Δημήτρης Σταμούλης

Η λεγόμενη βαριά βιομηχανία του εγχώριου καπιταλισμού, ο τουρισμός, αποδεικνύεται ότι δεν… σηκώνει καν τα στοιχειώδη δικαιώματα για τους εργαζόμενους του κλάδου του, καθώς τους οποίους αντιμετωπίζει σαν ανθρώπους β΄ κατηγορίας. Αποκαλυπτική μαρτυρία ξενοδοχοϋπάλληλου στο Πριν.

Όταν ακούει κανείς για το νησί της Μυκόνου, ο νους του πάει στην χλιδή, τα πεντάστερα ξενοδοχεία, το διεθνές και εγχώριο τζετ-σετ, τα ξέφρενα πάρτι όπου ρέουν οι πανάκριβες σαμπάνιες δίπλα σε… καμήλες και άλλα ιλαροτραγικά, τα οποία ωστόσο φανερώνουν πόσος πλούτος υπάρχει σε τόσους λίγους ανθρώπους. Όμως αυτή είναι η επιφανειακή όψη των πραγμάτων στο «νησί των ανέμων». Γιατί πίσω από τα πανάκριβα ξενοδοχεία και τα «πριβέ» κλαμπ υπάρχουν κάποιες χιλιάδες εργαζόμενων στη βιομηχανία του τουρισμού, που βιώνουν μια εντελώς διαφορετική πραγματικότητα στον ίδιο τόπο, ακόμα και στα ίδια ξενοδοχειακά «αστραφτερά» συγκροτήματα.

Ακριβώς αυτή την άλλη όψη των πραγμάτων αποκαλύπτει μιλώντας στο Πριν ένας εργαζόμενος σε πολυτελές ξενοδοχείο του νησιού, ο Ν.Κ., ο οποίος δηλώνει χαρακτηριστικά: «Εμείς οι εργαζόμενοι ζούμε στο περιθώριο των τουριστών»! Και τι πιο χαρακτηριστικό από το γεγονός ότι ο ξενοδόχος τους «παραχωρεί» για διαμονή έξι ολόκληρων μηνών (όσο διαρκεί η σεζόν στο νησί) τους χώρους εκείνους του ξενοδοχείου που είναι… ακατάλληλοι για τους τουρίστες!

Οι συνθήκες εργασίας αλλά κυρίως διαβίωσης εκτός του ωραρίου εργασίας αποκαλύπτουν το απίστευτο χάσμα των δύο κόσμων που συνυπάρχουν στις τουριστικές περιοχές και ειδικά αυτές που προσελκύουν τον «ακριβό» τουρισμό. Σε ένα ξενοδοχείο όπου ένα δωμάτιο κοστίζει τη νύχτα από 300 ευρώ και άνω, οι εργαζόμενοι υποχρεώνονται να κοιμούνται σε χώρους αποθήκες-αχούρια. «Τυφλά» (χωρίς παράθυρο!) δωμάτια διαστάσεων 2Χ3 ή το πολύ 3Χ3 μέτρα για έναν ή και δύο εργαζόμενους μαζί. «Πολλοί συνάδελφοι το αποκαλούν… μπουντρούμι, είναι ένας χώρος όπου πηγαίνουμε μόνο για να κοιμηθούμε, είναι αφιλόξενος για οτιδήποτε άλλο, ξεκούραση, διάβασμα κ.α.» τονίζει ο Ν.Κ. Οι ισόγειοι αυτοί χώροι είναι μέσα στην υγρασία, δεν έχουν καμία ηχομόνωση, αφού χωρίζονται με γυψοσανίδες, οι πόρτες σε κάποια δωμάτια δεν κλείνουν, οι κοινόχρηστες τουαλέτες είναι μέσα στη μούχλα. Όλη η οικοσκευή είναι κακής ποιότητας: μικρά κρεβάτια, σκληρά στρώματα κόστους το πολύ… 30 ευρώ, ντουλάπες από… ύφασμα αξίας μόλις 20 ευρώ. «Πώς είναι δυνατό ένα τόσο ακριβό ξενοδοχείο να μην διέθεσε ένα αξιοπρεπές κονδύλι για τη στέγαση του προσωπικού που δεν είναι ντόπιο, και θα χρειαστεί να φιλοξενηθεί είναι αξιοσημείωτο», αναρωτιέται ο Ν.Κ.

