Ειρήνη Γαϊτάνου – Κώστας Γούσης

«Η ζωή είναι πολύ μακριά – μεταξύ πόθου – και σπασμού – μεταξύ δύναμης – και ύπαρξης – μεταξύ ουσίας – και πτώσης – πέφτει η σκιά – γιατί δικό σου είναι το βασίλειο – γιατί δική σου είναι η ζωή – γιατί η ζωή σου είναι δική σου – δική σου – αυτός είναι ο τρόπος που τελειώνει ο κόσμος – όχι μ’ ένα πάταγο αλλά μ’ ένα λυγμό»

– Τ.S. Eliot

Συνήθως το τελευταίο δεκαήμερο του Ιούλη σπανίζουν τα μακροσκελή πολιτικά κείμενα, ακόμα και τα τελευταία πολύ σκληρά χρόνια της κρίσης – ακόμα κι αν είχαν μεσολαβήσει κινήματα όπως των πλατειών ή εκλογικές αναμετρήσεις όπως του ’12. Πριν τρία χρόνια δημοσιευόταν στη Λέσχη ένα σύντομο διήγημα που εξηγούσε αυτή τη μοναδική δυνατότητα της κάψας του θέρους να σβήνει για λίγο τα συνταρακτικά συμβάντα που προηγήθηκαν σε μια «γλυκιά συλλογική αμαρτία όπου σώματα και ψυχές αφήνουν για λίγο τη βαρύτητα της γης και της εποχής για να επιπλεύσουν στο κοινό νερό».

Φέτος όμως, αυτό που μας καίει προσωπικά και συλλογικά, για λόγους ταξικούς και όχι μόνο, αντιστέκεται σθεναρά στην παράδοση σε ό,τι ορίζει το καλοκαίρι πρώτα και κύρια ως «αίτημα ατασθαλίας». Και δεν είναι μόνο τα λεφτά που δεν υπάρχουν, τα χρέη που μεγαλώνουν, τα νέα μέτρα, το ΦΠΑ, η ανεργία, η καταστολή κ.ο.κ. Είναι όλα αυτά μαζί με κάτι πιο βαθύ που μας λερώνει. Αυτό που μας καίει φέτος δε σβήνει από την κάψα του καλοκαιριού. Και όπως μας είχε πει κάποτε ένας αγαπημένος σύντροφος,  το στοίχημα είναι να γράφεις γι” αυτό που σε καίει στ” αλήθεια, αλλά με ματιά σημερινή, της εποχής σου, περιλαμβάνοντας ταυτόχρονα εν σπέρματι τη ματιά της νέας εποχής. Αυτό θα προσπαθήσουμε να καταθέσουμε παλεύοντας να δώσουμε ειρμό σε λέξεις που υπάρχουν μέσα μας και θέλουν να αναμετρηθούνε με τα δύσκολα και σπουδαία που έχουμε μπροστά μας. Είναι βαθιά μας πεποίθηση ότι η υπεκφυγή αυτής της αναμέτρησης σε τέτοιους καιρούς καταλήγει χαζοχαρούμενη αποστασιοποίηση και ασυνείδητη συνενοχή. Από την άλλη, παντού φαίνεται να διαμορφώνονται σύνορα, όρια, μη-τόποι, φανταστικές γραμμές, αλλά και μετέωρα βήματα: πολλές φορές νιώθουμε σαν, μ” ένα βήμα ακόμα να καταφέρουμε να είμαστε ελεύθεροι – ή μήπως νεκροί; Γύρω μας υπάρχουν φόβοι και φυγές, ενώσεις και αποχωρισμοί. Και η ζωή, που κάπως υποψιαζόμαστε ότι βρίσκεται αλλού, έξω από τα όρια, έξω από τα κουτιά. Δανειζόμαστε λοιπόν τα λόγια του βιβλίου στο  «Μετέωρο βλέμμα του πελαργού» για να συμπυκνώσουμε τους σκοπούς του κειμένου: «Με ποιες λέξεις-κλειδιά θα μπορούσαμε να δώσουμε ζωή σ” ένα νέο συλλογικό όνειρο;».

H γενιά μας λοιπόν

Υπάρχει μια ιδιαίτερη ανθρωπογεωγραφία στην οποία αναφέρεται, απευθύνεται κι εγγράφεται αυτό το κείμενο. Επιλέγουμε εδώ να την ορίσουμε με όρους γενιάς. Η αφηρημένη αναφορά στη γενιά φαντάζει ίσως προβληματική έως αταξική, καθώς ενοποιεί με βίαιο τρόπο σύνολα που ούτε αντιδρούν, ούτε συγκροτούνται, ούτε λειτουργούν ενιαία, ενώ ταυτόχρονα διαχωρίζει από άλλα σύνολα που πιθανά να υπάρχουν μεγάλα κοινά. Παρά τις όποιες ενστάσεις, επιλέγουμε τη χρήση του όρου με έμφαση στους κοινούς κοινωνικούς και πολιτικούς όρους ένταξης μας, κοινά βιωματικά συμφραζόμενα, τρόπους σκέψης και πρακτικές. Αφήστε εξάλλου που κάπως πρέπει να συνεννοηθούμε. Ορίζουμε λοιπόν τη γενιά υπό συγκεκριμένους περιορισμούς, ως μια διαδικασία κοινής πολιτικοποίησης που έχει πράγματι συντελέσει στη συγκρότηση μιας «ταυτότητας». Ωστόσο, η ταυτότητα αυτή δε χωράει ούτε σε σχολαστικισμούς και ουσιοκρατίες ούτε όμως και στη διάχυτη ρευστότητα των identity politics. Μια κοινή ταυτότητα ως εξελισσόμενη και αντιφατική πολιτική διαδικασία, με διαφορετικότητες αλλά που τελικά ορίζεται ως σύνθεση, ανεπτυγμένη μέσα από βιωμένες εμπειρίες και συλλογικές πρακτικές, κοινή δράση, θεωρητική και πολιτισμική αναζήτηση κι έκφραση – αλλά και φυσικά κοινές ορίζουσες προσωπικών δυσκολιών, διλημμάτων, αδιεξόδων και αναστοχασμών.

Αόρατα νήματα – μετέωρα βήματα

Ποιοι/ες είμαστε; Είμαστε αυτοί που πήραν στα σοβαρά εκείνο το σύνθημα του Μάη του ’68 «Τρέξε, ο παλιός κόσμος είναι πίσω σου» και δεν ήταν λίγες οι φορές που τρέχαμε σαν να μην υπάρχει αύριο ή καλύτερα ώστε να υπάρξει αύριο σε μια κεντρική πολιτική μάχη, μια απεργία, ένα περιβαλλοντικό, δημοκρατικό ζήτημα κ.ο.κ. Είμαστε αυτές που δε διακατέχονται από μικροαστική ανυπομονησία αλλά επιμένουμε να χτίζουμε μια απόπειρα αντι-ηγεμονίας έχοντας θητεύσει σε όρους, προϋποθέσεις, συσχετισμούς, στρατηγικές και τακτικές, συχνά και κυρίως ήττες αλλά και υποψίες του γλυκού νέκταρ της νίκης. Αυτοί που ενώ ξέραμε ότι δεν παίζονται όλα σε μια ζαριά θέλουμε να παίξουμε τη ζαριά μας όσο καλύτερα γίνεται. Είμαστε αυτές που βλέπουν τους φίλους τους να φεύγουν ή είμαστε οι ίδιες έξω με εμμονή στην ηλεκτρονική επικοινωνία και πρόγραμμα ολιγοήμερης επιστροφής όπου προσπαθούμε να προλάβουμε να γεμίσουμε το παζλ των ζωών που εξελίσσονται χωριστά. Και πάντα, όταν μια ακτίδα φωτός φέγγει στην πραγματικότητα στην Ελλάδα, βρίσκουμε χίλιους λόγους για να επιστρέψουμε, κι όταν τα πράγματα πάλι καταρρέουν (μα πόσο γρήγορη είναι πια η εναλλαγή;), βρίσκουμε χίλιους λόγους για να μείνουμε έξω. Είμαστε αυτοί που φοβούνται ν” αφεθούν, και συχνά σπαταλιούνται περιμένοντας ένα καλύτερο μετά. Αυτές που ψάχνουν και ψάχνονται διαρκώς, σπουδάζουν, δουλεύουν, στήνονται στις ουρές του ταμείου ανεργίας, κυνηγάνε voucher, αναζητούν το πρωί προσωρινές ή “προσωρινές” θέσεις εργασίας σε σερβιτοριλίκι, μπαρ ή μαγαζιά και το βράδυ προκηρύξεις υποτροφιών σε όλες τις χώρες του κόσμου – ή ανάποδα. Και προσπαθούμε καμιά φορά να πείσουμε τους εαυτούς μας – τι αυταπάτη! –  ότι η ανασφάλεια, η διαρκής αλλαγή και η αστάθεια γενικώς είναι επιθυμητές ή ακόμη και αντισυμβατικές, γιατί τι άλλο να κάνεις όταν σου επιβάλλονται με τέτοιο βίαιο τρόπο;

Είμαστε αυτοί που παρά τους αντιηρωικούς καιρούς μας, έζησαν τι πάει να πει συλλογική στράτευση, σκοπός κι εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μας και το διπλανό μας. Που συχνά, υπό το βάρος της αμείλικτης πραγματικότητας αλλά και της βαθιάς ανεπάρκειας της αριστεράς, αποστρατεύτηκαν για λιγότερο ή περισσότερο καιρό, κουράστηκαν, αναρωτήθηκαν αν αξίζουν όλα αυτά. Ή, ρίχτηκαν σε μάχες αλλά με μισή καρδιά, σπατάλησαν αμέτρητες ώρες σε διαδικασίες που τους φαίνονταν αδύναμες, υποσχέθηκαν ότι δε θα το ξανακάνουν και το ξανάκαναν, ξανά και ξανά. Και ταυτόχρονα, είτε ενεργοί είτε αποστρατευμένοι, στα κρίσιμα ραντεβού είναι πάντα εκεί με όλη τους την ψυχή, εκείνες τις γεμάτες νόημα ημέρες.» Αυτοί που άγγιξαν πολλά μεγάλα ξημερώματα περιδιαβαίνοντας στις οάσεις κριτικού λόγου στα κοινωνικά δίκτυα (Λέσχη, Red Notebook, ΤοΠεριοδικό, Barikat κ.α.) ή σε περιοδικά όπως η Λεύγα, που διάβασαν  το «δεν ήμουν» του βυτίου, το Κλέφτικο και τόσα άλλα (όσοι και όσες ξέρουν κατάλαβαν ήδη) και που τις τελευταίες μέρες για να σώσουν την ουτοπία που τόσο λοιδορήθηκε την ονόμασαν «άλμπα». Αυτές που ό,τι απειλείται το κλειδώσαμε σε ένα κουτάκι βαθιά μέσα μας κι όλο χτυπάει το ρημάδι, γιατί πόσα όνειρα να αντέξουν σ’ ένα κουτί;

