Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΠΕΤΡΟΠΟΥΛΟΥ*  

Στις 24 Οκτώβρη/ 6 Νοέμβρη του 1917, από νωρίς το πρωί, στους δρόμους της Πετρούπολης τοιχοκολλήθηκε μια διακήρυξη που έμελλε να μείνει ιστορική και την οποία υπέγραφε η Στρατιωτική Επαναστατική Επιτροπή του Σοβιέτ της πόλης που είχε συγκροτηθεί λίγες ημέρες πριν (στις 7/20 Οκτώβρη). Η διακήρυξη εκείνη έλεγε1:  

«ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ ΤΟΥ ΠΕΤΡΟΓΚΡΑΝΤ  

Πολίτες,  

Η αντεπανάσταση ξανασήκωσε το εγκληματικό της κεφάλι. Οι οπαδοί του Κορνίλοφ κινητοποιούν τις δυνάμεις τους για να συντρίψουν το πανρωσικό συνέδριο των Σοβιέτ και να διαλύσουν τη Συντακτική Συνέλευση. Ταυτόχρονα οι "πογκρομιστές" θα επιχειρήσουν να παρασύρουν το λαό σε αιματηρές ταραχές. Το Σοβιέτ των εργατών και στρατιωτών βουλευτών του Πέτρογκραντ θα αναλάβει την τήρηση της επαναστατικής τάξης ενάντια σε κάθε απόπειρα πογκρόμ και σε κάθε αντεπαναστατική ενέργεια.  

Η φρουρά της Πετρούπολης δε θα επιτρέψει ούτε βιαιοπραγίες, ούτε ταραχές. Καλούμε τους κατοίκους να συλλαμβάνουν τους αλήτες και τους πράκτορες των Μαύρων εκατονταρχιών και να τους οδηγούν στον Επίτροπο του Σοβιέτ στον πιο κοντινό στρατιωτικό καταυλισμό. Με την πρώτη απόπειρα που θα κάνουν ύποπτα στοιχεία για να προκαλέσουν ταραχές, λεηλασίες ή συμπλοκές, οι ένοχοι θα παταχθούν αυτοστιγμεί και χωρίς έλεος.  

Πολίτες! Βασιζόμαστε στην ηρεμία σας και στην ψυχραιμία σας. Η υπόθεση της τάξης και της επανάστασης βρίσκεται σε καλά χέρια».  

Τίποτα το υπερβολικό δεν υπήρχε σ' αυτή τη διακήρυξη. Η κατάσταση στην πρωτεύουσα της Ρωσίας, αλλά και σε ολόκληρη τη χώρα είχε πλέον φτάσει στο σημείο της αποφασιστικής αναμέτρησης για την εξουσία. Από τη μια μεριά ήταν οι δυνάμεις που ήθελαν την ολοκλήρωση της επανάστασης (που είχε ξεκινήσει το Φλεβάρη του 1917) με το πέρασμα της εξουσίας στα Σοβιέτ των Εργατών, Στρατιωτών και Αγροτών βουλευτών κι από την άλλη οι δυνάμεις της συντήρησης που ήθελαν να παραμείνει η εξουσία στα χέρια της αστικής τάξης και της παλιάς τσαρικής αντίδρασης που έχει συσπειρωθεί πίσω της.  

Ο πρωθυπουργός της αστικής Προσωρινής Κυβέρνησης, δηλαδή του βασικού πολιτικού οργάνου εξουσίας της αντίδρασης, Α. Κερένσκι πληροφορήθηκε τις κινήσεις της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής και γενικότερα του Σοβιέτ της Πετρούπολης περί της 11 το πρωί της ίδιας ημέρας, την ώρα που εκφωνούσε λόγο σ' ένα συμβουλευτικό προς την κυβέρνησή του όργανο, το περιβόητο προκοινοβούλιο. Αμέσως δήλωσε2: «Εις την προκειμένην περίπτωσιν όλαι αι ομάδαι και τα κόμματα, τα οποία ετόλμησαν να υψώσουν χείρα εναντίον της ελευθέρας θελήσεως του ρωσικού λαού θα συντριβούν πάραυτα με όλην την απαιτούμενην αποφασιστικότητα».

Χωρίς αμφιβολία, ο Κερένσκι εννοούσε απόλυτα όσα έλεγε. Όμως δεν ήταν σε θέση να πράξει και πολλά. Η αποφασιστική μάχη θα ξεσπούσε στην πρωτεύουσα από ώρα σε ώρα. Οι δύο στρατοί βρίσκονταν στις θέσεις τους. Οι επαναστάτες βρίσκονται παντού όπου υπάρχει ο λαός, διότι ο λαός είναι αυτός που επαναστατεί. Το επιτελείο της επανάστασης βρισκόταν στο Σμόλνι, ένα πρώην παρθεναγωγείο για κορίτσια της αριστοκρατίας, που τώρα είχε γίνει η έδρα του Σοβιέτ της Πετρούπολης. Η αντίπαλη πλευρά είχε συγκεντρώσει στρατεύματα στα στρατηγικά σημεία της πρωτεύουσας, δηλαδή στα Χειμερινά Ανάκτορα, όπου ήταν εγκατεστημένη η Προσωρινή Κυβέρνηση, στο Ανάκτορο της Ταυρίδας που ήταν η έδρα του προκοινοβουλίου, στα Ταχυδρομεία, στους σιδηροδρομικούς σταθμούς και αλλού.  

Το βράδυ αυτής της ημέρας, της 24ης Οκτώβρη/ 6 Νοέμβρη, ο Λένιν - από την παρανομία στην οποία ζούσε - στέλνει ένα αγωνιώδες γράμμα προς όλα τα μέλη του Μπολσεβίκικου Κόμματος, όπου έλεγε μεταξύ άλλων3: «Η κατάσταση είναι εξαιρετικά κρίσιμη. Είναι ολοκάθαρο ότι πραγματικά τώρα πια κάθε καθυστέρηση της εξέγερσης ισοδυναμεί με θάνατο. Με όλες μου τις δυνάμεις θέλω να πείσω τους συντρόφους ότι τώρα όλα κρέμονται από μια τρίχα, ότι στην ημερήσια διάταξη μπαίνουν ζητήματα που δε λύνονται με συσκέψεις, ούτε με συνέδρια (έστω και με συνέδρια των Σοβιέτ), αλλά αποκλειστικά από τους λαούς, από τη μάζα, από την πάλη των οπλισμένων μαζών... Πρέπει με κάθε θυσία, σήμερα το βράδυ, απόψε τη νύχτα να συλλάβουμε την κυβέρνηση... Δεν πρέπει να περιμένουμε!!! Μπορεί να τα χάσουμε όλα!!!... Η ιστορία δε θα συγχωρήσει την καθυστέρηση στους επαναστάτες που θα μπορούσαν να νικήσουν σήμερα (και σίγουρα θα νικήσουν σήμερα), αλλά που θα κινδύνευαν να χάσουν πολλά αύριο, θα κινδύνευαν να τα χάσουν όλα».  

Αφού στέλνει το γράμμα, ο ηγέτης των Μπολσεβίκων - παρά και ενάντια στη θέληση των άλλων ηγετών του Κόμματος που του έχουν ζητήσει να μην εγκαταλείψει την παρανομία - φοράει περούκα, τυλίγει το πρόσωπό του με μια διπλωμένη πετσέτα (για να δείχνει ότι έχει πονόδοντο), φοράει γαλότσες γιατί ο καιρός δείχνει ότι πλησιάζει βροχή και κατευθύνεται με τα πόδια προς το Σμόλνι. Πίσω του ο Ράχια, ένας μπολσεβίκος που έχει αναλάβει ρόλο σωματοφύλακα.

Στο Σμόλνι ο Λένιν έφτασε κατά τα μεσάνυχτα κι αμέσως ανέλαβε την καθοδήγηση της εξέγερσης, που στο μεταξύ είχε ήδη πάρει το δρόμο της.  

Τη νύχτα τα μπολσεβίκικα τμήματα κατέλαβαν το Κεντρικό Ταχυδρομείο, την Κρατική Τράπεζα, την Ηλεκτρική Εταιρία. Το πρωί της 25ης Οκτώβρη/ 7ης Νοέμβρη η πρωτεύουσα ήταν στα χέρια των επαναστατών. Έμενε ακόμη να καταληφθούν τα Χειμερινά Ανάκτορα, προς τα οποία είχαν στραφεί τα κανόνια του καταδρομικού «Αβρόρα», η έδρα του Γενικού Επιτελείου Στρατού και το Ανάκτορο Μαρίινσκι. Η Προσωρινή Κυβέρνηση είχε σκορπίσει και ο Κερένσκι το είχε σκάσει από την πόλη για να συναντήσει πιστά του στρατεύματα.  

Στις 10 το πρωί εκείνης της ιστορικής ημέρας η εφημερίδα του Σοβιέτ της Πετρούπολης «Ραμπότσι ι Σολντάτ» (Εργάτης και Στρατιώτης) κυκλοφόρησε δημοσιεύοντας το παρακάτω διάγγελμα της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής, γραμμένο από τον Λένιν4:  

«ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ!

Η Προσωρινή Κυβέρνηση ανατράπηκε. Η κρατική εξουσία πέρασε στα χέρια του οργάνου του Σοβιέτ της Πετρούπολης των εργατών και στρατιωτών βουλευτών - της Στρατιωτικής Επαναστατικής Επιτροπής, που βρίσκεται επικεφαλής του προλεταριάτου και της φρουράς της Πετρούπολης. Η υπόθεση για την οποία αγωνιζόταν ο λαός: άμεση πρόταση δημοκρατικής ειρήνης, κατάργηση της τσιφλικάδικης ιδιοκτησίας της γης, εργατικός έλεγχος στην παραγωγή, δημιουργία Σοβιετικής κυβέρνησης, η υπόθεση αυτή είναι εξασφαλισμένη. Ζήτω η επανάσταση των εργατών, των στρατιωτών και των αγροτών».  

Η επανάσταση δεν είχε νικήσει ακόμα, αν και είχε κάνει το σημαντικότερο και αποφασιστικότερο βήμα. Ας επιχειρήσουμε, όμως, μια στροφή στο παρελθόν για να δούμε πώς φτάσαμε ως αυτό το σημείο.      

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΡΩΣΙΑ

Η επανάσταση στη Ρωσία δεν ήρθε από το πουθενά, ούτε ήταν αποτέλεσμα τυχαίων περιστατικών. Ξεπήδησε μέσα από τις συνθήκες ανάπτυξης του ρωσικού καπιταλισμού, μέσα από τις αντιθέσεις της ίδιας της ρωσικής κοινωνίας, που ο πρώτος παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός πόλεμος τις όξυνε στο έπακρο, δημιουργώντας συνθήκες επαναστατικής κρίσης. Η ανάπτυξη του καπιταλισμού στη χώρα, και μάλιστα του μονοπωλιακού καπιταλισμού, συντελούνταν σε συνθήκες ύπαρξης ισχυρών φεουδαρχικών δομών τόσο στο επίπεδο της οικονομίας όσο και στο επίπεδο της πολιτικής. Έτσι, όπως παρατηρεί ο Ζαν Ελενστέιν, το 1914 που ξέσπασε ο Παγκόσμιος Πόλεμος «η παλαιά και αγία Ρωσία φαίνεται σα να ζει, όπως ζούσε αιώνες πριν. Συνεχίζεται ο μεσαίωνας με ένα απαρχαιωμένο και δεσποτικό σύστημα διακυβέρνησης, με μια τάξη ευγενών προσκολλημένη στα προνόμιά της, ένα πλήθος αγρότες που ζουν μέσα στην αθλιότητα και τις προλήψεις, μια καταθλιπτική γραφειοκρατία, μια τεράστια πολιτισμική καθυστέρηση και κάτω από το ρωσικό αποικιακό ζυγό που έχει κλείσει τόσες εθνότητες σε μια φυλακή των λαών»5. Η κατάσταση αυτή εκ των πραγμάτων έφερνε την επανάσταση, δηλαδή το πέρασμα της εξουσίας από τα χέρια μιας τάξης στα χέρια κάποιας άλλης, στην ημερήσια διάταξη. Όμως το ερώτημα που προέκυπτε ήταν το ποια τάξη θα πάρει την εξουσία, δεδομένου ότι ταυτόχρονα με την αστική τάξη, στο πλαίσιο του ρωσικού φεουδαρχικού δεσποτισμού αναπτυσσόταν και το προλεταριάτο, το οποίο λόγω της γενικότερης ανάπτυξης του καπιταλισμού παγκοσμίως αποκτούσε όλο και περισσότερο τη δυνατότητα να αναπτύξει αυτοτελή πολιτική δράση, να λειτουργήσει δηλαδή «ως τάξη για τον εαυτό της». Έτσι από τις αρχές του 20ού αιώνα, πάνω σ' αυτό το ζήτημα, στο ζήτημα δηλαδή του ρόλου που καλείται να παίξει η εργατική τάξη στην επικείμενη ρωσική επανάσταση, διαμορφώνονται η επαναστατική και η ρεφορμιστική γραμμή μέσα στο ρωσικό εργατικό κίνημα. Η σύγκρουση για το κόμμα - για το τι κόμμα χρειάζεται η εργατική τάξη - μέσα στους Ρώσους σοσιαλδημοκράτες, το 1903, έχει τη βάση της στο ζήτημα του ρόλου που καλείται να παίξει η εργατική τάξη στην επικείμενη ρωσική επανάσταση.

Η επανάσταση του 1905 αποσαφηνίζει ακόμη περισσότερο το διαχωρισμό επαναστατών - ρεφορμιστών που θα συνεχίσει αμείωτος ως την επανάσταση του 1917, παρά το γεγονός ότι είχε συσσωρευτεί τεράστια επαναστατική πείρα. Οι ρεφορμιστές παντός είδους (μενσεβίκοι, εσέροι κλπ.) ήθελαν την εργατική τάξη αρωγό στην αστική επανάσταση, βοηθό της αστικής τάξης, με αιτήματα που σταματούσαν στην ανατροπή της απολυταρχίας και στην κατοχύρωση των πάγιων και κλασικών αστικοδημοκρατικών δικαιωμάτων του πολίτη. Αντίθετα οι επαναστάτες (οι μπολσεβίκοι και οι σύμμαχοί τους) επιδίωκαν στην επικείμενη επανάσταση τον ηγετικό ρόλο της εργατικής τάξης σε συμμαχία με την αγροτιά, για το σοσιαλισμό.

Ο παγκόσμιος ιμπεριαλιστικός πόλεμος 1914 - 1918 προκάλεσε τεράστιες καταστροφές σε ολόκληρη την Ευρώπη και γενικότερα στον κόσμο. Η εξαθλίωση των μαζών υπήρξε απόλυτη, ενώ δίπλα της μια τεράστια συσσώρευση πλούτου πραγματοποιούνταν μέρα με τη μέρα. Ο καπιταλισμός έχει περάσει στο μονοπωλιακό του στάδιο και ταυτόχρονα μ' αυτές τις εξελίξεις ωρίμαζαν με ιλιγγιώδη ταχύτητα οι αντικειμενικές και υποκειμενικές προϋποθέσεις για την επανάσταση. Η επαναστατική κρίση έμπαινε στην ημερήσια διάταξη σ' όλες τις καπιταλιστικές χώρες ή τουλάχιστον στις περισσότερες. Η Ρωσία, επομένως, δε θα μπορούσε να αποτελέσει την εξαίρεση. «Από το τέλος του 1916 - γράφει ο Σαρλ Μπετελέμ6 - μεγαλώνει διαρκώς η δυσαρέσκεια των εργατικών και αγροτικών μαζών, που ήταν καταδικασμένες σε όλο και πιο δύσκολες βιοτικές συνθήκες, καθώς και η οργή των στρατιωτών που υποφέρανε ακατονόμαστα βάσανα σ' έναν πόλεμο του οποίου κατανοούσαν προοδευτικά τον ιμπεριαλιστικό χαρακτήρα».  

Την αθλιότητα της ζωής των λαϊκών μαζών κατέγραφαν και οι αρχές του τσαρικού καθεστώτος. Μια αστυνομική έκθεση των αρχών του 1917 έγραφε7: «Το προλεταριάτο βρίσκεται στα πρόθυρα της απελπισίας. Φρονούμε ότι και η παραμικρότερη ανάφλεξη, με το πιο ασήμαντο πρόσχημα, θα οδηγήσει σε ταραχές που δεν είναι δυνατόν να κατασταλούν και που θα προκαλέσουν χιλιάδες θύματα». Όντως έτσι και έγινε. Από τα μέσα Φλεβάρη του 1917, η δυσαρέσκεια των εργατών και των στρατιωτών της Πετρούπολης ξεσπάει φανερά. Απεργίες και διαδηλώσεις διαδέχονται η μία την άλλη. Στις 25 Φλεβάρη (με το παλιό ημερολόγιο) οι στρατιώτες και οι εργάτες της Πετρούπολης και των περιχώρων συναδελφώνονται. Στις 26 ξεσπούν στάσεις στις φρουρές και στις 27 εργάτες και στρατιώτες καταλαμβάνουν τα Χειμερινά Ανάκτορα. Ο Τσάρος που παραιτήθηκε μετά από αυτή την εξέλιξη έδινε την έμπρακτη επιβεβαίωση ότι η επανάσταση είχε πετύχει μια μεγάλη νίκη ενάντια στο καθεστώς της απολυταρχίας. «Εκτός από την ασυνήθιστη επιτάχυνση της παγκόσμιας ιστορίας - έγραφε ο Λένιν8 - χρειάστηκαν και οι ιδιαίτερα απότομες στροφές της έτσι που σε μία από αυτές τις στροφές να μπορέσει να αναποδογυριστεί μονομιάς το κάρο της πλημμυρισμένης από αίμα και λάσπη μοναρχίας των Ρομανόφ».

Την ίδια μέρα που η επανάσταση ανέτρεψε τον τσάρο, δηλαδή στις 27 Φλεβάρη του 1917, από τους εργάτες και τους στρατιώτες σχηματίστηκε το Σοβιέτ της Πετρούπολης, ενώ στις μέρες και στις βδομάδες που ακολούθησαν ο θεσμός των Σοβιέτ - ένας θεσμός που έχει τις ρίζες του στην επανάσταση του 1905 - εξαπλώθηκε σε όλη τη χώρα9.

