«Δυο κόσμους» που συγκρούονται βλέπει η κυβέρνηση στην αντιπαράθεσή της με συγκεκριμένα επιχειρηματικά συμφέροντα, τοποθετώντας στη μια μεριά τα «τζάκια» και τα κόμματα που οδήγησαν τη χώρα «στα οχτώ μαύρα χρόνια» της κρίσης και στην άλλη τη διακυβέρνηση της «αριστεράς», η οποία, με το «ήθος», τη «δικαιοσύνη» και την «πολιτική της εντιμότητα», πορεύεται στο δρόμο της ανάκαμψης «χωρίς υποδείξεις, βαρόνους, νταβατζήδες, διαπλεκόμενους, προστάτες». Καλεί, μάλιστα, το λαό να την στηρίξει στη μάχη της με το «παλιό».

Η κυβέρνηση αναφέρεται στο «παλιό και το διεφθαρμένο», που υποτίθεται υπηρετούν μόνο η ΝΔ και άλλα αστικά κόμματα, θέλοντας έτσι επιμελώς να κρύψει ότι αποτελεί και η ίδια τμήμα του. Γιατί το «παλιό» είναι ένα και ονομάζεται οικονομία που λειτουργεί με κριτήριο τα κέρδη των μεγάλων επιχειρηματιών που βγαίνουν από το ξεζούμισμα των εργαζομένων. Δηλαδή ο καπιταλισμός, που υπηρετούν οι κυβερνήσεις με την αντιλαϊκή πολιτική τους. Οι αντιλαϊκοί νόμοι που διατήρησε, οι νέοι που ψήφισε, τα μνημόνια που συνεχίζονται από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ - ΑΝΕΛ είναι ακριβώς το «παλιό» που υπηρετεί και η ίδια για λογαριασμό της ανάκαμψης των κερδών του κεφαλαίου και για αυτό παίρνει τα συγχαρητήρια από τους αρμόδιους (ΕΕ, επιχειρηματίες, ΔΝΤ, ΗΠΑ κ.ά.).

Δεν είναι η πρώτη φορά άλλωστε που μια κυβέρνηση η οποία υπηρετεί το κεφάλαιο συγκρούεται, και μάλιστα έντονα, με κάποιον επιχειρηματία ή με τμήμα επιχειρηματιών. Οχι λίγες φορές αστικά κόμματα συγκρούονται με επιχειρηματίες με τους οποίους πριν τα είχαν βρει, άλλες τόσες τα βρήκαν με αυτούς που πριν σφάζονταν. Τα έχει αυτά το σύστημα που ζούμε αφού η διαπλοκή κομμάτων - κυβερνήσεων - επιχειρηματιών είναι σύμφυτη με αυτό. Αρα μην «πουλάει» η κυβέρνηση «αντίσταση στη διαφθορά». Θυμίζουμε ότι αυτά έκαναν και προηγούμενοι, που σήμερα η κυβέρνηση χαρακτηρίζει «εκφραστές του παλιού» και οι οποίοι κήρυσσαν «πολέμους» ενάντια σε κουμπάρους, συμφέροντα κ.λπ.

Βεβαίως, τέτοιες αντιπαραθέσεις αξιοποιούνται για να εγκλωβιστεί η λαϊκή δυσαρέσκεια, να αποπροσανατολιστεί από την αντιλαϊκή επίθεση που συνεχίζεται, ενώ με διαχωρισμούς ανάμεσα σε «καλούς» και «κακούς» επιχειρηματίες, «αυτοδημιούργητους» και «κρατικοδίαιτους», «έντιμους» και «ανήθικους», καλλιεργείται η ψευδαίσθηση ότι με κάποιους άλλους καπιταλιστές να κάνουν κουμάντο στην οικονομία το σύστημα μπορεί να λειτουργήσει φιλολαϊκά. Ψέματα με τη σέσουλα...

Για παράδειγμα, τα ΜΜΕ προβάλλουν την κόντρα της κυβέρνησης με τον εφοπλιστή Μαρινάκη, αλλά κανείς δεν λέει ότι με νόμους που ψήφισε και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ, οι εφοπλιστές ξεζουμίζουν τους ναυτεργάτες, καταργούνται οι Συλλογικές Συμβάσεις στα πλοία, η «μαύρη» εργασία οργιάζει με τη βούλα του νόμου.

Για λογαριασμό και των εφοπλιστών, που βλέπουν «ευκαιρίες» από τη μετατροπή της χώρας σε ενεργειακό και μεταφορικό κόμβο, η κυβέρνηση προωθεί τη γεωστρατηγική αναβάθμιση της χώρας, μπλέκοντας το λαό σε επικίνδυνους ανταγωνισμούς και σχέδια στην περιοχή. Με νόμους που διαφυλάσσει σαν κόρη οφθαλμού και αυτή η κυβέρνηση, οι εφοπλιστές συνεχίζουν να απολαμβάνουν αφορολόγητο πετρέλαιο, φοροαπαλλαγές και μια σειρά προνόμια.