Γνώριμα βλέμματα

Οι άνθρωποι που περιγράφουμε ανήκουν λοιπόν σε διαφορετικούς πολιτικούς χώρους, αλλά κάπως νιώθουν ότι επικοινωνούν με ένα βαθύ τρόπο που σχεδόν υπερβαίνει τα διαφορετικά πολιτικά σχέδια στην αριστερά. Σίγουρα και οι προηγούμενες γενιές είχαν τέτοιες διαύλους επικοινωνίας. Και είμαστε οι τελευταίοι που στα τόσα χάσματα που μας περιβάλουν θα προσέθεταν το χάσμα γενεών. Όμως, οι συγκυρίες είναι διαφορετικές και όπως και να το κάνουμε είναι πάντα διαφορετικός ο τρόπος που κάθε γενιά εμπλέκεται στην τόσο όμορφη προσπάθεια να φτιάξει ένα κόσμο πιο όμορφο απ’ αυτόν που της παραδόθηκε. Δεν ήταν φυσικά ποτέ ειδυλλιακές οι σχέσεις μεταξύ μας. Δεν ήταν λίγες οι φορές που συγκρουστήκαμε ιδεολογικοπολιτικά ή – δυστυχώς – ακόμη και φυσικά, για μπούλετς σε πλαίσια, αποφάσεις διαδικασιών, δρομολόγια διαδηλώσεων, διάταξη των πανώ, απαντήσεις στην κρατική καταστολή κ.ο.κ. Με μια ενιαία όμως πάντα στάση σε μεγάλες μάχες κι αμέριστη αλληλεγγύη απέναντι στην κρατική καταστολή, τον εργοδοτικό αυταρχισμό και το φασισμό. Στην εξέλιξη της κρίσης δόθηκαν διαφορετικές εμφάσεις: άλλος στα σωματεία και τις εργατικές πρωτοβουλίες, άλλη στην κοινωνική αλληλεγγύη, άλλος στο μαχητικό αντιφασισμό, άλλη στη θεωρία, άλλος στα περιβαλλοντικά ζητήματα, άλλη στην τέχνη κ.ο.κ. Σε τελική ανάλυση όμως, αυτό που ωρίμαζε βαθμιαία είναι η αναγκαιότητα υπέρβασης του κατακερματισμού σε διακριτές σφαίρες και μια επαν-ανακάλυψη της αριστερής πολιτικής ως μια εν δυνάμει ενοποιητική δυναμική, προϋπόθεση μιας νικηφόρας στρατηγικής.

Οργανωμένοι/ες στην ανταρσύα, το συριζα, κνίτες/ισσες (η πλειοψηφία σήμερα χωρίς κομματική στέγη πλέον κομμουνιστές/τριες), σε άλλες οργανώσεις της ριζοσπαστικής αριστεράς, αποχωρήσαντες/σες από οργανώσεις αν και όχι από την πολιτική στράτευση, σε κοινωνικά στέκια, θεωρητικούς ομίλους και αυτόνομες ομάδες, η ζωή πάντα εφευρετική δημιούργησε φυσικά και τεχνητά κοινωνικά δίκτυα όπου ο «χώρος» μας συνυπήρξε και έχτισε από κοινού κουλτούρες αντίστασης και χειραφέτησης. Η σημειολογία των μεγάλων διαδηλώσεων ειδικά της περιόδου 2010-12 είναι ενδεικτική αυτής της ανθρωπογεωγραφίας. Τμήμα των ανθρώπων στους οποίους αναφερόμαστε συμμετέχει στα οργανωμένα μπλοκ πολιτικών συλλογικοτήτων ή σωματείων αλλά (ίσως και κυρίως) καταγράφεται έξω και δίπλα σ’ αυτά μπλοκ σε πολυποίκιλους σχηματισμούς που περπατάνε χωρίς δομημένη κομματική ή σωματειακή στέγη αλλά με εκείνο το συντροφικό έμπειρο βήμα και το γνώριμο αποφασισμένο βλέμμα εκείνου/ης που περπάτησε στη Γένοβα το 2001, τη Θεσσαλονίκη και το Μαρμαρά το 2003, τα εκπαιδευτικά του 2006-7, το Δεκέμβρη του ’08.

Επεξεργασία του πένθους

Τις τελευταίες μέρες βλέποντας τη νέα μνημονιακή δυστοπία να απλώνεται γύρω μας νιώθουμε ασφυξία. Δεν μπορούμε να σηκώσουμε μια νέα περίοδο μνημονιακής λαίλαπας. Δε θα επιβιώσουμε και δεν αντέχουμε άλλη ανεργία, κατάθλιψη, αυτοκτονίες, αστέγους, νέα κύματα χιλιάδων φίλων με τα διαβατήρια στα δόντια. Η φράση «αριστερό μνημόνιο» μας προκαλεί αναγούλα και η νέα απειλή του φασισμού με δήθεν «αντιμνημονιακό μανδύα» ανατριχίλα. Αντιλαμβανόμαστε φυσικά ότι ειδικά για εκείνους/ες που στρατεύτηκαν πιο ενεργά στο πολιτικό σχέδιο του ΣΥΡΙΖΑ, η τωρινή στιγμή συμπυκνώνει ένα φορτίο πολύ βαρύ ατομικό, συλλογικό και υπαρξιακό. Το βάρος και η ένταση όμως της παρούσας κατάστασης μας αφορά όλους/ες. Γνωρίζουμε ότι η μνημονιακή μετάλλαξη θέτει αμείλικτα το δίλημμα «με ποιον θα πας και ποιον θ’ αφήσεις» και ορίζει διαχωριστικές γραμμές. Η ευθύνη είναι ιστορική. Όπως πολύ εύστοχα το εξέφρασε ο Γιώργος Μιχαηλίδης «Μακριά από συνομωσιολογικές θεωρίες δεν αμφισβητεί κανείς τη συντριβή των στελεχών του ΕΑΜ όταν υπέγραφαν στο Λίβανο, την Καζέρτα και τη Βάρκιζα. Κανέναν όμως δεν ενδιέφερε τότε αν έκλαψε ο Σιάντος ή αν έβγαλε έρπη ο Πορφυρογένης ή τέλος αν κοιμήθηκε ο Ζαχαριάδης το βράδυ που διέγραψε τον Βελουχιώτη. Οι πολιτικές πράξεις, αξιολογούνται πολιτικά και μπορεί η κριτική μας να είναι πολύ αυστηρή, αμείλικτη, χωρίς όμως από την άλλη να γινόμαστε κανίβαλοι σε προσωπικό επίπεδο». Ακριβώς έτσι: με όσους/ες αυτή την ύστατη στιγμή ακολουθήσουν τη μνημονιακή μετάλλαξη ό,τι κι αν μας ένωνε στο παρελθόν περνάνε δυστυχώς στην αντίπερα όχθη. Και το πέρασμα, ως γνωστόν, ου γαρ έρχεται μόνον.

Οι άνθρωποι αναφοράς αυτού του κειμένου είναι λοιπόν εκείνοι/ες που αδυνατούν για όλους τους λόγους του κόσμου να εγκλωβιστούν στη μνηνονιακή μετάλλαξη και είναι έτοιμες/οι για μεγάλες τομές προκειμένου να ανταποκριθούμε όλοι μαζί στην οργάνωση της αντίστασης και ανατροπής της μνημονιακής επίθεσης της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ, την οργάνωση της αλληλεγγύης και της κοινωνικής επιβίωσης, την εργατική έκφραση του κόσμου της επισφάλειας, τον αντιφασισμό∙ καθήκοντα αλληλένδετα με τη ριζική αναδιάταξη στην αριστερά και το κίνημα στις νέες συνθήκες. It’s the end of the left as we know it. Είμαστε σε μια οριακή στιγμή που η γενιά της δικής μας πολιτικοποίησης δεν μπορεί να σωπάσει, δεν μπορεί να παραιτηθεί ή να παραδοθεί στην εσωστρέφεια και την αορατότητα. Επομένως, η γενιά μας καλείται να σηκώσει από κοινού το βάρος μιας θετικής υπέρβασης της ήττας. Πράγματι, θα ήταν πολύ διαφορετική η πορεία των πραγμάτων εάν από τα πρώτα χρόνια της κρίσης η αριστερά είχε σηκώσει το γάντι σε σχέση με τα κεντρικά επίδικα: αν για παράδειγμα αποτελούσε κοινή εκτίμηση ότι η διεθνιστική μας στρατηγική οφείλει να περνά μέσα από την αποδέσμευση από την Ευρωζώνη και την ΕΕ, ως αίτημα δημοκρατίας και λαϊκής κυριαρχίας, αλλά και προϋπόθεση για την αμφισβήτηση του νεοφιλελευθερισμού. Δυστυχώς, το πέταγμα της κουκουβάγιας, όπως συχνά συμβαίνει στην ιστορία, ήλθε μετά το σούρουπο του ιστορικού συμβιβασμού, της νέας εθνικής ενότητας και της μνημονιακής συμφωνίας.

