβαση. Το τελευταίο σημείο τονίζεται ισχυρά από τον Χόκινγκ, σε μια ρητή δήλωση των αθεϊστικών συμπερασμάτων της σύγχρονης φυσικής:

«Δεν υπάρ­χει… η ανάγκη για κάποιους νέους νόμους που θα καθορίζουν τις οριακές συν­θήκες του χωροχρόνου ή για την επίκληση ενός Θεού. Μπορεί κανείς να πει: “Οι οριακές συνθήκες του Σύμπαντος είναι ότι το Σύμπαν δεν έχει όρια”. Το Σύμπαν περιέχει πλήρως τον εαυτό του και δεν επηρεάζεται από οτιδήποτε άλλο έξω από αυτό. Δεν δημιουργείται ούτε καταστρέφεται: ΥΠΑΡΧΕΙ…» (σελ. 181).  

Σχεδόν σε κάθε κεφάλαιο περιλαμβάνονται τέτοια εντυπωσιακά δείγματα των ασύλληπτων ανακαλύψεων της επιστήμης, είτε πρόκειται για θέματα όπως η ολογραφική αρχή στη θεωρία χορδών (την οποία ο Κεφαλής θεωρεί ως μια επιστημονική συγκεκριμενοποίηση της αντίληψης του Λένιν για την αντανάκλαση), είτε για την παράξενη εικόνα των οντοτήτων και των δυνάμεων του ατομικού πυρήνα, την οποία έφερε σε φως ο Γκελ-Μαν (μια αναποδογυρισμένη εκδοχή της διαλεκτικής των ηλεκτρονίων, περίπου όπως η διαλεκτική του Χέγκελ ήταν το ανάποδο εκείνης του Μαρξ) και πλήθος άλλα. Θα αφήσουμε, ωστόσο, τον ίδιο τον αναγνώστη να τα ανακαλύψει.

Στον επίλογο, ο συγγραφέας επιχειρεί μια σκιαγράφηση των βάσεων της διαλεκτικής λογικής, ειδικά της έννοιας της αντίφασης, σε συνάφεια με το περιεχόμενο των σύγχρονων επιστημονικών θεωριών. Σε αυτή τη βάση επεξηγεί ορισμένα παράδοξα γνωρίσματά τους, όπως η διατύπωση της θεωρίας χορδών σε 10 διαστάσεις, συνδέοντάς τα με τη διαλεκτική αντίληψη της αλληλεπίδρασης (σελ. 371-382).

Εν κατακλείδι, ο Κεφαλής τονίζει τη σημασία και την αναγκαιότητα ενός διαλόγου ανάμεσα στους φυσικούς και τους μαρξιστές, ώστε οι μαρξιστές να διδαχθούν από τις πηγαίες διαλεκτικές τάσεις των μεγάλων φυσικών, αλλά και να δώσουν μια ώθηση ώστε οι τάσεις αυτές να γίνουν πιο συνειδητές. Ο ίδιος παραθέτει περιπτώσεις όπου οι ίδιοι οι μεγάλοι φυσικοί εξήγαγαν από μόνοι τους τα κοινωνικά και κοσμοθεωρητικά συμπεράσματα των θεωριών τους. Η μεγάλη πλειοψηφία τους, με χαρακτηριστικά παραδείγματα τους Ντιράκ, Φέινμαν, Γκελ-Μαν, Χόκινγκ, Λίντε, Τούροκ, Γουάινμπεργκ, Σμόλιν, Ροβέλι, Κρικ, Μάιρ, Ντόκινς, κ.ά., υποστηρίζει μαχητικά αθεϊστικές θέσεις. Ο Αϊνστάιν αποδέχτηκε το 1949 την ιστορική αναγκαιότητα του σοσιαλισμού, στο διάσημο δοκίμιό του «Γιατί σοσιαλισμός;», ενώ ο Χάιζενμπεργκ και ο Κάκου έχουν αναφερθεί ρητά στη διαλεκτική.

Εξαιρετικά σημαντικό είναι ένα απόσπασμα όπου ο Μίτσιο Κάκου, διαπρεπής Αμερικανο-ϊάπωνας φυσικός, παρουσιάζει την αρχή της ρήξης της συμμετρίας, θεμελιώδη στην κοσμολογία της μεγάλης έκρηξης, με αναφορές στο διαλεκτικό νόμο της μετατροπής της ποσότητας σε ποιότητα και στις κοινωνικές επαναστάσεις:

«Αυτή είναι η ουσία της διαλεκτικής. Σύμφωνα με αυτή τη φιλοσοφία, όλα τα αντικείμενα (οι άνθρωποι, τα αέρια, το ίδιο το Σύμπαν) περνούν από μια σειρά σταδίων. Κάθε στάδιο χαρακτηρίζεται από μια σύγκρουση ανάμεσα σε δυο αντιτι­θέμενες δυνάμεις. Η φύση αυτής της σύγκρουσης καθορίζει στην πραγματικότητα τη φύση του σταδίου. Όταν η σύγκρουση επιλύεται, το αντικείμενο πηγαίνει σε ένα ανώτερο στάδιο, αποκαλούμενο η σύνθεση, όπου ξεκινά μια νέα αντίφαση, και η διαδικασία ξεκινά πάλι σε ένα ανώτερο επίπεδο.

Οι φιλόσοφοι το αποκαλούν αυτό μετάβαση από την “ποσότητα“ στην “ποιό­τητα“. Μικρές ποσοτικές αλλαγές τελικά συσσωρεύονται ώσπου υπάρχει μια ποι­οτική ρήξη με το παρελθόν. Αυτή η θεωρία εφαρμόζεται στις κοινωνίες επίσης. Οι εντάσεις σε μια κοινωνία μπορεί να αυξηθούν δραματικά, όπως έκαναν στη Γαλ­λία στα τέλη του 18ου αιώνα. Οι αγρότες αντιμετώπιζαν την πείνα, αυθόρμητες εξεγέρσεις για τροφή λάβαιναν χώρα, και η αριστοκρατία υποχώρησε πίσω από τα κάστρα της. Όταν οι εντάσεις έφτασαν στο σημείο ρήξης, μια μετάβαση φάσης συνέβηκε από το ποσοτικό στο ποιοτικό: Οι αγρότες πήραν τα όπλα, κατέλαβαν το Παρίσι και εκπόρθησαν τη Βαστίλη» (σελ. 257).

Τοποθετήσεις όπως αυτές του Κάκου πέρα από την επιστημονική έχουν και μια προφανή πολιτική σημασία. Ενισχύουν την πεποίθηση ότι ο καπιταλισμός της αγοράς δεν είναι η τελευταία λέξη της ιστορίας και ότι ο αγώνας για την ανατροπή του συμβαδίζει με τις τάσεις της κοινωνικής εξέλιξης και με την άποψη της επιστήμης.

Θα συστήσουμε θερμά το βιβλίο του Χρήστου Κεφαλή σε όλους όσους ενδιαφέρονται για τα φιλοσοφικά θεμέλια του μαρξισμού και για τα κοσμοθεωρητικά ζητήματα που βάζουν οι φυσικές επιστήμες. Προσφέρει –για να παραφράσουμε μια διάσημη ρήση του Μαρξ– γνώση και ιδέες, χρήσιμες όχι μόνο στο να καταλάβουμε αλλά και να αλλάξουμε τον κόσμο.  

Σημειώσεις.

1. Τα πλήρη στοιχεία του βιβλίου: Χρήστος Κεφαλής, Οι Μεγάλοι Φυσικοί Επιστήμονες, εκδ. Τόπος, Αθήνα 2015, σελ. 382, 19 €. Πληροφορίες: Εκδόσεις Τόπος, Πλαπούτα 2 και Καλλιδρομίου, 210 8222835, http://www.toposbooks.gr/contents/books_details.php?nid=371.  

*Ο Γιάννης Τόλιος είναι διδάκτωρ οικονομικών και μέλος της ΚΠΕ του ΣΥΡΙΖΑ.