Το Σοβιέτ ήταν η πρώτη οργάνωση της επαναστατικής εξουσίας μετά την ανατροπή του τσαρικού καθεστώτος, που εξέφραζε στην πράξη τη συμμαχία της εργατικής τάξης με τη φτωχή αγροτιά, δεδομένου ότι οι στρατιώτες που συμμετείχαν στις τάξεις του ήταν κυρίως παιδιά των αγροτών. Εντούτοις, λόγω της κυριαρχίας των ρεφορμιστών (μενσεβίκων και εσέρων) στο Σοβιέτ της πρωτεύουσας, η εξουσία παραδόθηκε στην αστική τάξη, η οποία στις 2/15 Μάρτη του 1917 συγκρότησε Προσωρινή Κυβέρνηση από τα συντηρητικά κόμματα των Καντέ (κόμμα της Φιλελεύθερης μοναρχικής αστικής τάξης της Ρωσίας) και των Οκτωβριστών (κόμμα της μεγάλης αστικής τάξης και των τσιφλικάδων). Πρωθυπουργός ανέλαβε ο πρίγκιπας Λβοφ, υπουργός Στρατιωτικών ο Μιλιουκόφ (ηγέτης των Καντέ) και υπουργός των στρατιωτικών ο αρχηγός των Οκτωβριστών Γκουτσκόφ. Στην κυβέρνηση μπήκε, αναλαμβάνοντας το υπουργείο Δικαιοσύνης ο Τρουντοβίκος (Τρουντοβίκοι ήταν μια ομάδα μικροαστών δημοκρατών) Κερένσκι. Η κυβέρνηση αυτή που στηριζόταν στην ανοχή του σοβιέτ της Πετρούπολης - ύστερα από τη συμφωνία των μικροαστικών κομμάτων (μενσεβίκοι - εσέροι) με την αστική τάξη - συνέχισε στους περισσότερους τομείς την πολιτική που ακολουθούσαν οι κυβερνήσεις του Τσάρου. Στην πραγματικότητα, η διαφορά αυτής της κυβέρνησης από τις τσαρικές κυβερνήσεις, βρισκόταν κυρίως στο καθεστώς διευρυμένων πολιτικών ελευθεριών που επικρατούσε στη Ρωσία μετά τη Φεβρουαρινή επανάσταση. Κατά τ' άλλα, η πολιτική του τσάρου ήταν παρούσα και κυρίαρχη.  

Ο σχηματισμός, όμως, της Προσωρινής Κυβέρνησης πλάι στο Σοβιέτ των αντιπροσώπων - βουλευτών των εργατών και των στρατιωτών, όπως άλλωστε σημειώνουν και οι σοβιετικοί ιστορικοί10, δεν ήταν απλά μια πράξη παράδοσης της εξουσίας που έθετε τέρμα στην επανάσταση, αλλά η απαρχή μιας περίπλοκης κατάστασης, όπου οι δύο εξουσίες - η εξουσία του Σοβιέτ και η εξουσία της Προσωρινής Κυβέρνησης - θα συνυπήρχαν έως ότου η μία θα κατέπνιγε την άλλη. Το φαινόμενο αυτό, το οποίο ο Λένιν ονόμασε δυαδική εξουσία, σφράγισε τις εξελίξεις στη Ρωσία για όλο το μεσοδιάστημα ως την Οκτωβριανή Επανάσταση.  

ΤΟ ΠΕΡΑΣΜΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΡΩΤΗ ΣΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Η περίοδος από την επανάσταση του Φλεβάρη έως την επανάσταση του Οχτώβρη, για την καλύτερη κατανόησή της, μπορεί να χωριστεί σχηματικά σε τρεις φάσεις. Η πρώτη φάση αφορά την περίοδο Μάρτη - Μάη του 1917, από το σχηματισμό δηλαδή της προσωρινής κυβέρνησης και ως τον ανασχηματισμό αυτής και τη δημιουργία κυβέρνησης συνασπισμού από τα κόμματα της αστικής τάξης και τα μικροαστικά - ρεφορμιστικά κόμματα. Σ' αυτό το διάστημα, εξελίξεις σημαντικές πραγματοποιούνται και στην πλευρά της εργατικής τάξης, αφού με την επιστροφή του Λένιν στη Ρωσία γίνεται κατορθωτός ο προσανατολισμός του Μπολσεβίκικου κόμματος στη σοσιαλιστική επανάσταση.  

Η δεύτερη φάση καλύπτει την περίοδο από το Μάη έως τον Αύγουστο του 1917. Σ' αυτό το διάστημα, η ταξική πάλη οξύνεται στο έπακρο, με κύριο χαρακτηριστικό την επιστράτευση δυνάμεων και από το στρατόπεδο της επανάστασης και από το στρατόπεδο της αντεπανάστασης. Τα σημαντικότερα γεγονότα είναι η κρίση του Ιουλίου, όπου το μπολσεβίκικο κόμμα τέθηκε σε ημιπαράνομο καθεστώς, ενώ η δυαδική εξουσία έληξε με τη μορφή που τη γέννησε η επανάσταση του Φλεβάρη, και η συντριβή του στρατιωτικού κινήματος του Κορνίλοφ, που σχεδίασε και εκτέλεσε η αντεπανάσταση. Τέλος, η τρίτη φάση αφορά την περίοδο από τον Αύγουστο έως τον Οκτώβρη του 1917, από τη συντριβή δηλαδή του κορνιλοφικού κινήματος και έως τη μεγάλη Σοσιαλιστική Επανάσταση. Σ' αυτό το χρονικό διάστημα κυρίαρχο στοιχείο είναι η προετοιμασία της Οχτωβριανής εξέγερσης.

Ασφαλώς δεν είναι δυνατό να αναφερθούμε αναλυτικά σε όλα τα ιστορικά στοιχεία που συνθέτουν κάθε μία από τις τρεις προαναφερόμενες φάσεις της πορείας του ρωσικού προλεταριάτου έως την εξέγερση του Οχτώβρη. Θα επισημάνουμε όμως τα κομβικά εκείνα σημεία που καθιστούν το μπολσεβίκικο κόμμα ικανό να προετοιμάσει δηλαδή και να πραγματοποιήσει τη Σοσιαλιστική Επανάσταση του Οχτώβρη. Για την εξέλιξη αυτή καταλυτική υπήρξε η συμβολή του Λένιν.  

Το κόμμα των Μπολσεβίκων βγήκε από την παρανομία μετά την επανάσταση του Φλεβάρη και μόνο τότε του δόθηκε η δυνατότητα να αναπτύξει πλατιά νόμιμη δραστηριότητα. Σ' εκείνες τις συνθήκες η δύναμή του δεν ήταν πάνω από 45 χιλιάδες μέλη, ο Λένιν βρισκόταν εξόριστος στην Ελβετία, ενώ άλλοι κορυφαίοι κομματικοί ηγέτες μόλις που απολύονταν από τις φυλακές και τις εξορίες κι έτσι ο πρώτος καθοδηγητικός πυρήνας που σχηματίστηκε τις πρώτες μέρες του Μάρτη 1917 υπήρξε από κάθε άποψη ελλιπής.  

Βεβαίως, ο Λένιν στα περίφημα «Γράμματα του από μακριά» τόνιζε ότι το κόμμα δεν έπρεπε να παρέχει καμιά υποστήριξη στην Προσωρινή Κυβέρνηση, να εξασφαλίσει την πλήρη οργανωτική, πολιτική και ιδεολογική αυτοτέλειά του, το πλάτεμα των δεσμών του με τις μάζες, την εναντίωσή του στον ιμπεριαλιστικό πόλεμο, να συμβάλει αποφασιστικά στη στερέωση και εξάπλωση των σοβιέτ, αλλά και στον εξοπλισμό του λαού ως εγγύηση για την περιφρούρηση και την ανάπτυξη της επανάστασης11.  

Ο Λένιν επέστρεψε στη Ρωσία στις 3/16 Απρίλη του 1917. Την επομένη, παρουσίασε τις θέσεις του για την Επανάσταση που έμειναν στην ιστορία ως «Θέσεις του Απρίλη». Οι θέσεις αυτές εν συντομία, συνοψίζονται στα παρακάτω:  

- Για το κόμμα των Μπολσεβίκων - σε ό,τι αφορά τη στάση του απέναντι στον πόλεμο και για όσο διάστημα η εξουσία θα βρίσκεται στα χέρια της αστικής τάξης - είναι απαράδεκτη οποιαδήποτε υποχώρηση απέναντι στον «επαναστατικό αμυνιτισμό».  

- Η ιδιομορφία της στιγμής στη Ρωσία συνίσταται στο πέρασμα από το πρώτο στάδιο της επανάστασης που έδωσε την εξουσία στην αστική τάξη, στο δεύτερο στάδιο που θα δώσει την εξουσία στο προλεταριάτο και στα φτωχά στρώματα της αγροτιάς.  

- Καμιά υποστήριξη στην προσωρινή κυβέρνηση  

- Όχι κοινοβουλευτική δημοκρατία. Ύστερα από την εμφάνιση των σοβιέτ η επιστροφή στην κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι βήμα προς τα πίσω. Επίσης, κατάργηση της αστυνομίας, του στρατού και της κάστας των δημοσίων υπαλλήλων  

- Δήμευση της γης των τσιφλικάδων.  

- Συγχώνευση όλων των τραπεζών σε μια μεγάλη τράπεζα.  

- Όχι εισαγωγή του σοσιαλισμού ως άμεσο καθήκον αλλά πέρασμα στον έλεγχο της κοινωνικής παραγωγής και της διανομής των προϊόντων από τα σοβιέτ των εργατών βουλευτών.  

- Άμεση σύγκληση του συνεδρίου του κόμματος, αλλαγή του προγράμματός του και μετονομασία του σε Κομμουνιστικό Κόμμα.  

- Ανάληψη πρωτοβουλίας για δημιουργία νέας επαναστατικής διεθνούς.12  

Η συσπείρωση του κόμματος γύρω από τις «θέσεις του Απρίλη» θα ολοκληρωθεί στη VII πανρωσική συνδιάσκεψη του κόμματος, στο διάστημα 24-29 Απρίλη/ 7- 12 Μάη13.  

Η πολιτική των μπολσεβίκων, πολύ γρήγορα, άρχισε να αποδίδει καρπούς. Οι λαϊκές μάζες, μέσα από την ίδια τους την πείρα, άρχισαν να αντιλαμβάνονται τη δύναμη των Σοβιέτ, ιδιαίτερα δε το γεγονός ότι αυτά αποτελούσαν όργανα της δικής τους εξουσίας. Έτσι, η περίοδος από το Μάη έως τον Αύγουστο του 1917 χαρακτηρίζεται από την όξυνση της ταξικής πάλης, τη μετατόπιση των ρεφορμιστών προς τα δεξιά και των μαζών προς τα αριστερά. Απόδειξη αυτής της εξέλιξης είναι η μεγαλειώδης ειρηνική διαδήλωση στην Πετρούπολη 500 χιλιάδων εργατών, στρατιωτών και ναυτών, με κεντρικό σύνθημα «όλη η εξουσία στα Σοβιέτ», η αντίδραση της Προσωρινής Κυβέρνησης με τη στήριξη των μικροαστών, που οδήγησε στο χτύπημα του λαϊκού κινήματος, στη σύλληψη μπολσεβίκων ηγετών, στην επιβολή καθεστώτος ημιπαρανομίας για ολόκληρο το κόμμα και λίγο αργότερα, στις 25 Αυγούστου (9 Σεπτέμβρη), στην εκδήλωση του στρατιωτικού κινήματος με επικεφαλής τον στρατηγό Κορνίλοφ.  

Η αντεπανάσταση δεν κατόρθωσε τελικά να επιβληθεί και από το Σεπτέμβρη του 1917 εκδηλώνεται πλέον φανερά η στροφή των μαζών προς το μπολσεβίκο κόμμα. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της προσωρινής κυβέρνησης και των τοπικών της διοικήσεων, οι αγροτικές εξεγέρσεις που ξέσπασαν το Σεπτέμβρη του 1917 ήταν 6 φορές περισσότερες απ' αυτές που είχαν ξεσπάσει το Μάη του ίδιου έτους14. Ταυτόχρονα, μαζική μεταστροφή πραγματοποιούνταν στις διαθέσεις των στρατιωτών και των ναυτών, που πλέον αρνούνταν να πολεμήσουν για τα συμφέροντα των κεφαλαιοκρατών και των τσιφλικάδων, με αποτέλεσμα το φθινόπωρο του 1917 η συντριπτική πλειοψηφία τους να στραφεί προς το κόμμα των μπολσεβίκων. Η πιο λαμπρή, όμως, απόδειξη του περάσματος των μαζών με το μπολσεβίκικο κόμμα βρίσκεται στα Σοβιέτ, όπου το ένα μετά το άλλο αυτή την περίοδο του φθινοπώρου μπολσεβικοποιούνται. Στις 31 Αυγούστου (13 Σεπτέμβρη), το Σοβιέτ της Πετρούπολης εγκρίνει απόφαση που εισηγούνται οι μπολσεβίκοι και που καλούσε να σχηματιστεί καινούρια κυβέρνηση από αντιπροσώπους του επαναστατικού προλεταριάτου και της αγροτιάς. Ύστερα απ' αυτό, το προεδρείο του Σοβιέτ που αποτελούνταν από εκπροσώπους του κόμματος των εσέρων και των μενσεβίκων παραιτείται και η ηγεσία του Σοβιέτ περνάει στα χέρια των μπολσεβίκων. Στις 5/18 Σεπτέμβρη μπολσεβικοποιείται και το Σοβιέτ της Μόσχας και στη συνέχεια η κατάκτηση της πλειοψηφίας στα Σοβιέτ από το κόμμα του Λένιν θα εξελιχθεί με ιδιαίτερη ταχύτητα.      

Η ΣΟΣΙΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Η στροφή των μαζών προς το μπολσεβίκικο κόμμα και οι γενικότερες κοινωνικοπολιτικές εξελίξεις οδηγούν τον Λένιν στο συμπέρασμα πως η σοσιαλιστική επανάσταση είναι προ των πυλών. Ηδη, από το Σεπτέμβρη του '17, με γράμματά του από την παρανομία στην οποία βρίσκεται, καλεί το κόμμα να προετοιμαστεί για την κατάληψη της εξουσίας. Τα γράμματά του «οι μπολσεβίκοι πρέπει να πάρουν την εξουσία» και «ο μαρξισμός και η εξέγερση», συζητήθηκαν από την ΚΕ στις 15/28 Σεπτέμβρη του 1917. Η ΚΕ, όμως, πήρε μια πολύ γενική απόφαση - στο φλέγον ζήτημα των παραινέσεων του Λένιν - που έλεγε «να οριστεί πολύ σύντομα μια συνεδρίαση της ΚΕ, που θα αφιερωθεί σε θέματα τακτικής». Επίσης, δεν εγκρίθηκε κατ' ουσίαν η πρόταση του Στάλιν να σταλούν τα γράμματα για συζήτηση στις πιο σημαντικές κομματικές οργανώσεις, γιατί αποφασίστηκε αυτή η πρόταση να συζητηθεί σε προσεχή συνεδρίαση. Κατά τ' άλλα - κι αυτό ήταν θετικό βήμα της ΚΕ - απορρίφθηκαν απόψεις του Κάμενεφ, που ήταν ενάντια στις απόψεις του Λένιν για προετοιμασία της εξέγερσης15.  

Η συνεδρίαση της ΚΕ του μπολσεβίκικου κόμματος, που πήρε την απόφαση για την προετοιμασία και πραγματοποίηση της εξέγερσης, έγινε στις 10/23 Οκτώβρη 1917. Παρόντες ήταν δώδεκα μέλη του Οργάνου: Ο Λένιν, ο Ζινόβιεφ, ο Κάμενεφ, ο Στάλιν, ο Τρότσκι, ο Σβερντλόφ, ο Ουρίτσκι, ο Τζερζίνσκι, η Κολοντάι, ο Μπουμπνόφ, ο Σοκόλνικοφ, ο Λομόφ. Η ΚΕ, ύστερα από εισήγηση του Λένιν και σχετική συζήτηση, θα εγκρίνει την παρακάτω απόφαση: «Η ΚΕ θεωρεί ότι τόσο η διεθνής θέση της ρωσικής επανάστασης (εξέγερση στο στόλο της Γερμανίας σαν ανώτατη εκδήλωση της ανάπτυξης σε όλη την Ευρώπη της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης, έπειτα ο κίνδυνος σύναψης ειρήνης μεταξύ των ιμπεριαλιστών με σκοπό να πνίξουν την επανάσταση στη Ρωσία), όσο και η στρατιωτική κατάσταση (βέβαιη απόφαση της ρωσικής αστικής τάξης και του Κερένσκι και Σία να παραδώσουν την Πετρούπολη στους Γερμανούς) - όσο και η κατάκτηση από το προλεταριακό κόμμα της πλειοψηφίας στα Σοβιέτ - όλα αυτά σε συνδυασμό με την εξέγερση των αγροτών και τη στροφή της εμπιστοσύνης του λαού προς το κόμμα μας (εκλογές στη Μόσχα), τέλος, η έκδηλη προετοιμασία ενός δεύτερου κινήματος Κορνίλοφ (απομάκρυνση των στρατευμάτων από την Πετρούπολη, μεταφορά κοζάκων στην Πετρούπολη, κύκλωση του Μινσκ από κοζάκους κλπ.) - όλα αυτά βάζουν στην ημερήσια διάταξη την ένοπλη εξέγερση. Διαπιστώνοντας, έτσι, ότι η ένοπλη εξέγερση είναι αναπόφευκτη κι ότι έχει ωριμάσει πέρα για πέρα, η ΚΕ καλεί όλες τις οργανώσεις του κόμματος να καθοδηγούνται από το γεγονός αυτό και σύμφωνα μ' αυτό να συζητούν και να λύνουν όλα τα πρακτικά ζητήματα (Συνέδριο των Σοβιέτ βόρειας περιοχής, απομάκρυνση των στρατευμάτων από την Πετρούπολη, δράση των κατοίκων της Μόσχας και του Μινσκ κλπ.)».  