Πλην όμως, η αυταρέσκεια της αυτοεπιβεβαίωσης καταντάει σαδομαζοχισμός όσο αντλεί απόλαυση από έγκαιρες προειδοποίησεις στο έδαφος της κοινής ήττας. Ο εύκολος δρόμος είναι η φοβική γραμμή του σταλεγάκια: εκείνος που στην πραγματικότητα πανικοβάλλεται όταν κάποιος τείνει να απεγκλωβίζεται από μια λάθος στρατηγική, και επιδιώκει τελικά να τον επαναφέρει σε εκείνη, συνήθως «αποκαλύπτοντας» το «δεξιό» DNA του. Που προβλέπει τα χειρότερα και αγωνιά να επιβεβαιωθεί, ανεξάρτητα από το τι θα σημαίνει αυτό για την κοινωνία. Σήμερα αυτή η λογική όχι απλά δε χωράει, είναι καταστροφική. Υπάρχουν κριτικές και αυτοκριτικές (που βοηθούν) και οχυρώσεις (που δε βοηθούν). Είναι επίσης γνωστό ότι σε στιγμές κινηματικής και πολιτικής υποχώρησης, οι ευκολίες και το κλείσιμο της συζήτησης είναι αντανακλαστικός αμυντικός μηχανισμός. Είναι τώρα που πρέπει άμεσα να επεξεργαστούμε από κοινού τα δύσκολα με άνοιγμα της συζήτησης σε όλο της το εύρος για την υπεράσπιση μιας εναλλακτικής απέναντι στο χρέος και τα μνημόνια που περνάει μέσα από την τεκμηρίωση μιας βιώσιμης αντικαπιταλιστικής πορείας έξω από Ευρώ – ΕΕ, με ταξικό πρόσημο και γεωπολιτικό αναπροσανατολισμό.

H απειλητική εισβολή του πραγματικού

Η αριστερή πολιτική δεν είναι υπαρξιακή αναζήτηση, δε βολεύεται σε ελιτίστικες φαντασιώσεις, δεν επιβεβαιώνεται μέσω του ετεροκαθορισμού από τις ήττες των άλλων. Η αριστερή πολιτική πρώτα απ” όλα στοχεύει στο να αλλάζει τον κόσμο γύρω της, σε όλα τα επίπεδα, και μόνο τότε δικαιώνει όντως τον εαυτό της, ως επαναστατική. Ασκεί σκληρή τεκμηριωμένη πολιτική κριτική, έχει αντισώματα στην ανθρωποφαγία κι επιδιώκει να ενώνει στη βάση του αναγκαίου πολιτικού προγράμματος ∙ προγράμματος όχι εξ αποκαλύψεως δοθέντος σαν τις πλάκες του Μωυσή, αλλά συγκεκριμένου, χρονικά καθορισμένου με τρόπο που να απαντά στους κρίσιμους κόμβους που συμπυκνώνονται οι αντιφάσεις, ικανού να αποσταθεροποιεί τις βασικές επιλογές της αστικής τάξης και του ιμπεριαλισμού και ταυτόχρονα να θεμελιώνει έμπρακτα και υλικά τη δυνατότητα του κοινωνικού μετασχηματισμού. Χωρίς να μινιμάρει γενικώς κι αορίστως υποτασσόμενη σε τακτικισμούς και καταλήγοντας να μην απαντά στην ουσία, αλλά και χωρίς να μαξιμάρει τεχνητά σερβίροντας τα όλα εδώ και τώρα, και στοχεύοντας τελικά στο διαχωρισμό.

Δεν είναι στους σκοπούς του κειμένου μια αναλυτική προγραμματική συζήτηση. Ξέρουμε όμως ότι, ενώ ήμασταν αυτοί/ες που συγκλονίστηκαν από το σύνθημα εκείνο του 2008 ότι ο Δεκέμβρης δεν ήταν απάντηση αλλά ερώτηση, και αυτό καθόρισε πολλές φορές την πολιτικοποίηση μας, οι καιροί της κρίσης – και ιδίως η σημερινή συγκυρία – απαιτούν κυρίως συγκεκριμένες απαντήσεις, πρόγραμμα και διέξοδο. Αυτή η συζήτηση είναι σε μεγάλο βαθμό στο επίκεντρο σήμερα. Εδώ, υπαινικτικά μόνο ξεχωρίζουμε τρεις παρατηρήσεις από τη συλλογή κειμένων του Ε. Μπαλιμπάρ των εκδόσεων Εκτός Γραμμής «Κράτος, Μάζες, Πολιτική» που έχουν, κατά τη γνώμη μας, σημασία για την άμεση επεξεργασία μιας νικηφόρας τακτικής και στρατηγικής: α) οι λύσεις στις δυσκολίες δεν επινοούνται θεωρητικά αλλά παράγονται πρακτικά, β) η αντιπαράθεση μεταξύ «κόμματος διακυβέρνησης» και «κόμματος αντιπολίτευσης» είναι άγονη στο βαθμό που και τα δυο μένουν δέσμια της αναπαραγωγής ενός θεμελιωδώς αμετάβλητου συσχετισμού δύναμης και αφήνουν άθικτο το status quo των μορφών κρατικής κυριαρχίας, γ) πρέπει να ηττηθεί η αντιδημοκρατική κουλτούρα στα κόμματα της αριστεράς που αρέσκονται στην «άσκηση εξαναγκασμού για να εξορκιστεί η απειλητική εισβολή του πραγματικού». Ακολουθώντας την υπόμνηση του Ντ. Μπενσαϊντ ότι αν και τα ηττημένα μας βράδια ήταν φυσικά περισσότερα από τα θριαμβευτικά πρωινά, με υπομονή έχουμε κατακτήσει το πολύτιμο δικαίωμα να ξαναρχίζουμε, χρειαζόμαστε μια φιλόδοξη επανεκκίνηση. Μια επανεκκίνηση όμως που δε θα εγκλωβιστεί πάλι σε ένα μπεκετικού τύπου «απότυχε ξανά, απότυχε καλύτερα», αλλά θα αναμετρηθεί με το πώς θα πετύχουμε στις καθοριστικές στρατηγικές πλευρές των προηγούμενων αποτυχιών και όχι πως θα διαχειριστούμε καλύτερα την ίδια πάνω-κάτω στρατηγική. Άλλωστε, «κανείς δε μπορεί να μπει στο ίδιο ποτάμι δυο φορές». Και αν εγγυήσεις επιτυχίας δεν υπάρχουν ούτως ή άλλως στην ταξική πάλη, εγγυήσεις αποτυχίας υπάρχουν και πρέπει πάση θυσία αυτή τη φορά να αποφευχθούν. Σχέση εθνικού – ταξικού, αντιμπεριαλισμός, ρόλος ολοκληρώσεων, ταξική ανασυγκρότηση του εργατικού κινήματος, θεσμοί επιβολής της λαϊκής – εργατικής βούλησης, παραγωγική ανασυγκρότηση σε αντικαπιταλιστική κατεύθυνση, πραγματική δημοκρατία, είναι κάποιες από τις θεματικές που πρέπει εκ νέου να αναπτυχθούν με βάση την εμπειρία του τελευταίου διαστήματος.

Η επίμονη ανακατασκευή του «εμείς» της ρήξης

Στο έργο «Πεθαίνοντας στα τριάντα» ο αφηγητής κάποια στιγμή τονίζει σχετικά με την εμπειρία του Μάη του ’68 ότι καμιά φορά, οι πιο πολιτικοποιημένοι, επειδή οι ίδιοι/ες συνεχίζουν να κάνουν αυτά που θα έκαναν ούτως ή άλλως κάθε μέρα (να συζητάνε πολιτικά, να συμμετέχουν σε συνελεύσεις, να πηγαίνουν σε διαδηλώσεις κ.ο.κ) μπορεί να μην καταλάβουν τη μεταβολή και την ιστορική σημασία που σηματοδοτείται όταν εκατοντάδες χιλιάδες εμπλέκονται σε τέτοιες διαδικασίες. Ίσως κάτι τέτοιο συνέβη πριν το δημοψήφισμα σε μια πρωτότυπη ενεργοποίηση του λαϊκού παράγοντα, σε μια μάχη που έλαβε ταξικά χαρακτηριστικά και δημιούργησε τις βάσεις μιας λαϊκής ενότητας για την ανατροπή. Λίγες ώρες μετά την ανακοίνωση του 62% ο επιφανέστερος εκπροσώπος αυτού που ο Άκης Γαβριηλίδης αποκάλεσε μετά το Δεκέμβρη του ’08 καθηγητές του τίποτα και «πολιτική επιστήμη της αντι – εξέγερσης», ο Στάθης Καλύβας, έκανε το παρακάτω tweet: “Things are moving so fast in Greece that the referendum seems old history already. Will be totally forgotten in a week. What a waste…”

What a waste? Η μια όψη της πραγματικότητας, η κυνική, όσο κι αν μας πονάει, είναι ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ ήρθε εν μέρει να τον επιβεβαιώσει. Τις τελευταίες δύο εβδομάδες έχουν γίνει πολλά βήματα πίσω. Το χειρότερο είναι η επένδυση των εξελίξεων με έναν λόγο περί «απουσίας εναλλακτικής» με αποτέλεσμα ο σάπιος κόσμος εκεί που σάπιζε να ξανατονώνεται με φιλί ζωής απ’ τ’ «αριστερά». Η τραγωδία είναι ότι το φιλί ζωής για το μνημονιακό μπλοκ ισοδυναμεί με άλλη μια σκληρή επίθεση στην κοινωνική πλειοψηφία. Ο Άδωνις Γεωργιάδης επαναλαμβάνει ότι το φαντασιακό αριστερό 61% έχασε τελικά από το πραγματιστικο δεξιό 38%, καθώς η πραγματικότητα πάντα νικάει την ουτοπία. Εμείς λοιπόν, εραστές της ουτοπίας ως το «μη εισέτι υπάρχον», όχι απλώς ρομαντικά ή ως ευχολόγιο αλλά ως καθοδήγηση για δράση θεμελιωμένη στις πραγματικές δυνατότητες, δε θα αφήσουμε το κενό φαντασιακό του νεοφιλελευθερισμού (ΤΙΝΑ) να κατακλύσει τις πολιτικές πραγματικότητες του δύσκολου επόμενου διαστήματος. Υπάρχει εξάλλου και η άλλη όψη στη σημερινή κατάσταση. Η εναλλακτική είναι πάνω απ’ όλα πρακτικό ζήτημα και εύκολες μαγικές λύσεις ανάθεσης «σε αυτόν που υποτίθεται ότι ξέρει» δεν υπάρχουν. H μετάβαση όμως απ’ το “Il n’y a pas de grand Autre” στο “There Is No Alternative” αποτελεί εγκατάλειψη της πραγματικής ζωής και της ταξικής πάλης, παράδοση στο μηδενισμό, την ταπείνωση, την ατομική επιβίωση και το δόγμα του «στο τέλος όλοι θα πεθάνουμε». Η σωρευτική επίδραση της κοινωνικής υποχώρησης και της κοινωνικής ήττας, έλεγε ο David MacNally σε πρόσφατη συνέντευξη, μπορεί να κονιορτοποιήσει τη ριζοσπαστική φαντασία. Όσο μεθυστική είναι η αίσθηση της δυνατότητας των πολλών ότι μπορούμε να κερδίσουμε, τόσο μαζικά αποδιαρθρωτικό είναι το αίσθημα πως ό,τι και να κάνεις δεν κάνει καμιά διαφορά. Εδώ ακριβώς συμπυκνώνεται η διπλή όψη της μεθυστικής νίκης του δημοψηφίσματος και των μαζικά αποδιαρθρωτικών συνεπειών της νέας μνημονιακής συμφωνίας.