πηγη: iskra.gr

Του ΚΩΣΤΑ ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ*

Τα γεγονότα των τελευταίων ημερών στο θέμα της διαπραγμάτευσης ήταν ιδιαίτερα πυκνά: κατάθεση προτάσεων από την ελληνική πλευρά, διαρροή των υποτιθέμενων αντιπροτάσεων των δανειστών, απόρριψη τους από τον Έλληνα πρωθυπουργό, συζήτηση προ ημερησίας διατάξεως στη Βουλή – όπου και πάλι ο πρωθυπουργός απέρριψε διαρρήδην τις αντιπροτάσεις – και άρνηση πληρωμής της δανειακής δόσης στο ΔΝΤ στις 5 του Μάη.  Είναι φανερό ότι είμαστε σε κρίσιμη καμπή.

Το μόνο πολιτικό κόμμα που μπορεί τη στιγμή αυτή να πάει την Ελλάδα μπροστά είναι ο ΣΥΡΙΖΑ. Η ΝΔ σπαράσσεται από αρχηγικές διχόνοιες και υποχωρεί δημοσκοπικά, το Ποτάμι είναι παντελώς αναξιόπιστο και το ΠΑΣΟΚ ημιθανές. Η πρόταση και των τριών στην ουσία είναι να επιστρέψει η χώρα στο μνημονιακό καθεστώς. Το ΚΚΕ έχει χαθεί στους βάλτους του αριστερισμού. Ο δρόμος της Χρυσής Αυγής τέλος, αντιπροσωπεύει τον πλήρη εκτροχιασμό τη χώρας, κοινωνικά και εθνικά. Στον ΣΥΡΙΖΑ συνεχίζει να ακουμπάει η ελπίδα του ελληνικού λαού, όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις. Γι’ αυτό έχει τεράστια σημασία να πετύχει η προσπάθεια του ΣΥΡΙΖΑ, αλλά και γι’ αυτό η συζήτηση που γίνεται στο εσωτερικό του έχει αυτομάτως εθνική διάσταση.

Μπροστά σ’ αυτές τις κρίσιμες και ιστορικές αναγκαιότητες, επείγει να αναλύσουμε προσεκτικά τις προτάσεις της ελληνικής κυβέρνησης και τις αντιπροτάσεις των δανειστών, βγάζοντας συμπεράσματα για την πορεία των διαπραγματεύσεων.  

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ

Το κείμενο που κατέθεσε η ελληνική κυβέρνηση ως βάση συμφωνίας με τους εταίρους μπορεί να συνοψισθεί στα εξής καίρια σημεία:

1. Η κυβέρνηση προβλέπει πρωτογενή πλεονάσματα 0,6% το 2015, 1,5% το 2016, 2,5% το 2017 και 3,5% ετησίως για την πενταετία που θα ακολουθήσει. Αναμφίβολα οι στόχοι είναι χαμηλότεροι από τα εξωπραγματικά 3% για το 2015 και 4,5% για το 2016 που προέβλεπαν τα μνημόνια. Αλλά δεν πρόκειται για πραγματική χαλάρωση της δημοσιονομικής πολιτικής. Αντιθέτως, η διαχείριση που προτείνει η κυβέρνηση είναι πολύ σφιχτή, όπως φαίνεται από την εγκατάλειψη της προοπτικής των ισοσκελισμένων προϋπολογισμών. Πρακτικά θα έχουμε λιτότητα το 2015-6 και σίγουρα μετά το 2017.

2. Για να επιτευχθούν τα πλεονάσματα του 2015-6, που είναι οι μόνες χρονιές για τις οποίες μπορεί να υπάρξει κάποια ρεαλιστική πρόβλεψη, η κυβέρνηση προτείνει αύξηση της φορολογίας. Το σημαντικότερο μέτρο είναι τρία ποσοστά ΦΠΑ (6,5%, 11% και 23%), όπου το χαμηλό θα περιλαμβάνει τα φάρμακα και το μεσαίο τα βασικά τρόφιμα, την ενέργεια και το νερό. Πρόκειται για σημαντική αύξηση των έμμεσων φόρων, αλλά όντως γίνεται προσπάθεια να υπάρξει αναδιανομή κρατώντας τα ποσοστά χαμηλά για τα πιο λαϊκά αγαθά, όπως φαίνεται κυρίως από τη μείωση στο ηλεκτρικό ρεύμα (από 13% σε 11%). Εξ ορισμού όμως, αν τελικά επισυμβεί η αύξηση του ΦΠΑ με τρόπο ώστε να επιτευχθεί το πλεόνασμα, θα υπάρξει σημαντική φορολογική αφαίμαξη.

3. Η κυβέρνηση προτείνει επίσης αυξήσεις στην εισφορά αλληλεγγύης, με το βάρος να πέφτει στα πλουσιότερα στρώματα, έκτακτη εισφορά από τα κέρδη των μεγάλων επιχειρήσεων, φόρο στις τηλεοπτικές διαφημίσεις, πληρωμές για τις άδειες των τηλεοπτικών σταθμών, φόρο πολυτελείας και άλλα φορολογικά μέτρα. Προτείνει επίσης, μια σειρά διοικητικών και νομοθετικών μέτρων για την πάταξη της φοροδιαφυγής, τον περιορισμό της φοροαποφυγής και τη βελτίωση της συλλογής των φόρων.

4. Πέραν των δημοσιονομικών μέτρων η κυβέρνηση προτείνει ιδιωτικοποιήσεις ύψους 3,2 δις για το 2015-16, 2,1 δις για το 2017-19 και 10,8 δις για την περίοδο μετά το 2020. Θα υπάρξει βέβαια πρόβλεψη για επενδύσεις και προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων στις ιδιωτικοποιημένες επιχειρήσεις, ενώ θα γίνει χρήση των εσόδων για κοινωνική ασφάλιση και την ενδυνάμωση της Τράπεζας Επενδύσεων που μέλλεται να ιδρυθεί.

5. Στην κοινωνική ασφάλιση οι προτάσεις περιλαμβάνουν άρση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος για το 2015-16 και σταδιακή απάλειψη των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων μέχρι τα 62. Επίσης προτείνεται μια σειρά επιμέρους μέτρων για τον περιορισμό της εισφοροαποφυγής και της ανασφάλιστης εργασίας.

6. Στα εργασιακά η κυβέρνηση προτίθεται να επανεισάγει τις συλλογικές συμβάσεις και να επαναφέρει τον κατώτατο μισθό στα επίπεδα του 2010 μέχρι το τέλος του 2016.

7. Στο θέμα των «κόκκινων δανείων» προτείνεται ο σχηματισμός ομάδας εργασίας για την διαμόρφωση μέτρων που θα αποσυμπιέσουν σταδιακά την κατάσταση. Παράλληλα, θα υπάρξει προσωρινή αναστολή των πλειστηριασμών πρώτης κατοικίας.

8. Η κυβέρνηση εισηγείται επίσης σειρά μεταρρυθμίσεων στη Δικαιοσύνη, στον Πτωχευτικό Κώδικα, στον τουρισμό, στο εμπόριο, στις τηλεπικοινωνίες, στα ελεύθερα επαγγέλματα, στο κτηματολόγιο, στη δημόσια διοίκηση και στον τομέα της ενέργειας.

9. Τέλος, η κυβέρνηση προτείνει δύο μέτρα για την αναδιάρθρωση του χρέους το 2015-16. Πρώτον, το 2015 θα υπάρξει αποπληρωμή των ομολόγων που διακρατεί η ΕΚΤ, με κονδύλια που θα παράσχει ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Σταθερότητας (ΕΜΣ). Δεύτερον, το 2015-16 θα υπάρξει αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ με κονδύλια που επίσης θα παράσχει ο ΕΣΜ. Το συνολικό ύψος των νέων δανείων δεν αναφέρεται, αλλά λογικά θα είναι περίπου 50 δις. Στη βάση αυτή εκτιμάται ότι η Ελλάδα θα μπορέσει να επιστρέψει στις αγορές το Μάρτιο του 2016. Η κυβέρνηση επίσης ζητά από τους «θεσμούς» να υπάρξει κάποιο πρόγραμμα χρηματοδότησης της ανάπτυξης το 2016-2021, το οποίο όμως δεν προσδιορίζεται όσον αφορά το ύψος, ή τον χαρακτήρα του.