Οι συνθήκες εργασίας και διαβίωσης αντανακλούν το απίστευτο χάσμα των δύο κόσμων που συνυπάρχουν στις τουριστικές περιοχές

Όσον αφορά τη διατροφή του προσωπικού, κι εδώ τους δίνεται κυριολεκτικά ό,τι περισσεύει από τους τουρίστες! «Για πρωινό και γεύμα τρώμε ό,τι δεν έχει καταναλωθεί από τους επισκέπτες του ξενοδοχείου, π.χ. εάν ο μπουφές έχει τελειώσει, τότε το πρωινό μας θα είναι άλλο, κατώτερης ποιότητας», μας λέει με παράπονο ο Ν.Κ. . Ωστόσο δεν είναι καλύτερη η αντιμετώπισή τους από την εργοδοσία και όταν βρίσκονται εκτός υπηρεσίας. «Δεν επιτρέπεται να περνάμε μέσα από τους χώρους του ξενοδοχείου, και όταν γίνεται περνάμε βιαστικά, να μη μας δει κάποιος πελάτης, σαν τους… κλέφτες», εξηγεί ο Ν.Κ.

Κι αν νομίζει κάποιος ότι οι ξενοδόχοι που απολαμβάνουν πλούσια κέρδη μέσα σε λίγους μήνες σεζόν είναι τυπικοί τουλάχιστον στις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς τους υπαλλήλους, είναι γελασμένος. «Δεν παίρνουμε ρεπό, παρότι αυτό επισήμως δηλώνεται, στο ξενοδοχείο εργάζονται με ‘’μαύρα’’ και μετανάστες, ενώ και στο υπόλοιπο προσωπικό δεν δίνεται όλη η αμοιβή μέσω τραπέζης, αλλά το 25% ‘’στο χέρι’’» προσθέτει ο Ν.Κ., προφανώς για να καταβάλλονται πολύ λιγότερες από τις προβλεπόμενες ασφαλιστικές εισφορές. Κάποιος εργαζόμενος που προσλήφθηκε για οδηγός, υποχρεώθηκε να κάνει και νυχτερινή βάρδια ως… ρεσεψιονίστας κλείνοντας ακόμα 12ωρο. Σε ερώτησή μας για τυχόν ελέγχους από την Επιθεώρηση Εργασίας, η απάντηση ήταν ότι ουδέποτε πέρασε από το ξενοδοχείο κάποιο κλιμάκιο.
Το τραγικό είναι ότι στο νησί της τουριστικής χλιδής υπάρχουν και ακόμα χειρότερες συνθήκες εργασίας και διαβίωσης για τους εργαζόμενους. Σε κάποια πιο μεγάλα ξενοδοχεία, χρησιμοποιούνται και κοντέινερ κυρίως για τους μετανάστες, ενώ κάποιες φήμες μιλούν για εργαζόμενους που κοιμούνται ακόμα και κάτω από σκάλες!

Η λεγόμενη βαριά βιομηχανία του εγχώριου καπιταλισμού, ο τουρισμός, αποδεικνύεται ότι δεν… σηκώνει καν τα στοιχειώδη δικαιώματα για τους εργαζόμενους του κλάδου του, καθώς τους οποίους αντιμετωπίζει σαν ανθρώπους β΄ κατηγορίας. Και όσο πιο μεγάλες πολυτέλειες προσφέρει στους τουρίστες, τόσο περισσότερο κραυγαλέο είναι το χάσμα ανάμεσα στον κόσμο του κεφαλαίου και στους εργαζόμενους της «σεζόν».