«Όχι» μέχρι τέλους

Η ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ και ο πρωθυπουργός δε διέλυσαν μόνο κάθε κοινωνική προσδοκία για απαλλαγή από μνημόνια και λιτότητα παραβιάζοντας τη βούληση της πλειοψηφίας του εκλογικού σώματος στο δημοψήφισμα. Ακόμη χειρότερα, προσπαθούν σήμερα να βρούνε κοινωνικά στηρίγματα της μνημονιακής μετάλλαξης με χυδαία επιχειρήματα περί αντιστοίχησης «κοινωνικού ΣΥΡΙΖΑ» (;) που συμφωνεί με την κυβερνητική διαχείριση και πολιτικού που κλονίζεται. Το ζήτημα όμως είναι να χτίζεις πολιτικά και κοινωνικά σε μια μεταμόρφωση της «λαϊκής νοοτροπίας» με βάση την καλύτερη εκδοχή αυτού που φαίνεται ότι μπορεί να καταφέρει ένας λαός σε κίνηση και όχι να γλεντάς στα ερείπια της μαζικής αποδιάρθρωσης που παρήγαγε η πολιτική απάτη που έφερες εις πέρας. Υπάρχει άλλωστε μια εναλλακτική οπτική περί κοινωνικής και πολιτικής αντιστοίχησης. Σε όλους τους μεγάλους αγώνες από το Δεκέμβρη του ’08, τις πλατείες, τις απεργίες, τον αντιφασισμό, την Κερατέα και τις Σκουριές κ.ο.κ. εμφανίστηκε ένα αποφασισμένο τμήμα της κοινωνίας έτοιμο να παλέψει μέχρι τέλους ό,τι κι αν χρειαστεί, όπως και πολιτικές δυνάμεις, τάσεις, άνθρωποι που στήριξαν έμπρακτα αυτούς τους αγώνες. Η μάχη του ΌΧΙ συμπύκνωσε σε ανώτερο επίπεδο τη συσσωρευμένη πείρα των τελευταίων χρόνων, τη συλλογική ευφυΐα των πολλών, την εκρηκτική δημιουργικότητα εργατικών αγώνων και εγχειρημάτων αυτοδιαχείρισης, την ομορφιά της αλληλεγγύης, τη λαϊκή αυτοπεποίθηση, τη μαζική οργή ενάντια στη «χούντα της ιδιωτικής τηλεόρασης». Δεν είναι ενιαίο το 62% ΌΧΙ ούτε βοηθούν εξιδανικεύσεις, αλλά εντός του εγγράφεται η λογική της ρήξης, το ΌΧΙ μέχρι τέλους ό,τι κι αν χρειαστεί, ενάντια σε παλιά και νέα μνημόνια κι εκβιασμούς ΕΕ- ΕΚΤ- ΔΝΤ. Με αυτή την έννοια το ΌΧΙ παραμένει μια μεγάλη ανοικτή δυνατότητα για ένα μαζικό κοινωνικό και πολιτικό μπλοκ της ρήξης εδώ και τώρα, ικανό να οργανώσει την αντίσταση και να δρομολογήσει ανατρεπτικές εξελίξεις. Το έδαφος της πολιτικής, σημείωνε ο Μπενσαϊντ, δεν είναι απλά μια αντανάκλαση ή μια προέκταση του κοινωνικού συσχετισμού δυνάμεων, αλλά εκφράζει τον μετασχηματισμό των κοινωνικών σχέσεων (και της ταξικής πάλης) σε πολιτικούς όρους, με τις δικές του – όπως οι ψυχαναλυτές λένε – μεταθέσεις και συμπυκνώσεις. Πρέπει να φανούμε έτοιμοι για αυτές τις μεταθέσεις και συμπυκνώσεις. Πότε αν όχι τώρα θα αντιστοιχηθεί η κοινωνική δυναμική με τις πολιτικές δυνάμεις που στηρίζουν αυτό το ΌΧΙ μέχρι τέλους;

Κάθε φορά οι κρίσιμες διαχωριστικές οφείλουν να επαν-ορίζονται, και η πιστότητα σε μια κομμουνιστική και δημοκρατική υπόθεση περνάει σήμερα από την πιστότητα στο ΌΧΙ μέχρι τέλους και ένα μεταβατικό πρόγραμμα που να το υποστηρίζει. Αυτή είναι η συγκεκριμένη ουτοπία που μπορεί να στείλει το δεξιό πραγματισμό στο σκουπιδοτενεκέ της ιστορίας. Χρησιμοποιώντας τους όρους του Άγγελου Ελεφάντη, θα λέγαμε ότι το διακύβευμα είναι η έμπρακτη απόδειξη ότι το μνημονιακό καθεστώς της λιτότητας, της χρεοκρατίας, του ξεπουλήματος του δημόσιου πλούτου και της ανακεφαλαιοποίησης των τραπεζών δεν είναι μόνο ηθικά καταδικαστέο και ανατρεπτέο ως κακό αλλά πάνω απ’ όλα υλικά ανατρέψιμο ως τρωτό. Κι αυτό δε θα κριθεί σε ασκήσεις επί χάρτου ή εσωκομματικές αντιπολιτεύσεις αλλά σε πραγματικές δυναμικές, πολιτικές τομές και στον προσανατολισμό της εν εξελίξει λαϊκής διεργασίας. Είναι η ώρα των μεγάλων υπερβάσεων. Το εντυπωσιακό σήμερα είναι ότι ο πολιτικός χρόνος είναι τόσο συμπυκνωμένος που οι στιγμές αυτές, ανάτασης και υποχώρησης, εναλλάσσονται με ταχύτατους ρυθμούς. Δεν υπάρχει λοιπόν η πολυτέλεια του χρόνου, της ανασυγκρότησης και της αυτοπροστασίας.

Η κατάσταση που περιγράφουμε επιφέρει άμεσα σημαντικές πολιτικές μετατοπίσεις, οι οποίες φυσικά θα έχουν αντιφάσεις και θα φέρουν μέσα τους τα σημάδια της προηγούμενης πολιτικοποίησης. Οι τάσεις αυτές όχι απλά δεν πρέπει να μας φοβίζουν, αλλά καλούμαστε, επιδιώκοντάς τες, να τις οξύνουμε και να τις πολιτικοποιούμε. Για να μπορέσουμε όμως να αναμετρηθούμε θετικά με τις παραπάνω προκλήσεις, πρέπει πρώτα να μπορέσουμε να αναμετρηθούμε με τους ίδιους μας τους εαυτούς. Πρέπει να σκεφτούμε έξω από το κουτί, έξω από παραδομένα σχήματα και στείρες αναπαραγωγές. Έξω από τον συντηρητισμό της σκέψης και της πράξης με τον τρόπο που απλά έχουμε συνηθίσει, ακόμα κι αν ντύνεται με εξαιρετικούς νεολογισμούς και επιφαινόμενους νεοτερισμούς. Έχουμε βαρεθεί προ πολλού τη διαρκή επαναφορά του μύθου του Σίσυφου ως ορίου κάθε πολιτικής απόπειρας και του Κρόνου που πάντα τρώει τα παιδιά του. Προτιμούμε την αντάρτισσα Αντιγόνη του Μπρεχτ, εκείνη που έρχεται από το σούρουπο και ζωντανεύει μια ολόκληρη εποχή: «Εσύ που τα πάντα αψήφησες ξέρω πόσο το θάνατο φοβήθηκες μα πιότερο φοβόσουν μιαν ανέντιμη ζωή.» Γιατί χειρότερος από το βιολογικό θάνατο είναι ο κοινωνικός και πολιτικός θάνατος. Και η γενιά μας την Αντιγόνη και όλη την ιστορία την παίρνει στα σοβαρά. Το να πάρουμε τις ζωές στα χέρια μας ενέχει μια εκρηκτική κοινωνική και πολιτική δυναμική. Ό,τι είπαμε ισχύει. Θα μετρηθούμε!

Πηγή: toperiodiko.gr

Με σύνθημα «Όλοι μαζί μια γροθιά» η Ένωση Τεχνικών Ιδιωτικής Τηλεόρασης Αθήνας (ΕΤΙΤΑ) κήρυξε 48ωρη απεργία από το πρωί του Σαββάτου (1/8)στις 6 π.μ. μέχρι την ίδια ώρα της Δευτέρας, εκφράζοντας την έντονη διαμαρτυρία της για τις απολύσεις στον ANT1 και τις μειώσεις των μισθών στον ραδιοφωνικό σταθμό του Alpha.

Η απεργιακή κινητοποίηση στον ΑΝΤ1, η οποία ξεκίνησε από τη στάση εργασίας που πραγματοποίησαν το βράδυ της Παρασκευής η εργαζόμενοι του ΑΝΤ1, αμέσως μόλις ανακοινώθηκαν οι απολύσεις, συνεχίζεται μέχρι σήμερα Κυριακή (2/8) εναντίον των μαζικών απολύσεων 30 τεχνικών του τηλεοπτικού σταθμού.

Όπως έχει γίνει ήδη γνωστό από τους 26 οπερατέρ που διαθέτει ο τηλεοπτικός σταθμός απολύθηκαν ήδη 16, ενώ σύμφωνα με πηγές από τον ηλεκτρονικό τύπο τις επόμενες ημέρες μέχρι τις 10 Αυγούστου αναμένεται να ακολουθήσουν και νέες απολύσεις όπου σε συνδυασμό με τις 16 μπορεί να ξεπεράσουν σε συνολικό αριθμό και τους 50 εργαζόμενους.

Τη στιγμή που οι ιδιοκτήτες των ραδιοτηλεοπτικών σταθμών αρνούνται να καταβάλλουν τα χρωστούμενα στο ελληνικό κράτος, συνεχίζουν αποθρασυμένοι να καλλιεργούν, εις βάρος των εργαζομένων τους, ένα κλίμα εργοδοτικής τρομοκρατίας και καταπάτησης ακόμα και των στοιχειωδών δικαιωμάτων τους, διατηρώντας τον εργασιακό μεσαίωνα που επικρατεί στον χώρο των ΜΜΕ.