Η ουσία είναι οι μεγάλες επιχειρηματικές κόντρες που εκδηλώνονται σήμερα σε διάφορους τομείς της οικονομίας με αντικείμενο ποιες μερίδες του κεφαλαίου θα βγουν πιο κερδισμένες στη φάση της ανάκαμψης που διανύουμε.

Σε αυτό το γήπεδο «παίζει» ο ΣΥΡΙΖΑ.

Πράγματι, λοιπόν, δυο κόσμοι υπάρχουν. Μόνο που ο ΣΥΡΙΖΑ και η κυβέρνηση ανήκουν στον σάπιο κόσμο του χτες, μαζί με τα άλλα αστικά κόμματα και το κεφάλαιο, απέναντι στον καινούργιο, που μπορεί να γεννήσει μόνο η πάλη του λαού ενάντια στη στρατηγική του κεφαλαίου, για τα σύγχρονα δικαιώματα και τις λαϊκές ανάγκες.

ΠΗΓΗ: «Ριζοσπάστης»

Από δεξιά: ο πρωθυπουργός, Αλέξης Τσίπρας, και ο ΓΓ του ΟΟΣΑ, Ανχέλ Γκουρία

Από το Γιώργη Χρήστου

Δε χρειάστηκε, τελικώς, και πολύ σκέψη για να αποφασίσω το πώς θα αρχίσω αυτό το κείμενο· κατέληξα να το κάνω με δύο ανέκδοτα, που άκουσα και διάβασα αυτές τις ημέρες: το πρώτο ανέκδοτο αφορά στον πρωθυπουργό Αλέξη Τσίπρα και στο άρθρο του στην «Εφημερίδα των Συντακτών», σήμερα Σάββατο (05-05-18). Όπως μας λέει ο Πρωθυπουργός, η χώρα έπειτα από οκτώ χρόνια μνημονιακής επιτροπείας είναι έτοιμη να κάνει το αποφασιστικό βήμα προς την οριστική έξοδο από την κρίση. Επίσης, σημειώνει ότι σήμερα είναι η πορεία της οικονομίας που δημιουργεί τόσο τις προϋποθέσεις για να επιτύχουμε την καλύτερη δυνατή συμφωνία για την έξοδο από το μνημόνιο, όσο όμως και τις συνθήκες για την επόμενη ημέρα της χώρας μετά την πολυετή κρίση.

Το δεύτερο ανέκδοτο αφορά στον επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης και πρόεδρο της ΝΔ, Κυριάκο Μητσοτάκη. Τι μας διαβεβαίωσε ο υπουργός των απολύσεων και των διαθεσιμοτήτων, από εκδήλωση της γραμματείας ειδικών κομματικών οργανώσεων της ΝΔ; Κυρίως τους δημόσιους υπαλλήλους αφορά αυτό: αφού λοιπόν είπε πως θα εμπιστευθεί τη Δημόσια Διοίκηση, διαβεβαίωσε πως δε θα γίνει καμία απόλυση δημόσιου υπαλλήλου. «Το λέω καθαρά, δε θα απολύσουμε κανέναν δημόσιο υπάλληλο», είπε και καταχειροκροτήθηκε από το κομματικό του ακροατήριο, μεταξύ των οποίων ήταν και δημόσιοι υπάλληλοι, που βρέθηκαν στον καιάδα της ανεργίας, όταν ήταν υπουργός Διοικητικής Μεταρρύθμισης, επί μνημονιακής κυβερνήσεως ΝΔ-ΠΑΣΟΚ, της συγκυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου, δηλαδή.