Την απόφαση για την εξέγερση ψήφισαν 10 από τα 12 παρόντα μέλη της ΚΕ. Αρνητική ψήφο έδωσαν οι Κάμενεφ και Ζινόβιεφ16.  

Τα προβλήματα της εξέγερσης δε σταμάτησαν εδώ, αλλά η πραγματοποίησή της έγινε δυνατόν να στεφθεί με επιτυχία, παρά το γεγονός ότι οι Κάμενεφ και Ζινόβιεφ δημοσιοποίησαν τη σχετική κομματική απόφαση, με προφανή στόχο να εμποδίσουν την εφαρμογή της.  

Η εξέγερση, όπως έχουμε ήδη αναφέρει, άρχισε στις 24 Οκτώβρη/ 6 Νοέμβρη 1917, μια μέρα πριν ανοίξει τις πύλες του το 2ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ.  

Το βράδυ της 25ης Οκτώβρη, όταν άνοιξε τις πύλες του το 2ο Πανρωσικό Συνέδριο των Σοβιέτ, που αντιπροσώπευε πάνω από 400 σοβιέτ της χώρας, η επανάσταση εφορμούσε κατά των χειμερινών ανακτόρων, αλλά στην ουσία τα πάντα είχαν τελειώσει. Στη σύνθεση του Συνεδρίου, από τους 650 αντιπροσώπους, περίπου 400 ήταν μπολσεβίκοι και από τους υπόλοιπους η πλειοψηφία ανήκε στους αριστερούς εσέρους. Οι μενσεβίκοι και οι δεξιοί εσέροι, που λίγους μήνες πριν ήταν η συντριπτική πλειοψηφία, τώρα αποτελούσαν μια ομάδα 70 - 80 ατόμων.  

Την πρώτη μέρα των εργασιών του, το συνέδριο ψήφισε έκκληση «προς τους εργάτες, τους στρατιώτες και τους αγρότες», γραμμένη από τον Λένιν. «Όλη η εξουσία κατά τόπους - έλεγε η έκκληση - περνάει στα χέρια των εργατών, στρατιωτών και αγροτών βουλευτών, που πρέπει να εξασφαλίσουν μια πραγματικά επαναστατική τάξη»17. Το λόγο πλέον είχε ο εργαζόμενος λαός της Ρωσίας να κάνει πράξει αυτά τα λόγια, ενώ για ολόκληρο τον κόσμο άρχιζε μια νέα ιστορική εποχή, η εποχή του περάσματος από τον καπιταλισμό στο σοσιαλισμό.      

1 Ζαν Ελενστέιν: «Ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης», εκδόσεις «Θεμέλιο», τόμος Α` σελ. 126  

2 Α. Κερένσκι: «Η ρωσική επανάσταση όπως την έζησα», Εκδόσεις «Πάπυρος», σελ. 351  

3 Λένιν: «Άπαντα», εκδόσεις ΣΕ, τόμος 34, σελ. 435-436  

4 Λένιν: «Άπαντα», εκδόσεις ΣΕ, τόμος 35, σελ. 1  

5 Ζαν Ελενστέιν, στο ίδιο σελ. 41  

6 Σαρλ Μπετελέμ: «Οι ταξικοί αγώνες στην ΕΣΣΔ», εκδόσεις ΡΑΠΠΑ, τόμος 1ος, σελ. 75  

7 Marc Fero: «Η Ρωσική Επανάσταση». Βλέπε: «Ιστορία των επαναστάσεων», εκδόσεις ΑΚΜΗ, τόμος III, σελ. 120  

8 «Άπαντα Λένιν», τόμος 31ος, σελ 13  

9 «Ιστορία της Μεγάλης Οκτωβριανής Επανάστασης», εκδόσεις ΠΛΑΝΗΤΗΣ, σελ. 15-23  

10 Ακαδημία Επιστημών ΕΣΣΔ: «Παγκόσμια Ιστορία», εκδόσεις ΜΕΛΙΣΣΑ, τόμος Ζ2, σελ. 853-879  

11 Λένιν, «Άπαντα», τόμος 31ος, σελ. 7-59  

12 Λένιν, «Άπαντα», τόμος 31ος, σελ. 103-118.  

13 «Ιστορία ΚΚΣΕ», σελ. 233 και Ζ. Ελενστέιν: «Ιστορία της Σοβιετικής Ένωσης», τόμος Α`, σελ. 103-104  

14 Ακαδημία Επιστημών ΕΣΣΔ, στο ίδιο, σελ. 898.  

15 «Οι μπολσεβίκοι στην Οχτωβριανή Επανάσταση - Πρακτικά ΚΕ Αύγουστος 1917 - Φλεβάρης 1918», εκδόσεις «Εξάντας», σελ. 118-119 και «Άπαντα Λένιν», τόμος 34, σελ. 488-489, σημείωση 81  

16 «Οι μπολσεβίκοι στην Οχτωβριανή Επανάσταση - Πρακτικά ΚΕ Αύγουστος 1917 - Φλεβάρης 1918», εκδόσεις «Εξάντας», σελ. 158-159.  

17 Λένιν: «Άπαντα», τόμος 35, σελ. 11-12    

*Πηγή: ergatikosagwnas.gr

Σάββατο 7 Νοεμβρίου 2015

Δύο παγετώνες της Δυτικής Ανταρκτικής που λιώνουν με ταχείς ρυθμούς θέτουν σε κίνδυνο το μέλλον ολόκληρου του πλανήτη, καθώς εάν η τεράστια πλάκα πάγου κυλήσει στη θάλασσα τότε η στάθμη των ωκεανών θα ανέβει κατά τρία μέτρα σε διάστημα μερικών αιώνων.

Από την άλλη πλευρά, στην Ανατολική Ανταρκτική, η NASA παρατηρεί αύξηση του όγκου των πάγων.

Επί ξυρού ακμής

Μια νέα μελέτη κλιματολόγων του γερμανικού Ινστιτούτου του Πότσνταμ που δημοσιεύεται στην επιθεώρηση PNAS επιχειρεί μια προσομοίωση του ρυθμού λιωσίματος των πάγων τις επόμενες δεκαετίες και χιλιετίες.

Οι επιστήμονες εστίασαν στους παγετώνες Πάιν Άιλαντ (σσ. Pine Island, για τον οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ) και Θουάιτς (Thwaites) οι οποίοι αυτή τη στιγμή συγκρατούν το παγοκάλυμμα της Δυτικής Ανταρκτικής από το να καταρρεύσει στον Νότιο Παγωμένο Ωκεανό.

Το υπολογιστικό μοντέλο της μελέτης προσομοίωσε τη μεταβολή των δυνάμεων που ασκούνται στον πάγο καθώς οι παγετώνες υποχωρούν και διοχετεύουν νερό στη Θάλασσα του Αμούνδσεν. Όπως έδειξε το μοντέλο, η κατάρρευση του παγοκαλύμματος στη Δυτική Ανταρκτική θα ξεκινήσει σε περίπου έξι δεκαετίες αν το λιώσιμο των δύο παγετώνων συνεχιστεί με το σημερινό ρυθμό.

Τότε, η κατάσταση θα ξεπεράσει το σημείο χωρίς επιστροφή. Τουλάχιστον, θα χρειαστεί να περάσουν αρκετοί αιώνες, έως και τρεις χιλιετίες, ώστε το παγοκάλυμμα να λιώσει και να ανεβάσει τη στάθμη της θάλασσας κατά τρία μέτρα.

Αμφισβήτηση

Άλλοι κλιματικοί επιστήμονες επισημαίνουν ότι η μελέτη αυτή είναι ελλιπής διότι δεν λαμβάνει υπόψη παράγοντες, όπως η επίδραση των ανέμων και των ωκεάνιων ρευμάτων.

Οι κλιματολόγοι, εξάλλου, ακόμα δεν γνωρίζουν με βεβαιότητα το εάν η παρατηρούμενη απώλεια πάγου στη Θάλασσα του Αμούνδσεν οφείλεται στην κλιματική αλλαγή ή σε κάποιο φυσικό κύκλο αυξομείωσης.

Θετικό ισοζύγιο πάγου στο σύνολο

Το οξύμωρο είναι ότι συνολικά ο όγκος πάγου στην Ανταρκτική αυξάνεται, τουλάχιστον σύμφωνα με όσα υποστηρίζει έκθεση της ΝASA που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση Journal of Glaciology.

Η μελέτη δεν αμφισβητεί την τήξη των πάγων από την υπερθέρμανση του πλανήτη, αλλά υπογραμμίζει ότι οι απώλειες αντισταθμίζονται σε άλλες περιοχές.

Εν προκειμένω, στην Ανταρκτική το παγοκάλυμμα που άρχισε να δημιουργείται πριν από 10.000 χρόνια σημειώνει αύξηση κατά 112 δισεκατομμύρια τόνους ετησίως από το 1992 έως το 2001. Αυτό το «καθαρό κέρδος» σημείωσε πτώση μεταξύ 2003 και 2008, στους 82 δισ. τόνους ετησίως, αλλά μετά επανήλθε.

«Είμαστε ουσιαστικά σε συμφωνία με άλλες μελέτες που δείχνουν αύξηση στην απώλεια του πάγου στην Ανταρκτική» δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Τζ. Ζουόλι ο οποίος εξηγεί πως η διαφωνία αφορά στην Ανατολική Ανταρκτική και το εσωτερικό της Δυτικής Ανταρκτικής».

Σε αυτές τις δύο περιοχές παρατηρούμε μια αύξηση του πάγου που υπερβαίνει τις απώλειες σε άλλες περιοχές», αναφέρει ο επιστήμονας που υπογραμμίζει πως αυτά τα δεδομένα ίσως ανατραπούν μέσα σε δύο ή τρεις δεκαετίες και οι απώλειες πάγου στη Δυτική Ανταρκτική είναι μεγαλύτερες από την αύξηση.

Πηγή: econews

Η μέση κάλυψη σε πράσινο των ελληνικών μεγαλοπούλεων σήμερα είναι για την Αθήνα περίπου το 7% της επιφάνειάς της και για τη Θεσσαλονίκη το 4-5% της επιφάνειάς της, όταν για πολλές ευρωπαϊκές πόλεις κυμαίνονται περίπου στο 25% 

Η κατάσταση των μεγάλων ελληνικών πόλεων αναφορικά με το ποσοστό αστικού πράσινου που διαθέτουν είναι απογοητευτική. Χαρακτηριστικά, αναφέρεται ότι η μέση κάλυψη σε πράσινο των ελληνικών μεγαλοπούλεων σήμερα είναι για την Αθήνα περίπου το 7% της επιφάνειάς της και για τη Θεσσαλονίκη το 4-5% της επιφάνειάς της.

Τα αντίστοιχα ποσοστά για πολλές ευρωπαϊκές πόλεις κυμαίνονται περίπου στο 25% της έκτασης της πόλης. Πρόκειται για στοιχεία εργασίας του αναπληρωτή καθηγητή στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας Σεραφείμ Πολύζου, τα οποία περιλαμβάνονται στο τελευταίο του βιβλίο που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΚΡΙΤΙΚΗ με τίτλο «Αστική Ανάπτυξη».

Σύμφωνα με τον ίδιο, η παραπάνω εικόνα μαρτυρά τη δυσχερή θέση στην οποία βρίσκονται οι δύο μεγάλες ελληνικές πόλεις. Η έλλειψη πρασίνου, διεκρινίζει, αποτελεί το βασικό λόγο για τον οποίο ο αστικός χώρος στην Ελλάδα δεν αποτελεί δημοφιλή χώρο, άθλησης, ψυχαγωγίας και αναψυχής.

Ηχορύπανση

Ένα άλλο σημαντικό θέμα που θίγει ο κ. Πολύζος είναι και αυτό της ηχορύπανσης*. Στις μεγάλες πόλεις επισημαίνει, η αναλογία του πληθυσμού που εκτίθεται σε μη αποδεκτά όρια θορύβου είναι 2-3 φορές μεγαλύτερη από τον εθνικό μέσο όρο.

Ο θόρυβος που παράγεται από την κυκλοφορά των αυτοκινήτων, σύμφωνα με μετρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης ενοχλεί το 20-25% του πληθυσμού των αναπτυγμένων χωρών της Δυτικής Ευρώπης. 

Επίσης, αναφέρει ο κ. Πολύζος, το 19% του συνολικού πληθυσμού των χωρών της Ε.Ε. βρίσκεται σε περιοχές με υψηλές στάθμες θορύβου. Για την Ελλάδα, η οδική κίνηση αποτελεί την πιο σημαντική πηγή για τον αστικό πληθυσμό, με κυριότερο το θόρυβο από την κίνηση μοτοσικλετών και μοτοποδηλάτων, δεν παραλείπει να σημειώσει ο αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, για να συμπληρώσει:

«Οι περιοχές με ιδιαίτερο πρόβλημα υποβάθμισης του ακουστικού περιβάλλοντος, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του αρμόδιου υπουργείου Περιβάλλοντος, είναι σχεδόν όλες οι αστικές περιοχές της χώρας. Βεβαίως το πρόβλημα είναι σαφώς εντονότερο στα μεγάλα αστικά κέντρα, όπως στην Αθήνα, τη Θεσσαλονίκη κ.ά. Σε πολλές περιπτώσεις η αποφυγή του θορύβου επιτυγχάνεται με το κλείσιμο των παραθύρων των κατοικιών κατά τους θερινούς μήνες, κάτι που οδηγεί στη συνεχή λειτουργία των κλιματιστικών συστημάτων, με πολύ επιβαρυντικές συνέπειες για το περιβάλλον από την κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας. Για τον περιορισμό των συνεπειών στην υγεία, το κράτος έχει θεσπίσει ανώτατα όρια, ανάλογα με τις περιοχές στις οποίες παράγεται ο θόρυβος και τις χρήσεις της αστικής και μη αστικής γης. Τα νώτατα αυτά όρια, που επιβάλλονται από την ισχύουσα νομοθεσία θα πρέπει να τηρούνται». Πάντως ο ίδιος δεν παραλείπει να αναφέρει πως ο θόρυβος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα υποβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος, ενώ συμβάλλει στην οικονομική παρακμή των αστικών κέντρων και την υποβάθμιση πολλών κεντρικών περιοχών των μεγάλων πόλεων, για διευκρινίσει:

«Η υποβάθμιση των κεντρικών περιοχών των μεγάλων πόλεων δημιουργεί απώλεια δυνητικών εσόδων στους ιδιοκτήτες ακινήτων και στο κράτος. Η μείωση της αξίας των ακινήτων μειώνει την αξία των ενοικίων που λαμβάνουν οι ιδιοκτήτες τους και τα φορολογικά έσοδα του κράτους. Εκτός από τις παραπάνω αρνητικές συνέπειες, η ηχορύπανση στα αστικά κέντρα επιδρά αρνητικά στον τουρισμό, την αξιοποίηση των αρχαιολογικών χώρων και μνημείων, και γενικότερα την ελκυστικότητα των πόλεων». 

*Η μέτρηση του θορύβου γίνεται με βάση την έντασή του, με μονάδα μέτρησης το ντεσιμπέλ (db). Η κλίμακα των ντεσιμπέλ κυμαίνεται από το μείον άπειρο έως το συν άπειρο, αλλά το ανθρώπινο αυτί μπορεί να ακούσει από 0 έως 130 db.

πηγη: protothema.gr

Με αφορμή τη νέα ανακεφαλαιοποίηση

Γράφει ο Στωικός

Ψηφίστηκε το Σάββατο 31/10 σε πανηγυρικούς τόνους, το νομοσχέδιο για την ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών, την τρίτη κατά σειρά μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης.

ΝΔ, ΠΑΣΟΚ, Ποτάμι, Ένωση Κεντρώων, ενώ όλη την προηγούμενη περίοδο επιδίδονταν σε λεονταρισμούς κατά της κυβέρνησης και του…ψεύτη Τσίπρα, την ώρα της ψηφοφορίας ψήφισαν υπέρ, προτάσσοντας το ταξικό συμφέρον. ΚΚΕ και Χ.Α καταψήφισαν.

Με αφορμή τις εξελίξεις αυτές, κρίναμε σκόπιμο να κάνουμε μια μικρή αναδρομή στις εξελίξεις του τραπεζικού συστήματος τα τελευταία σαράντα χρόνια.

Τη δεκαετία του 1980, οι ιδιωτικές τράπεζες στην Ελλάδα ήταν μειοψηφία. Την εποχή εκείνη δέσποζαν οι κρατικές τράπεζες, οι οποίες κατείχαν κυρίαρχη θέση σε ό,τι αφορά τους τραπεζικούς δείκτες (ύψος ενεργητικού, κερδοφορία, καταθέσεις, χορηγήσεις, απασχόληση κλπ).

Ας θυμηθούμε λοιπόν τον τραπεζικό χάρτη της εποχής.

Υπό κρατικό έλεγχο ήταν τότε η Εθνική, η Εμπορική (ιδιωτική ως το 1975, υπό τη διεύθυνση του καθηγητή Στ. Ανδρεάδη, κρατικοποιήθηκε από την κυβέρνηση της ΝΔ) η Ιονική και Λαϊκή Τράπεζα (το 1957 εξαγοράστηκε από την ιδιωτική τότε Εμπορική), οι οποίες ήταν και οι μεγάλες τράπεζες, δίπλα στις οποίες υπήρχε μια πληθώρα μικρότερων, όπως η Πειραιώς (θυγατρική της Εμπορικής), η Τράπεζα Κρήτης, η Μακεδονίας – Θράκης, η Τράπεζα Κεντρικής Ελλάδος, η Τράπεζα Αθηνών, η Γενική Τράπεζα (δημιουργήθηκε το 1937 με κεφάλαια του Μετοχικού Ταμείου Στρατού), η Τράπεζα Αττικής κλπ.

Δίπλα σε αυτές, υπήρχαν οι εξειδικευμένες εμπορικές τράπεζες. Στο χώρο της στεγαστικής πίστης η Κτηματική και η Εθνική Στεγαστική, θυγατρικές και οι δύο της Εθνικής Τράπεζας.