Οι προτάσεις της κυβέρνησης αντιπροσωπεύουν έναν πολύ επώδυνο συμβιβασμό και πρέπει οπωσδήποτε να γίνει εσωτερική συζήτηση στον ΣΥΡΙΖΑ για τις επιπτώσεις τους όσον αφορά την υλοποίηση του Προγράμματος της Θεσσαλονίκης. Για παράδειγμα, δεν υπάρχει αναφορά σε διαγραφή του χρέους (πόσο μάλλον βαθιά), δεν υπάρχουν φοροαπαλλαγές (12000 αφορολόγητο, ΕΝΦΙΑ κλπ.), αλλά επιβάλλεται νέος ΦΠΑ και άλλοι φόροι, η «σεισάχθεια» αναβάλλεται, η εθνικοποίηση των τραπεζών δεν αναφέρεται, και ούτω καθεξής. Θυμίζω ότι το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης δεν ήταν κάποιου είδους μπολσεβικισμός, αλλά ένας μετριοπαθής κεϋνσιανισμός. Ο συμβιβασμός που προτείνει η κυβέρνηση στους «θεσμούς» δημιουργεί πραγματικά ερωτηματικά για την υλοποίησή του.

Είναι φανερό ότι η διαπραγματευτική στρατηγική της κυβέρνησης είναι να κλείσει την αξιολόγηση παίρνοντας μια ανάσα ρευστότητας, ενώ παράλληλα επιδιώκει να εξασφαλίσει δέσμευση των δανειστών για το χρέος και την ανάπτυξη. Ο ΣΥΡΙΖΑ φαίνεται να κάνει βήματα μακριά από το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, αλλά προσπαθεί να διατηρήσει την ελπίδα μιας εναλλακτικής πορείας στο μέλλον.  

ΟΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΩΝ ΔΑΝΕΙΣΤΩΝ

Πως λοιπόν αντέδρασαν οι «εταίροι»; Αν κρίνουμε από το κείμενο που έχει διαρρεύσει, η αντίδραση ήταν στυγνή:

1. Οι «θεσμοί» απαιτούν πρωτογενή πλεονάσματα 1% το 2015, 2% το 2016, 3% το 2017, 3,5% το 2018 και 3,5% για κάθε χρόνο που ακολουθεί. Οι στόχοι δεν είναι πολύ διαφορετικοί από αυτούς της ελληνικής πλευράς και υπόρρητα αναγνωρίζεται ότι οι παλαιότεροι ήταν ανέφικτοι. Είναι ένας συμβιβασμός από την πλευρά των δανειστών. Η δημοσιονομική διαχείριση όμως παραμένει πολύ σφιχτή, πρακτικά θα υπάρχει καθεστώς λιτότητας για πολλά χρόνια.  

2. Το πρόβλημα είναι βέβαια ότι οι «θεσμοί» εκτιμούν ότι, με την τρέχουσα πορεία, το 2015 η ελληνική οικονομία θα έχει πρωτογενές έλλειμμα ύψους 0,66%. Προφανώς επίσης δεν δέχονται τις εκτιμήσεις για τα έσοδα που θα προκύψουν από τα μέτρα της ελληνικής πλευράς. Άρα απαιτούν τη λήψη «συγκεκριμένων και υψηλής ποιότητας» μέτρων, ώστε να επιτευχθούν τα πλεονάσματα για το 2015-6 και με τρόπο συμβατό με Μεσοπρόθεσμο για το 2016-19. Όπερ σημαίνει:

3. Κυρίως αύξηση του ΦΠΑ ώστε να αποφέρει επιπλέον περίπου 2 δις ευρώ. Θα υπάρχουν δύο ποσοστά 23% και 11%, όπου στο χαμηλό θα ενταχθούν τρόφιμα, φάρμακα και ξενοδοχεία (και άρα η ενέργεια θα πάει στο υψηλό ΦΠΑ). Θα καταργηθούν οι εκπτώσεις για τα νησιά.  

4. Οι «θεσμοί» απαιτούν επίσης πολλά άλλα βαριά φορολογικά μέτρα, όπως απάλειψη των φορολογικών απαλλαγών για τους αγρότες, συμπεριλαμβανομένης και της επιδότησης για το πετρέλαιο, καθώς και απάλειψη της επιδότησης για το πετρέλαιο θέρμανσης. Ακόμη, προσαρμογή των αντικειμενικών αξιών στα ακίνητα, ώστε οι φόροι επί της ακίνητης περιουσίας να έχουν την ίδια απόδοση και το 2015 και 2016, δηλαδή 2,65 δις ευρώ ετησίως. Στο θέμα των εσόδων επίσης, οι «θεσμοί» θέλουν ουσιαστικά απάλειψη των ευνοϊκών δόσεων για την ανακούφιση από τα συσσωρευμένα χρέη.

5. Πέραν των φορολογικών μέτρων, οι «θεσμοί» απαιτούν αναμόρφωση του συνταξιοδοτικού συστήματος με περικοπές δαπανών 0,25%-0,5% του ΑΕΠ το 2015 και 1% το 2016. Αυτό σημαίνει μια σειρά μέτρων που περιλαμβάνουν απάλειψη του ΕΚΑΣ και συνταξιοδότηση στα 67 όσων θα συνταξιοδοτηθούν μετά τις 30 Ιανουαρίου 2015.

6. Οι «θεσμοί» προτείνουν ακόμη πλήθος μέτρων για την αναμόρφωση της Δημόσιας Διοίκησης, της Δικαιοσύνης, της ανεξαρτησίας του φοροεισπρακτικού μηχανισμού και της ανεξαρτησίας της ιδιωτικής διαχείρισης του χρηματοπιστωτικού συστήματος.

7. Στο εργασιακό, προτείνουν διαδικασία διαβούλευσης για τον κατώτατο μισθό, τις συλλογικές διαπραγματεύσεις, τις μαζικές απολύσεις και τις απεργίες, με βάση την «άριστη πρακτική» στην Ευρώπη.

8. Προτείνουν ακόμη μέτρα για την απορρύθμιση διαφόρων αγορών και κυρίως της παραγωγής και της διανομής ηλεκτρικού ρεύματος.

9. Απαιτούν επίσης, τη συστηματική συνέχιση εκτεταμένων ιδιωτικοποιήσεων που θα περιλαμβάνουν ΤΡΑΙΝΟΣΕ, περιφερειακά αεροδρόμια, Εγνατία, λιμάνι Πειραιά, λιμάνι Θεσσαλονίκης.

10. Τέλος, οι «θεσμοί» δεν κάνουν καμία αναφορά στην αναδιάρθρωση του χρέους, ούτε σε πρόγραμμα επενδύσεων και ανάπτυξης.

Από το κείμενο λοιπόν, συνάγεται ότι οι δανειστές απαιτούν σκληρά και «υψηλής ποιότητας» φορολογικά μέτρα για να επιτευχθούν τα «χαμηλά» πρωτογενή πλεονάσματα. Παράλληλα ζητούν σκληρά συνταξιοδοτικά μέτρα, σκληρά εργασιακά μέτρα και πλήθος μέτρων απορρύθμισης και απελευθέρωσης των αγορών. Υποτίθεται ότι έτσι θα ολοκληρωθεί η αξιολόγηση και θα πάρει η χώρα κάποια ένεση ρευστότητας για το άμεσο μέλλον. Δεν προτείνουν όμως καμία λύση για το χρέος και κανένα πρόγραμμα επένδυσης. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι αυτά θα ακολουθήσουν αργότερα, ίσως μετά από μια «μεγάλη» διαπραγμάτευση για το χρηματοδοτικό κενό της χώρας.  

ΠΟΥ ΟΔΗΓΕΙ Ο ΔΡΟΜΟΣ;

Ορισμένα συμπεράσματα για το που πάμε προκύπτουν αβίαστα:

Η θεωρία ότι υπάρχουν σοβαρές διαφορές ανάμεσα στους πιστωτές, οι οποίες μπορούν να αξιοποιηθούν προς όφελος της ελληνικής πλευράς, δεν έχει βάση. Η ευρωπαϊκή ελίτ έχει καλούς τρόπους και μιλάει ευγενικά, αλλά δεν υπάρχουν «φίλοι» μας. Όταν φτάσει η ώρα, οι ευγενικοί διαπραγματευτές γίνονται σκληροί, άτεγκτοι και κυνικοί. Έτσι φτιάχτηκαν οι αυτοκρατορίες στο παρελθόν.