Και από το παράλληλο σύμπαν των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛαίων και των Νεοδημοκρατών, νεοφιλεύθερων μέχρι το κόκκαλο, ας δούμε την πραγματικότητα, έτσι όπως την έχουν διαμορφώσει, μαζί με το ΠΑΣΟΚ, που άλλαξε όνομα και ΑΦΜ για να γλιτώσει τα χρέη, και λέγεται πλέον ΔΗΣΥ. Ας περάσουμε στην έκθεση του ΟΑΣΑ, που παραδόθηκε τις προάλλες στον Πρωθυπουργό, μέσα σε γέλια και χαρές, κατά τη συνάντησή του με το γενικό γραμματέα του Οργανισμού, Ανχέλ Γκουρία* (πρώην μεξικάνου υπουργού Οικονομικών, που γονάτισε τη χώρα του και τους Μεξικανούς με τις πολιτικές λιτότητας, αλλά και τη NAFTA, τη διαβόητη Συνθήκη Ελευθέρου Εμπορίου της Βόρειας Αμερικής, που υπογράφηκε μεταξύ ΗΠΑ, Καναδά και Μεξικό· τέθηκε σε ισχύ το 1994, ήρθησαν όλοι οι περιορισμοί στο εμπόριο μεταξύ των τριών χωρών, και ως συνήθως αυτός που πλήρωσε τη λυπητερή ήταν ο πιο αδύναμος, δηλαδή ο μεξικανικός λαός. Από την ημέρα της υπογραφής της NAFTA, ξεφυτρώνουν σαν τα μανιτάρια στα σύνορα με τις ΗΠΑ οι περίφημες maquillas, ειδικές οικονομικές ζώνες δηλαδή όπου τα εργοστάσια απασχολούν χιλιάδες εργάτες σε συνθήκες εργασιακού μεσαίωνα με μισθούς πείνας και ωράρια εξουθενωτικά, εισάγοντας αδασμολόγητα πρώτες ύλες και εξάγοντας σχεδόν το σύνολο της παραγωγής τους στο εξωτερικό)

Στην έκθεση, λοιπόν, του ΟΟΣΑ και την οποία παρέδωσε ο Γκουρία στον Αλέξη Τσίπρα μεταξύ άλλων, και θα τα γράψω επιγραμματικά για να μην κουράσω, για πρώτη φορά, από διεθνή καπιταλιστικό Οργανισμό, και εννοώ τον ΟΟΣΑ, συνδέεται άμεσα η συνέχιση των αντιλαϊκών και αντεργατικών μεταρρυθμίσεων με την υποχώρηση του χρέους ως ποσοστού του ΑΕΠ, ενώ μέχρι τώρα τα αντιλαϊκά «μνημονιακά» μέτρα συνδέονταν με την εκταμίευση δόσεων. Κι εδώ, είναι η απάντηση στην έξοδο από τα μνημόνια που μας λέει ο Τσίπρας, μέσω της «Εφημερίδας των Συντακτών». Μεταμνημονιακή εποχή δηλαδή, με… μεταλλαγμένο μνημόνιο (στη λέξη και μόνον), μεταμνημονιακή εποχή με… τύπου υβριδικού μνημονίου.

Σε άλλο σημείο της έκθεσης που παραδόθηκε στον Αλέξη Τσίπρα, ο ΟΟΣΑ βάζει όρους για το «ξεπάγωμα» της «αντιπροσωπευτικότητας» των κλαδικών συμβάσεων και της «αρχής της ευνοϊκότερης ρύθμισης» (αν δηλαδή η σύμβαση με τους καλύτερους όρους για έναν εργαζόμενο θα υπερισχύει έναντι όλων των άλλων), ώστε να μην πληγεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Προτείνει δηλαδή την εφαρμογή κλαδικών συμβάσεων υπό αυστηρές προϋποθέσεις, σε βάρος των εργαζομένων, με δυνατότητα παρέκκλισης από βασικούς όρους (μισθοί, ευελιξία του ωραρίου λειτουργίας κ.ά.), για επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν οικονομικές δυσκολίες. «Να θεσπιστούν κλαδικές διαπραγματεύσεις για τις συλλογικές συμβάσεις με μισθούς που θα καλύπτουν τις ευρείες συνθήκες εργασίας και χωρίς αυτόματες επεκτάσεις (…) Να εξασφαλιστεί πως οι Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας είναι επαρκώς ευέλικτες ώστε να μπορούν να προσαρμόζονται σε συγκεκριμένες συνθήκες σε επίπεδο επιχείρησης», λέει χαρακτηριστικά.

Προτείνει επίσης την ενίσχυση του ρόλου των «ενώσεων προσώπων», προκειμένου να υπογράφονται επιχειρησιακές συμβάσεις, όπως και τη δημιουργία ενός «ουδέτερου» οργάνου, που θα εγκρίνει την επεκτασιμότητα και τις ειδικές ρήτρες εξαίρεσης από τις κλαδικές συμβάσεις. Αν βάλει κανείς κάτω όλες τις προϋποθέσεις και τις εξαιρέσεις που προτείνει ο ΟΟΣΑ, εύκολα καταλήγει στο συμπέρασμα ότι η υπονόμευση των κλαδικών συμβάσεων, ακόμα κι αν υπογραφούν, οδηγεί στην επί της ουσίας κατάργησή τους.