Η Αγροτική Τράπεζα, όπως προδίδει και το όνομα της, χρηματοδοτούσε επενδύσεις του πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία), ενώ για τη χρηματοδότηση επενδύσεων στον δευτερογενή (βιομηχανία) και τριτογενή τομέα (υπηρεσίες), εξειδικεύονταν η ΕΤΒΑ και η ΕΤΕΒΑ (θυγατρική της Εθνικής). Τέλος, ως αποταμιευτικές τράπεζες, υπήρχαν το Ταχυδρομικό Ταμιευτήριο (Τ.Τ) και το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων. Τα δύο αυτά Ταμεία χορηγούσαν δάνεια στους δημόσιους υπαλλήλους με ευνοϊκούς όρους.

Αυτό ήταν το πανόραμα των, υπό κρατικό έλεγχο τραπεζών τη δεκαετία του 1980, ενώ, δίπλα σε αυτές δρούσε ένα δίχτυ ασφαλιστικών εταιριών.

Ιδιωτικές τράπεζες ήταν τότε δύο. Η Τράπεζα Πίστεως του εκ Καλαμών ορμώμενου Γ. Κωστόπουλου και η Τράπεζα Εργασίας, την οποία ίδρυσε το 1975 ο τραπεζίτης Κ. Καψάσκης. Και οι δύο από κοινού διατηρούσαν ένα μικρό μερίδιο στην τραπεζική αγορά, όχι μεγαλύτερο από το 20%.

Στο σημείο αυτό μία αναγκαία διευκρίνιση. Το θέμα κρατική ή ιδιωτική επιχειρηματική δραστηριότητα, έχει αποκτήσει τα τελευταία 25 χρόνια μεγάλη ιδεολογική φόρτιση. Θα πρέπει όμως να επισημάνουμε, ότι έτσι λειτουργούσε τότε ο ελληνικός καπιταλισμός. Οι κρατικές τράπεζες, επιτελούσαν και τότε το ρόλος τους, συγκεντρώνοντας τις σκόρπιες αποταμιεύσεις των επιχειρήσεων και των ιδιωτών (λαϊκή αποταμίευση) και τις μετέτρεπαν σε μια τεράστια οικονομική δύναμη την οποία έθεταν στην υπηρεσία του ιδιωτικού τομέα. Οι θέσεις που ανέπτυξε ο Λένιν στον «Ιμπεριαλισμό» για το σχηματισμό της χρηματιστικής ολιγαρχίας (συγχώνευση τραπεζικού και βιομηχανικού κεφαλαίου, με το πρώτο να παίζει τον καθοριστικό ρόλο), ίσχυαν πλήρως και την περίοδο αυτή. Όποιος έλεγχε τις τράπεζες, είχε υπό τον έλεγχο του και την ελληνική οικονομία, κρατική και ιδιωτική, γιατί και οι ιδιωτικές επιχειρήσεις λειτουργούσαν – όπως και σήμερα – με τραπεζικό δανεισμό. Γεγονός που επέτρεπε στις διοικήσεις των τραπεζών να επηρεάζουν καθοριστικά τις αποφάσεις των δανειζόμενων επιχειρήσεων.

Την περίοδο μάλιστα αυτή, με μοχλό τις κρατικές κυρίως τράπεζες, συντελέστηκε μια λεόντεια αναδιανομή εισοδήματος, από την εργατική τάξη και ευρύτερα τα λαϊκά στρώματα, προς την αστική τάξη. Το κόλπο γκρόσο, είχε την κωδική ονομασία «θαλασσοδάνεια». Χορηγούσαν οι κρατικές κατά βάση τράπεζες, δάνεια στις μεγάλες επιχειρήσεις, σε κατασκευαστικές, ξενοδοχειακές, βιομηχανικές και εφοπλιστικές εταιρίες, χωρίς τις αναγκαίες τραπεζικές εγγυήσεις και με τη διαμεσολάβηση του πολιτικού συστήματος. Δάνεια τα οποία δεν εξόφλησαν ποτέ. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις, αυτή της ΕΤΒΑ, η οποία στις αρχές του 1990 βρέθηκε στα πρόθυρα της χρεοκοπίας και χρηματοδοτήθηκε με 1 τρις. δραχμές! από τον Κρατικό Προϋπολογισμό για να «εξυγιανθεί» και οι λεγόμενες προβληματικές επιχειρήσεις τη δεκαετία του 1980, οι οποίες κρατικοποιήθηκαν, «καθάρισαν» τις ζημίες με κρατικό χρήμα και στη συνέχεια ιδιωτικοποιήθηκαν εκ νέου.

Η ανάληψη κολοσσιαίων ζημιών του ιδιωτικού τομέα από το καπιταλιστικό κράτος, το οποίο τις διαγράφει μεταφέροντας το βάρος στον Κρατικό Προϋπολογισμό (πιο απλά στους εργαζόμενους τους οποίους ληστεύει με την φορολογία), είναι μία συνήθης πρακτική για το διεθνή καπιταλισμό. Πρόκειται για μια πλευρά της κρατικομονοπωλιακής παρέμβασης στην οικονομία, και καταδεικνύει πόσο καθοριστική είναι η συμβολή του καπιταλιστικού κράτους στη διαδικασία αναπαραγωγής του κοινωνικού κεφαλαίου.  

Αν όντος έτσι έχουν τα πράγματα, τότε οι κομμουνιστές γιατί πάλευαν ενάντια στις ιδιωτικοποιήσεις και κατάγγειλαν τις αστικές κυβερνήσεις που τις προωθούσαν; Οι κομμουνιστές παλιάς κοπής, γιατί η σημερινή ηγεσία του ΚΚΕ υποστηρίζει ότι δεν έχει σημασία αν μια επιχείρηση στον καπιταλισμό είναι κρατική ή ιδιωτική. Αν είναι έτσι, ας βοηθήσουν την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ να ξεπουλήσει τα δύο μεγάλα λιμάνια, τον ΟΣΕ, το Ελληνικό και ό,τι άλλο είναι σήμερα στα χέρια του Δημοσίου.

Οι κομμουνιστές πάλευαν με ζήλο κατά των ιδιωτικοποιήσεων, για δύο βασικά λόγους. Πρώτο: επειδή η στροφή που έκανε τότε ο καπιταλισμός στην κρατική παρέμβαση στην οικονομία, ήταν, ας το πούμε έτσι, μία «ήττα» για τον ίδιο και αποτελούσε ομολογία, ότι η παλλαϊκή, πανεθνική διεύθυνση των οικονομικών σχέσεων, η κοινωνικοποίηση των μέσων παραγωγής από την εργατική τάξη και τους συμμάχους της, όταν καταχτήσουν την πολιτική εξουσία, είναι δυνατή και ρεαλιστική.

Δεύτερο: γιατί το κράτος ως εργοδότης, με την ιδιότητα του συλλογικού καπιταλιστή –και αυτό το έχει δείξει η πείρα– ακολουθεί απέναντι στους εργαζόμενους μια πολιτική διαφορετική, από αυτή του ιδιώτη καπιταλιστή, ο οποίος, στα πλαίσια του κεφαλαιοκρατικού ανταγωνισμού, ενδιαφέρεται μόνο για την παραγωγή ή την απόσπαση, όσο το δυνατό μεγαλύτερης υπεραξίας, γεγονός που σημαίνει απότομη χειροτέρευση της ζωής της εργατικής τάξης, ευρύτερα των λαϊκών στρωμάτων, σε ένα περιβάλλον όπου θα κυριαρχεί το ιδιωτικό κεφάλαιο. Και αυτό το είδαμε στην πράξη. Σε όσες επιχειρήσεις ιδιωτικοποιήθηκαν, τα νέα αφεντικά έκαναν απολύσεις προσωπικού, αύξησαν τις τιμές των προσφερόμενων εμπορευμάτων ή υπηρεσιών, επέβαλαν νέους αυστηρούς κανονισμούς προσωπικού και σε συνεργασία με τις αστικές κυβερνήσεις, διέλυσαν τις εργασιακές σχέσεις και, αργά, αλλά σταθερά, υπονόμευσαν το κοινωνικό – ασφαλιστικό σύστημα.

Για αυτούς τους λόγους, το ΚΚΕ τότε αντιπάλεψε με συνέπεια και σθένος τις ιδιωτικοποιήσεις, και στη στάση του αυτή βρήκε την αποδοχή των εργαζομένων. Το σημερινό ΚΚΕ που υποστηρίζει ότι, σε συνθήκες καπιταλισμού, δεν έχει σημασία αν μια επιχείρηση είναι ιδιωτική ή κρατική, κάνει ένα ακόμα βήμα απομόνωσης από τον λαϊκό παράγοντα.

Σαρωτικό κύμα ιδιωτικοποιήσεων στις τράπεζες

Στα τέλη της δεκαετίας του 1980, η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ επεξεργάστηκε την πολιτική ιδιωτικοποίησης των κρατικών τραπεζών. Ο τότε υπουργός Οικονομίας Κ. Σημίτης, ανέθεσε στον γ. γραμματέα του υπουργείου του Θ. Καρατζά (μετέπειτα Πρόεδρο της Εθνικής Τράπεζας), να εκπονήσει σχέδιο «απελευθέρωσης» του τραπεζικού συστήματος. Σχέδιο, το οποίο υλοποιήθηκε από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.

Για να προετοιμάσουν την κοινή γνώμη, επιδόθηκαν, σε μια άνευ προηγουμένου συκοφάντηση, σε ένα ανηλεή πόλεμο λάσπης κατά του δημόσιου χαρακτήρα του τραπεζικού συστήματος – κάτι που έκαναν στη συνέχεια και για τις άλλες δημόσιες επιχειρήσεις που έβγαλαν στο σφυρί - εκτοξεύοντας κατηγορίες για τις οποίες την πρώτη ευθύνη την είχαν οι ίδιοι οι κυβερνώντες. Οι κρατικές τράπεζες κατηγορήθηκαν τότε, γιατί έδιναν δάνεια σε επιχειρηματίες με αδιαφανή κριτήρια, για την κακή εξυπηρέτηση των πελατών τους – τις ουρές που σχηματίζονταν στα γκισέ – κάτι που οι ιδιώτες θα θεράπευαν, για τον κυβερνητικό συνδικαλισμό, ο οποίος σάπιζε από τότε, για την προνομιακή θέση των τραπεζοϋπαλλήλων με τους υψηλούς μισθούς και τις παχυλές συντάξεις.

Και αφού προετοίμασαν το έδαφος, προχώρησαν επί του έργου. Η αρχή έγινε από την κυβέρνηση της ΝΔ (1990 – 1993), η οποία ιδιωτικοποίησε την Τράπεζα Πειραιώς, που ήταν τότε ήταν μία μικρή θυγατρική τράπεζα της Εμπορικής και πέρασε στα χέρια ομίλου επιχειρηματιών υπό τον Μ. Σάλα, πρώην Γ. Γραμματέα του υπουργείου Εμπορίου του ΠΑΣΟΚ.

Την βρώμικη δουλειά της ιδιωτικοποίησης των τραπεζών, την ανέλαβαν οι κυβερνήσεις του ΠΑΣΟΚ της περιόδου 1993 – 2004, με πρωτοπαλίκαρα τα κομματικά στελέχη στην ΟΤΟΕ. Τότε έλαμψε το άστρο του Πρωτόπαπα, του Παναγόπουλου (σημερινού Προέδρου της ΓΣΕΕ), του Κουσελά, του Σπυρόπουλου κ.α, οι οποίοι ανταμείφθηκαν πολύ καλά για τις «υπηρεσίες» που προσέφεραν, καθώς οι περισσότεροι έγιναν υπουργοί των κυβερνήσεων Σημίτη. Αξίζει να σημειωθεί, ότι βρισκόμαστε στην εποχή, όπου οι δυνάμεις του ΣΥΝ/ ΣΥΡΙΖΑ στην ΟΤΟΕ – και όχι μόνο – αποτελούσαν προνομιακό συνομιλητή της ΠΑΣΚΕ.

Στην περίοδο 1994 – 1997 έγινε το ξεκαθάρισμα των «μικρών» τραπεζών, οι οποίες κατέληξαν στην Eurobank (είχε εμφανιστεί το 1990 ως Ευρωεπενδυτική Τράπεζα, δημιουργημένη από τον όμιλο Λάτση. Ο τελευταίος είχε προφανώς ειδοποιηθεί για το μεγάλο πάρτι που θα γινόταν με τις κρατικές τράπεζες και πήρε θέση) και την Τράπεζα Πειραιώς.

Το 1999 η Ιονική – Λαϊκή περνάει υπό τον έλεγχο της Τράπεζας Πίστεως, μετά από ένα ηρωικό αγώνα των εργαζομένων της, ο οποίος κάμφθηκε, όταν με πρωτοβουλία της ΟΤΟΕ δημιουργήθηκε μέσα στην τράπεζα απεργοσπαστικός μηχανισμός.

Το 2000 η Τράπεζα Εργασίας, περνάει μετά από επιθετική εξαγορά στην Eurobank. Η Εμπορική Τράπεζα, μετά τις περιπέτειες που είχε με την γαλλική Gredit Agricole, περνάει τελικά κάτω από τον έλεγχο της πρώην θυγατρικής της (!!), της Τράπεζας Πειραιώς. Η τελευταία, το 2002 – 2003, θέτει υπό τον έλεγχο της την ΕΤΒΑ.

Έτσι λίγο – πολύ ολοκληρώθηκε το εγχείρημα της «απελευθέρωσης» του τραπεζικού συστήματος, το οποίο – υπό ιδιωτικό έλεγχο πλέον – θωρακίστηκε αποφασιστικά…. Πόσο θωρακισμένο ήταν, θα το δούμε στη συνέχεια.

Η ιδιωτικοποίηση, ήταν μία μόνο πλευρά των πολιτικών «απελευθέρωσης» της τραπεζικής πίστης. Άλλη ενδιαφέρουσα πλευρά της πολιτικής αυτής, ήταν η «απελευθέρωση» των επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων – τα οποία στο παρελθόν καθορίζονταν διοικητικά – η δυνατότητα εξαγωγής κεφαλαίων στα πλαίσια των νέων κανονισμών της ΕΕ, χωρίς έγκριση από τις τραπεζικές αρχές κλπ.

Στις αρχές της δεκαετίας του 1990, ξεκίνησε και ο τρελός χορός της πιστωτικής επέκτασης προς τα λαϊκά νοικοκυριά (τραπεζική λιανική), μέσω της αφειδούς χορήγησης καταναλωτικών και στεγαστικών δανείων. Είχε μόλις στηθεί η παγίδα της υπερχρέωσης, η οποία κατέληξε στα σημερινά τραγικά αδιέξοδα, αλλά την εποχή εκείνη επικρατούσε καταναλωτική φρενίτιδα, και κανείς δεν καθόταν να ασχοληθεί με το τι θα γίνει μετά από μερικά χρόνια. Κανείς δεν μπορούσε να σκεφτεί τότε, ότι η καταναλωτική φρενίτιδα που πριμοδοτούσαν πρώτα και κύρια οι τράπεζες – με την Τράπεζα της Ελλάδας να κάνει τα στραβά μάτια – θα κατέληγε στα «κόκκινα δάνεια», και αύριο στα hedge funds[1], στα αιμοβόρα κεφάλαια που επενδύουν στην καταστροφή για να αποκομίσουν κέρδη. Κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί τότε, ότι η κατάληξη θα ήταν να βγει στο σφυρί και η πρώτη κατοικία.

Οι ιδιωτικές τράπεζες, έπαιξαν πρωταγωνιστικό ρόλο και στο αποκαλούμενο σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου το 1999, καθώς «ειδικεύτηκαν» στη χειραγώγηση των μετοχών. Στο σημείο αυτό, θα αναφέρουμε ένα χαρακτηριστικό που αποκαλύπτει την σήψη της εποχής. Το 1999 η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ ανακοινώνει την ιδιωτικοποίηση της Ολυμπιακής, γεγονός που πυροδότησε τις δυναμικές κινητοποιήσεις των εργαζομένων. Τις ίδιες ακριβώς ημέρες αυτές έγινε και ο «γάμος» της Γενικής Τράπεζας με τον όμιλο των επιχειρήσεων Κοντομηνά. Σε συνέντευξη Τύπου που παραχωρήθηκε προκειμένου να επισημοποιηθεί η συνεργασία των δύο πλευρών, πλησιάζει τους δημοσιογράφους ο Γ. Δασκαλάκης, μέλος του Ε.Γ του ΠΑΣΟΚ (της επιρροής Τσοχατζόπουλου) και Πρόεδρος της Γενικής με ένα ποτήρι κρασί στα χέρια και με φανερή ικανοποίηση τους λέει: «Να ρε πως γίνονται οι ιδιωτικοποιήσεις, χωρίς να ανοίγει μύτη». Φανερή αιχμή για τον…θορυβώδη τρόπο με τον οποίο επέλεξε η αντίπαλη ομάδα Σημίτη να ιδιωτικοποιήσει την Ολυμπιακή.

Η συνέχεια όμως επιφύλασσε εκπλήξεις. Ο Κοντομηνάς με όχημα την ιδιωτικοποίηση της Γενικής, δημιούργησε κλίμα, με αποτέλεσμα η τιμή της μετοχής της τράπεζας να εκτοξευτεί στα ύψη. Την κατάλληλη χρονική στιγμή ο άνθρωπος ξεφορτώθηκε τις μετοχές αποκομίζοντας τρελά κέρδη. Στη συνέχεια, επικαλούμενος νομικά κενά στη συμφωνία, ακύρωσε την ιδιωτικοποίηση, αφού είχε πρώτα ξεπουπουλιάσει την κότα.