Δεν υπάρχει «πολιτική διαπραγμάτευση» με τον τρόπο που αυτή γίνεται συνήθως αντιληπτή στην Ελλάδα, δηλαδή της προσωπικής συμφωνίας των ηγετών. Στο ευρωπαϊκό πλαίσιο οι πολιτικές θέσεις διαμεσολαβούνται από θεσμούς και μηχανισμούς – με μια ευρύτερη έννοια, από τον δημόσιο χώρο – που έχουν τη δικιά τους λογική. Η διαμεσολάβηση αυτή συχνά παίρνει τεχνοκρατική μορφή. Για παράδειγμα, οι στόχοι της ελληνικής κυβέρνησης και των δανειστών για το πρωτογενές πλεόνασμα είναι κοντά, αλλά τα συμπεράσματα για τα μέτρα είναι πολύ διαφορετικά. Η τεχνοκρατική διαμεσολάβηση των πολιτικών θέσεων των δανειστών είναι αυστηρή, ακολουθεί τη λογική του ΔΝΤ και άρα ζητά σκληρά μέτρα.

Δεν πρόκειται να υπάρξει πρόταση των δανειστών που δεν θα εμπεριέχει μεγάλο πολιτικό κόστος για τον ΣΥΡΙΖΑ και την ηγεσία του. Ο λόγος είναι ότι ο ΣΥΡΙΖΑ αντιπροσωπεύει κίνδυνο για το στάτους κβο της Ευρώπης. Οι δανειστές επιδιώκουν να δείξουν ότι ο ΣΥΡΙΖΑ ηττήθηκε.

Δεν πρόκειται να υπάρξει πρόταση των δανειστών που θα επιτρέψει στον ΣΥΡΙΖΑ να εφαρμόσει το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης, τώρα ή στο μέλλον. Το πεδίο στο οποίο οι δανειστές σταδιακά παρασύρουν τον ΣΥΡΙΖΑ είναι όλο και πιο μακριά από τις προεκλογικές του θέσεις.

Σχεδόν αβίαστα προκύπτουν και ορισμένες εκτιμήσεις:

Αν υπογραφεί συμφωνία με όρους που θα επιβάλλουν οι δανειστές, ή Ελλάδα θα επιστρέψει ουσιαστικά στο καθεστώς των Μνημονίων, πράγμα που σημαίνει ότι δεν θα υπάρξει συστηματική ανάπτυξη, η ανεργία θα παραμείνει υψηλή, η ανισότητα θα αυξηθεί, η χώρα θα γεράσει και θα μετατραπεί σε ασήμαντο παρία στη διεθνή σκηνή. Αν υπογραφεί μια τέτοια συμφωνία, ο χρόνος θα δουλεύει ενάντια στον ΣΥΡΙΖΑ. Δεν θα υπάρξει περιθώριο για «εσωτερική ρήξη» με τη διαπλοκή και την διαφθορά, ούτε η δυνατότητα κοινωνικής ανατροπής. Θα πρόκειται για καταστροφή και για τη χώρα και για την Αριστερά.

Το ζητούμενο τη στιγμή αυτή δεν είναι να βρεθεί κάποιο κοινό πεδίο ανάμεσα στις προτάσεις της κυβέρνησης και σε αυτές των δανειστών για τον προφανή λόγο ότι κάτι τέτοιο θα μας πάει ακόμη πιο μακριά από το Πρόγραμμα της Θεσσαλονίκης. Στην ουσία θα έχουν νικήσει οι δανειστές.

Τα περιθώρια που υπάρχουν για τη συνέχιση των διαπραγματεύσεων είναι ελάχιστα. Η παρατεταμένη έλλειψη ρευστότητας και χρηματοδότησης που έχουν προκαλέσει οι δανειστές οδηγεί την οικονομία σε ύφεση. Το κράτος αναστέλλει πληρωμές και δε μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά. Η εκροή καταθέσεων έχει γιγαντωθεί και το τραπεζικό σύστημα βρίσκεται σε οριακό σημείο. Οι ληξιπρόθεσμες οφειλές αυξάνονται και η εμπορική πίστη έχει παγώσει. Η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ έδωσε όντως δείγματα πολύ καλύτερης διαχείρισης της οικονομίας από τη ΝΔ και το ΠΑΣΟΚ τους τέσσερις αυτούς μήνες, αλλά η μέγγενη των δανειστών άρχισε πλέον να έχει καταστροφικά αποτελέσματα.

Η στρατηγική της ριζοσπαστικής αλλαγής της Ελλάδας κρατώντας τη χώρα στο πλαίσιο της ΟΝΕ, έχει φτάσει το τέλος της. Αυτό είναι το ουσιαστικότερο και σημαντικότερο μήνυμα που έστειλε ο οδοστρωτήρας των δανειστών. Αν ο ΣΥΡΙΖΑ θέλει πραγματικά να αλλάξει την κοινωνία, να αποτρέψει την εθνική κατάπτωση, να βάλει την οικονομία σε πορεία ανάπτυξης και να κερδίσει μια νέα δυναμική θέση για την Ελλάδα στο διεθνές γίγνεσθαι, πρέπει να εξετάσει εναλλακτικούς δρόμους. Η γνώση και η ανάλυση υπάρχουν. Χρειάζεται πολιτική θέληση και αποφασιστικότητα.

*Ο Κώστας Λαπαβίτσας είναι βουλευτής Ημαθίας του ΣΥΡΙΖΑ

Πηγή: costaslapavitsas.blogspot.gr

Tης ΑΡΙΑΔΝΗΣ ΑΛΑΒΑΝΟΥ*  

Η Τουρκία εισέρχεται σε αχαρτογράφητα νερά, μετά την ανατροπή του πολιτικού σκηνικού που προκάλεσε η ψήφος του τουρκικού λαού στις κοινοβουλευτικές εκλογές της 7ης Ιουνίου. [1] Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης, παρόλο που διατηρεί την πρώτη θέση με 40,87%, δεν μπορεί να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση με τις 259 έδρες που έλαβε, στις 550 του τουρκικού Κοινοβουλίου. Έχει ήδη ανοίξει η συζήτηση για το αν θα μπορέσει να σχηματιστεί κυβέρνηση συνασπισμού και μεταξύ ποιων κομμάτων, κυβέρνηση μειοψηφίας ή αν η αδυναμία σχηματισμού κυβέρνησης θα οδηγήσει σε νέες εκλογές εντός 45 ημερών. Στις πυρετώδεις διαβουλεύσεις που διεξάγονται ήδη, τονίζεται η αναγκαιότητα κυβέρνησης συνασπισμού λόγω της οικονομικής κατάστασης. Όμως με ποια σύνθεση; Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν...

Παρόλο, λοιπόν, που τρεις ημέρες μετά τις εκλογές σ' αυτό που κυρίως συγκεντρώνεται η προσοχή είναι ο σχηματισμός κυβέρνησης, δεν έχουν λιγότερη σημασία οι συνθήκες που οδήγησαν στο εκλογικό αποτέλεσμα, μιας και αυτό φαίνεται πως θα οδηγήσει σε μια “terraincognita” το τουρκικό πολιτικό σύστημα, ύστερα από την κυβερνητική μονοκρατορία του ΑΚΡ επί 12 έτη, ενώ ήδη φαίνεται από τη σχετική αρθρογραφία ότι θα έχει σημαντικές επιπτώσεις γενικότερα στην τουρκική πολιτική, ιδίως την εξωτερική, αλλά και στην εσωτερική. Δεν πρέπει να περάσει  απαρατήρητο το ότι τα δύο κόμματα που βγήκαν ενισχυμένα από τις εκλογές είναι αφ' ενός το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών που εστιάζει στην επίλυση του κουρδικού προβλήματος, και το Εθνικιστικό Κόμμα που είναι εντελώς αντίθετο με την αναγνώριση οποιωνδήποτε δικαιωμάτων για τους Κούρδους της Τουρκίας.