Πίσω από τη χλιδή, η μεσαιωνική δουλοπαροικία

Με δήλωσή του στο Πριν ο Μανόλης Καμηλάκης, ξενοδοχοϋπάλληλος και μέλος ΔΣ του Συνδικάτου Επισιτισμού Τουρισμού Αττικής, τονίζει: «Πίσω από τα υπερπολυτελή ξενοδοχεία οι εργοδότες έχουν στήσει μια μεσαιωνική δουλοπαροικία με την ανοχή και τις ευλογίες των κυβερνήσεων. Ειδικότερα οι Κυκλάδες αποτελούν το βασίλειο της παραβατικότητας σε επίπεδο εργατικής νομοθεσίας, καθώς σε νησιά, όπως η Μύκονος, τα ξενοδοχεία αν και εμφανώς υποστελεχωμένα, πραγματικά θησαυρίζουν βασίζοντας μέρος της μεγάλης κερδοφορίας τους στην ακραία εντατικοποίηση, την πολυαπασχόληση, τη μαύρη εργασία, τις απλήρωτες υπερωρίες και στην επιβολή μισθών κάτω την κλαδική σύμβαση. Παράλληλα, η ασφάλεια και η υγιεινή αποτελούν επιπλέον κόστος, όπως και τα ανθρώπινα καταλύματα για τους εργαζόμενους, οι οποίοι συνήθως στοιβάζονται σε χώρους που περισσότερο μοιάζουν με καταυλισμούς ή στρατόπεδα συγκέντρωσης. Η κατάσταση αυτή ανατρέπεται μόνο μέσα από συλλογικούς εργατικούς αγώνες και την ενίσχυση ταξικών συνδικάτων».

πηγη: prin.gr

Στην Ελλάδα λέμε πως ο τουρισμός είναι η βαριά μας βιομηχανία, αν και υπάρχουν περιπτώσεις που ερασιτεχνικές τακτικές επιπόλαιου κέρδους ναρκοθετούν τις σοβαρές προσπάθειες των συνεπών του κλάδου.

Σε κάθε περίπτωση, ο τουρισμός είναι μία τεράστια βιομηχανία παγκοσμίως, που κρίνει πολλά. Και επηρεάζει πολλά, από δουλειές, τομείς που ανθούν ή συρρικνώνονται, μερίδιο της οικονομίας μιας χώρας, μέχρι την ποιότητα ζωής των κατοίκων δημοφιλών προορισμών και το περιβάλλον.

Ο τουρισμός είναι σε διαρκή άνοδο. Το 2018 καταγράφηκε ρεκόρ 1,4 δισεκατομμυρίων αφίξεων τουριστών, όπως αναφέρει η εφημερίδα Guardian με βάση στοιχεία του Παγκόσμιου Οργανισμού Τουρισμού, σημειώνοντας άνοδο 6% σε σχέση με το 2017.

Με αυτό το δεδομένο, είναι ξεκάθαρο πως ο τουρισμός παίζει ολοένα και μεγαλύτερο ρόλο στην οικονομία διεθνώς. Το 2018, η αξία του προσδιοριζόταν στο 1,7 τρισεκατομμύριο, ή περίπου 2% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Και οι αριθμοί αυξάνονται ταχύτατα.

Είναι χαρακτηριστικό πως το 1950 καταγράφονταν 25 εκατομμύρια αφίξεις τουριστών διεθνώς. Το 1970 εκτοξεύτηκε στα 166 εκατομμύρια και το 1990 στα 435.

Παράλληλα, η ανάπτυξη των αεροπορικών εταιρειών χαμηλού κόστους έχει ανοίξει την αγορά των ταξιδιών και σε ανθρώπους με μικρότερο πορτοφόλι. Σε πολλές περιπτώσεις, ένα ταξίδι σε άλλη χώρα κοστίζει λιγότερο από κάποια εσωτερική μετακίνηση.