Τα διοικητικά συμβούλια της ΕΣΗΕΑ και της ΕΠΗΕΑ ζητούν την άμεση ανάκληση των απολύσεων και καλούν την εργοδοσία να εγκαταλείψει τις αντεργατικές πρακτικές της, επισημαίνοντας ότι η καταπάτηση στοιχειωδών εργασιακών δικαιωμάτων δεν πρόκειται να γίνει αποδεκτή σε οποιοδήποτε ΜΜΕ, ενώ παράλληλα τις απολύσεις και μειώσεις των μισθών στα δύο μέσα ενημέρωσης καταδικάζουν ο ΣΥΡΙΖΑ και το Κομμουνιστικό Κόμμα Ελλάδας.

Κυριακή 2 Αυγούστου 2015

πηγη: iskra.gr

Του ΚΩΣΤΑ ΛΑΠΑΒΙΤΣΑ*

Το πρόβλημα του Σύριζα σήμερα δεν είναι ούτε ορισμένοι βουλευτές του που αποφεύγουν τις σκληρές αποφάσεις και θέλουν να εμφανίζονται ως πιο αριστεροί από άλλους, ούτε η ύπαρξη ξεχωριστού κόμματος μέσα στο κόμμα. Δεν είναι δηλαδή ζήτημα ούτε ηθικής, ούτε οργάνωσης.  

Το πρόβλημα είναι ότι η πολιτική στρατηγική με την οποία ο Σύριζα κέρδισε τις εκλογές και για ένα εξάμηνο διεξήγαγε τις διαπραγματεύσεις έχει καταρρεύσει ολοκληρωτικά. Το κόμμα χρειάζεται επειγόντως μια νέα στρατηγική, με την οποία θα μπορέσει να πάει τη χώρα μπροστά. Αυτό που κάνει τα πράγματα απείρως δυσκολότερα είναι ότι την ίδια στιγμή η οικονομία και η κοινωνία αποδιοργανώνονται ταχύτατα.  

Η μέχρι τώρα στρατηγική του Σύριζα ήταν ξεκάθαρη. Πρώτον, διαμορφώνουμε μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα ριζοσπαστικής αλλαγής της χώρας με κύριους άξονες την παραγωγική ανασυγκρότηση και την αναδιανομή εισοδήματος και πλούτου. Δεύτερον, διαμορφώνουμε βραχυπρόθεσμο πρόγραμμα άρσης της λιτότητας και ανακούφισης της κοινωνίας. Τρίτον, διαπραγματευόμαστε σκληρά με τους «εταίρους» την αποδοχή της πολιτικής μας και την απαραίτητη ελάφρυνση του χρέους, παραμένοντας όμως στο πλαίσιο της Ευρωζώνης και συμβάλλοντας στην προοδευτική της αλλαγή.  

Η στρατηγική αυτή θριάμβευσε εκλογικά, μεταμορφώνοντας τον Σύριζα από ένα μικρό κόμμα της Αριστεράς στον κύριο πολιτικό φορέα της χώρας. Δυστυχώς απέτυχε παταγωδώς στη διακυβέρνηση και μας οδηγεί σε τρίτο μνημόνιο. Ο λόγος είναι απλός: η Ευρωζώνη είναι ένας σκληρός μηχανισμός που δεν συμβιβάζεται ούτε με το βραχυπρόθεσμο, ούτε με το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα του Σύριζα. Οι χώρες που θέλουν το ευρώ θα πρέπει να αποδεχθούν το πρόγραμμα της ΟΝΕ, δηλαδή λιτότητα, νεοφιλελεύθερη απορρύθμιση αγορών, ιδιωτικοποιήσεις, περιορισμό του δημοσίου, κλπ. Δεν υπάρχει περιθώριο για ριζοσπαστικές αλλαγές εντός της Ευρωζώνης. Η συζήτηση αυτή έκλεισε οριστικά.  

Η νέα στρατηγική του Σύριζα θα πρέπει να ξεκινήσει από αυτή τη διαπίστωση και από το συμπέρασμα που αβίαστα προκύπτει. Αφού το βραχυπρόθεσμο και το μεσοπρόθεσμο πρόγραμμα του Σύριζα – που είναι πολύ επιθυμητά από την ελληνική κοινωνία – δεν μπορούν να εφαρμοστούν εντός της ΟΝΕ, η πορεία από εδώ κι εμπρός θα πρέπει να περιλαμβάνει σύγκρουση με την ΟΝΕ, φτάνοντας μέχρι τη δημιουργία νέου εθνικού νομίσματος. Αυτή είναι η πραγματική νέα επιλογή την οποία θα πρέπει να επεξεργασθεί το κόμμα.  

Η άλλη επιλογή λέει ότι αποδεχόμαστε το τρίτο μνημόνιο, αλλά το βλέπουμε ως μια κίνηση τακτικής υποχώρησης. Στοχεύουμε στο να απαλύνουμε τις χειρότερες επιπτώσεις του και κερδίζουμε χρόνο για να εφαρμόσουμε ένα άλλο πρόγραμμα μακροπρόθεσμα. Η επιλογή αυτή αντιπροσωπεύει ένα πλήρες αδιέξοδο. Στην ουσία είναι η αποτυχημένη παλιά στρατηγική με τη διαφορά ότι έχει πλέον ανοιχτά αναγορεύσει την παραμονή στην ΟΝΕ σε υπέρτατο στόχο. Αν ο Σύριζα τελικά πάρει αυτή την πορεία, το αποτέλεσμα θα είναι η πλήρης αποτυχία σε επίπεδο διακυβέρνησης, καθώς και ολοκληρωτική του μετάλλαξη σε μνημονιακό κόμμα. Οι λόγοι είναι απλοί.  

Μέσα στο πλαίσιο του νέου μνημονίου είναι αδύνατον να βρεθούν «αντίρροπα» ή «ισοδύναμα» μέτρα που θα απαλύνουν τις τραγικές επιπτώσεις του. Δεν υπάρχουν «άλλες» πηγές φορολογικών εσόδων, οι οποίες να επιτρέψουν την είσπραξη των 3,8 δις ευρώ ετησίως που απαιτεί η συμφωνία. Αναπόφευκτα θα αυξηθεί ο ΦΠΑ στα είδη λαϊκής κατανάλωσης και θα ανεβεί η φορολογία για τους μικρομεσαίους και τους αγρότες.  

Η φροντίδα για  τους φτωχούς και αδύναμους που θα προσφέρει πιο γενναιόδωρα ο Σύριζα, μέσα στο πλαίσιο της συμφωνίας θα συνιστά απλώς διαχείριση της μόνιμης και δομικής φτώχειας. Η Αριστερά δεν μπορεί και δεν πρέπει να αποδεχθεί έναν τέτοιο ρόλο. Η πραγματική θεραπεία της φτώχειας στην Ελλάδα απαραίτητα θα ξεκινήσει από την απόρριψη των μνημονίων.  

Η προοπτική να παταχθεί η φοροδιαφυγή, η διαφθορά και η διαπλοκή, λειτουργώντας ως αντίβαρο στην υπογραφή του νέου μνημονίου, είναι αμελητέα. Η συμφωνία θα φέρει φορολογική καταιγίδα σε μια κοινωνία που είναι στα όρια της φοροδοτικής της ικανότητας. Ήδη τα φορολογικά έσοδα του 2015 έχουν καταρρεύσει και τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα το επόμενο διάστημα. Στο περιβάλλον αυτό το πιθανότερο είναι ότι θα διογκωθεί και άλλο και η φοροαποφυγή και η φοροδιαφυγή. Οι μόνοι κερδισμένοι θα είναι οι μεγάλοι βαρόνοι της διαπλοκής, οι ειδικοί της μη πληρωμής φόρων. Δεν είναι τυχαίο ότι αυτοί είναι και οι μόνοι που πραγματικά πανηγυρίζουν για το νέο μνημόνιο.  

Πάνω απ’ όλα όμως, το τρίτο μνημόνιο έχει ελάχιστες πιθανότητες να επιτύχει ακόμη και με τους δικούς του όρους. Η ελληνική οικονομία είναι πλέον σε οριακό σημείο. Η εμπορική πίστη έχει καταρρεύσει, η τραπεζική πίστωση είναι ανύπαρκτη, οι εμπορικές συναλλαγές έχουν παγώσει, ή απαιτούν μετρητά, και η παραγωγή λιμνάζει. Στο βαθιά υφεσιακό αυτό περιβάλλον το νέο μνημόνιο θα επιφέρει και άλλη μείωση της ζήτησης! Πρόκειται για τον απόλυτο οικονομικό παραλογισμό, τον οποίο επιβάλλουν στη χώρα οι δανειστές και προσφέρεται να διαχειριστεί ο Σύριζα.  

Ιδωμένη με ψύχραιμο μάτι, η εικόνα της Ελλάδας τη στιγμή αυτή δείχνει μια χώρα που, με πρωτοβουλία των «εταίρων» της, βρίσκεται ουσιαστικά σε προχωρημένη διαδικασία αποχώρησης από την ΟΝΕ. Το πολιτικό της σύστημα όμως αρνείται να δεχθεί την πραγματικότητα και προσπαθεί απεγνωσμένα να την κρατήσει μέσα στη νομισματική ένωση, όποιο κι αν είναι το κόστος για την κοινωνία. Το αποτέλεσμα είναι ότι σταδιακά δημιουργούνται συνθήκες κοινωνικής ασφυξίας και απειλείται κατάρρευση. Ο Σύριζα, υιοθετώντας την αδιέξοδη στρατηγική της παραμονής στην ΟΝΕ μέσω μνημονίων, κινδυνεύει να γίνει ο ίδιος αντικείμενο της λαϊκής οργής.  

Η μόνη ρεαλιστική στρατηγική για το Σύριζα και τη χώρα είναι η υλοποίηση δομικών μεταρρυθμίσεων, οι οποίες προϋποθέτουν την έξοδο από την ΟΝΕ. Η επαναφορά του εθνικού νομίσματος είναι απολύτως εφικτή και θα ανοίξει το δρόμο για την απαραίτητη κοινωνική και εθνική αλλαγή. Το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ τεχνικό. Χρειάζεται πολιτικό θάρρος και αποφασιστικότητα που μόνο η Αριστερά μπορεί να προσφέρει. Η ευθύνη της απέναντι στην κοινωνία και το έθνος είναι τεράστια.