Αν και η εκλογική πτώση του κυβερνώντος κόμματος ήταν ορατή και προβλεπόμενη, το γεγονός ότι σ' αυτή συνέβαλε κυρίως η μεγάλη άνοδος του φιλοκουρδικού Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών και η είσοδός του στη Βουλή όχι απλώς οριακά, αλλά τρεις μονάδες πάνω από το όριο του 10%, ήταν εκείνο που έδωσε χαρακτηριστικά πολιτικής ανατροπής στα εκλογικά αποτελέσματα, στερώντας από το ΑΚΡ την αυτοδυναμία.

Μετά από 13 χρόνια, πρώτη φορά εισέρχεται στην τουρκική Βουλή τέταρτο κόμμα και μάλιστα ένα κόμμα το οποίο αρχικά συγκροτήθηκε ως κόμμα της κουρδικής μειονότητας, το οποίο κατόρθωσε να προσελκύσει και να εκφράσει εκλογικά το σύνολο σχεδόν των Κούρδων, όσο και ποικίλα κοινωνικά στρώματα, κινηματικές και πολιτικές ομαδοποιήσεις σε όλη την Τουρκία, συμπυκνώνοντας για πολλά εκατομμύρια τη δημοκρατική αμφισβήτηση του καθεστώτος και των επιδιώξεων του κυβερνώντος ΑΚΡ.

Οι αιτίες που οδήγησαν στην ήττα του κόμματος του Ρ.Τ. Ερντογάν εντοπίζονται κυρίως στο εξής: ο τουρκικός λαός απέρριψε την επιδίωξη του κυβερνώντος κόμματος να αποκτήσει μια πλειοψηφία τέτοια που θα επέτρεπε τη δημιουργία ενός πιο αυταρχικού και συγκεντρωτικού προεδρικού συστήματος. Να κατακτήσει δηλαδή τις έδρες που θα του έδιναν τη δυνατότητα είτε να θέσει απευθείας το θέμα της σχετικής  αλλαγής του συντάγματος (367), είτε όσες χρειάζονταν για να προκαλέσει δημοψήφισμα (330).

Σύμφωνα με Τούρκους δημοσιογράφους, σημαντικό τμήμα των ψηφοφόρων τόσο του ΑΚΡ όσο και του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος –αξιωματικής αντιπολίτευσης-- επέλεξε την ψήφιση του Δημοκρατικού Κόμματος των Λαών ώστε να ξεπεράσει το όριο του 10% και με την είσοδό του στη Βουλή να επιφέρει αλλαγή στο συσχετισμό δύναμης που θα ματαίωνε αυτές τις επιδιώξεις.

Γράφει, επί παραδείγματι, η Μπαρτσίν Γινάντς (“Is Erdoğan a bigger threat than a jailed leader and if so, what next?” 8/6): “Αν 10 χρόνια πριν μας λέγανε ότι ένας σημαντικός αριθμός του εκκοσμικευμένου τμήματος της κοινωνίας θα στηρίξει ένα κόμμα που το θεωρεί πολιτική πτέρυγα μιας αποσχιστικής, τρομοκρατικής κουρδικής οργάνωσης προκειμένου να διασφαλίσει τη δημοκρατία στην Τουρκία, ελάχιστοι θα το πίστευαν [...] Είμαι απολύτως σίγουρη ότι πολλοί άνθρωποι που ψήφιζαν το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα (CHP) επέλεξαν αυτή τη φορά το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών (HDP). Αυτό μας λέει ότι ακόμη και όσοι μισούν το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν απεχθάνονται την ιδέα ότι θα συνεχίσει να κυβερνά αυθαίρετα ο Ερντογάν. [...] Αν αυτές οι εκλογές είναι σημαντικές γιατί κατάφεραν πλήγμα στις πολιτικές φιλοδοξίες του Ερντογάν, ήταν επίσης κρίσιμες στο να αποκαλυφθεί η αντίληψη της κοινωνίας για το κουρδικό ζήτημα [...] Δεν υπάρχει, επίσης, αμφιβολία ότι το HDP πέρασε το όριο του 10% με την ψήφο των Κούρδων που συνήθως ψήφιζαν το κυβερνών AKP. Σε πολύ μικρότερο βαθμό το HDP κέρδισε ψηφοφόρους και από το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα [...] λόγω του φόβου να δουν οι πολίτες το AKP και συνεπώς τον Ερντογάν με μια πολύ ισχυρή εντολή, εάν το HDP έμενε κάτω από το κοινοβουλευτικό κατώφλι”.

Και ο Μουράτ Γιετκίν (“The end of Erdoğan’s rise in Turkey”, 8/6) : “Το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών κατόρθωσε να μετασχηματιστεί από αποκλειστικά φιλοκουρδικό σε ένα κόμμα που υποστηρίζει τα δικαιώματα και τις ελευθερίες για όλη την Τουρκία και να κερδίσει την υποστήριξη των Τούρκων αριστερών και φιλελεύθερων, υποσχόμενο ότι αν μπει στο κοινοβούλιο δεν θα διαπραγματευτεί με το ΑΚΡ για την προεδρία του Ερντογάν”.

Έτσι, το ΑΚΡ έχασε πάνω από 2,5 εκατομμύρια ψήφους προς δύο κυρίως κατευθύνσεις: προς το Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών και προς το Κόμμα του Εθνικιστικού Κινήματος. Το μεν πρώτο συγκέντρωσε 6 εκατομμύρια ψήφους ( εκλογές του 2011: 2,8 εκατομμύρια), το δε δεύτερο αύξησε τις ψήφους του κατά 2 εκατομμύρια. Η μετακίνηση αυτή δεν εξηγείται με την απλή αριθμητική της προηγούμενης δύναμης των κομμάτων. Ρόλο έπαιξε επίσης η μεγάλη προσέλευση –86, 7% συμμετοχή στην ψηφοφορία-- όσο και οι πολύπλευρες εσωτερικές δυναμικές μετατοπίσεις σε ορισμένες πληθυσμιακές κατηγορίες. Πιο περίπλοκο στην ερμηνεία του είναι το πολιτικό και κοινωνικό υπόβαθρο αυτών των μετατοπίσεων.

Ένα από τα πιο απροσδόκητα στοιχεία των φετινών τουρκικών εκλογών είναι, επίσης, οι πάνω από 1,3 εκατ. άκυρες ψήφοι, μια αύξηση της τάξης του 30% από τις προηγούμενες εκλογές. Οι ερμηνείες είναι πολλές, με πιο ενδιαφέρουσα αυτή που αναφέρεται στην εμφάνιση, και στην Τουρκία, της τάσης να εκφράζεται η λαϊκή διαμαρτυρία εναντίον όλων των κομμάτων και του πολιτικού συστήματος συνολικά.

Παρόλο που το ζήτημα των προεδρικών εξουσιών και του ρόλου του Ερντογάν είχε βαρύνουσα σημασία, κοινή ομολογία είναι πως το εκλογικό αποτέλεσμα αποτελεί προϊόν πολλών κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών παραγόντων : της νεοφιλελεύθερης οικονομικής πολιτικής και της επιδείνωσης της κατάστασης για τα φτωχά λαϊκά στρώματα, του αυταρχισμού και της περιφρόνησης των δημοκρατικών και κοινωνικών δικαιωμάτων σε συνδυασμό με την ισλαμοποίηση της κοινωνίας, της πολεμικής εμπλοκής της Τουρκίας στη Συρία, που επιδείνωσε το κουρδικό πρόβλημα. Αλλά και των σκανδάλων χρηματισμού που συγκάλυψε η κυβέρνηση του ΑΚΡ, καθώς και της διαμάχης με την οργάνωση του ισλαμιστή Φετχιουλάχ Γκιουλέν που ώθησαν μεγάλα τμήματα των συντηρητικών οπαδών του ΑΚΡ προς το Εθνικιστικό Κόμμα.