Για τον Nikodem Szumilo, καθηγητή οικονομικών στο UCL, η ανάπτυξη της παγκόσμιας τουριστικής βιομηχανίας οφείλεται εν μέρει και στην ανάπτυξη των ψηφιακών υπηρεσιών. «Η πιο πρόσφατη εξέλιξη στον κλάδο ήταν μία μικρή επανάσταση των online αξιολογήσεων και κρατήσεων, κάτι που έριξε τις τιμές αλλά αύξησε την ικανοποίηση» εξηγεί.

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού, τέσσερις στους πέντε τουρίστες ταξιδεύουν στην περιοχή όπου ζουν. Συνεχίζοντας τη μακρόχρονη παράδοση, η Ευρώπη κρατάει τα πρωτεία στις αφίξεις τουριστών από άλλα μέρη της Γης, υποδεχόμενη μόνο πέρσι 713 εκατομμύρια.

Παγκοσμίως, την πρώτη θέση κατέχει η Γαλλία και ακολουθούν η Ισπανία, οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ιταλία. Ωστόσο υπάρχουν και νεοεμφανιζόμενοι προορισμοί που εμφανίζουν ανοδική δυναμική, κοντράροντας τους παραδοσιακά κραταιούς προορισμούς. Για παράδειγμα, πέρσι αυξήθηκαν κατά 10% τα ταξίδια στη Βόρεια Αφρική. Στο πλαίσιο ανόδου και των εναλλακτικών προορισμών, αυξητική ήταν η κίνηση και στην υποσαχάρια Αφρική και τη Μέση Ανατολή.

Το 2018, η Uber κατέταξε για τους χρήστες της τους προορισμούς με τις περισσότερες επισκέψεις σε όλο τον κόσμο. Στην πρώτη θέση βρισκόταν το Empire State Building στη Νέα Υόρκη, και στη συνέχεια το Freedom Tower στην ίδια πόλη και το CN Tower στο Τορόντο. Την κορυφαία πεντάδα συμπλήρωναν τη Αψίδα του Θριάμβου και ο Πύργος του Άιφελ, στο Παρίσι. Το Burj Khalifa στο Ντουμπάι ήταν 6ο, το παλάτι του Μπάκιγχαμ 7ο, κι ακολουθούσαν κατά σειρά η Ντίσνεϊλαντ στο Λος Άντζελες, η γέφυρα Golden Gate Bridge στο Σαν Φρανσίσκο, η Όπερα του Σίδνεϊ, το Μπλε Τζαμί στην Κωνσταντινούπολη, το τείχος του Βερολίνου, το Βατικανό, το άγαλμα του Ιησού στο Ρίο ντε Τζανέιρο και η πυραμίδα της Γκίζας, στην Αίγυπτο.

Ο αριθμός των τουριστών που «παράγει» μία χώρα συνδέεται με τον πληθυσμό της και το εισόδημα των πολιτών της. Ο αυξανόμενος πλούτος στην Κίνα έχει προκαλέσει τεράστια αύξηση του τουρισμού στο εξωτερικό, κι έτσι οι Κινέζοι είναι οι περισσότεροι τουρίστες στον κόσμο. Το 2017, Κινέζοι τουρίστες έκαναν 143 εκατομμύρια ταξίδια στο εξωτερικό, με δεύτερους τους Γερμανούς με 92 εκατομμύρια, τρίτες τις ΗΠΑ με 87,8 εκατομμύρια και τέταρτο το Ηνωμένο Βασίλειο με 74,2 εκατομμύρια.