Δεν μπορεί, πάντως, να μην μείνει χωρίς σχολιασμό και η πρόταση του ΟΟΣΑ για τον κατώτερο και «υποκατώτερο» μισθό. Υποδεικνύει «να δημιουργηθεί επιτροπή με τη συμμετοχή κοινωνικών εταίρων και ανεξάρτητων εμπειρογνωμόνων που θα προτείνουν τις μισθολογικές προσαρμογές στους κατώτατους μισθούς» και ταυτόχρονα ο «υποκατώτερος» να συνεχίσει να υπάρχει, συνδεδεμένος όμως με την εμπειρία του εργαζόμενου και όχι με την ηλικία, όπως ισχύει σήμερα. Επομένως, ο «υποκατώτερος» μισθός όχι μόνο δεν εξαλείφεται με την πρόταση του ΟΟΣΑ, αλλά αντίθετα επεκτείνεται το εύρος της εφαρμογής του, αφού πλέον θα αφορά και εργαζόμενους μεγαλύτερους των 25 ετών, οι οποίοι όμως, λόγω της εργασιακής περιπλάνησης, θα αναζητούν δουλειά και σε κλάδους στους οποίους δεν έχουν καμιά προηγούμενη εμπειρία!

Όσον αφορά στην επιτροπή που προτείνει να δημιουργηθεί ο ΟΟΣΑ με τη συμμετοχή εταίρων θα μπορούσε κάλλιστα κάποιος (τυχαίο το όνομα) να την καλέσει «Κοινωνική Συμμαχία», σαν αυτή που κάνουν η μνημονιακή πλειοψηφία των ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ με τους εργοδότες (ΣΕΒ, ΕΣΕΕ, ΓΣΕΒΕΕ κτλ.), και για να το γιορτάσουν μάλιστα διοργανώνουν Ημέρα Δράσης στις 30 Μάη, με την προκήρυξη 24ωρης απεργίας.

Εν κατακλείδι, η έκθεση που παρέδωσε ο Γκουρία στον έλληνα πρωθυπουργό αλλά και τα γελάκια και οι φιλικές χειρονομίες δείχνουν ξεκάθαρα ένα πράμα: το παιχνίδι που παίζει η κυβέρνηση στις πλάτες των εργαζομένων, όταν υπόσχεται αποκατάσταση των κλαδικών συμβάσεων μετά το τέλος του προγράμματος, από τις 21 Αυγούστου 2018, την ώρα που στο παρασκήνιο εξελίσσεται ένα άγριο παζάρι για τα κριτήρια και το εύρος των εξαιρέσεων από την επεκτασιμότητα και την «αρχή της ευνοϊκότερης ρύθμισης», σε βαθμό που τις καθιστούν αδειανό πουκάμισο για τους εργαζόμενους. Το ίδιο ισχύει και με τον κατώτερο και «υποκατώτερο» μισθό, όπου οι όποιες αυξήσεις είναι δεδομένο ότι θα ενσωματώνουν τους δείκτες της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων, ενώ είναι βέβαιο πως με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, θα διατηρηθεί ένα είδος «υποκατώτερου» μισθού με διακρίσεις σε βάρος μιας μεγάλης μερίδας των εργαζομένων.

Αυτό αφορά στο κομμάτι των εργαζομένων… Διότι για τους συνταξιούχους έχει περισσότερες περικοπές, για τους άνεργους έχει περισσότερα «πλυντήρια», για το λαό υφαρπαγή της κατοικίας του και περαιτέρω εξαθλίωσή του και υποδούλωσή του στους δανειστές, στο κεφάλαιο, στους ιμπεριαλιστές…

* Πολλοί Μεξικανοί αποκαλούν τον Ανχέλ Γκουρία ως «Άγγελο του χρέους», σε ένα εμφανές λογοπαίγνιο με το όνομα του, καθώς διαπραγματεύτηκε την αναδιάρθρωση του με τους διεθνείς πιστωτές – εν προκειμένω τις ΗΠΑ. Για άλλους, θεωρείται απλώς ο «Άγγελος της υποταγής», καθώς έφερε το Μεξικό κάτω από την εποπτεία του ΔΝΤ για πολλά χρόνια

ΠΗΓΗ: ergasianet.gr

Από Αντώνης Νταβανέλλος

Πίσω από τους τακτικισμούς για το χρόνο των εκλογών

Η συμβολή του Κ. Μαρξ στην προοδευτική σκέψη της ανθρωπότητας.

Γράφει ο Γιάννης Τόλιος.

Φέτος κλείνουν 200 χρόνια από τη γέννηση του μεγάλου διανοητή της ανθρωπότητας, Καρλ Μαρξ (Karl Marx), ο οποίος γεννήθηκε στις 5 Μαΐου 1818 στην πόλη Τριρ της Πρωσικής Ρηνανίας.

Ήταν δεύτερο από τα επτά παιδιά του νομικού Χέρσελ Μορντεκάι (εβραϊκής καταγωγής), ο οποίος δύο χρόνια πριν από τη γέννηση του Καρλ, βαπτίστηκε χριστιανός, προσχωρώντας στην Ευαγγελική Εκκλησία της Πρωσίας με το όνομα Χάινριχ Μαρξ. Ο Καρλ Μαρξ σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Ιένας, ενώ ο τίτλος της διδακτορικής του διατριβής αφορούσε τη διαφορά μεταξύ της φιλοσοφίας του Δημόκριτου και του Επικούρου.