Από τους σχολιασμούς του τουρκικού και διεθνούς Τύπου δεν διέφυγε το γεγονός ότι τα κόμματα της αντιπολίτευσης συγκέντρωσαν την προσοχή τους στην οικονομική πολιτική , το κατά κεφαλήν εισόδημα, την ανεργία και τη φτώχεια, καθιστώντας την εκλογική κούρσα δύσκολη για το AKP, το οποίο είναι πιο ικανό στην πολιτική που χαρακτηρίζεται από έντονο ιδεολογικό και πολωτικό τόνο.

Φαίνεται ότι το κόμμα του Ρ. Τ. Ερντογάν δεν έλαβε υπόψη του το ότι οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες στην Τουρκία επιδεινώθηκαν απότομα τα τελευταία χρόνια και πολιτεύθηκε πάνω στις δάφνες της εποχής που η οικονομία κατέγραφε μεγάλους ρυθμούς μεγέθυνσης. Όμως, η ανεργία έχει ξεπεράσει το 20%, φτάνοντας και το 40% στη νοτιοανατολική, κατ' εξοχήν αγροτική, κουρδική περιοχή. Σε συνδυασμό με τις αυξήσεις τιμών, έχει οδηγήσει σε διόγκωση του χρέους των νοικοκυριών. Η καταναλωτική πίστη έχει εντεκαπλασιαστεί. Το πλουσιότερο 10% του πληθυσμού κατέχει το 78% του πλούτου, η ανισότητα του εισοδήματος αυξήθηκε κατά 21% από το 2000 έως το 2014 (Credit Suisse’s Global Wealth Report 2014).

Είναι γεγονός ότι οι κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες μέσα στις οποίες ζει η πλειοψηφία του πληθυσμού δεν εκφράζονται πάντα άμεσα σε πολιτικό επίπεδο, όμως κανείς δεν αμφιβάλλει ότι τροφοδότησαν κινήματα όπως για το Πάρκο Γκεζί, τον Ιούνιο του 2013, μεγάλες απεργίες εργαζομένων σε κρατικές επιχειρήσεις που ιδιωτικοποιήθηκαν, οι οποίοι είχαν κατασκηνώσει επί εβδομάδες στην Άγκυρα, το 2011-12. Πριν από λίγες εβδομάδες, 20.000 μεταλλεργάτες διαφόρων αυτοκινητοβιομηχανιών απέργησαν παρά τη θέληση του συνδικάτου τους, Türk-Metall. Την 1η Ιουνίου, χιλιάδες γιατροί και επαγγελματίες της υγείας έκαναν 24ωρη απεργία στην Κωνσταντινούπολη. Η λαϊκή δυσαρέσκεια σε συνδυασμό με τις εντάσεις μέσα στις τουρκικές ελίτ έχουν δημιουργήσει μια σχεδόν εκρηκτική κατάσταση, η οποία βρήκε δίοδο και στο εκλογικό αποτέλεσμα.

Παράλληλα, σχολιαστές επισημαίνουν τις εσωτερικές πολιτικές επιπτώσεις της επιθετικής και μη συνεκτικής εξωτερικής πολιτικής του ΑΚΡ που δημιουργεί σύγχυση στην κοινή γνώμη όσον αφορά τη διεθνή θέση της χώρας, η οποία έχει βρεθεί στο επίκεντρο μιας σύρραξης που λίγο-πολύ έχει μεταφερθεί και εντός των συνόρων. [2]

Η χρηματοδότηση και εκπαίδευση των τζιχαντιστών της Συρίας έχουν πολλαπλασιαστικές συνέπειες στον τουρκικό πληθυσμό ιδίως της μεθορίου και ευρύτερες πολιτικές και κοινωνικές επιπτώσεις, καθώς περιπλέκουν, μεταξύ άλλων,  τη διαδικασία επίλυσης του κουρδικού προβλήματος. Δεν είναι τυχαίο που σε σχετική, πρόσφατη έρευνα η ενεργός ανάμειξη στη σύρραξη της Συρίας θεωρείται από την πλειοψηφία των ερωτηθέντων το μεγαλύτερο πρόβλημα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και η θέση των τριών κομμάτων της αντιπολίτευσης ότι δεν πρέπει να συνεχιστεί αυτή η πολιτική ασφαλώς έπαιξε ρόλο στο εκλογικό αποτέλεσμα.

__________________________________

[1] Τα αποτελέσματα έχουν ως εξής: Σύνολο ψηφοφόρων: 55 εκατομμύρια. Ψήφισαν 47,5, έγκυρες ψήφοι 46,1. Το κυβερνών κόμμα ΑΚΡ έλαβε 40,87% (από 51% στις εκλογές του 2011) και 258 έδρες, το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα 24,95% και 132 έδρες, το Εθνικιστικό Κόμμα 16,29% και 81 έδρες, το (φιλοκουρδικό) Δημοκρατικό Κόμμα των Λαών 13,12% και 80 έδρες. Το τελευταίο συμμετείχε πρώτη φορά σε εκλογές ως κόμμα με συνδυασμούς σε όλη την Τουρκία. Μέχρι τις φετινές εκλογές  συμμετείχε με ανεξάρτητους υποψηφίους για την εκλογή των οποίων δεν ίσχυε κάποιο όριο.

[2] Μια πρόσφατη έρευνα που διεξήγαγε το Πανεπιστήμιο Kadir Has, προκειμένου να διερευνήσει τη σχέση ανάμεσα στην εξωτερική πολιτική και τις πολιτικές επιλογές του πληθυσμού, έδειξε ότι η συριακή σύγκρουση θεωρείται το σημαντικότερο θέμα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής, συγκεντρώνοντας το 20,3% -- αν και πολύ μειωμένο σε σχέση με το 2013 όταν το αντίστοιχο ποσοστό ήταν 65,5%, πράγμα που σημαίνει ότι η κοινή γνώμη έχει εξοικειωθεί κατά κάποιο τρόπο με την πολεμική εμπλοκή. Επίσης η πρωταρχική ανησυχία εστιάζεται στο πρόβλημα των προσφύγων και όχι στον πόλεμο, με κυρίαρχη την άποψη να σταματήσει η χώρα να δέχεται Σύρους πρόσφυγες (51,3%) και να απελάσει αυτούς που ήδη έχουν εισέλθει  (36,3%).

Τα αποτελέσματα της έρευνας δείχνουν επίσης ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ θεωρούνται οι μεγαλύτερες απειλές για την Τουρκία (42,6 και 35% αντίστοιχα), ενώ το 37,5% θεωρεί ότι η “Τουρκία δεν έχει φίλους”. Το ίδιο ποσοστό βλέπει ως φίλη χώρα το Αζερμπαϊτζάν, το ψευδοκράτος της Βόρειας Κύπρου (με 8,9%) και τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη (6%). Το 22% των ερωτηθέντων πιστεύει ότι η Τουρκία πρέπει να βαδίσει μόνη στη διεθνή σκηνή, το 19,5% να συνεργαστεί με μουσουλμανικές χώρες, ενώ το 40% προτιμά τη συνεργασία με τουρκόφωνα κράτη, κυρίως με το Αζερμπαϊτζάν. Μόνο το 12,6% των ερωτηθέντων πρεσβεύει ότι η Τουρκία θα πρέπει να συνεργάζεται με τις ΗΠΑ στις διεθνείς υποθέσεις. Παρ' όλα αυτά, το 67% συνεχίζει να υποστηρίζει την ένταξη της Τουρκίας στο ΝΑΤΟ, ενώ το 42,4 (από 47,5% το 2013) επιθυμεί την ένταξη στην ΕΕ. Απ' αυτό το 42,4%, οι μισοί περίπου θεωρούν ότι δεν θα ενταχθεί ποτέ η Τουρκία στην ΕΕ λόγω θρησκείας και ταυτότητας, ενώ το 27,7% υποστηρίζει μια Τουρκική Ένωση έναντι του 4,9% που υποστηρίζει ως εναλλακτική λύση στην ΕΕ την ένταξη στον Οργανισμό Συνεργασίας της Σαγκάης.