Σε ό,τι αφορά τη Βρετανία, «στέλνει» περισσότερους τουρίστες στο εξωτερικό από όσους υποδέχεται. Πιο δημοφιλείς επιλογές είναι η Ισπανία, η Γαλλία και η Ιταλία.  Τρεις στους τέσσερις Βρετανούς μένει εντός ΕΕ στις διακοπές του, αλλά πέρσι οι ΗΠΑ ήταν ο τέταρτος δημοφιλέστερος προορισμός για τους Βρετανούς ταξιδιώτες. Σύμφωνα με τα στοιχεία, η τουριστική βιομηχανία αντιπροσωπεύει περίπου το 2,5% του βρετανικού ΑΕΠ. Πέρσι, οι ξένοι ταξιδιώτες ξόδεψαν στη χώρα σχεδόν 23 δισεκατομμύρια λίρες- σχεδόν 26 δισ. ευρώ. Εκτιμάται πως έως το 2025 η τουριστική βιομηχανία μπορεί να αντιπροσωπεύει το 10% του ΑΕΠ και θα απασχολεί έναν στους δέκα εργαζόμενους.

Ο τουρισμός γνωρίζει άνθιση και στη Ρωσία, όπου πέρσι οι τουρίστες αυξήθηκαν κατά 16%. Δυνατοί παίκτες είναι επίσης η Γαλλία και η Αυστραλία, με αύξηση 10% και 9% αντίστοιχα.

Όλα φαίνονται ιδανικά. Ταξίδι, απολαύσεις, ανακαλύψεις, ξεκούραση ή δράση για τους τουρίστες, δουλειές, ανάπτυξη, έσοδα για τους κατοίκους των προορισμών τους. Αλλά δεν είναι ακριβώς έτσι.

Το «νόμισμα» του τουρισμού έχει και άλλη πλευρά, σκοτεινή. Αυτή του συνωστισμού, της αύξησης των ενοικίων, των καταχρήσεων, της κακοποίησης του περιβάλλοντος.

Το βάρος του «υπερ-τουρισμού» έχει αρχίσει να συνθλίβει πόλεις σε όλο τον κόσμο, οι οποίες αγωνίζονται να διασώσουν την ταυτότητά τους, τα ενοίκιά τους, τις ντόπιες κοινότητες ή και το περιβάλλον.

Στους τουρίστες αποδίδεται μεγάλο μέρος της χρήσης πλαστικών μιας χρήσης, που μολύνουν τις παραλίες και απειλούν τα οικοσυστήματα, ενώ οι «κυνηγοί» σουβενίρ είναι εκείνοι που κόβουν πχ. κομμάτια από κοράλια, για να πάρουν ένα αναμνηστικός το σπίτι, προκαλώντας τεράστιες ζημιές σε ήδη επιβαρυμένα περιβάλλοντα. Με τον τουρισμό συνδέεται επίσης η αυξημένη κίνηση οχημάτων και ο συνωστισμός, ενώ ο Szumilo επισημαίνει πως πολλές φορές είναι τόσο μεγάλη η πίεση που δέχονται λόγω του όγκου των τουριστών τα νοσοκομεία και τα μέσα μαζικής μεταφοράς, που αντιμετωπίζουν δυσκολίες με τους πόρους που διαθέτουν και αφήνουν ακάλυπτους τους ντόπιους.

Πολύ χαρακτηριστικό τέτοιο παράδειγμα είναι η θρυλική παραλία Maya Bay της Ταϊλάνδης, η κινηματογραφική «The beach» της ομώνυμης ταινίας με τον Λεονάρντο ντι Κάπριο. Στην κορύφωση της τουριστικής σεζόν, η παραλία των 300 μέτρων μήκους δεχόταν 3.500 επισκέπτες την ημέρα. Ο συνωστισμός θύμιζε πεζόδρομο σε οποιαδήποτε πόλη στον κόσμο και οι επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον ήταν καταστροφικές.

Σύμφωνα με τον Claudio Milano από το Ostelea School of Tourism, το φαινόμενο του υπερ-τουρισμού συνδέεται εν μέρει με την αύξηση της παγκόσμιας κινητικότητας: περισσότεροι φοιτητές που ζουν σε άλλη χώρα, περισσότεροι εργάτες μετανάστες, περισσότεροι κάτοχοι «εξοχικών» σπιτιών. Ο ίδιος συνδέει με τον νεοφιλελευθερισμό τη μετατροπή των πόλεων από τοποθεσίες σε προορισμούς.