*Πηγή: http://www.costaslapavitsas.blogspot.gr/

Σάββατο 1 Αυγούστου 2015

Toυ Γ.Π. ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΥ*

Ο κύριος Μάρδας. Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών ΑΠΘ και υπουργός της κυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Α! και αρθρογράφος στο http://www.capital.gr. Τίτλοι βαρύγδουποι που προδιαθέτουν τον ακροατή ή τον αναγνώστη του κ. Μάρδα για τη σοβαρότητα, τουλάχιστον, και την τεκμηρίωση των απόψεών του. Κατά το τελευταίο διάστημα ο κ. Μάρδας αποκαλεί δραχμιστές, νεολογισμός που επιχειρεί να υποτιμήσει, όσους έχουν τη θέση πως αναγκαίος όρος για την αλλαγή πορείας της ελληνικής οικονομίας είναι η ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας. Στις 27/7 άκουσα στο ραδιόφωνο (κόκκινο) πως ο κ. Μάρδας προτίθεται να απαντήσει αναλυτικά στου δραχμιστές για τις καταστροφικές συνέπειες της ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας.

Οφείλω να ομολογήσω πως αυτό με χαροποίησε ιδιαίτερα γιατί φανερώνει πως η επί πενταετία απαγορευμένη συζήτηση έχει ανοίξει πλέον. Είναι εντός των τειχών. Αν κι αυτό οφείλεται στην απόλυτη ήττα της αυταπάτης για ευρώ χωρίς λιτότητα και φτωχοποίηση που ευαγγελιζόταν η ηγετική ομάδα του ΣΥΡΙΖΑ το υποχρεωτικό άνοιγμα της συζήτησης είναι ελπιδοφόρο τουλάχιστον. Αν βέβαια αυτή η συζήτηση είχε διεξαχθεί, ως όφειλε, το 2010 είμαι σχεδόν απόλυτα πεπεισμένος πως η πραγματικότητα στη σημερινή ελληνική οικονομία και κοινωνία θα ήσαν τελείως διαφορετική. Ούτως ή άλλως είναι μια συζήτηση που διεξάγεται στην κοινωνία όσο κι αν καμώνονται οι πολιτικές φιλομνημονιακές δυνάμεις πως το αγνοούν.

Θέλω επίσης να πω πως με εντυπωσιάζει εξαιρετικά που υπάρχουν άνθρωποι, κατά τεκμήριο σοβαροί, που μπορεί να πιστεύουν πως θα καταστραφεί μια οικονομία και κοινωνία επειδή θα αλλάξει νόμισμα. Πραγματικά εντυπωσιακό σαν δεδομένο που αποκαλύπτει το μεταφυσικό τρόπο σκέψης που τείνει να γίνει κυρίαρχος. Με αυτά επομένως τα δεδομένα κρίνω ως ιδιαίτερα ενθαρρυντικό που ο κ. Μάρδας θα ασχοληθεί με το θέμα ελπίζοντας πως οι δημόσιες θέσεις του και οι ιδιότητές του, αυτές του καθηγητή οικονομικών και του υπουργού, θα έχουν σαν αποτέλεσμα την τεκμηριωμένη επιστημονικά και σοβαρή θέση του για ένα τόσο σοβαρό και καθοριστικής σημασίας πολιτικό ζήτημα.

Με αυτές τις σκάψεις προσπάθησα επομένως να βρω την τεκμηρίωση που προσφέρει στην άποψή του ο κ. Μάρδας. Στο : http://mardas.eu/recent.html. το μόνο που βρήκα είναι ένα άρθρο με τίτλο «Δραχμή και ο μύθος της ανταγωνιστικότητας». Στο άρθρο του αυτό ο κ. Μάρδας ασχολείταιαποκλειστικά με την υποτίμηση του νέου νομίσματος και τις επιπτώσεις της στις εξαγωγές ανατρέχοντας στην ιστορική εμπειρία. Γράφει συγκεκριμένα:

Υποστηρίζεται από τους ένθερμους υποστηριχτές της επιστροφής στη δραχμή ότι μια τέτοια επιλογή θα βελτιώσει την ανταγωνιστικότητα των ελληνικών προϊόντων. Το παρελθόν της χώρας – όπως και η θεωρία του διεθνούς εμπορίου – διαψεύδουν όμως αυτήν τη θέση. Δε θα ασχοληθούμε με τις οικονομικές θεωρίες, θα επιστρέφουμε όμως τριάντα χρόνια πίσω σκιαγραφώντας τη σχέση των εξαγωγών μας και της απαξίωσης (υποτιμήσεις – διολισθήσεις) της δραχμής.

Η ισοτιμία  δραχμής δολαρίου το 1980 ήταν 1 δολάριο προς 42,64 δραχμές, το 1987 (έτος έναρξης των προσπαθειών με σκοπό την ‘Ενιαία Αγορά’) ήταν 1 δολάριο προς 135,18 δραχμές και το 1992 (με την ολοκλήρωση της ‘Ενιαίας Αγοράς’), η ισοτιμία αυτή ανερχόταν σε 190,47 δραχμές. Το 2000 η ισοτιμία δολαρίου δραχμής άγγιξε τις 308,93 δραχμές.

Η δραχμή λοιπόν κατά τη δεκαετία 1980-2000 απαξιώθηκε θεαματικά έναντι του δολαρίου ενώ οι εξαγωγές μας μετα βίας διπλασιάσθηκαν από 5,1 δις δολάρια σε 10,8 δις δολάρια. Από την άλλη το εμπορικό μας έλλειμμα άγγιξε τα 18,6 δις το 2000 από τα 5,4 δις δολάρια το 1980. (Βλ. στο Διάγραμμα πορεία εξαγωγών εισαγωγών)

Πρώτο συμπέρασμα: Ο ταχύς ρυθμός απαξίωσης της δραχμής έως το 2000, σε συνδυασμό με τα μέτρα προστασίας υπέρ της εγχώριας παραγωγής (έως το 1993) δεν ανέκαμψαν τις ελληνικές εξαγωγές με ρυθμούς ταχύτερους σε σχέση με τους αντίστοιχους  των εισαγωγών.

……….

……….

Αξίζει να σημειωθεί τέλος ότι οι εξαγωγές από το 2001 έως το 2008, υπό καθεστώς ‘σκληρού’ ευρώ υπερδιπλασιάστηκαν (από 10,4 δις δολ. το 2001 σε 25,5 δις δολάρια το 2008). Η μεταγενέστερη μείωσή τους κατά 5 δις το 2009  μπορεί να αποδοθεί στην παγκόσμια ύφεση. Μετά το 2009 όμως πάλι άρχισαν να ανακάμπτονται.

Έτσι λοιπόν υπό καθεστώς σημαντικής απαξίωσης της δραχμής έναντι του δολαρίου και όλων των υπόλοιπων νομισμάτων (για είκοσι χρόνια) οι εξαγωγές μας μετά βίας διπλασιάσθηκαν, ενώ επί ευρώ, υπερδιπλασιάσθηκαν μέσα σε οκτώ χρόνια.

http://tvxs.gr/news/ellada/ti-apanta-o-mardas-sto-lafazani-gia-ta-apothematika-ton-22-dis-eyro

Μια μικρή διόρθωση στα δεδομένα που παρουσιάζει ο κ. Μάρδας. Σύμφωνα με τη Sent Louis fed. (https://research.stlouisfed.org/fred2/series/EXGRUS) το 2000 1 δολάριο δεν αντιστοιχούσε σε 308,93 δραχμές αλλά σε 365,86.

Αυτές είναι γενικά οι θέσεις του κ. Μάρδα. Εδώ απαιτούνται κάποιες σημαντικότατες παρατηρήσεις.

1. Η θέση πως η έξοδος από την ευρωζώνη έχει σαν βασικό στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας δεν ανταποκρίνεται στις θέσεις των υποστηρικτών της ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας. Η θέση τους είναι πολύ πιο σύνθετη περιλαμβάντας και το παραπάνω ως μια παράμετρο.
2. Κανείς, απ’ όσο γνωρίζω, στο χώρο τουλάχιστον της ελληνικής αριστεράς δεν έχει τη θέση πως τις ανισορροπίες στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών πρέπει να τις αποκαθιστάς με νομισματικές και μόνο πολιτικές. Αντίθετα μάλιστα. Η συντριπτική πλειονότητα των προτάσεων επικεντρώνεται στην ίδια την οικονομία και τη δομή της. Το νόμισμα και οι νομισματικές πολιτικές μπορούν και πρέπει να παίζουν ένα ρόλο βραχυχρόνιας και άμεσης αντίδρασης στις ανισορροπίες του εξωτερικού εμπορίου που θα δώσουν τον απαραίτητο χρόνο για τις απαραίτητες μεταβολές στην οικονομία.

Μετά τις παραπάνω διευκρινήσεις ας περάσουμε να δούμε την ουσία του επιχειρήματος του κ. Μάρδα. Ο πυρήνας της θέσης του είναι πως τα ιστορικά δεδομένα δείχνουν πως ενώ η δραχμή υποτιμούταν συνεχώς από τη δεκαετία του 1980 και μετά οι επιπτώσεις της υποτίμησης αυτής ήσαν μικρές στις εξαγωγές. Εδώ πρέπει να τονίσουμε πως η περίπτωση της Ελλάδας εξετάζεται τελείως μεμονωμένα και μάλιστα χωρίς να λαμβάνονται καθόλου υπόψη οι μεταβολές που συντελέστηκαν στις οικονομίες των αναπτυγμένων χωρών κατά το διάστημα που εξετάζει.   Μετά την κατάρρευση της συνθήκης του Bretton Woods οι ισοτιμίες των νομισμάτων άρχισαν να διακυμαίνονται ελεύθερα. Αρχίζοντας ας δούμε ποιες ήσαν οι μεταβολές στις ισοτιμίες των νομισμάτων διαφόρων χωρών μετά το 1980. Στα διαγράμματα που ακολουθούν βλέπουμε την ισοτιμία της δραχμής, της ιταλικής λιρέτας, της ισπανικής πεσέτας, του πορτογαλικού εσκούδο και του γαλλικού φράγκου σε σχέση με το δολάριο από το 1970 ως το 2000.