Η γενική αντίληψη του τουρκικού κοινού όσον αφορά τις ΗΠΑ παραμένει πλήρως αρνητική. Το 51,7% τις χαρακτηρίζει “αναξιόπιστες”, “ιμπεριαλιστικές” και “εχθρό”. Μόνο το 20% βλέπει τις ΗΠΑ ως “στρατιωτικό σύμμαχο” και “φίλο”(MustafaAydin “Confusionaboutinternationalaffairs”, 4/6).

Πηγές: todayszaman.com, hurriyetdailynews.com, theguardian.com

*Πηγή: sxedio-b.gr

Του ΝΙΚΟΥ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ*

Το στυγερό έγκλημα συνέβη στις 10 Ιουνίου 1944. Χτες συμπληρώθηκαν 71 χρόνια.Τα γεγονότα εκτυλίχτηκαν ως εξής:

Τα ναζιστικά στρατεύματα μπαίνουν στην κωμόπολη του Διστόμου και αποκλείουν τις εισόδους. Αρχίζουν τις έρευνες στα σπίτια αναζητώντας μαχητές του ΕΛΑΣ, χωρίς αποτέλεσμα. Οι κατοχικές δυνάμεις συγκεντρώνουν όλους τους κατοίκους, άντρες και γυναίκες, αρκετές μαζί με τα μωρά τους. Η σφαγή είναι ολοκληρωτική. Στη συνέχεια πυρπολούν τα σπίτια.

Το Δίστομο ξεκληρίζεται. Στα πτώματα, πάνω στα άψυχα κατακρεουργημένα κορμιά, έχει απομείνει αποτυπωμένη η ανείπωτη φρίκη.

Το ολοκαύτωμα του πυρπολημένου Διστόμου αποτελεί κορυφαίο τεκμήριο της κτηνωδίας του ναζισμού: 218 εκτελεσμένοι. Ανάμεσά τους 114 γυναίκες, 45 παιδιά και έφηβοι, 20 βρέφη...

Η πρωτοφανής θηριωδία καταγράφηκε στην έκθεση του Δ. Κιουσόπουλου (επικεφαλής της Υπηρεσίας Εγκλημάτων Πολέμου), απ΄ όπου και το παρακάτω συγκλονιστικό απόσπασμα:

«Εις το πέρασμα των αιώνων ουδέποτε η ανθρωπότης εδοκίμασε τοσαύτην θηριωδίαν. Το Δίστομο μεταβάλλεται σε κόλασιν. Κάθε περιγραφή είναι αδύνατον να αποδώσει την τραγωδίαν εκατοντάδων κατοίκων... Αξιωματικοί, υπαξιωματικοί, στρατιώτες διαμοιράζονται εις ομάδας. Περιέρχονται τας οικίας, ως λυσσαλέαι ύαιναι, αιμοβόροι τίγρεις, κανίβαλοι της ζούγκλας! Επιπίπτουν κατά των δυστυχών κατοίκων - αδιακρίτως φύλου, ηλικίας. Σφάζουσι, φονεύουσι, βιάζουσι γυναίκες. Ξεκοιλιάζουσι εγκύους, γέροντες, νέοι είναι θύματα της αιμοβόρου μανίας. Δε φείδονται ουδενός. Φονεύουσιν τον ιερέα Σωτήριο Ζήση, εξορύσσουσι ζώντος έτι τους οφθαλμούς. Αποκόπτουσιν την κεφαλήν του, ρίπτουσιν εις τον βόρβορον. Πυροβολούσι την παρισταμένην σύζυγόν του, που κρατούσε εις τας αγκάλας της, θηλάζουσαν το μονοετές θυγάτριόν της Μαργαρίταν! Σκορπούν τα μυαλά της παιδίσκης εις το πρόσωπον της μητρός, ήτις τραυματισθείσα πίπτει χαμαί λιπόθυμος. Εκληφθείσα ως νεκρά - σώζεται διά να καταστεί, εν παραφροσύνη. Περί τους 15 κατοίκους - ελπίζοντας εις την οικίαν του ιερέως την σωτηρίαν - εφονεύθησαν. Φονεύουσιν εντός της οικίας του, την οικογένεια του Κατσινήν - τον Δάσκαλο Καρούμαλον - την Μορωσίαν, σύζυγο Ι. Φιλίππου - σύρουν εκ της κρύπτης της, με σκοπόν διά να τη βιάσουν. Αλλ' ότε είδον ότι αύτη ήτο έγκυος, διά μαχαίρας διάνοιξαν την κοιλίαν της. Το δε εκχυθέν έμβρυον μετά λύσσης εποδοπάτησαν»...

Ο Παναγιώτης Περγαντάς, 22 χρόνων τότε, αφηγείται (η καταγραφή της μαρτυρίας έγινε από τον Στάθη Σταθά):

«Φτάνω σε απόσταση διακόσια μέτρα από τα πρώτα σπίτια. Το σπίτι της αδερφής μου Φρόσως ήταν στην άκρη. Ακούω μια γυναικεία φωνή να σκούζει, να οδύρεται, να θρηνολογεί. Ήταν η μάνα μου. Φτάνω τρέχοντας και τι να δω! Την αδερφή μου κομματιασμένη, βιασμένη, κατακρεουργημένη. Κατασκισμένα ρούχα και σάρκες είχαν γίνει ένα. Το αίμα έτρεχε από τα σκέλια της. Τα βυζιά της κατασφαγμένα, φέτες. Το πρόσωπό της παραμορφωμένο και σ' όλο το σώμα σημάδια άγριας πάλης. Δίπλα της σε μια κούνια το μικρό κορίτσι της τη Ζωή, εφτά μηνών, το είχαν ξεκοιλιάσει, του είχαν κόψει το λαιμό και κρέμονταν τα λαρύγγια του στο στήθος μπλεγμένα με τα βγαλμένα έντερα. Το αγόρι της(…) έτρεξε να κρυφτεί στο διπλανό σπίτι του Νταγιαλή. Οι εγκληματίες το κυνήγησαν και το εκτέλεσαν τινάζοντάς του τα μυαλά στον αέρα κάτω από τη σκάλα. Επίσης και το άλλο κορίτσι της ίδιας αδερφής μου, την Ελένη, εφτά χρονών, το έσφαξαν κι αυτό. Τέλος, ο πεθερός της αδερφής μου εκτελέστηκε μπροστά στη Δημαρχία μαζί με τον Θανάση Πανουργιά. Την επομένη το πρωί τους θάψαμε όλους σε ομαδικό τάφο μπροστά στην αυλή του σπιτιού τους».

Ο Δημήτρης Γατόπουλος, στο βιβλίο του «Ιστορία της Κατοχής», σημειώνει:

«Ιδού τώρα και τα επισημότερα στοιχεία της μεγάλης τραγωδίας, η έκθεσις του κατοχικού νομάρχου Βοιωτίας Ιωάννου, η έκθεσις του τότε νομάρχου Ιω. Γεωργόπουλου. Στην "έκθεσή" του στο υπουργείο Εσωτερικών σημειώνει και τα εξής. "Από δύο ημερών διανύω τας δραματικοτέρας της ζωής μου. Τα συμβαίνοντα εις την περιφέρειαν κατά τας δύο τραγικάς αυτάς ημέρας υπερβαίνουν και αυτήν τη νύχτα του Αγίου Βαρθολομαίου και αυτούς τους σικελικούς εσπερινούς... Λυσσαλέα η αγριότης δεν εφείσθη ούτε των νηπίων, τα οποία άταφα έτι σφίγγονται σπασμωδικώς στοργικά εις τους άψυχους κόλπους των μητέρων"».