Η συμβολή του Μαρξ

Για τη συμβολή του Μαρξ στην προοδευτική σκέψη της ανθρωπότητας και το διεθνές επαναστατικό κίνημα, έχουν γραφεί πολλά. Όμως την καλύτερη συνόψιση της προσφοράς του, την έδωσε ο φίλος του Φρειδερίκος Ένγκελς, στον επικήδειο που εκφώνησε στο νεκροταφείο του Highgate του Λονδίνου, στις 17 Μάρτη 1883, τη μέρα της κηδείας του.

Εκεί ο Φρειδερίκος Ένγκελς τόνισε μεταξύ άλλων:

«Ο Μαρξ ήταν ο πρώτος που διατύπωσε την υλιστική αντίληψη της ιστορίας.! Όπως ο Δαρβίνος ανακάλυψε το νόμο εξέλιξης της οργανικής φύσης, ο Μαρξ ανακάλυψη το νόμο εξέλιξης της ανθρώπινης ιστορίας». Με άλλα λόγια έδειξε, ότι ο κόσμος και ειδικότερα η ανθρώπινη κοινωνία, δεν ήταν ένα συμπαγές κρύσταλλο, αλλά ένας ζωντανός οργανισμός που εξελίσσεται και βαδίζει από κατώτερες προς ανώτερες μορφές οργάνωσης. Ειδικότερα έδειξε ότι η ανθρώπινη κοινωνία, στην πορεία ανάπτυξης και εξέλιξης της, περνάει από διάφορα κοινωνικά συστήματα. Από την πρωτόγονη κοινωνία, στην κοινωνία της δουλοκτησίας, σε συνέχεια στη φεουδαρχία, αργότερα στον καπιταλισμό, ο οποίος αναπόφευκτα θα δώσει τη θέση του στο σοσιαλισμό. Με άλλα λόγια ο Μαρξ έδειξε ότι το καπιταλιστικό σύστημα δεν ήταν αιώνιο και αμετάβλητο, αλλά μια ιστορική βαθμίδα εξέλιξης της ανθρώπινης  κοινωνίας. Στην εισαγωγή της «Κριτικής της Πολιτικής Οικονομίας» (1859) που θεωρείται από τα καλύτερα κείμενα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ο Μαρξ γράφει χαρακτηριστικά.

«…Στην κοινωνική παραγωγή της ζωής τους, οι άνθρωποι,\ έρχονται σε καθορισμένες, αναγκαίες, ανεξάρτητες από τη θέληση τους σχέσεις παραγωγής, που αντιστοιχούν σε μια ορισμένη βαθμίδα ανάπτυξης των υλικών παραγωγικών τους δυνάμεων. Το σύνολο αυτών των σχέσεων παραγωγής, αποτελεί την οικονομική διάρθρωση της κοινωνίας, την πραγματική βάση, που πάνω της υψώνεται ένα νομικό και πολιτικό εποικοδόμημα και στην οποία αντιστοιχούν ορισμένες μορφές κοινωνικής συνείδησης. Ο τρόπος παραγωγής της υλικής ζωής, καθορίζει την κοινωνική, πολιτική και πνευματική πορεία (προτσές) της ζωής γενικά. Δεν είναι η συνείδηση των ανθρώπων που καθορίζει το είναι τους, μα αντίθετα το κοινωνικό είναι καθορίζει τη συνείδηση τους. Σε μια ορισμένη βαθμίδα εξέλιξης τους, οι υλικές παραγωγικές δυνάμεις της κοινωνίας, έρχονται σε αντίφαση με τις υπάρχουσες σχέσεις παραγωγής ή – πράγμα που αποτελεί μονάχα τη νομική για αυτό έκφραση – με τις σχέσεις ιδιοκτησίας, μέσα στις ποίες είχαν κινηθεί ως τώρα. Από μορφές ανάπτυξης των παραγωγικών δυνάμεων, οι σχέσεις αυτές μεταβάλλονται σε δεσμά τους. Τότε έρχεται μια εποχή κοινωνικής επανάστασης»…

Η δεύτερη μεγάλη συνεισφορά του Μαρξ, ήταν η βαθιά και ολοκληρωμένη μελέτη των νόμων κίνησης του καπιταλιστικού συστήματος. Αρχίζει τη μελέτη του με την ανάλυση του «εμπορεύματος», που αποτελεί το «κύτταρο» των οικονομικών σχέσεων του καπιταλισμού και καθορίζει την ανάπτυξη και ιστορικά του όρια. Όπως τονίζει στον Πρόλογο του Α’ τόμου του «Κεφαλαίου», «αυτό που έχω να ερευνήσω σε τούτο το έργο, είναι ο κεφαλαιοκρατικός τρόπος παραγωγής και οι σχέσεις παραγωγής και ανταλλαγής που αντιστοιχούν σε αυτόν»…