Διάγραμμα 1

https://research.stlouisfed.org/fred2/series/EXGRUS

Διάγραμμα 2

https://research.stlouisfed.org/fred2/series/EXITUS

Διάγραμμα 3

https://research.stlouisfed.org/fred2/series/EXSPUS

Διάγραμμα 4

https://research.stlouisfed.org/fred2/series/EXPOUS

Διάγραμμα 5

https://research.stlouisfed.org/fred2/series/EXFRUS

Τι μπορούμε να συμπεράνουμε από τα δεδομένα των διαγραμμάτων;

1. Κατά την μετά το 1980 περίοδο οι ισοτιμίες των νομισμάτων των αναπτυγμένων χωρών είχαν περιόδους σημαντικών διακυμάνσεων.
2. Οι ισοτιμίες των νομισμάτων που παρουσιάζουμε δεν έχουν ίδια συμπεριφορά αν και παρουσιάζουν κάποια κοινά χαρακτηριστικά.
3. Η γενική τάση είναι αυτή της υποτίμησης όλων των νομισμάτων των αναπτυγμένων χωρών σε όλη αυτή της περίοδο (την τάση αυτή δεν ακολουθεί μόνο το γερμανικό μάρκο).
4. Διακρίνουμε εύκολα τέσσερεις περιόδους. Κατά την πρώτη περίοδο, ως το 1980 περίπου, η υποτίμηση είναι σχετικά μικρή. Μια περίοδος σημαντικής υποτίμησής τους, σε σχέση με το δολάριο, είναι δεύτερη περίοδος που ξεκινά του το 1980 και σταματά στα μέσα της δεκαετίας του 1980. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 έχουμε μια μείωση ή σταθεροποίηση των ισοτιμιών ενώ από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 η υποτίμηση αρζχίζει να αυξάνεται.

Τα δεδομένα αυτά μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε πως η ισοτιμία του ελληνικού νομίσματος ακολουθούσε την γενική τάση των νομισμάτων των αναπτυγμένων ευρωπαϊκών χωρών, με εξαίρεση τη Γερμανία. Μεταξύ των χωρών που παρουσιάσαμε η ελληνική δραχμή και το πορτογαλικό εσκούδο ήσαν τα νομίσματα με τη μεγαλύτερη υποτίμηση σε σχέση με το δολάριο κατά την περίοδο 1970-2000. Ας περάσουμε τώρα να δούμε τη μεταβολή στις εξαγωγές διαφόρων χωρών από το 1950 ως το 2000 σαν ποσοστό του ΑΕΠ

Διάγραμμα 6

http://www.untag-smd.ac.id/files/Perpustakaan_Digital_2/POLITICAL%20ECONOMY%20Greece%92s%20new%20political%20economy%20%20state,%20finance,%20and%20growth%20from%20postwar%20to%20EMU.pdf

Το διάγραμμα 6 μας πληροφορεί πως η εξαγωγές, σαν ποσοστό του ΑΕΠ, όλων των χωρών που εμπεριέχονται στο διάγραμμα μεταβάλλονται με τον ίδιο τρόπο. Βλέπουμε πάλι δύο περιόδους. Η μία διαρκεί από το 1950 ως τις αρχές τις δεκαετίας του 1980 και οι εξαγωγές είναι ανοδικές. Οι ελληνικές εξαγωγές έχουν ακριβώς την ίδια συμπεριφορά με αυτή των υπόλοιπων χωρών. Η δεύτερη περίοδος είναι η μετά το 1980. Αυτή η περίοδος είναι μια περίοδος κατά την οποία οι εξαγωγές παραμένουν σχετικά σταθερές αδυνατώντας να αυξηθούν. Αυτό αντανακλά τις μεταβολές που συντελέστηκαν στις οικονομίες των αναπτυγμένων χωρών από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και μετά με την αδυναμία ανάπτυξης της παραγωγής.

Εξετάζοντας επομένως τη γενική συμπεριφορά των μεταβολών στις εξαγωγές διαπιστώνουμε πως η ελληνική οικονομία δεν συμπεριφέρθηκε διαφορετικά από τις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες. Είναι ιδιαίτερα σημαντική η διαπίστωση πως οι ελληνικές εξαγωγές έχουν τις ίδιες μεταβολές με αυτές της Γερμανίας της οποίας το εθνικό νόμισμα ανατιμιόταν. Ας προσεχτεί η διαφοροποίηση της συμπεριφοράς των ελληνικών εξαγωγών από τις αρχές του 1990 και ας τις συνδέσουμε με τις νομισματικές πολιτικές της περιόδου (δείτε το διάγραμμα 1). Ας δούμε στο επόμενο διάγραμμα και τις μεταβολές στις εισαγωγές πάλι για την ίδια ομάδα χωρών και την ίδια περίοδο.

Διάγραμμα 7

http://www.untag-smd.ac.id/files/Perpustakaan_Digital_2/POLITICAL%20ECONOMY%20Greece%92s%20new%20political%20economy%20%20state,%20finance,%20and%20growth%20from%20postwar%20to%20EMU.pdf

(Τα δύο διαγράμματα προέρχονται από το:   Greece’s New Political Economy State, Finance, and Growth fromβPostwar to EMU. George Pagoulatos).

Όσα μέχρι εδώ παρουσιάσαμε αποδεικνύουν πως οι μεταβολές στην ισοτιμία της δραχμής, σε συνδυασμό φυσικά και με άλλες παραμέτρους, όχι μόνο δεν είχαν αρνητικά αποτελέσματα στις εξαγωγές αλλά αυτές βρίσκονταν σε αρμονία και συμφωνία με τις μεταβολές των εξαγωγών και στις υπόλοιπες αναπτυγμένες χώρες. Διαφοροποιήσεις αρχίζουν να αναπτύσσονται από τη δεκαετία του 1990 καθώς οι νομισματικές πολιτικές εναρμονίζονταν στην πορεία της δημιουργίας των συνθηκών για την ΟΝΕ.

Ας περάσουμε όμως τώρα να δούμε τα αποτελέσματα στο εξωτερικό εμπόριο από την υιοθέτηση του ευρώ και μετά. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε την μεταβολή των εξαγωγών και των εισαγωγών αγαθών από το 1960 ως το 2008.

Διάγραμμα 8

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B9%CE%BF_%CE%A4%CF%81%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%89%CE%BD_%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD.pdf

Η μετά την υιοθέτηση του ευρώ μεταβολή είναι τόσο εμφανής που δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσουμε. Το διάγραμμα μας πληροφορεί πως σε όλο το διάστημα που περιγράφει από το 1960 ως το 2002 το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών βρισκόταν σε ισορροπία η οποία και ανατράπηκε δραματικά μετά την υιοθέτηση του ευρώ. Καμιά ανάκαμψη δεν υπήρξε στις εξαγωγές ενώ οι εισαγωγές αυξήθηκαν ιλιγγιωδώς. Τι ισχυρίζεται ο κ. Μάρδας; Διαβάστε:.

Βέβαια μετά το 2001 παρατηρείται μια ραγδαία επιδείνωση του εμπορικού ελλείμματος της Ελλάδας, όχι όμως λόγω μείωσης των εξαγωγών (που εξακολούθησαν να αυξάνονται με πολύ ταχύτερους ρυθμούς σε σχέση με το παρελθόν) αλλά λόγω έξαρσης των εισαγωγών. Η αιτία της εικόνας αυτής δεν εντοπίζεται μόνο στο ευρώ. Άλλοι παράγοντες (όπως οι Ολυμπιακοί αγώνες, τιμές πετρελαίου, εισροές κεφαλαίων, έξαρση των δημοσίων δαπανών, αλλαγή του καταναλωτικού προτύπου κ.λπ) φέρουν το μεγαλύτερο μέρος ευθύνης της συγκεκριμένης εξέλιξης.

Δεν θα απαντήσω εγώ στον ισχυρισμό του κ. Μάρδα. Αφήνω αυτό το καθήκον στην έκθεση της Εurobank:

Είναι λοιπόν έκδηλη η αιτιώδης συνάφεια της συνεχούς αύξησης του εξωτερικού ελλείμματος με την ένταξη στη Νομισματική Ένωση και την απώλεια της αυτονομίας στην άσκηση της Νομισματικής και Συναλλαγματικής πολιτικής την οποία αυτή συνεπάγεται. Ειδικότερα, η μεγέθυνση του ελλείμματος συνδέεται με την απώλεια της δυνατότητας των Εθνικών Αρχών –των Ελληνικών εν προκειμένω- να προβούν σε υποτίμηση του εθνικού νομίσματος ώστε να αντισταθμίσουν, έστω και προσωρινά, τις απώλειες ανταγωνιστικότητας των ελληνικών προϊόντων στην εγχώρια και τις διεθνείς αγορές. http://www.eurobank.gr/Uploads/Reports/EconomyMarketsIIIi6GR.pdf

Και η έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδας:

Την τρέχουσα δεκαετία, το έλλειμμα στις εξωτερικές συναλλαγές της Ελλάδος διευρυνόταν παράλληλα με τη μακρά ανοδική φάση της οικονομικής συγκυρίας, κατά τη διάρκεια της οποίας ο ρυθμός ανάπτυξης υπερέβαινε το 4%. Έτσι, το έλλειμμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών από 4% του ΑΕΠ περίπου στο τέλος της δεκαετίας του ’90 έφθασε το 14% το 2008. Η ανοδική τάση του ελλείμματος στις εξωτερικές συναλλαγές εξηγείται εν μέρει από την αύξηση του ελλείμματος του εμπορικού ισοζυγίου, το οποίο διευρυνόταν όχι μόνο λόγω του υψηλού ρυθμού ανόδου της εγχώριας ζήτησης αλλά και εν μέρει για λόγους που σχετίζονται με την ένταξη της χώρας στη ζώνη του ευρώ, καθώς και εξαιτίας διαρθρωτικών δυσκαμψιών και πολλών άλλων παραγόντων που προκαλούν τις διαρκείς και επίμονες απώλειες ανταγωνιστικότητας.