Η περίοδος της κρίσης

Είναι γνωστό σήμερα, ότι η οικονομική κρίση που ξέσπασε το καλοκαίρι του 2007 στις ΗΠΑ και επεκτάθηκε κατά κύματα σε ολόκληρο τον πλανήτη, έπληξε καίρια τις τράπεζες. Και δεν μιλάμε για τράπεζες επιπέδου Εθνικής, αλλά για μονοπωλιακούς κολοσσούς, οι οποίοι έστηναν κερδοσκοπικά παιγνίδια σε όλα τα σημεία του κόσμου. Στις ΗΠΑ η Leaman Brothers χρεοκόπησε το 2007, όπως και πολλές άλλες εκατοντάδες περιφερειακές τράπεζες, ενώ η διαβόητη Merrill Lynch, η οποία στις δόξες της ανεβοκατέβαζε υπουργούς σε όλες τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ, κάτω από το βάρος των τεράστιων ζημιών που είχε συσσωρεύσει πουλήθηκε το 2008 έναντι ελάχιστου τιμήματος στη BankOfAmerica. Αντίστοιχες χρεοκοπίες είχαμε και σε μεγάλες τράπεζες της Ευρώπης.

Η Ελλάδα δεν θα μπορούσε φυσικά να αποτελέσει εξαίρεση. Η κατάρρευση των τιμών των μετοχών και των κρατικών ομολόγων, επισώρευσε τεράστιες ζημίες στις αποκαλούμενες –τέσσερις τον αριθμό– συστημικές τράπεζες που είχαν κυριαρχήσει μετά την εξαγορά των, δημοσίου χαρακτήρα, τραπεζών. Πρόκειται για την Εθνική, την Alpha Bank (πρώην Πίστεως), την Πειραιώς και την Eurobank. Το πρόβλημα επιδεινώθηκε στις αρχές του 2010, όταν, λόγω της μεγάλης ανόδου των αποδόσεων των επιτοκίων των κρατικών ομολόγων, έγινε απαγορευτικός ο δανεισμός από τις ξένες αγορές. Κανείς πλέον δεν δάνειζε την Ελλάδα, ούτε και τις ελληνικές τράπεζες, οι οποίες είχαν ουσιαστικά αποβληθεί από την ευρωπαϊκή διατραπεζική αγορά. Μια αγορά, η οποία, λόγω της καπιταλιστικής κρίσης, ούτως ή άλλως σερνότανε και αντλούσε κάθε βδομάδα τα αναγκαία κεφάλαια από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Την περίοδο αυτή, χρεοκόπησαν όλα τα επιχειρήματα των οπαδών της «απελευθέρωσης των αγορών», οι οποίοι υποστήριζαν ότι η εφαρμογή προγράμματος εκτεταμένων ιδιωτικοποιήσεων, ο περιορισμός της δράσης του –καπιταλιστικού– κράτους, και η απορρύθμιση των αγορών εργασίας και προϊόντων, θα μας οδηγούσαν σε μια διαρκή και σταθερή ανάπτυξη, τους καρπούς της οποίας θα απολάμβαναν όλοι και οι επιχειρήσεις και οι εργαζόμενοι.

Στην πραγματικότητα συνέβη το ακριβώς αντίθετο. Η βίαιη επίθεση που εκδηλώθηκε σε βάρος των λαϊκών δικαιωμάτων και κατακτήσεων, όξυνε τις αντιθέσεις και τις αντιφάσεις που με αναγκαιότητα συνοδεύουν τον κύκλο της καπιταλιστικής αναπαραγωγής. Τα στοιχεία της κρίσης κατακάθονταν στο εσωτερικό του αναπαραγωγικού μηχανισμού. Και όταν αυτή ξέσπασε, προκάλεσε γύρω της συντρίμμια και θρύψαλα.  

Από τότε οι τέσσερις ελληνικές τράπεζες, ζουν σαν τις άπορες κορασίδες που συντηρούνται με τα επιδόματα του κράτους. Η σκανδαλώδης πριμοδότηση τους ξεκίνησε το 2008, όταν, υπό μορφή ζεστού χρήματος και παροχής κρατικών εγγυήσεων, ενθυλάκωσαν 28 δις. ευρώ. Συν τοις άλλοις, συνέχισαν να αντλούν δεκάδες δις. ευρώ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα με μηδενικό επιτόκιο, καταθέτοντας ως εγγύηση τα εξαϋλωμένα κρατικά ομόλογα.    

Το 2012, με την εφαρμογή του διαβόητου PSI (κούρεμα του κρατικού χρέους κατά 50%), υπήρξε ειδική πρόβλεψη στο 2^ο μνημόνιο για ενίσχυση–ανακεφαλαιοποίηση των τραπεζών με 50 δις. ευρώ, με το επιχείρημα της αντιστάθμισης των ζημιών που υπέστησαν από το κούρεμα των ομολόγων που είχαν στα χαρτοφυλάκιά τους. Αλλά προσοχή. Ανάγκη αποκατάστασης των ζημιών είχαν μόνο οι τράπεζες. Αντίθετα, τέτοια ανάγκη δεν προέκυψε για τους μικροομολογιούχους που ληστεύτηκαν, για τα ασφαλιστικά ταμεία που επίσης καταληστεύτηκαν τα αποθεματικά τους, μετά την ατιμία που διέπραξαν ο Βενιζέλος και ο Προβόπουλος να μετατρέψουν τα ταμειακά τους διαθέσιμα σε κρατικά ομόλογα, τα οποία στη συνέχεια κουρεύτηκαν, αλλά ούτε και τα πανεπιστημιακά ιδρύματα, τα αποθεματικά των οποίων επίσης εξανεμίστηκαν.

Η ληστεία αυτή συντελείται μπροστά στα μάτια μας τα τελευταία επτά χρόνια. Και αν συνυπολογίσουμε το σύνολο των παρεμβάσεων που έχουν γίνει για να διατηρηθούν οι τέσσερις ιδιωτικές τράπεζες στη ζωή, το ποσό ίσως και να αγγίζει τα 150 δις. ευρώ, κοντά δηλαδή ένα ΑΕΠ!

Αυτή είναι η δικαιοσύνη και η ηθική του καπιταλισμού. Ληστεύεται ο λαός με φόρους και χαράτσια για να σταθεί στα πόδια του ο ετοιμόρροπος καπιταλισμός. Και στις συνθήκες του ιμπεριαλισμού, «σωτηρία του καπιταλισμού» σημαίνει πρώτα και κύρια, «σωτηρία των τραπεζών». Τόσο απλά.  

[1] Ένα hedge fund είναι ένα κεφάλαιο ανοικτού ή κλειστού τύπου όπου ένας διαχειριστής επενδύει τα χρήματα των μεριδιούχων έναντι κάποιας αμοιβής (management fee). Στα ανοιχτού τύπου funds μπορεί οποιοσδήποτε επενδυτής να αποκτήσει μερίδιο αν και τα κατώτατα όρια συμμετοχής είναι ιδιαίτερα υψηλά και μπορεί να ανέρχονται σε εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ. Στα κλειστού τύπου funds η συμμετοχή των επενδυτών γίνεται βάσει επιλογών του διαχειριστή.

Υπάρχουν οι παρακάτω τύποι Hedge Funds:

1) Exchange Traded Funds (ETFs) -Διαπραγματεύσιμα Αμοιβαία Κεφάλαια

Τα Exchange Traded Funds (ETFs) είναι διαπραγματεύσιμα αμοιβαία κεφάλαια σχεδιασμένα να παρακολουθούν την πορεία ενός δείκτη (Για παράδειγμα του δείκτη FTSE 100). Οι συνολικές τοποθετήσεις σε ETFs παγκοσμίως υπολογίζεται ότι ανέρχονται σε 800 δις ευρώ (2011).

2) Hedge Fund τύπου Aggressive Growth

Κεφάλαια με υψηλές προσδοκίες και ρίσκο, υψηλή μόχλευση κεφαλαίου και κάλυψη κινδύνου με χρήση παραγώγων προϊόντων.

3) Hedge Fund τύπου Distressed Securities:

Κεφάλαια που αγοράζουν μετοχές, δικαιώματα και παλαιά δάνεια από εταιρείες που αντιμετωπίζουν ενδεχόμενη χρεοκοπία.

4) Hedge Fund τύπου Emerging Markets

Κεφάλαια που επενδύουν σε αναδυόμενες αγορές. Στις αγορές αυτές συνήθως δεν προβλέπεται η χρήση παραγώγων για ‘κάλυψη’ κινδύνου (hedging) άρα η έκθεση σε ρίσκο είναι μεγαλύτερη.

5) Hedge Fund τύπου Fund of Funds

Τα κεφάλαια αυτά λειτουργούν ως επενδυτικές «ομπρέλες» αποκτώντας μερίδια σε άλλα hedge funds. Τα funds επιλέγονται με γνώμονα την βελτιστοποίησης της διασποράς κινδύνου. Τα κριτήρια διαφοροποίησης αφορούν τόσο τον γενικό επενδυτικό χαρακτήρα ενός fund (πχ εξειδίκευση στην υψηλή τεχνολογία, βιοτεχνολογία κτλ) όσο και την γεωγραφική δραστηριοποίηση του (πχ Ασία, Νότια Αμερική, Ανατολική Ευρώπη, κτλ). Τα Funds of the Hedge Funds θεωρούνται ιδανική επιλογή για επενδυτές με χαμηλές ανοχές στο ρίσκο (πχ συνταξιοδοτικά ταμεία και ασφαλιστικές εταιρείες) γιατί όχι μόνο εμπεριέχουν χαμηλότερο ρίσκο αλλά εμφανίζουν και πιο ισορροπημένη κατανομή αποδόσεων μέσα στα χρόνια.

6) Hedge Fund τύπου Income

Κεφάλαια που επενδύουν σε κρατικά ομόλογα και διατηρούν προφίλ χαμηλού ρίσκου.

7) Hedge Fund τύπου Macro

Κεφάλαια που στοχεύουν σε κέρδη από μακροοικονομικές αλλαγές σε διάφορα κράτη. Χρησιμοποιούνται παράγωγα προϊόντα ώστε οι μικρές μεταβολές επιτοκίων και ισοτιμιών να μετατρέπονται σε αξιόλογα κέρδη.

8) Hedge Fund τύπου Opportunistic

Κεφάλαια που χρησιμοποιούν διαφορετικές στρατηγικές ώστε να εκμεταλλεύονται ευκαιρίες σε πολλών διαφορετικών ειδών αγορές. Η μόχλευση κεφαλαίου και άλλες παρόμοιες τεχνικές χρησιμοποιούνται ευρέως.

9) Hedge Fund τύπου Value

Κεφάλαια που επενδύουν σε μετοχές που διαπραγματεύονται πολύ χαμηλότερα από την πραγματική τους αξία (π.χ. μετοχές εταιριών με μεγάλη ακίνητη περιουσία). Στοχεύουν σε μακροπρόθεσμα κέρδη, όταν η αγορά επαναξιολογήσει τις αποτιμήσεις των εταιρειών αυτών

πηγη: ergatikosagwnas.gr

Του ΝΙΚΟΥ ΜΠΟΓΙΟΠΟΥΛΟΥ*

Τον Οκτώβρη του 2014, σε ερώτηση που υπέγραφαν και κατέθεσαν στη Βουλή δεκάδες βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, ανέφεραν μεταξύ άλλων τα εξής:

«Η ιδιωτικοποίηση των αερολιμένων που προωθεί η συγκυβέρνηση δεν συνιστά τίποτα άλλο παρά παραχώρηση σε ιδιώτες της περιουσίας που έχει δημιουργηθεί με τα χρήματα του λαού χωρίς κανένα όφελος για το ελληνικό δημόσιο (…).

(…) στους όρους της παραχώρησης περιλαμβάνεται και ένα περιφερειακό"σπατόσημο", το οποίο στην ουσία θα χρηματοδοτεί τη συντήρηση, τον εκσυγχρονισμό και την ανάπτυξη των αεροδρομίων χωρίς καμία επιβάρυνση του ιδιώτη "επενδυτή", ο οποίος τελικά θα εισπράττει ενοίκιο για μια υποδομή που έχτισε ο λαός!

(…) οι τοπικές οικονομίες αφήνονται έρμαιο στις κερδοσκοπικές διαθέσεις του ιδιώτη, ενώ στα νησιά και τις απομακρυσμένες περιοχές θα ενταθεί το καθεστώς αποκλεισμού, στο οποίο έχουν καταδικαστεί τα τελευταία χρόνια.

Η δημιουργία ιδιωτικού μονοπωλίου στον τομέα των αερομεταφορών αποτελεί επιζήμια εξέλιξη (…).

Ο έλεγχος των αεροδρομίων από ιδιώτες ενέχει σοβαρούς κινδύνους και για την εθνική άμυνα δεδομένου ότι τα περισσότερα νησιωτικά αεροδρόμια έχουν και στρατιωτική χρήση (…).

Όλα αυτά δεν αποτελούν αποκυήματα της φαντασίας μας αλλά υπαρκτά προβλήματα που έχουν προκύψει από την ιδιωτικοποίηση αερολιμένων σε διεθνές επίπεδο».

Αυτά τον Οκτώβρη του 2014. Από τον ΣΥΡΙΖΑ…

***

Τον Νοέμβρη του 2014, ο τότε βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ κ.Σταθάκης, σε ανακοίνωσή του για την εκποίηση των περιφερειακών αεροδρομίων, έλεγε τα εξής (Real.gr 25/11/2014):

• «Εξαιρετικά αρνητική εξέλιξη για τις προοπτικές ανάπτυξης της ελληνικής οικονομίας»

• «(…) κινείται στα όρια της νομιμότητας, πραγματοποιείται την ίδια στιγμή που η συντριπτική πλειοψηφία των επαγγελματικών ενώσεων και των τοπικών κοινωνιών που πλήττονται αντιτίθενται στην εκποίηση τους»

• «(…) η πώληση της δημόσιας αυτής υποδομής προσβάλει ευθέως το δημόσιο συμφέρον και ως ΣΥΡΙΖΑ δηλώνουμε κατηγορηματικά της αντίθεση μας σε αυτή»

Αυτά τον Νοέμβρη του 2014. Από τον ΣΥΡΙΖΑ…

***

Τον Μάιο του 2014, ο τότε βουλευτής των ΑΝΕΛ, ο κ.Τέρενς Κουίκ, έλεγε (Δελτίο τύπου ΑΝΕΛ 06/05/2014):

«Είναι δυνατόν να θυσιάζονται στον μνημονιακό βωμό Αεροδρόμια, όπως αυτό της Καβάλας ή των Χανίων ή και αλλού στην περιφέρεια, χωρίς να αντιλαμβάνεστε τις καταστροφικές συνέπειες αυτής της παράλογης και παράνομης πράξης;

Είναι σαφές ότι η ιδιωτικοποίηση των περιφερειακών αεροδρομίων θέτει σε κίνδυνο την αεροπορική σύνδεση ζωτικών περιοχών, περιοχών εθνικά ευαίσθητων ή απομακρυσμένων όπως είναι οι νησιωτικές.  

Αντιλαμβάνεστε ότι με το να ετοιμάζεται να χαρίσει η μνημονιακή συγκυβέρνηση τα Αεροδρόμια της χώρας σε εξευτελιστικές τιμές πώλησης σε ιδιώτες, γιατί περί αυτού πρόκειται – μη γελιόμαστε – αυτό σημαίνει ότι δίνει ταυτόχρονα κα τα «κλειδιά» πυλών εισόδου της Ελλάδας, παραχωρώντας ταυτόχρονα το δικαίωμα στον εκάστοτε ξένο ιδιώτη – επενδυτή να σφραγίσει αυτές τις θύρες όποτε το επιθυμεί; 

Αυτό δεν είναι παράλογο, παράνομο και επικίνδυνο, που πρέπει να σταματήσει ΑΜΕΣΑ;»

Αυτά τον Μάιο του 2014. Από τους ΑΝΕΛ…

***

Στις 8 Σεπτέμβρη του 2014 ο κ. Σκουρλέτης, εκπρόσωπος Τύπου τότε του ΣΥΡΙΖΑ, μιλώντας στην τηλεόραση του Σκάι, και απευθυνόμενος σε εκπρόσωπο της ΝΔ, έλεγε:

«Λέτε για μεταρρυθμίσεις. Να σας πω ένα παράδειγμα. Λέτε επένδυση την ιδιωτικοποίηση του αεροδρομίου των Χανίων. Για πηγαίνετε κάτω να δείτε τι επιπτώσεις θα έχει. Σύσσωμη η κοινωνία των Χανίων, εργαζόμενοι, επιχειρηματικός κόσμος εναντιώνονται. Ξέρετε γιατί; Γιατί 500.000 επιβάτες ήρθαν το 2013 από την Ryanair, να πούμε και το όνομα της εταιρείας, η οποία έχει πει ότι αν ιδιωτικοποιηθεί, εγώ θα σηκωθώ και θα φύγω. Διότι ο ιδιώτης θα κοιτάξει να βάλει τέτοια τέλη που θα κάνει ασύμφορη τη χρήση. Και ξέρετε τι σημαίνει 500.000 προσγειώσεις επιβατών στο αεροδρόμιο των Χανίων για τον τουρισμό;

Αφήστε τα λοιπόν. Δεν έχετε σχέδιο. Θέλετε να εξυπηρετείτε ημετέρους και πολιτικά είστε ουραγός της Μέρκελ στην Ευρώπη».
***

Και πάμε τώρα στον κ.Τσίπρα. Ο κύριος Τσίπρας – πριν γίνει πρωθυπουργός – έλεγε τα εξής:

• «Αναρωτιόμαστε: τι όφελος μπορεί να έχει για την ανάπτυξη του τόπου η ιδιωτικοποίηση του αεροδρόμιου στο Άκτιο; Ή το να μην υλοποιούνται μέχρι σήμερα τα αναγκαία έργα αναβάθμισης στο αεροδρόμιο των Ιωαννίνων; Η απάντηση είναι: κανένα όφελος. Πουλάνε ό,τι βρουν μπροστά τους και εγκαταλείπουν ότι δεν μπορούν να πουλήσουν» (ομιλία στα Γιάννενα,30 Νοεμβρίου 2014).