Πολλοί προηγούμενοι ερευνητές, κυρίως οι κλασσικοί της αστικής πολιτικής οικονομίας (Ο.Πέττυ, Α.Σμιθ, Ν.Ρικάρντο), είχαν μιλήσει για το νόμο της αξίας (εργασιακή θεωρία της αξίας), που βρίσκεται στη βάση της ανταλλαγής των εμπορευμάτων. Δεν μπόρεσαν όμως να βρουν την πηγή του κέρδους – την υπεραξία – και το σύνθετο πλέγμα οικονομικών και κοινωνικών αντιθέσεων που δημιουργεί η παραγωγή και ιδιοποίηση της υπεραξίας. Ο μόνος διανοητής στην αρχαιότητα που είχε προσεγγίσει την έννοια του νόμου της αξίας ήταν ο Αριστοτέλης, για τον οποίο ο Μαρξ κάνει ειδική αναφορά στα έργα του. Ο ίδιος γνώριζε πολύ καλά τα έργα των αρχαίων ελλήνων διανοητών, μιλούσε άπταιστα αρχαία ελληνικά και ο αγαπημένος του τραγικός ποιητής ήταν ο Αισχύλος. Οι κόρες του στην 50^η επέτειο των γενεθλίων του, του ζήτησαν να τους απαγγείλει «Προμηθέα Δεσμώτη».!!

Όπως σημειώνει ο Ένγκελς «με την ανακάλυψη της υπεραξίας φωτίστηκαν με μιας όλα, ενώ όλες οι προηγούμενες έρευνες τόσο των αστών οικονομολόγων, όσο κα των σοσιαλιστικών κριτικών, που είχαν πλανηθεί στο σκοτάδι». Ο Μαρξ στο βασικό του έργο «Το Κεφάλαιο», έδειξε τον εκμεταλλευτικό και καταπιεστικό χαρακτήρα του συστήματος και τους όρους εκμετάλλευσης του μισθωτού εργάτη. Έδειξε ότι παρά την τεράστια ανάπτυξη των παραγωγικών δυνάμεων που ο καπιταλισμός δημιουργεί, γεννάει ταυτόχρονα ανεργία, κρίσεις, εκμετάλλευση, δυστυχία, πολέμους κά. Ακριβώς λόγω του εκμεταλλευτικού και αλλοτριωτικού χαρακτήρα των σχέσεων που δημιουργεί, γεννάει μια ανειρήνευτη ταξική πάλη μεταξύ καπιταλιστών και εργατών και γενικότερα μεταξύ εκμεταλλευτών και εκμεταλλευόμενων, που σταματάει μόνο όταν σταματήσει η εκμετάλλευση «ανθρώπου από άνθρωπο». Όταν δηλαδή η κοινωνία περάσει από το σύστημα της μισθωτής δουλείας σε ένα άλλο κοινωνικό σύστημα, το κομμουνιστικό με πρώτο στάδιο το σοσιαλιστικό.

Με αφορμή την έκδοση του Α’ τόμου του Κεφαλαίου (1867), ο Μαρξ γράφει στον Έγκελς μια συγκινητική επιστολή:

«Αγαπητέ Φρεντ,

Σε σένα μόνο χρωστώ ότι αυτό έγινε δυνατό.

Χωρίς τη δική σου αυτοθυσία για μένα, θα μου ήταν αδύνατο να κάνω την τεράστια αυτή δουλειά για τους τρεις τόμους. Σε φιλώ γεμάτος ευγνωμοσύνη.

Χαίρε αγαπημένε μου, ακριβέ μου φίλε».!

Αξίζει να σημειώσουμε ότι τον Α’ τόμο ο Μαρξ τον αφιέρωσε στο Βίλχεμ Βολφ, «πιστό, τολμηρό, ευγενικό, πρωτοπόρο αγωνιστή του προλεταριάτου»!