Ο Τάκης Λάππας, στο βιβλίο του «Η Σφαγή του Διστόμου - Χρονικό», γράφει:

«Οι μεθυσμένοι από το κακούργο πάθος τους, σπάζουν τις πόρτες των σπιτιών κι ορμάνε μέσα. Όποιον συναντάνε, τον σκοτώνουν. Άλλοι θερίζουν χωρίς διάκριση ψυχές μέσα στα κοντινά σπίτια κι άλλοι ξεχύνονται στις γειτονιές (…).Το αίμα απ' τα θύματα γίνεται αυλάκι και κυλάει προς τα σοκάκια. Γέροι και γριές πέφτουν απ' τα βόλια. Άνδρες κυλιώνται χάμω νεκροί μ' απανωτές θανατηφόρες πιστολιές, κι άλλους τους βάζουν στη σειρά και τους εκτελούνε. Γυναικόπαιδα σφάζονται κι αβάφτιστα βυζανιάρικα στραγγαλίζονται και λογχίζονται κι ύστερα ξεκοιλιάζονται... Μπροστά σε τέτοιο θέαμα κι οι θεατές ακόμα του Κολοσσαίου θα σκέπαζαν τα μάτια τους από φρίκη κι αυτός ο Ηρώδης ή ο Νέρωνας θα φρένιαζαν απ' το κακό τους, που ύστερα από τόσους αιώνες βρέθηκαν κτηνάνθρωποι σαν κι αυτούς, όχι μονάχα να τους μιμηθούνε, μα να τους ξεπεράσουν κιόλας (…) Σαν και τούτο το κακό άλλο δεν ξαναγίνηκε(...). Τα βρέφη μέσα στις κούνιες τους και στο βυζί της μάνας τους, οι γκαστρωμένες, οι γέροντες, οι γερόντισσες, οι μάνες με τα παιδιά στην αγκαλιά τους...».

Σε ειδική έκθεσή της η V ταξιαρχία του ΕΛΑΣ, καταγράφει:

«Σκότωσαν αδιάκριτα, γέρους, μωρά, εξαμηνίτικα, γριές, τα παιδιά του σχολείου (όλα στην αίθουσα του σχολείου) κι αυτόν τον παπά. Βρέθηκαν όλες σχεδόν οι γυναίκες σχισμένες με ξίφος ή μαχαίρι από τα γεννητικά τους όργανα μέχρι το στήθος, βρέθηκαν γυναίκες με κομμένους τους μαστούς, ξεκοιλιασμένες με τα παιδιά στην αγκαλιά τους, βρέθηκαν μικρά παιδιά σφαγμένα και ξεκοιλιασμένα και τα έντερα περασμένα στο λαιμό. Του παπά του κόψαν το κεφάλι και το είχαν πεταμένο μακριά από το πτώμα του. Ολόκληρες οικογένειες σφαγιάστηκαν... Ολα τα σπίτια ληστεύτηκαν... Πολλοί κάτοικοι τρελάθηκαν και υπάρχουνε πολλοί τραυματισμένοι...».

«Αι σφαγαί του Διστόμου και η καταστροφή του ωραίου τούτου υπερβαίνουν εις αγριότητα και εις απανθρωπίαν όλα τα απαίσια εγκλήματα των Γερμανών που διέπραξαν ούτοι εις την Ελλάδα», αναφέρει ο Δ. Μαγκριώτης στο βιβλίο του «Θυσίαι της Ελλάδος και εγκλήματα κατοχής 1941 – 1944».

Το ολοκαύτωμα του Διστόμου υπήρξε «μία από τις χειρότερες ωμότητες ολόκληρου του πολέμου», σημειώνει ο ιστορικός Mark Mazower («Στην Ελλάδα του Χίτλερ - Η εμπειρία της κατοχής»).

Την ίδια εικόνα μεταφέρει και ο επικεφαλής της αποστολής του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού, ο Ελβετός George Wehrly, ο οποίος έκανε λόγο για «σκηνές φρίκης και σαδισμού...».

Το Δίστομο συμβολίζει με τον πιο ειδεχθή τρόπο τη «σχέση» του ναζισμού με την Ελλάδα. Είναι και η μόνη σχέση που μπορεί να έχει ο ναζισμός με την πατρίδα μας και με όλη την ανθρωπότητα. Αυτή είναι η κτηνωδία που εκπροσωπεί ο ναζισμός. Τότε, σήμερα και πάντα. Αυτές είναι οι «πατριωτικές» καταβολές των νεοναζιστικών αποβρασμάτων που μαγαρίζουν τον τόπο μας.

Γιατί, ως γνωστόν, στην πατρίδα μας, υπάρχουν θαυμαστές των «Ες –Ες»! Υπάρχουν οπαδοί και ιδεολογικοί απόγονοι εκείνων που μακέλεψαν το Δίστομο. Η «Χρυσή Αυγή» στο περιοδικό της (τεύχος 34, 1988, σ. 7) σε άρθρο υπό τον τίτλο «ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΣΟΣΙΑΛΙΣΜΟΥ. ΣΥΝΟΨΗ ΤΩΝ ΙΔΕΟΛΟΓΙΚΩΝ ΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΧΡΥΣΗΣ ΑΥΓΗΣ» γράφει:

«Τα SS αποτέλεσαν τον πρώτο συνειδητό Ευρωπαϊκό Στρατό υπερασπιστή της Φυλής και του πολιτισμού της, υπήρξαν οι αριστείς του Αίματος και της Τιμής, οι φορείς του ηρωικού πνεύματος των ιπποτών και της Αρίας παραδόσεως. Τα SS περιέλαβαν στις τάξεις τους το εκλεκτότερο άνθος της Ευρωπαϊκής Νεολαίας όλων των εθνικοτήτων και είναι εκείνα που έδωσαν μέχρις εσχάτων τη μάχη του Πολιτισμού κατά της βαρβαρότητας, μάχη που την πλήρωσαν βαρύτερα από οιονδήποτε άλλον με ακριβό φόρο Αρίου Αίματος. Είναι γεγονός ότι τα SS υπήρξαν οι τελευταίοι υπερασπιστές της Ευρώπης που κατέρρεε και όταν οι άλλοι επρόδιδαν, αυτοί έπιπταν μέχρις ενός στον υπέρ όλων Αγώνα. Αυτή την ευγενή τάξη των μαχητών κατασυκοφάντησαν και διέβαλαν οι δημοκράτες και μπολσεβίκοι συστηματικά μετά το τέλος του πολέμου. Διότι γνώριζαν πως αν η αλήθεια πρόβαλε στο φως ο Εθνικοσοσιαλισμός θα ξανάνθιζε στην Ευρώπη».

Τι ήταν λοιπόν τα «Ες-Ες»; Τι ήταν αυτά τα τάγματα της φρίκης και του εξανδραποδισμού, αυτά τα ανθρωποειδή του ναζισμού που κατάσφαξαν το Δίστομο; Ήταν το «εκλεκτότερο άνθος» των «ιπποτών» και της «ευγενούς τάξης των μαχητών»! Ποιος τα λέει αυτά; Φυσικά η «Χρυσή Αυγή».

Ο Κασιδιάρης ποζάρει φορώντας την «πατριωτική» μπλούζα των «WAFFEN SS»…

Ο υμνητής του ναζισμού, ο φυρερίσκος της «Χρυσής Αυγής», ο Ν. Μιχαλολιάκος, στο βιβλίο του με τίτλο «Για μια μεγάλη Ελλάδα σε μια ελεύθερη Ευρώπη», ανάμεσα στα άλλα «πατριωτικά» που αναφέρει μιλά και για τα «WAFFEN SS».

Στη σελίδα 46 αυτού του ναζιστικού οχετού αναφέρεται:

«Ο Γερμανικός Εθνικοσοσιαλισμός και η Νέα Ευρώπη των WAFFEN SS ήταν ένα Μήνυμα Φωτεινό σε μία σκοτεινή εποχή, που πιστεύω πως ο ελληνισμός θα έπρεπε να έχει δεχτεί».

Ναι! Τις ορδές των στυγνών αυτών δολοφόνων, που κατάσφαξαν το Δίστομο, αυτές τις ορδές του ναζισμού είναι που ο Μιχαλολιάκος τις περιγράφει σαν... «Μήνυμα Φωτεινό» στην Ελλάδα και την Ευρώπη!

Ναι, ο Χίτλερ, αυτός είναι το ίνδαλμα «Χρυσής Αυγής». Σε αυτόν ορκίζονται οι χρυσαυγίτες και ο αρχηγός τους. Στον Χίτλερ. Σ’ αυτόν που δημιούργησε ανθρωποειδή όπως εκείνα που έσφαξαν το Δίστομο…

πηγη: enikos.gr