• «Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση του Αεροδρόμιου στα Χανιά. Είναι προφανές πόσο σημαντικό είναι για την επικοινωνία της Κρήτης με την Ελλάδα και τον κόσμο. Αλλά το ΤΑΙΠΕΔ το ξεπουλάει, για να μετατραπεί σε κερδοφόρο μαγαζί. Και έτσι, ένα κομμάτι από το ευρύτερο κοινωνικό συμφέρον, μετατρέπεται σε ιδιωτικό κέρδος» (ομιλία στο Ηράκλειο Κρήτης, 13 Δεκεμβρίου 2014).

• «Δεν θα επιτρέψουμε η δημόσια περιουσία και οι υποδομές να περάσουν στα νύχια του ΤΑΙΠΕΔ και των ποικιλώνυμων συμφερόντων. Τα αεροδρόμια, τα λιμάνια, ο βόρειος οδικός άξονας δεν είναι κερδοφόρα φιλέτα προς χάρισμα» (ομιλία στο Ηράκλειο, 23 Ιανουαρίου 2015).

• «Υπάρχουν, τέλος, οι μεγάλοι αγώνες για την υπεράσπιση του περιβάλλοντος, οι μεγάλοι αγώνες για να μην εκποιηθεί ο δημόσιος πλούτος, τα λιμάνια και τα αεροδρόμια» (ομιλία στην Καρδίτσα, 9 Απριλίου 2014).

• «Στην ίδια λογική, θα υπερασπιστούμε τον δημόσιο χαρακτήρα των περιφερειακών αεροδρομίων γιατί το ξεπούλημα καθε υποδομής δεν είναι ούτε πρόοδος ούτε ανάπτυξη» (ομιλία στη Ρόδο, 15 Ιανουαρίου 2015).

***

Αυτά λέγονταν πριν η συγκυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ/ ΑΝΕΛ γίνει κυβέρνηση. Πριν ο κ.Τσίπρας γίνει πρωθυπουργός.

Αλλά τώρα που έγινε πρωθυπουργός, έπαψε να αερολογεί για τα αεροδρόμια, έπαψε να αερολογεί για τα Μνημόνια, έγινε «σοβαρός», έγινε «ρεαλιστής», και διαπράττει όλα εκείνα για τα οποία εγκαλούσε τον Σαμαρά και τον Βενιζέλο…

Με προχτεσινή Πράξη σύσσωμου του υπουργικού συμβουλίου, σε εφαρμογή του «αριστερού» Μνημονίου και όπως δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ, τα 14 αεροδρόμια(Θεσσαλονίκης, Κέρκυρας, Χανίων, Κεφαλονιάς, Ζακύνθου, Ακτίου, Καβάλας, Ρόδου, Κω, Σάμου, Μυτιλήνης, Μυκόνου, Σαντορίνης και Σκιάθου) περνάνε, πλέον, στα χέρια της γερμανικής (τυχαίο;) «Fraport».  

Η απόφαση φέρει την υπογραφή του Τσίπρα και όλων των μελών του υπουργικού του συμβουλίου. 

Ό,τι ως αντιπολίτευση ο Τσίπρας το είχε καταγγείλει ως «έγκλημα»,«ξεπούλημα» και «μερκελισμό», τώρα, χωρίς μια στάλα ντροπή, το μετατρέπει σε εφαρμοσμένη πολιτική.

Πρόκειται για την ίδια πολιτική που έχει εξοντώσει τον λαό και τον τόπο, και που υποτίθεται ότι ο Τσίπρας θα καταργούσε σε ένα νόμο με ένα άρθρο…

Τα συμπεράσματα δικά σας…

*Δημοσιεύθηκε στο enikos.gr την Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2015

Μία εκδοχή της κατοχικής προπαγάνδας, με κοινή συνισταμένη την αντεθνική απειλή του «εβραιομπολσεβικισμού» | ΦΩΤ.: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΡΑΣΧΟΣ, «Η ΚΑΤΟΧΗ» (1997)

ου Γιώργου Μαργαρίτη*

Η ιστοριογραφία της περιόδου της ναζιστικής Κατοχής στη χώρα μας στη διάρκεια του Β” Παγκοσμίου Πολέμου έχει κάνει εμφανείς προόδους.

Οι τελευταίες αποτυπώνονται σε σημαντικό αριθμό διατριβών (ξεχωρίζει η μνημειώδης του Βασίλη Μανουσάκη για την οικονομία της Κατοχής) -τις οποίες ελπίζουμε όλες να τις δούμε ως βιβλία και να συζητηθούν- ή στα μεγάλα ιστορικά συνέδρια που οργάνωσαν τα προηγούμενα χρόνια ο Προκόπης Παπαστράτης και ο Μιχάλης Λυμπεράτος στο Πάντειο Πανεπιστήμιο.

Σε αυτά, μια νέα γενιά ερευνητών έδειξε έτοιμη να διερευνήσει ουσιαστικές πτυχές (οικονομικές, κοινωνικές, ιδεολογικές) της περιόδου.

Προφανώς μέσα από αυτή την ενθουσιώδη όσο και μεθοδικά επιστημονική δραστηριότητα γνωρίσαμε πολύ καλύτερα τον δωσιλογισμό, τα χαρακτηριστικά του και τις διαστάσεις του.

Τελείως αναντίστοιχη με τις προόδους που έχει πραγματοποιήσει η ιστοριογραφία σε αυτό το πεδίο είναι η επιμονή ενός κύκλου πολιτικών επιστημόνων και γενικών σχολιαστών να αποσυνδέουν το ζήτημα του δωσιλογισμού από την επιστημονική έρευνα και να το ανάγουν σε ζήτημα πολιτικής ή ηθικής ή όποιας άλλης «εξισορρόπησης».

Με λάβαρο τον αγώνα ενάντια σε μια «αριστερή ιστοριογραφία» που δήθεν κυριαρχεί και τους καταδυναστεύει, καταφεύγουν σε πλήθος τεχνάσματα και ευρήματα που έχουν έναν και μοναδικό στόχο: την «αποκατάσταση» των Ταγμάτων Ασφαλείας.

Το διάβημα αυτό, ως προς τη στρατηγική του, αγγίζει τα όρια του γελοίου.

Υπαινίσσομαι τη «συμβιβαστική» πρόταση που εκπορεύεται από το πρόσφατο πόνημα του κύκλου («Εμφύλια πάθη» των Νίκου Μαρατζίδη και Στάθη Καλύβα), που προβαίνει σε κεντρώες «παραχωρήσεις» αναζητώντας ανταλλάγματα: «…αν στο παρελθόν χρειάστηκε να ξεπεραστεί το αφήγημα των «Εαμοβουλγάρων», σήμερα είναι ανάγκη να αποδομηθεί το αντίστοιχο των «γερμανοτσολιάδων»».

Εκδοχή της κατοχικής προπαγάνδας, με κοινή συνισταμένη την αντεθνική απειλή του «εβραιομπολσεβικισμού» | ΦΩΤ.: ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΡΑΧΡΗΣΤΟΣ, «ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΑΦΙΣΕΣ» (2003)

Δηλαδή όπως στο Δημοτικό: Δεν θα σε λέω εαμοβούλγαρο – μη με λες γερμανοτσολιά!!!

Το όλο διάβημα είναι απλά ενδεικτικό των σχέσεων που διατηρούν οι εν λόγω με την επιστήμη της Ιστορίας και με όλες τις επιστήμες γενικά!

Κατά τα άλλα, εξακολουθούν να διαμαρτύρονται ότι τη σημασία της ιστορικής αποκατάστασης του δωσιλογισμού δεν την κατανοεί ούτε αυτή καθεαυτή η Δεξιά (δύσκολα εξυμνείται η προδοσία, βλέπετε). Αν και πιθανολογούμε ότι έχουν άδικο.

Η Χρυσή Αυγή θα κατανοούσε πλήρως το έργο τους, χωρίς μάλιστα να χρειαστούν «κεντρώες» αποκλίσεις.

Αρκετά ασχοληθήκαμε όμως με την εταιρεία «Φίλων του δωσιλογισμού».

Υπάρχουν σοβαρότερα πράγματα να κάνουμε, καθώς πραγματικά υπάρχουν πολλά ζητήματα ανοικτά που θα πρέπει να ερευνήσουμε έτσι ώστε να διευρύνουμε τις γνώσεις μας στον βαθμό που θα επιτρέψει να συνθέσουμε έλλογες ερμηνείες των τότε συμπεριφορών, επιλογών και συμβάντων.

Η μελέτη του εγχώριου δωσιλογισμού πρέπει να επεκταθεί γεωγραφικά και χρονικά. Δεν πρόκειται για αποκλειστικά ελληνικό φαινόμενο.

Η γοητεία του ναζισμού σε σημαντικό τμήμα των ελίτ –οικονομικών, πολιτικών, ιδεολογικών κ.λπ.– των ευρωπαϊκών κρατών διακρίνεται με διαύγεια τόσο στα προπολεμικά χρόνια όσο και στη διάρκεια του πολέμου.

Το ίδιο το σχήμα της ναζιστικής Νέας Ευρώπης έγινε αποδεκτό από σημαντικούς κύκλους της χώρας μας και εξυμνήθηκε έντονα στον κατοχικό Τύπο.

Επιμέρους στοιχεία της ναζιστικής ιδεολογίας, ο αντισημιτισμός, ο εθνικισμός, λόγου χάριν, ενδύουν ιδεολογικά το ρεύμα του δωσιλογισμού.

Ο ελληνικός ναζισμός μπορεί να διαφέρει σε πολλά χαρακτηριστικά του από τον γερμανικό αντίστοιχο (όπως διαφέρουν και αντίστοιχα κινήματα στη Γαλλία, την Ολλανδία, το Βέλγιο, τη Νορβηγία, την Ουκρανία, την Ουγγαρία, τη Ρουμανία κ.λπ.), αλλά είχε στέρεα οικοδομηθεί πάνω σε κληροδοτήματα του μεταξικού καθεστώτος και νεότερες προσθήκες τής περί Νέας Ευρώπης φιλολογίας.

Το υπόστρωμα φυσικά ήταν οι κοινωνικές συγκρούσεις της Κατοχής.

Η θεσμική συγκρότηση της Ελληνικής Πολιτείας –του δωσιλογικού κράτους– αντέγραψε, στο γενικό του περίγραμμα τουλάχιστον, το État Français (Γαλλική Πολιτεία, θα το μεταφράζαμε) του στρατάρχη Πετέν στη Γαλλία.

Μπορεί να μας βάλει σε σκέψεις το γεγονός ότι σημαντικό μέρος της στρατιωτικής, διοικητικής ή ποικιλότροπα πολιτικής ελίτ της χώρας μας εμφανίζεται έτοιμο -σχεδόν προετοιμασμένο- να αναλάβει τη διαχείριση αυτού του καινοφανούς στα ελληνικά πράγματα θεσμικού σχήματος.

Επιπλέον ας παρατηρήσουμε ότι το σχήμα αποδείχθηκε διαχρονικά αποτελεσματικό, ειδικά ως προς την εξυπηρέτηση ισχυρών οικονομικών συμφερόντων.

Η διευθέτηση των μεταλλευτικών δικαιωμάτων λόγου χάριν, όπως αποτυπώνεται στον σημερινό οικονομικό χάρτη της χώρας, είναι έργο ετούτου του καθεστώτος.

Εκδοχή της κατοχικής προπαγάνδας, με κοινή συνισταμένη την αντεθνική απειλή του «εβραιομπολσεβικισμού» | ΦΩΤ.: ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΡΑΣΧΟΣ, «Η ΚΑΤΟΧΗ» (1997)

Στον τομέα της καταστολής, οι αστυνομικές δυνάμεις του υπερείχαν σημαντικά σε αριθμό συλλήψεων των αντίστοιχων υπηρεσιών των κατακτητών και σε αυτές (Αστυνομία Πόλεων και Χωροφυλακή) μπορεί να αποδοθεί η καταστολή και η διάλυση των περισσότερων μαζικών κινητοποιήσεων της Κατοχής.

Τα Τάγματα Ασφαλείας συνέχισαν απλά μια ήδη παγιωμένη από το δωσιλογικό κράτος πρακτική καταστολής.

Με όλα αυτά υποψιάζομαι ότι η πυκνή ιστορία της κατοχικής περιόδου έχει πολλά ακόμα να μας αποκαλύψει.

*Καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ

Πηγή: efsyn

Του ΓΙΩΡΓΟΥ ΔΕΛΑΣΤΙΚ*  

Δίκιο είχαν τελικά οι δεξιοί, όταν έλεγαν πως αν ποτέ έρθουν στα πράγματα οι αριστεροί, θα πάρουν τα σπίτια του κοσμάκη! Η κυβέρνηση Τσίπρα, η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ είναι αυτή που αποφάσισε να καταργήσει κάθε προστασία της πρώτης κατοικίας των υπερχρεωμένων νοικοκυριών που αδυνατούν να πληρώσουν τις δόσεις των «κόκκινων» δανείων τους. Δεν φανταζόντουσαν βέβαια ποτέ οι δεξιοί ότι η «αριστερή» κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα θα έπαιρνε τα σπίτια των χρεοκοπημένων για να τα δώσει στους… τραπεζίτες!!! Έλληνες και ξένοι γύπες μαζεύονται ήδη στη χώρα μας για να θησαυρίσουν στις πλάτες των μπατίρηδων.  

Ελεύθεροι από αύριο Δευτέρα, 2 Νοεμβρίου, οι πλειστηριασμοί σπιτιών και πρώτης κατοικίας! Αυτό αποφάσισε ο Τσίπρας. Μισό μονόστηλο (!) αφιέρωσε στην είδηση η Αυγή, η εφημερίδα του ΣΥΡΙΖΑ. «“Όπως δεν γίνονταν πλειστηριασμοί πρώτης κατοικίας πριν από αυτήν την απόφαση, έτσι δεν θα γίνονται και από Δευτέρα”, ανέφερε στην Αυγή ανώτερο στέλεχος του υπουργείου Οικονομίας. Άλλωστε η κυβέρνηση βρίσκεται εν αναμονή συμφωνίας με τους θεσμούς (της ΕΕ) για το πλαίσιο του νόμου Κατσέλη που θα ισχύσει», γράφει η εφημερίδα – όργανο του ΣΥΡΙΖΑ. Καλά, αφού η κυβέρνηση Τσίπρα «βρίσκεται εν αναμονή συμφωνίας» με τους δανειστές, Γερμανούς και υπόλοιπους Ευρωπαίους, από πού αντλεί αυτό το ανώνυμο στέλεχος του υπουργείου Οικονομίας τη σιγουριά ότι δεν θα γίνονται πλειστηριασμοί πρώτης κατοικίας; Το μισό μονόστηλο της Αυγής μας λύνει και αυτή την απορία: «Η πρώτη κατοικία προστατεύεται πλήρως μέχρι το τέλος του έτους, σύμφωνα με την άτυπη συμφωνία που έχει γίνει μεταξύ της κυβέρνησης και των τραπεζών», γράφει η εφημερίδα του ΣΥΡΙΖΑ. Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση θεωρεί ηλίθιους τους Έλληνες.  

Σήμερα έχουμε 1η Νοέμβρη και ο χρόνος τελειώνει τον άλλο μήνα! Τι μας λέει δηλαδή ο Τσίπρας; Ότι για …δύο μήνες οι μπατίρηδες θα έχουν σπίτι και η κυβέρνηση θα το δώσει στους τραπεζίτες το Γενάρη! Οι του ΣΥΡΙΖΑ θεωρούν, δηλαδή, ότι ο κοσμάκης δεν ξέρει ούτε να μετράει πόσους μήνες θα κατέχει ακόμη το σπίτι του; Θα μας τρελάνουν; «Οι γύπες της Ουάσιγκτον και οι πλατσικολόγοι της Ευρώπης βρίσκονται προ των πυλών. Όχι για επενδύσεις στην πραγματική οικονομία, αλλά για τα “κόκκινα” δάνεια των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών», έγραφε την Πέμπτη η Εφημερίδα των Συντακτών. Παρέχει μάλιστα την πληροφορία ότι καταβάλλεται προσπάθεια στο ετήσιο συνέδριο του Ελληνοαμερικανικού Επιμελητηρίου που θα γίνει στα τέλη Νοεμβρίου, να έρθουν ως βασικοί προσκεκλημένοι οι επικεφαλής δέκα εκ των μεγαλύτερων «αρπακτικών» κεφαλαίων των ΗΠΑ! Δύο άνθρωποι δείχνουν ενθουσιασμένοι από το γεγονός της πλήρους υποταγής του Έλληνα πρωθυπουργού, Αλέξη Τσίπρα, στις εντολές του Βερολίνου.  

Ο πρώτος είναι ο γάλλος επίτροπος Οικονομικών στην Κομισιόν, Πιερ Μοσκοβισί. «Μετά τον Ιούλιο έχουμε εργαστεί σε κλίμα εμπιστοσύνης και με πνεύμα συνεργασίας που είναι πρωτοφανές μεταξύ μιας ελληνικής κυβέρνησης και των ευρωπαϊκών θεσμών, από την έναρξη της κρίσης», δήλωσε ο Μοσκοβισί σε συνέντευξη που έδωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο. «Πρέπει να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις πριν από το τέλος του έτους», τόνισε. Η εκπρόσωπός του στην Κομισιόν ανήγγειλε επίσης την επικείμενη άφιξή του στην Ελλάδα για μεθαύριο, Τρίτη, όπου θα παραμείνει και την Τετάρτη. Ο δεύτερος ευτυχής με τις εξελίξεις είναι ο έλληνας υπουργός Οικονομίας, Γιώργος Σταθάκης. Αυτός χαρακτήρισε «τεράστια» τη χρηματοδοτική εισροή 4,5 δισεκατομμυρίων ευρώ από το ΕΣΠΑ ως το Μάρτιο του 2016, ενώ έδειξε ενθουσιασμένος και με τη δυνατότητα δανεισμού από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης (BERD), ποσού έως 3 δισεκατομμυρίων ευρώ με χαμηλό επιτόκιο. Αντιθέτως, τον «υπαρκτό κίνδυνο να διολισθήσει η χώρα σε βαθύτερη ύφεση», επισημαίνει το Γραφείο Προϋπολογισμού της Βουλής, στην έκθεσή του για το τρίτο τρίμηνο του 2015. Εκεί, υπογραμμίζει την εξάντληση της φοροδοτικής ικανότητας των φορολογουμένων, που θέλουν να είναι συνεπείς. Προειδοποιεί έτσι τους κυβερνώντες ότι η αύξηση της φορολογικής επιβάρυνσής τους, κατά κανένα τρόπο δεν συνεπάγεται και ανάλογη αύξηση των φορολογικών εσόδων του κράτους, αφού ούτε οι συνεπείς μέχρι τώρα φορολογούμενοι δεν θα είναι σε θέση να πληρώσουν τις νέες φορολογικές επιβαρύνσεις.  