Όμως η συνεισφορά του Μαρξ δεν εξαντλείται σε αυτά. Πολλοί φιλόσοφοι, οικονομολόγοι και προοδευτικοί διανοούμενοι πριν το Μαρξ, είχαν διαπιστώσει και καταγγείλει τα αρνητικά του καπιταλισμού και πρόβαλαν την ιδέα μιας άλλης καλύτερης κοινωνίας. Όμως την έβλεπαν να εμφανίζεται είτε με την ανάπτυξη της «φιλανθρωπίας», είτε με την «καλή θέληση», είτε με τον «περιορισμό» των αρνητικών πλευρών του συστήματος. Δηλαδή έβλεπαν την πραγματοποίηση της με έναν «ουτοπικό», εξωπραγματικό, μη ρεαλιστικό τρόπο. Ο Μαρξ κριτικάροντας αυτή τη στάση των διανοητών, θα πει χαρακτηριστικά. «Οι μέχρι τώρα φιλόσοφοι εξηγούσαν με διάφορους τρόπους τον κόσμο. Το ζήτημα όμως είναι να τον αλλάξουμε».!!

Μέσα από τη μελέτη της καπιταλιστικής κοινωνίας, ο Μαρξ ανακάλυψε εκείνη την κοινωνική τάξη που ήταν προορισμένη να ανατρέψει την κυριαρχία του κεφαλαίου και να εγκαθιδρύσει ένα νέο σύστημα το σοσιαλισμό. Δηλαδή το «προλεταριάτο» τη σύγχρονη εργατική τάξη, που μέσα από την οργάνωση και ανάπτυξη της ταξικής πάλης (σε οικονομικό, πολιτικό και ιδεολογικό επίπεδο), παίρνει την εξουσία από την αστική τάξη και εγκαθιδρύει την εξουσία των άμεσων παραγωγών. Τον ιστορικό ρόλο του «προλεταριάτου», ο Μαρξ τον προσδιόρισε με τα λόγια: «ο καπιταλισμός γεννά το νεκροθάφτη του, το σύγχρονο προλεταριάτο».!

Η ανάλυση του καπιταλιστικού συστήματος και η διατύπωση του ιστορικού ρόλου της εργατικής τάξης, η απόδειξη ότι το σύστημα αυτό είναι προσωρινό και όχι αιώνιο όπως πρόβαλλαν οι αστοί, όλα αυτά είχαν μεγάλη σημασία, διότι εξόπλισαν τους εργάτες σε κάθε γωνιά της γης, με μια επιστημονική κοσμοθεωρία που έδειχνε τον ιστορικό τους ρόλο στη σύγχρονη αστική κοινωνία. Τα συμπεράσματα αυτά ήταν φυσικό να προκαλέσουν την ανησυχία και μήνη των καπιταλιστών. Ο ίδιος ο Μαρξ με τη δημοσίευση του «Κεφαλαίου» θα πει χαρακτηριστικά: Το «Κεφάλαιο» ήταν η μεγαλύτερη βόμβα που έπεσε στο κεφάλι της αστικής τάξης. (Γράμμα του Μαρξ στο Μπαιϊκερ 17.4.1867).

Όμως υπάρχει κάτι ακόμα, που μόνο για αυτό, όπως τονίζει ο Ένγκελς, θα άξιζε να μείνει αθάνατος. Ο Μαρξ δεν ήταν μόνο επαναστάτης στη σκέψη, αλλά και στην πράξη. Ασχολήθηκε ενεργά με την οργάνωση της πάλης της εργατικής τάξης και θεωρείται ο πατέρας της Α’ Διεθνούς, δηλαδή της διεθνούς οργάνωσης του προλεταριάτου που ιδρύθηκε στο Λονδίνο το 1864, με στόχο να συντονίσει την πάλη των εργατών σε παγκόσμια κλίμακα κατά του κεφαλαίου. Το σύνθημα «Προλετάριοι όλων των χωρών ενωθείτε» στην προμετωπίδα του «Κομμουνιστικού Μανιφέστου» (που έγραψε από κοινού με τον Ένγκελς το 1848), δείχνει ότι οι εργάτες σε όλο τον κόσμο δεν είχαν τίποτα να χωρίσουν μεταξύ τους, αντίθετα είχαν έναν κοινό εχθρό, το «κεφάλαιο».

Για να φανεί ο μεγάλος ηρωισμός της γραφής του «Κεφαλαίου» από τον Μαρξ, αξίζει να επισημάνουμε ότι στην προσπάθεια ολοκλήρωσης του έργου, πέρασε πολλές στερήσεις, βάσανα και φτώχεια. Από τις άσχημες συνθήκες του ίδιου και της οικογένεια του, πέθαναν 4 από τα 7 παιδιά του. Μόνο η συμπαράσταση του φίλου του Ένγκελς (που τον στήριζε οικονομικά) και της γυναίκας του Τζέϋν (που κατανόησε βαθιά το έργο του, στάθηκε σταθερά δίπλα του και μοιράστηκε τα βάσανα της ζωής του), έγινε δυνατό να ολοκληρώσει τα κυριότερα μέρη του. Ο πρώτος τόμος του «Κεφαλαίου» δημοσιεύτηκε το 1867, ενώ οι υπόλοιποι μετά το θάνατο του Μαρξ (1883). Την επιμέλεια των χειρογράφων είχε ανέλαβε ο ίδιος ο Ένγκελς, ο οποίος βάζοντας στην άκρη δικά του σχέδια μελετών, συνέβαλε ουσιαστικά στην ολοκλήρωση του πολύτιμου αυτού του έργου. Έτσι το 1885 εκδόθηκε ο δεύτερος τόμος, ο οποίος επανεκδόθηκε με οριακές βελτιώσεις από τον ίδιο το 1893, ενώ το 1894 εκδόθηκε ο τρίτος τόμος.