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis

Αλλά «τι χρείαν έχομεν μαρτύρων» όταν το επόμενο διάγραμμα είναι απολύτως αποκαλυπτικό;   Στο διάγραμμα βλέπουμε το ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών των χωρών της ευρωζώνης για δύο περιόδους τη δεκαετία πριν και τη δεκαετία μετά την υιοθέτηση του κοινού νομίσματος. Εύκολα διαπιστώνουμε πως οι οικονομίες των διαφόρων χωρών αντέδρασαν στο εξωτερικό εμπόριο με τελείως διαφορετικούς τρόπους. Οι χώρες με τα ισχυρά νομίσματα έγιναν πλεονασματικές ή αύξησαν τα πλεονάσματά τους και οι χώρες με τα πιο αδύνατα έγιναν ακόμη πιο ελλειμματικές. Αν μάλιστα κάποιος ανατρέξει στα διαγράμματα των διαχρονικών ισοτιμιών θα βρει απόλυτες αντιστοιχίσεις. Ούτε οι ολυμπιακοί ούτε οι γέφυρες φταίνε κυρίως. Ο κύριος υπεύθυνος είναι το νόμισμα.

Διάγραμμα 9

http://www.bankofgreece.gr/BogEkdoseis/%CE%99%CF%83%CE%BF%CE%B6%CF%8D%CE%B3%CE%B9%CE%BF_%CE%A4%CF%81%CE%AD%CF%87%CE%BF%CF%85%CF%83%CF%89%CE%BD_%CE%A3%CF%85%CE%BD%CE%B1%CE%BB%CE%BB%CE%B1%CE%B3%CF%8E%CE%BD.pdf

Το έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών καλυπτόταν φυσικά με δανεισμό. Στο διάγραμμα που ακολουθεί βλέπουμε την εξέλιξη του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών και του καθαρού δανεισμού από το 1980 ως το 2010. Είναι πάλι απολύτως εμφανής η μεταβολή μετά την υιοθέτηση της πολιτικής της σκληρής δραχμής και του ευρώ.

Διάγραμμα 10

http://www.levyinstitute.org/pubs/wp_771GR.pdf

Αλλά μια και ξεκινήσαμε τη συζήτηση, και αφού οι περισσότεροι τουλάχιστον από όσους υποστηρίζουν την ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας δεν αποδέχονται πως η κύρια αποστολή της είναι η αύξηση των εξαγωγών, ας δούμε και τα δεδομένα για τις επιπτώσεις των υποτιμήσεων και της διολίσθησης τόσο στην οικονομία συνολικά όσο και στους εργαζόμενους. Κι αυτό διότι αρκετοί από αυτούς που προσπαθουν να σπείρουν τιον τρόμο παραπλανώντας τα χειμαζόμενα και πληττόμενα κοινωνικά στράματα και τάξεις για τα δεινά που θα τους πλήξουν αν υιοθετήσουν την άποψη της ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας είναι πως η διαχείρηση της νομισματικής πολιτικής από την ελληνική κυβέρνηση και η πιθανή υποτίμηση του νομίσματος θα πλήξει υποχρεωτικά ακριβώς τα στρώματα και τις τάξεις που πλήττονται και από την εσωτερική υποτίμηση.

Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τη μεταβολή του κατά κεφαλή ΑΕΠ από το 1980 ως το 2014 στην ίδια ομάδα χωρών που περιλαμβάνονταν και στα προηγούμενα. Η ομάδα αυτή περιλαμβάνει τρεις από τις πιο αναπτυγμένες χώρες – Γερμανία, Γαλλία, Ιταλία- και τρεις από την περιφέρεια της Ευρώπης – Ελλάδα, Πορτογαλία, Ισπανία-.

Διάγραμμα 11

http://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.PCAP.CD

Τα δεδομένα του διαγράμματος αποκαλύπτουν πως η συμπεριφορά όλων των χωρών είναι πανομοιότυπη και εντελώς ανεξάρτητη από τη νομισματική πολιτική που ακολουθούσαν. Αξίζει να προσεχτεί η αποκλίνουσα συμπεριφορά των οικονομιών από το 2009 και μετά. Όλες οι οικομομίς της ομάδας χωρών του διαγράμματος αδυνατούν να φτάσουν το 2014 στα επίπεδα του 2009. Όλες πλην της Γερμανίας. Η ελληνική οικονομία είναι αυτή με τη μεγαλύτερη κάμψη ακολουθούμενη από την Ισπανία και την Ιταλία. Η αλήθεια της πρότασης της συσχέτισης των συναλλαματικών ισοτιμιών με το κοινωνικά παραγόμενο εθνικό προιόν μπορεί να φανεί στο επόμενο διάγραμμα όπου βλέπουμε το κατά κεφαλή ΑΕΠ στην Ελλάδα από το 1980 ως το 2000 και την ισοτιμία δραχμής δολαρίου για το διάστημα 1982-2000. Καμιά συσχέτηση δεν διαφαίνεται.

Διάγραμμα 12

Διάγραμμα: http://eparistera.blogspot.gr/

Οι αναφορές πως οι εργαζόμενοι είναι εκείνοι που πληρώνουν τις μεταβολές στις ισοτιμίες είναι αρκετά διαδεδομένες μεταξύ των πολεμίων της ανάκτησης της νομισματικής κυριαρχίας. Στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε τη μεταβολή των πραγματικών μισθών και της παραγωγικότητας στην Ελλάδα από το 1962 ως το 1998.

Διάγραμμα 12

http://www.aueb.gr/imop/papers/enteka.pdf

Τα δεδομένα του διαγράμματος μας επιτρέπουν να συμπεράνουμε πως οι πραγματικοί μισθοί στην Ελλάδα έμειναν ουσιαστικά σταθεροί από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 ως και το 2000. Οι μεταβολές στις ισοτιμίες δεν επηρέασαν καθόλου την εξέλιξη των μισθών. Είναι μια διαδικασία η οποία βρίσκεται σε απόλυτη συμφωνία με την αντίστοιχη σε όλο τον αναπτυγμένο κόσμο. Προς επιβεβαίωση της πρότασης βλέπουμε στο επόμενο διάγραμμα τη μεταβολή των πραγματικών ωριαίων αποζημιώσεων στις ΗΠΑ και πάλι σε συνδυασμό με τη μεταβολή της παραγωγικότητας.

Διάγραμμα 13

http://www.brookings.edu/~/media/Projects/BPEA/1994-1/1994a_bpea_bosworth_perry_shapiro.PDF

Και πάλι δεν παρατηρείται καμία απολύτως συσχέτιση μεταξύ πραγματικών μισθών και ισοτιμίας του νομίσματος. Οι όποιες επιπτώσεις είναι τόσο βραχυχρόνιες που τις καθιστούν ασήμαντες. Η μη αύξηση των πραγματικών μισθών στην Ελλάδα από τα μέσα της δεκαετίας του 1980 και μετά είναι η γενικευμένη διαδικασία σε όλες τις αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες που ξεκίνησε από τις ΗΠΑ και τη Βρετανία από τα μέσα της δεκαετίας του 1970 και ουδεμία σχέση έχουν με τις νομισματικές ισοτιμίες. Σχετίζονται αποκλειστικά με την προσπάθεια του μεγάλου κεφαλαίου να αυξήσει τη φθίνουσα κερδοφορία του με την αύξηση της εκμετάλλευσης και την ένταση της ανισοκατανομής

Για την περίπτωση της Ελλάδας βλέπουμε στο επόμενο διάγραμμα βλέπουμε το μερίδιο της εργασίας σαν ποσοστό του κοινωνικά παραγόμενου πλούτου.

Διάγραμμα 14

http://www.inegsee.gr/sitefiles/files/ekthesh-15email.pdf

Η στασιμότητα επομένως των μισθών από τη δεκαετία του 1970 και από τη δεκαετία του 1980 στην Ελλάδα και τις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες οφείλεται στην ένταση της εκμετάλλευσης και της ανισοκατανομής και ουδεμία σχέση έχουν με το νόμισμα και τις ισοτιμίες του. Οι συγκεκριμένες ταξικές πολιτικές υπέρ του μεγάλου κεφαλαίου και του μεγάλου πλούτου ήσαν επομένως υπεύθυνες για τη στασιμότητα των μισθών

Θέλω να πιστεύω πως με τα παραπάνω απέδειξα με επάρκεια πως οι ιστορικά ακολουθούμενες νομισματικές πολιτικές, όσο η ελληνική πολιτεία διατηρούσε τη νομισματική κυριαρχία της, δεν επέφεραν κάποια αρνητικά αποτελέσματα ούτε στη ελληνική οικονομία ούτε στους εργαζόμενους. Φυσικά αυτό καθόλου δεν σημαίνει πως οι και τότε ακολουθούμενες πολιτικές δεν ήσαν σαφέστατα ταξικά προσδιορισμένες. Φυσικά και ήσαν και ως στόχο είχαν η εργασία να δέχεται τα αρνητικά και των νομισματικών πολιτικών. Η σύγκριση είναι με το τι συμβαίνει σήμερα και που οδήγησε και συνεχίζει να οδηγεί η απώλεια της νομισματικής κυριαρχίας. Αυτό όμως μπορεί να αντιστραφεί από μια πραγματικά φιλολαϊκή αριστερή κυβέρνηση.

Ίσως πει κάποιος πως δεν χρειάζονταν καθόλου όσα ειπώθηκαν. Οι πλειονότητα την Ελλήνων, από μια ηλικία και πάνω τουλάχιστον, γνωρίζει πάρα πολύ καλά πότε ζούσαν καλύτερα. Με ο εθνικό νόμισμα ή με το κοινό νόμισμα του ευρώ. Η απάντηση είναι νομίζω τόσο κοινή και δεν χρειάζεται να επιχειρηματολογήσω. Και ζούσαν πολύ καλύτερα χωρίς να χρειάζεται να δανείζονται τα νοικοκυριά. Η όποια ευημερία παρατηρήθηκε καυτά την πρώτη εξαετία μετά την υιοθέτηση του ευρώ ήταν επίπλαστη στηριγμένη στην αύξηση του χρέους (διάγραμμα 15).

Διάγραμμα 15

http://www.bis.org/publ/othp16.pdf

Θα ήμουν ευτυχής αν ο κ. Μάρδας έπαιρνε είδηση το άρθρο μου αυτό και απαντούσε. Αυτό θα ίσχυε απολύτως ακόμη κι αν κατέρριπτε τα στοιχεία που παρουσιάζω ή τη λογική ερμηνεία τους. Και θα ήμουν ευτυχής γιατί πάνω απ΄ όλα είναι η αλήθεια και το συμφέρον της κατεστραμμένης οικονομίας μας και του χειμαζόμενου τεράστιου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας. Καμιά απολύτως σημασία δεν έχει το να βγω εγώ σωστός.

*http://eparistera.blogspot.gr/

Δευτέρα 3 Αυγούστου 2015

πηγη: iskra.gr