Ευθύνη επιρρίπτεται επίσης στην εκτόξευση των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Τον περασμένο μήνα, δέκα ευρωπαϊκές πόλεις απηύθυναν κοινή επιστολή στην ΕΕ ζητώντας να συνδράμει στον αγώνα τους κατά της Airbnb. Το φαινόμενο των βραχυχρόνιων μισθώσεων έχει επικριθεί πολύ για τον ρόλο του στην έλλειψη στέγης, την άνοδο των ενοικίων και των τιμών των σπιτιών και τελικά τον «εξοστρακισμό» των ντόπιων κατοίκων.

Πριν ένα μήνα, η γραφική πόλη Μπριζ στο Βέλγιο ανακοίνωσε πως δεν θα διαφημίζει πια ημερήσιες εκδρομές, θα περιορίσει τον αριθμό των σκαφών που δένουν σε κοντινές περιοχές και θα παρέμβει για να αμβλύνει την πολύ αυξημένη κίνηση του Σαββατοκύριακου. Μνημείο παγκόσμιας κληρονομιάς της Unesco, η πόλη είχε την τελευταία 2ετία αύξηση 28% στον τουρισμό, ενώ ο δήμαρχος Dirk De Fauw αμφισβητεί τη δυνατότητά της να ανταποκριθεί στον αυξανόμενο αριθμό τουριστών. «Πρέπει να ελέγξουμε τη ροή ακόμα περισσότερο εάν δεν θέλουμε η Μπριζ να μια κανονική Ντίσνεϊλαντ» τονίζει.

Πέρσι, ακόμα μία πόλη – μνημείο της Unesco, το Ντουμπρόβνικ, ανακοίνωσε περιορισμούς στις αφίξεις κρουαζιερόπλοιων. Απαγορεύτηκαν τα «τραπεζάκια έξω» και έγιναν επιχειρήσεις περιορισμού των πλανόδιων πολιτών, που εξυπηρετούσαν τα στίφη των τουριστών.

Η Ρώμη των 15,2 εκατομμυρίων τουριστών τον χρόνο ανακοίνωσε κυρώσεις για την αντικοινωνική συμπεριφορά τουριστών. Μεταξύ άλλων, μπήκε στο στόχαστρο η ανεξέλεγκτη κατανάλωση αλκοόλ και η επακόλουθη ανεξέλεγκτη συμπεριφορά ενώ απαγορεύτηκε το ημίγυμνο sightseeing.

Στη Βαρκελώνη, το κίνημα της λεγόμενης «τουρισμοφοβίας» είχε αρχίσει να εξαπλώνεται ήδη από το 2017 με το σύνθημα Tourists Go Home να κυριαρχεί στο κέντρο της πόλης. Οι πολίτες οργανώνονται σε πρωτοβουλίες, που καταγγέλλουν και μάχονται κατά του μαζικού τουρισμού στην πόλη. Όπως λένε, προκαλεί την καταστροφή των μικρών συνοικιακών εμπορικών, δυσκολία στην κίνηση και την κυκλοφορία στους δρόμους, εκτόξευση (λόγω χρήσης Airbnb) των τιμών στα ενοίκια.

Η πόλη Πάλμα, στη Μαγιόρκα, έχει γνωστοποιήσει από τον Απρίλιο του 2018 την πρόθεσή της να απαγορεύσει στους ιδιοκτήτες διαμερισμάτων την ενοικίασή τους σε παραθεριστές.