Όσον αφορά τον λεγόμενο τέταρτο τόμο, που αναφέρεται στις «θεωρίες για την υπεραξία» (τρία βιβλία), εκδόθηκε αργότερα, αρχικά από τον Κάουτσκι (1905-1910) με πολλές παραλήψεις, ενώ η πλήρης έκδοση του έγινε από το Ινστιτούτο Μαρξισμού-Λενινισμού της Μόσχας (1954-1961). Στην Ελλάδα κυκλοφόρησε στη δεκαετία ’80 από τη «Σύγχρονη Εποχή», σε μετάφραση Παναγιώτη Μαυρομάτη, ο οποίος είχε ήδη μεταφράσει και τους τρεις τόμους του «Κεφαλαίου». Για τη μεγαλοσύνη της σκέψης του Μαρξ, ο Ένγκελς θα πει χαρακτηριστικά. «Εμείς οι άλλοι το πολύ να είμαστε ταλέντα, ο Μαρξ ήταν ιδιοφυΐα».!

Επίλογος

Ίσως κάποιος αναρωτηθεί ….«ωραίες και καλές οι αναλύσεις και τα οράματα, αλλά τι γίνεται σήμερα»; Ισχύουν τα συμπέρασμα του Μαρξ και ποιος είναι ο «οδικός χάρτης» (ή το «φωτεινό μονοπάτι») υπέρβασης του καπιταλισμού και απελευθέρωσης της εργατικής τάξης από την καταπίεση και την εκμετάλλευση;

Ο Μαρξ μελέτησε τα γενικά χαρακτηριστικά του καπιταλισμού, στην ειδική μορφή που είχε την εποχή που ζούσε. Δηλαδή τον «ελεύθερο ανταγωνισμό». Προς το τέλος του 19^ου αιώνα – αρχές 20^ου, ο καπιταλισμός πέρασε σε νέο στάδιο, τον ιμπεριαλισμό, με την ανάπτυξη και κυριαρχία των μονοπωλίων στην οικονομική ζωή σε ποικίλες μορφές τους. Ο Λένιν, ακολουθώντας τη μέθοδο ανάλυσης του Μαρξ, προσδιόρισε πριν 100 χρόνια τα βασικά χαρακτηριστικά του νέου σταδίου ανάπτυξης του τον ιμπεριαλισμό. Αυτόν δηλαδή τον ιμπεριαλισμό βιώνουμε και σήμερα με κυρίαρχο μοντέλο διαχείρισης τον νεοφιλελευθερισμό.

Ασφαλώς ο σημερινός ιμπεριαλισμός, έχει πολλά νέα γνωρίσματα σε σχέση με εκείνον των αρχών του περασμένου αιώνα (πχ. ολοκληρώσεις). Ωστόσο τα βασικά του γνωρίσματα παραμένουν αναλλοίωτα και κυρίως: η «μονοπωλιακή σχέση» και η απόσπαση μονοπωλιακού υπερκέρδους, η εντατικότερη ανισοκατανομή εισοδήματος και πλούτου υπέρ της χρηματιστικής ολιγαρχίας, η αυξανόμενη πόλωση «πλούτου-φτώχειας» σε κάθε χώρα και σε παγκόσμια κλίμακα, κά, γεγονός που φέρνει πιο κοντά – με αναγκαιότητα «φυσικού νόμου» που θάλεγε κι ο Μαρξ – την ανάγκη «απαλλοτρίωσης των απαλλοτριωτών» και μετάβασης σε ένα άλλο, ανώτερο σύστημα κοινωνικής συγκρότησης. Πώς θα γίνει αυτό; «Παρ’ ότι δεν υπάρχει μια για πάντα δοσμένη απάντηση … υπάρχει ωστόσο σίγουρη ιστορική επιλογή». Το μέλλον της ανθρωπότητας δεν μπορεί να είναι η επιστροφή στη «βαρβαρότητα», αλλά ο σοσιαλισμός και ο κομμουνισμός.!

 Ο Γιάννης Τόλιος είναι μέλος του Π.Σ. της ΛΑ.Ε. διδάκτωρ Οικονομικών, συντονιστής του «ΜΑΧΩΜΕ».       

ΠΗΓΗ: ergatikosagwnas.gr