Σα να μην έφταναν αυτά, η εφημερίδα με τη μεγαλύτερη αναγνωσιμότητα στη Γερμανία, η Μπιλντ, αυξάνοντας τη γερμανική πίεση πάνω στην κυβέρνηση Τσίπρα, υποστηρίζει ότι οι δανειστές έστειλαν ήδη μήνυμα στην Αθήνα πως δεν θα εκταμιευθεί η δόση του Οκτωβρίου – η υποδόση, ακριβέστερα. Η γελοίου επιπέδου εφημερίδα ισχυρίζεται ότι υπάρχει «βαρύ» κλίμα μεταξύ Αθήνας και δανειστών, το οποίο οφείλεται στο ότι ο Αλέξης Τσίπρας δεν εφαρμόζει όλα τα προαπαιτούμενα, δεν δίνει τα χρήματα που οφείλει το ελληνικό κράτος σε ιδιώτες και δεν επιστρέφει φόρους που δικαιούνται οι πολίτες. Τώρα που οι Γερμανοί «έσπασαν» τον Τσίπρα, θα τον λιώσουν…

*Δημοσιεύθηκε στο ''Πριν'' την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2015

Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΑΝΤΙΦΑΣΚΕΙ ΚΑΙ ΠΑΛΙΝΩΔΕΙ

Μια άκρως δυσάρεστη είδηση κάνει το γύρω στον τύπο και στο διαδίκτυο.

Το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), σύμφωνα με όλες τις πληροφορίες, έκρινε ως αντισυνταγματική, την απόφαση του υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης Πάνου Σκουρλέτη να αναστείλει τη λειτουργία δραστηριοτήτων στα Μεταλλεία χρυσού στις Σκουριές στη βάση ορισμένου σκεπτικού.

Η υπογράφουσα δεν γνωρίζει αν αυτή η δυσμενέστατη απόφαση του ΣτΕ είναι προϊόν μεροληπτικής στάσης υπέρ της Καναδικής εταιρείας χρυσού του Συμβουλίου της Επικρατείας ή αποτέλεσμα πλημμελούς ή επιπόλαιης νομικής βάσης και στήριξης των υπουργικών αποφάσεων για τις Σκουριές. Η περαιτέρω διερεύνηση της υπόθεσης, ίσως, να καταδείξει προς τα πού γέρνει η αλήθεια ή αν συμβαίνουν και τα δύο.

Το βέβαιον είναι ότι η απόφαση του Υπουργού Παραγωγικής Ανασυγκρότησης αντί να αποτελέσει ένα θετικό βήμα στον αγώνα για να μάθει ένα οριστικό τέρμα στην περιβαλλοντοκτόνα και ασύμφορη επένδυση της Eldorado Gold στις Σκουριές, έρχεται εκ των πραγμάτων να προσφέρει αφορμή για τη «δικαίωση» της Καναδικής εταιρείας από το ΣτΕ.

Δεν γνωρίζουμε τώρα ποιες θα είναι οι επόμενες κινήσεις του Υπουργείου και της κυβέρνησης. Όπως μας λένε κάποιοι κύκλοι του Υπουργείου, δεν είναι λίγοι εκείνοι στην κυβέρνηση, ίσως, μάλιστα, να κυριαρχούν, οι οποίοι θεωρούν ότι μνημόνια και αντιπαράθεση με την Eldorado είναι πράγματα ασύμβατα ή και χειρότερα, ότι η επένδυση χρυσού στις Σκουριές είναι επωφελέστατη για τον τόπο και πως δεν πρέπει να λαμβάνονται υπόψη σοβαρά οι «περιθωριακές» αντιδράσεις «περιέργων», οι οποίες χάνουν, υποτίθεται, συνεχώς έδαφος και στην τοπική κοινωνία.

Το σίγουρο είναι ότι αν η κυβέρνηση δεν λάβει, όπως είχε προτείνει παλιότερα ως Υπουργός ο Παν. Λαφαζάνης, μια σαφή απόφαση για την εκδίωξη της Eldorado και στη βάση αυτής της σαφούς απόφασης δεν σχεδιάσει τεκμηριωμένα τα βήματα τα οποία θα πρέπει να ακολουθήσει για να υλοποιήσει αυτήν την κατεύθυνση και συνεχίσει να ταλαντεύεται και να πατάει σε πολλές βάρκες, τότε το παιχνίδι στις Σκουριές το έχει κερδίσει πανηγυρικά η Eldorado και η περιβαλλοντική καταστροφή στη Χαλκιδική θα είναι εφιαλτική.

ΑΡΧΙΣΑΝ ΤΑ ΤΥΜΠΑΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΑΝΑΠΛΑΣΗ ΣΤΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ

Αν στις Σκουριές έχουμε αρνητικές εξελίξεις, για την ανάπλαση στο χώρο των Λιπασμάτων έχουν αρχίσει να ηχούν τα τύμπανα των αντιδράσεων. Η κυβέρνηση σχεδόν «αναγκάσθηκε», ως αντιπερισπασμό στο ξεπούλημα του λιμανιού του Πειραιά, να προωθεί τη ρύθμιση Λαφαζάνη για την ανάπλαση σε χώρο πρασίνου και αναψυχής της παραλιακής έκτασης 640 στρεμμάτων στα πρώην Λιπάσματα της Δραπετσώνα. Με βάση αυτή τη ρύθμιση δεν επιτρέπεται καμιά άλλη χρήση σε αυτό το χώρο, παρά μόνο κοινωφελείς δραστηριότητες και αναψυχή, με χαμηλότατο συντελεστή δόμησης 0,15% και πολεοδόμηση από το Δήμο.

Απέναντι σε αυτήν την άκρως επωφελή για την υποβαθμισμένη αυτή περιοχή του Πειραιά ρύθμιση, η οποία προωθήθηκε αλλά δεν έχει ψηφισθεί ακόμα στη Βουλή, έχουν κλιμακωθεί οι αντιδράσεις, οι οποίες ήταν σφοδρότατες και επί Λαφαζάνη αλλά τότε προσέκρουαν στη σκληρή αποφασιστικότητα του.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα και με πρωτοσέλιδο θέμα και των ΝΕΩΝ (3/11), για τη συγκεκριμένη ρύθμιση αντιδρούν μεγάλες εταιρείες και συμφέροντα, που φέρονται να έχουν μεγάλες ιδιοκτησίες στην περιοχή και θεωρούν ότι η ρύθμιση τις απαξιώνει. Συγκεκριμένα αντιδρά η Γαλλική Εταιρεία Τσιμέντων Lafarge με έκταση 117 στρέμματα, Aegean Oil συμφερόντων Μελισσανίδη με 82 στρέμματα, η Εθνική Τράπεζα με 254 στρέμματα.

Τα ΝΕΑ μάλιστα υπογραμμίζουν ότι έχει ξεσπάσει επί του θέματος και ελληνο-γαλλικός «πόλεμος», εξαιτίας των παρεμβάσεων της πολυεθνικής Lafarge που διαθέτει ισχυρότατα ερείσματα στη Γαλλική κυβέρνηση, σε μια περίοδο που ο παλιός Ολαντρέου έχει μετατραπεί από τον Τσίπρα σε μεγάλο σύμμαχο της κυβέρνησης και της Ελλάδας!

Δεν ξέρουμε κατά πόσον αυτές οι αντιδράσεις θα επηρεάσουν άμεσα ή έμμεσα την κυβέρνηση, θα επισημάνουμε μόνο ότι δεν φτάνει να ψηφισθεί η ρύθμιση Λαφαζάνη για τα Λιπάσματα στη Βουλή. Πρέπει με τα ανάλογα κρατικά κονδύλια και σχέδιο υπό την ευθύνη του Δήμου Κερατσινίου – Δραπετώνας να προχωρήσει γρήγορα η ανάπλαση στα Λιπάσματα και όχι να αφεθεί στην τριβή του χρόνου και να τεθεί στο ψυγείο, ώστε να βρεθούν αργότερα οι κατάλληλες πολιτικές συνθήκες για να παρθεί πίσω. Η ανάπλαση στα Λιπάσματα χρειάζεται εδώ και τώρα ταχύτητα και αποφασιστικότητα. Αυτή όμως η αποφασιστικότητα εκδηλώνεται από την κυβέρνηση, μάλλον, σε μνημονικούς στόχους και όχι στόχους περιβαλλοντικούς, πολύ περισσότερο όταν θίγουν μεγάλα οικονομικά συμφέροντα.

Της ΙΩΑΝΝΑΣ ΛΙΑΠΗ

Τρίτη 3 Νοεμβρίου 2015

πηγη: iskra.gr

Του ΓΙΑΝΝΗ ΔΟΥΛΦΗ*

Όλα λοιπόν για τις τράπεζες. Αν και η διόγκωση του ελληνικού κρατικού χρέους, που αποτέλεσε το 2010 το εφαλτήριο για την έναρξη της μνημονιακής πολιτικής, που αποτελεί ένα νέο, πιο επιθετικό στάδιο εφαρμογής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής, υπό τον έλεγχο των ιμπεριαλιστικών κέντρων σε αγαστή συνεργασία – αν και από θέσεις υποχώρησης ως προς το διεθνή ρόλο της ελληνικής άρχουσας ολιγαρχικής τάξης, που δημιούργησε ένα νέο καθεστώς, οι ενισχύσεις του κράτους στο τραπεζικό σύστημα που είχαν ήδη ξεκινήσει από το 2008, συνεχίστηκαν με μεγαλύτερη ένταση και με διάφορες μορφές, μια εκ των οποίων ήταν οι ανακεφαλαιοποιήσεις τους.

Η πρώτη ανακεφαλαιοποίηση του 2012, που επιβάρυνε ευθέως τους έλληνες πολίτες και φορολογούμενους με πρόσθετο κρατικό χρέος, με έντονα ταξικό πρόσημο βέβαια, αφού ήδη η φορολογία είχε μεταστραφεί σε κατεύθυνση επιβάρυνσης των οικονομικά πιο αδύναμων με ταυτόχρονες, έως και σκανδαλώδεις απαλλαγές και ελαφρύνσεις των οικονομικά ισχυρών, ανήλθε σε 40,5 δις ευρώ περίπου (27,5 δισ. ευρώ για τις «συστημικές» λεγόμενες τράπεζες και 13 δις ευρώ για τις υπόλοιπες) για την κάλυψη των απωλειών από το PSI (Private Sector Involvement), δηλαδή των ομολόγων του ελληνικού δημοσίου που είχαν στο χαρτοφυλάκιό τους και «κουρεύτηκαν» (ύψους 28 δις ευρώ περίπου). Οι ιδιώτες στην πρώτη αυτή ανακεφαλαιοποίηση συμμετείχαν με 3 δις ευρώ. Εκείνοι που απώλεσαν ουσιαστικά τις αποταμιεύσεις τους ήταν τα Ασφαλιστικά Ταμεία (περίπου 14,5 δις ευρώ) και οι έλληνες ιδιώτες μικρο-ομολογιούχοι (1,2 δις περίπου).

Με βάση τη συμφωνία για το PSI παρασχέθηκαν 50 δις ευρώ από τα 130 δις ευρώ του δεύτερου πακέτου στήριξης για την ανακεφαλαιοποίηση αυτή των ελληνικών τραπεζών, με επιβάρυνση του ελληνικού χρέους. Εν τέλει χρησιμοποιήθηκαν μόνο τα 40 δις, τα δε υπόλοιπα «αδιάθετα», ξαναπήρε πίσω το Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (European Financial Stability Facility - EFSF), για να τα ξαναδώσει με το νέο μνημόνιο από τον ΕΜΣ (ESM), με νέους επαχθέστερους όρους. Αυτή ήταν μια από τις καταπληκτικές επιτυχίες της πρώτης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ.

Το κράτος παρά το ότι συμμετείχε σ’ αυτή με αντίστοιχη διόγκωση του χρέους του, δεν απέκτησε τουλάχιστον τον έλεγχο του τραπεζικού συστήματος. Η «ανακεφαλαιοποίηση» έγινε με τη συμμετοχή του Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ένα θεσμό ελεγχόμενο από τους μηχανισμούς της Ε.Ε. και μάλιστα με την απόκτηση όχι με κοινές μετοχές με δικαίωμα ψήφου, αλλά με προνομιούχες μετοχές χωρίς ψήφο. Έτσι η διοίκηση και ο έλεγχος των τραπεζών παρέμεινε στα χέρια των παλιών μεγαλομετόχων τους, που είχαν και το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης για την αποπτώχευσή τους. Παράλληλα το ΤΧΣ παραχώρησε δωρεάν στους ιδιώτες μετόχους τίτλους (warrants) με τους οποίους θα αποκτούσαν τη δυνατότητα να ξαναγοράσουν τις μετοχές του ΤΧΣ ώστε να αποπληρωθούν τα κεφάλαιά του.

Η δεύτερη ανακεφαλαιοποίηση, που έγινε το 2014 με την αύξηση του κεφαλαίου τους με συμμετοχή των ιδιωτών μεγαλομετόχων τους, αλλά και νέων διεθνών – κερδοσκοπικού σε μεγάλο βαθμό – κεφαλαίων και μάλιστα με μετατρέψιμες ομολογίες (Co.Co.S. – Contingent Convertible Securities), ανήλθε σε 8,3 δις ευρώ, χωρίς τίποτε και πάλι να αλλάξει στη λειτουργία και τον έλεγχο των τραπεζών. Με το νόμο αυτό άνοιξε ο δρόμος για την έκδοση κυβερνητικών αποφάσεων με τις οποίες το ΤΧΣ θα κάνει πρόταση εξαγοράς των warrants (δηλαδή των τίτλων που δόθηκαν δωρεάν στους ιδιώτες μετόχους στην πρώτη ΑΜΚ και με τους οποίους θα αποκτούσαν τη δυνατότητα να ξαναγοράσουν τις μετοχές του ΤΧΣ ώστε να αποπληρωθούν τα κεφάλαιά του) σε είδος, με μετοχές των τραπεζών. Αυτό σημαίνει ότι οι κάτοχοι warrants θα μπορέσουν να αποκτήσουν τις μετοχές των τραπεζικών ιδρυμάτων χωρίς να αποπληρώσουν στο ΤΧΣ τα κεφάλαια που αυτό κατέβαλε στην πρώτη φάση της ανακεφαλαιοποίησης. Η ρύθμιση αυτή θα συνεπάγεται σημαντικές απώλειες κεφαλαίων για το ΤΧΣ, επομένως άμεση χρηματοδότηση των μεγαλομετόχων σε βάρος του ελληνικού λαού, καθώς αυτόν βαραίνει το κρατικό χρέος.

Σε όλο αυτό το διάστημα μέχρι σήμερα οι τράπεζες έλαβαν σταδιακά μια επιπλέον «γενναιόδωρη» ενίσχυση από το ελληνικό «δημόσιο» με τη μορφή εγγυήσεών του σε ομολογιακά τους δάνεια, συνολικού ποσού 168 δις (βλ. ενδεικτικά: Π. Παναγιώτου «Παγκόσμιο ρεκόρ κρατικής ενίσχυσης προς τις τράπεζες για την Ελλάδα;» 02 Αυγούστου 2012 tvxs, Λευτέρης Χαραλαμπόπουλος: «Τα χρήματα των τραπεζών, ο ΣΚΑΪ και οι αριθμοί», Τετάρτη 14 Μαΐου 2014 Unfollow)

Μετά από όλα αυτά εγείρονται τα εύλογα ερωτήματα σε όλους εμάς που επιβαρυνόμαστε παντοιοτρόπως τις επιπτώσεις μιας πολιτικής εξανδραποδισμού (όπως τα θέτει και ο πρώτος αρθρογράφος);

- Εφόσον οι ελληνικές τράπεζες έχουν λάβει τόσο μεγάλης κρατικής στήριξης γιατί δεν προχωρούν άμεσα στην απόσβεση του χρέους των ιδιωτών που έχουν πραγματική αδυναμία αποπληρωμής του και αντίθετα διεκδικούν τα χρήματα αυτά, στέλνουν τους Έλληνες πολίτες στα δικαστήρια υποβάλλοντας τους στην εξευτελιστική και ψυχοφθόρα διαδικασία της δίκης αλλά και αρνούνται να δεχτούν τις πρωτόδικες αποφάσεις όταν δεν τις ικανοποιούν και προχωρούν σε εφέσεις, παρατείνοντας την ταλαιπωρία αυτών που με τα χρήματα τους διασώζονται;

- Γιατί οι τράπεζες συνεχίζουν να προχωρούν σε κατασχέσεις κατοικιών και να προβαίνουν σε πλειστηριασμούς αφού καλύπτουν τις απώλειες τους από την κρατική ενίσχυση;

- Γιατί δεν αναδείχθηκε απ' την τρέχουσα και τις προηγούμενες κυβερνήσεις η ευθύνη των τραπεζών στο δρόμο για την κρίση;

- Ποιο είναι, τελικά, το πραγματικό ύψος το οποίο έχουν λάβει οι τράπεζες απ' τον ελληνικό λαό, αν υπολογιστεί και η συμμετοχή των Ελλήνων πολιτών στις δημόσιες εγγραφές, τις αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και την αγορά τραπεζικών μετοχών μέσω του Χρηματιστηρίου Αξιών Αθηνών, δεδομένου ότι οι μετοχές αυτές τελικά απαξιώθηκαν και οι Έλληνες πολίτες έχασαν τα χρήματα που έδωσαν στις τράπεζες;

Εν τέλει το συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος αυτών των ποσών το επωφελήθηκαν οι μεγαλομέτοχοι των τραπεζών, που κατά πάσα πιθανότητα, αφού ενθυλακώθηκε με την πώληση σε υψηλές τιμές των τίτλων τους, το μετάφεραν σε ασφαλείς προορισμούς (φορολογικά και ελεγκτικά) εκτός της χώρας

Να σημειωθεί ότι οι 4 μεγαλύτερες ελληνικές τράπεζες μαζί με τις θυγατρικές τους, είχαν τεράστια πραγματικά κέρδη από το 2000 μέχρι το 2010, ύψους 44 δις ευρώ περίπου που φορολογήθηκαν με συντελεστή μόλις 17% (βλ.: ΧΡ. ΚΑΡΑΜΑΝΟΣ: 78 ΔΙΣ ΚΡΑΤΙΚΗ ΕΝΙΣΧΥΣΗ ΣΤΙΣ ΤΡΑΠΕΖΕΣ: Η ΕΦΙΚΤΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΕΘΝΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ! Iskra)

Στις 20/06/2013, μετά την πρώτη «ανακεφαλαιοποίηση», η χρηματιστηριακή αξία του μετοχικού κεφαλαίου («κεφαλαιοποίηση») των τεσσάρων συστημικών τραπεζών ανερχόταν σε 29 δις ευρώ, το 2014 η «κεφαλαιοποίησή» τους είχε απομειωθεί στα 20 δις περίπου, ενώ την 26/10/2015 είχε καταβαραθρωθεί πολύ κάτω από τα 5 δις. Αντίστοιχη, βέβαια απομείωση έχει υποστεί και το χαρτοφυλάκιο του ΤΧΣ. Θα έλεγε κανείς ότι οι «ανακεφαλαιοποιήσεις», το μόνο που επιτυγχάνουν είναι να οδηγούν τα πραγματικά ή πλασματικά κεφάλαια των συμμετεχόντων σε μια μαύρη τρύπα.

Το ποσόν της νέας «ανακεφαλαιοποίησης» που προσδιορίστηκε από τα τεστ αντοχής, είναι στο λεγόμενο «καλό» σενάριο 4,451 δις, ενώ στο λεγόμενο «δυσμενές» 14,4 δις. Στο ποσόν αυτό θα συμμετέχει το ΤΧΣ, αλλά και οι ιδιώτες μέτοχοι με ποσοστά που δεν έχουν αποφασιστεί ακόμη, αλλά με γνώμονα, κατά την άποψή μου, την απόκτηση απόλυτης πλειοψηφίας από το πρώτο*.

Το ποσόν αυτό μπορεί να είναι και μετατρέψιμες ομολογίες, αλλά ακόμη και τα κεφάλαια με τα οποία θα συμμετέχει το μη δημόσιο (με χρήματα των ελλήνων φορολογουμένων και του ελληνικού λαού) ΤΧΣ μπορεί να είναι ομόλογα του Ε.Μ.Σ. Έτσι με ελάχιστο ή καθόλου «ζεστό» χρήμα θα αποκτηθεί ο πλήρης έλεγχος του τραπεζικού συστήματος από τους μηχανισμούς της Ε.Ε. (ΕΜΣ, ΕΚΤ, Ευρωπαϊκή Επιτροπή + Τράπεζα Ελλάδος που είναι παράρτημα της ΕΚΤ), καθώς και τους ιδιώτες.

Το υπερόργανο του νέου ΤΧΣ που θα υπάγεται στους μηχανισμούς και κυρίως τον ΕΜΣ, προβλέπεται να είναι η εξαμελής «Επιτροπή Επιλογής», με μια σειρά ουσιαστικές αρμοδιότητες. Μεταξύ αυτών και η επιλογή των μελών του Γενικού Συμβουλίου και της 3 μελούς Εκτελεστικής Επιτροπής. Στην 6μελή Επιτροπή Επιλογής συμμετέχουν 3 μέλη από τους μηχανισμούς (ΕΜΣ, ΕΚΤ, ΕΜΣ) 1 μέλος από την Τράπεζα της Ελλάδος που ελέγχεται ουσιαστικά από την ΕΚΤ και δύο μέλη από το ΥΠΟΙΚ.

Η συγκεκριμένη «Επιτροπή Επιλογής» θα ορίζει σε συνέχεια τα 7 από τα 9 μέλη του Γενικού Συμβουλίου και 2 από τα 3 μέλη της Εκτελεστικής Επιτροπής του ΤΧΣ, περιλαμβανομένων και των προέδρων τους, με τη σύμφωνη γνώμη του Eurogroup.

Σε συνέχεια η διορισμένη από τους δανειστές διοίκηση του ΤΧΣ, θα αξιολογήσει τα Δ.Σ. των τραπεζών και θα κάνει όποιες αλλαγές κρίνει σκόπιμες, ενώ η παντοδύναμη «Επιτροπή Επιλογής» θα μπορεί να παύει και να διορίζει μέλη της διοίκησης του ΤΧΣ ανάλογα με την απόδοση τους και να προσδιορίζει το ύψος των απολαβών τους.

Στις τράπεζες που θα «ανακεφαλαιοποιηθούν» θα τοποθετηθεί εκπρόσωπος του ΤΧΣ με δικαίωμα βέτο σε κρίσιμα ζητήματα και στον έλεγχο της ροής της χρηματοδότησης. Τα νέα δε μέλη που θα επιλεγούν στις Διοικήσεις των τραπεζών (Δ.Σ.) θα πρέπει να έχουν τουλάχιστον δεκαετή διεθνή θητεία σε παρεμφερείς δραστηριότητες και τουλάχιστον τριετή ως μέλη πιστωτικού ιδρύματος.

Παρά τα όσα λέγονται για την εγγύηση των καταθέσεων, ως λόγο για τον επείγοντα χαρακτήρα και την αναγκαιότητα της νέας «ανακεφαλαιοπόιησης», είτε για ποσά άνω των 100.000 ευρώ, είτε ακόμη και για χαμηλότερα, προβλέπεται στον ίδιο νόμο η δυνατότητα Bail in για την εξυγίανση ενός ή περισσοτέρων τραπεζών.

Επίσης, παρά τους κυβερνητικούς «λεοταρισμούς» αποκτούνται από αυτό αρμοδιότητες σχετικά με τις ρυθμίσεις για τα λεγόμενα «κόκκινα δάνεια».

Προβλέπεται, βέβαια και η δυνατότητα μετατροπής των προνομιούχων μετοχών του ΤΧΣ από τις προηγούμενες σε κοινές με δικαίωμα ψήφου. Όταν στις προηγούμενες ανακεφαλαιοποίησεις ο έλεγχος του ΤΧΣ δεν ήταν απόλυτος αυτό δεν είχε προκριθεί, τώρα όμως ενδέχεται να επιλεγεί.

Το συμπέρασμα, που μπορεί να αντληθεί από τα παραπάνω είναι το εξής:

Με ελάχιστα κεφάλαια, εικάζω ότι θα είναι διάφορα «χρηματοπιστωτικά μέσα» όπως κομψά λέγεται, είτε Co.Co.S., Warrants, κ.λ.π, είτε ομόλογα εγγυημένα με διάφορους τρόπους από τους μηχανισμούς της Ε.Ε. με χαμηλότερο χρηματοοικονομικό κόστος, αποκτάται ο πλήρης έλεγχος του τραπεζικού συστήματος, ενώ οι έλληνες πολίτες και φορολογούμενοι θα επιβαρυνθούν αυξάνοντας το χρέος με το οποίο τους έχουν επιβαρύνει και με πολύ υψηλότερο κόστος εξυπηρέτησης. Σημειώνεται ότι τα λεγόμενα ομόλογα Coco’s με δικαίωμα μετατροπής τους σε μετοχές, θα έχουν ετήσια απόδοση γύρο στο 8-10%, με τα οποία θα επιβαρυνθεί και πάλι η συντριπτική πλειονότητα της χειμαζόμενης ελληνικής κοινωνίας.

(Βλ. και τον παρακάτω Πίνακα που παραθέτει σε άρθρο στο Protagon στις 12 Μαΐου 2014 ο Γιάνης Βαρουφάκης: Το κρυφό χρέος των τραπεζών, σχετικά με τα επιτόκια, με τα οποία επιβαρύνονται τα ομόλογα που έχουν εκδώσει οι ελληνικές τράπεζες με εγγυήσεις του δημοσίου μετά το ξέσπασμα της Κρίσης του 2008.

Σημείωση: Όπως φαίνεται, παρά την ανακεφαλαιοποίησή τους που πλήρωσε ο Έλλην φορολογούμενος με 41 δισ. κατά το 2013 (δανειζόμενος από το EFSF για να τα δώσει στις τράπεζες), οι τράπεζες εξέδωσαν άλλα 41 δισ. 90 εκ., με την εγγύηση του φορολογούμενου. Αν η ανακεφαλαιοποίηση ήταν όσο πετυχημένη μάς λέει η κυβέρνηση ότι ήταν, γιατί χρειάστηκαν αυτά τα επιπλέον δισ.; Και γιατί το «επιτόκιο» που έδιναν στον εαυτό τους το 2013, ακόμα και τον Φεβρουάριο του 2014, ήταν υψηλότερο απ’ ό,τι το 2011, όταν ο τράπεζες ήταν (υποτίθεται) σε πολύ χειρότερη κατάσταση από σήμερα;

(http://www.protagon.gr/?i=protagon.el.article&id=33858)

Αντιγράφουμε προς επίρρωση των εκτιμήσεών μας, τα όσα αναφέρει ο Γ. Κιμπουρόπουλος στο Δρόμο της Αριστεράς: Βάσει των πληροφοριών που έχουν ήδη διαρρεύσει για την αναλογία μετοχών και CoCos, αποδεικνύεται το στοιχείο μιας σκηνοθεσίας που απλώς ρίχνει κι άλλο τον λογαριασμό της άλωσης των τραπεζών. Οι συνολικές κεφαλαιακές ανάγκες των τραπεζών προσδιορίζονται στα 14 δισ. Από αυτά, μόλις 4,4 δισ. αφορούν το λεγόμενο «βασικό σενάριο», το οποίο πρέπει, υποχρεωτικά, να καλυφθεί από ιδιωτικά κεφάλαια (2 δισ. ανταλλαγές ομολόγων και 2,4 δισ. νέες μετοχές) και 9 - 9,5 δισ. το λεγόμενο «δυσμενές σενάριο», το οποίο θα καλυφθεί, εν όλω ή εν μέρει, από το ΤΧΣ. Αυτό σημαίνει ότι οι 4 συστημικές τράπεζες είναι υποχρεωμένες να αντλήσουν με αυξήσεις κεφαλαίου μόλις 2 - 2,5 δισ. ευρώ, ενώ έχουν και την ευκαιρία να εξασφαλίσουν μια πολύ ευρύτερη και φθηνή ιδιωτικοποίηση αντλώντας περισσότερα ξένα κεφάλαια. (βλ. Γιάννη Κιμπουρόπουλου: Οι τεχνικοί και οι πραγματικοί γρίφοι της ανακεφαλαιοποίησης, Δρόμος της Αριστεράς, Φύλλο 284 – 31/10/2015)

Ουσιαστικά πρόκειται για ένα τρανταχτό παράδειγμα της απόλυτα ετεροβαρούς και επαχθούς συμφωνίας που αποτελεί το 3^ο μνημόνιο, που ουσιαστικά με «πλασματικά» τρόπον τινά κεφάλαια, επιδιώκει τον πλήρη έλεγχο (και ιδιοκτησιακό), του τραπεζικού συστήματος που «αφελληνίζεται» και μέσω αυτού του συσσωρευμένου κοινωνικού πλούτου, υποθηκευμένου ή μη, ενός μέρους των εγχώριων επιχειρήσεων και της αγροτικής γης και φυσικά του υπολειπόμενων κρατικών περιουσιακών στοιχείων. Βλέπε και το νέο ΤΑΙΠΕΔ, στο οποίο έχει προβλεφθεί να μεταφερθούν περιουσιακά στοιχεία της χώρας ύψους 45 δις ευρώ – με βαθειά υποτιμημένες αξίες.

Τι λαμβάνει ως αντάλλαγμα η άρχουσα «ελληνική» ολιγαρχική τάξη, απέναντι σε όλα αυτά;

Πιθανώς τη συμμετοχή της με κάποιο ποσοστό στη διανομή αυτή, και δεύτερο την κατεδάφιση όλων των εργασιακών δικαιωμάτων και των κοινωνικών παροχών, την περαιτέρω μείωση του άμεσου (και έμμεσου βλ, παροχή υπηρεσιών ελεύθερων επαγγελματιών) κόστους εργασίας και την καταστροφή των μικρών επιχειρηματικών μονάδων του μεταποιητικού, εμπορικού και αγροτικού τομέα για να εισβάλει στην άλωσή του.

Από την άλλη πλευρά, η συντριπτική πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας και η χειμαζόμενη ελληνική οικονομία, δεν πρόκειται να αποκομίσει τίποτε θετικό και από την παρούσα «ανακεφαλαιοποίηση», ούτε στο ζήτημα της ενίσχυσης της ρευστότητας και νέου δανεισμού, ούτε στο ζήτημα της αναγκαίας «σεισάχθειας» και μιας γενναίας ρύθμισης της υπερχρέωσης και των κόκκινων» δανείων, ούτε στην προστασία της στέγης, της ακίνητης περιουσίας και των υπολειμμάτων των πενιχρών πλέον διαθεσίμων της. Αντίθετα, όπως φαίνεται, η πίεση από τους «δανειστές», είναι τεράστια, για τη νομοθέτηση της πλήρους απελευθέρωσης των πλειστηριασμών με την «απειλή» του κουρέματος των καταθέσεών των πολιτών, προκειμένου να εκταμιεύσουν τα 2 δις που θα πάρουν οι ίδιοι για την εξόφληση των προηγουμένων «απαιτήσεών» τους.

Η μόνη ουσιαστική λύση του προβλήματος του τραπεζικού συστήματος είναι η εθνικοποίηση – κοινωνικοποίησή τους χωρίς κανένα επιπλέον αντίτιμο, αφού ουσιαστικά μέχρι σήμερα στηρίζονται από τα κεφάλαια με τα οποία ο ελληνικός λαός έχει επιβαρυνθεί, ώστε να διαδραματίσουν το ρόλο τους στη χρηματοδότηση της οικονομίας για την ανάκαμψή, την παραγωγική ανασυγκρότηση και την ανάπτυξή της, σε μια γενναία «σεισάχθεια» και ρύθμιση των υπερχρεωμένων νοικοκυριών και μικρών επιχειρήσεων, και αυτό δεν μπορεί να επιτευχθεί παρά μόνο με την οριστική απαλλαγή από τα μνημόνια και το ασφυκτικό καθεστώς που έχουν επιβάλει, την ανάκτηση της νομισματικής κυριαρχίας της χώρας με έξοδο από τη φυλακή της ευρωζώνης και τη ρήξη με τους μηχανισμούς της Ε.Ε.

*Σημείωση:

Κεφαλαιακές ανάγκες ανά τράπεζα από τα stress tests

*Γιάννης Δουλφής, Οικονομολόγος, πρώην τραπεζικός, συμμετέχει στην Επιτροπή Χρηματοπιστωτικού της Λαϊκής Ενότητας

πηγη: iskra.gr

ΜΕΓΑ ΚΑΙ ΠΡΟΚΛΗΤΙΚΟ ΤΟ ΣΚΑΝΔΑΛΟ ΚΑΙ ΠΕΛΩΡΙΕΣ ΟΙ ΕΥΘΥΝΕΣ ΤΩΝ ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΩΝ ΚΥΒΕΡΝΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΗΜΕΡΙΝΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΤΣΙΠΡΑ

Την ώρα που ο ελληνικός λαός πένεται, υπερφορολογείται και εξαθλιώνεται, έρχεται η κυβέρνηση Τσίπρα, με κυνικότητα η οποία ξεπερνά και την πιο νοσηρή φαντασία, να οχυρωθεί πίσω από μια ρύθμιση-σκάνδαλο της κυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου, για να προσφέρει πλήρη ασυλία στη διεύθυνση και τα στελέχη της Αγροτικής τράπεζας, τα οποία προσέφεραν χαριστικά θαλασσοδάνεια, δανεικά και αγύριστα, στα πολιτικά κόμματα. Η προσφορά ασυλίας, με την ίδια αισχρή απόφαση, αυτονοήτως επεκτείνεται και στις διευθύνσεις και τα στελέχη και των άλλων τραπεζών που έδωσαν, επίσης, αφειδώς δανεικά και αγύριστα στα πολιτικά κόμματα. Με αυτόν τον τρόπο θαλασσοδάνεια εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ διασπαθίζονται και οι διοικήσεις των τραπεζών αθωώνονται με νόμο, τον οποίο επικαλείται σκανδαλωδώς ως άλλοθι ο πολύς αναπληρωτής Υπουργός Δικαιοσύνης ο Δημ. Παπαγγελόπουλος για να καλύψει τα νώτα του και να νίψει ως Πόντιος Πιλάτος τα χέρια του.

Απαντώντας σε ερώτηση του βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ Χρήστου Καραγαννίδη, ο αναπληρωτής υπουργός ανέφερε ότι μπήκε στο αρχείο η δικογραφία για τα δάνεια της ΑΤΕ προς τα πολιτικά κόμματα, εξαιτίας της σκανδαλώδους διάταξης του άρθρου 78 του ν.4146/2013, η οποία παρέχει κατά πρωτοφανή και εξοργιστικό τρόπο ασυλία στους προέδρους, στα μέλη διοικητικών συμβουλίων και στα τραπεζικά στελέχη για μια κατηγορία δανείων, μεταξύ των οποίων περίοπτη θέση έχουν τα δάνεια στα κόμματα! «Και κατά την άποψή μου, η προαναφερθείσα διάταξη γι' αυτό ψηφίστηκε», σχολίασε ανερυθρίαστα, ενώ υποτακτικότατα δεσμεύθηκε ότι «η σημερινή κυβέρνηση δεν πρόκειται να νομοθετήσει μέτρα που παρέχουν ασυλία σε οποιονδήποτε σαν τη διάταξη του άρθρου 78 του ν.4146/2013»!

Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2015

πηγη: iskra.gr