Μετά τις σημαντικές ζημιές σε γέφυρες- κομψοτεχνήματα σε όλο τον κόσμο, τα περίφημα «λουκέτα της αγάπης»- που επιβάρυναν τόσο τη γέφυρα Pοnt Neuf στο Παρίσι ώστε οι αρχές τα αφαίρεσαν- μπαίνουν κι αυτά σε καθεστώς περιορισμών. «Χαλάνε την αισθητική της γέφυρας αλλά είναι και δομικά επιβλαβή και μπορούν να προκαλέσουν ατυχήματα» σχολίασε εκπρόσωπος της δημοτικής αρχής της γαλλικής πρωτεύουσας.

Παράλληλα, τον Φεβρουάριο το Παρίσι υπέβαλε μήνυση κατά της Airbnb για 1.000 παράνομες αγγελίες ενοικίασης ακινήτων.

Οι αρχές στην Ταϊλάνδη έλαβαν επίσης μέτρα για την προστασία και την αποκατάσταση της ειδυλλιακής Maya Bay, κόντρα σε κάθε τουριστική αντίληψη και προς δυσαρέσκεια των ταξιδιωτικών γραφείων. Υποχρέωσαν τα τουριστικά σκάφη να δένουν σε απόσταση 300 μέτρων από την ακτή και άρχισαν περιπολίες στην περιοχή για να διασφαλίσουν πως κανείς δεν θα έμπαινε στον προστατευόμενο όρμο. Και καθώς ο χρόνος περνά, η κατάσταση της χλωρίδας και της πανίδας βελτιώνεται, δικαιώνοντας τη δύσκολη απόφαση.

Σε παρόμοιες κινήσεις έχουν προχωρήσει κι άλλοι δημοφιλείς προορισμοί, που αναζητούν τρόπους να προστατευτούν από τις ορδές των τουριστών: το Cinque Terre στην Ιταλία, το Μάτσου Πίτσου στο Περού, το νησί Jeju στη Νότια Κορέα, το Caño Cristales στην Κολομβία.

Αυτά τα μέτρα, αν και στοχευμένα, μπορεί να μην επαρκούν, σχολιάζει ο Milano. Για να αλλάξουμε σε βάθος την τουριστική βιομηχανία, πρέπει πρώτα να αλλάξουμε τον τρόπο που την αντιλαμβανόμαστε, λέει.

«Ο τουρισμός γενικά μετριέται μόνο με τους αριθμούς των παγκόσμιων αφίξεων, χρειαζόμαστε όμως και νέους δείκτες κι ένα νέο πακέτο μέτρων» εξηγεί. «Για παράδειγμα, έχουμε ισότητα φύλων στις τουριστικές μας βιομηχανίες; Γιατί οι άνδρες είναι πάντα σε υψηλές θέσεις; Είναι αξιοπρεπείς οι δουλειές στον τουριστικό κλάδο; Και η ποιότητα ζωής των κατοίκων; Είναι ζήτημα πολιτικού επιπέδου το πώς ορίζουμε και κατανοούμε τον τουρισμό» καταλήγει.

πηγη: newsbeast.gr

«Ανάπλαση του πρώην βασιλικού κτήµατος στο Τατόι, µε την υλοποίηση επενδύσεων που αναµένεται να ξεπεράσουν τα 90 εκατ. ευρώ, και η ανάδειξή του ως µια ενιαία πολιτιστική οντότητα βρίσκονται σε πρώτο πλάνο στον σχεδιασµό της νέας κυβέρνησης. Σύµφωνα µε το επενδυτικό πλάνο που προτάσσεται, αναµένεται να αναπτυχθούν ξενοδοχειακές εγκαταστάσεις, µουσείο, οινοποιείο και πρότυπη αγροδιατροφική µονάδα, µε στόχο τα πρώην βασιλικά ανάκτορα να ανακτήσουν τη χαµένη αίγλη τους και να αποτελέσουν πόλο έλξης όχι µόνο για τους τουρίστες, αλλά και για τους κατοίκους του Λεκανοπεδίου. Ρόλο συντονιστή για την εφαρµογή του  φιλόδοξου και ταυτόχρονα πολυδαίδαλου project, το οποίο θα υλοποιηθεί µε τη συνεργασία του δηµόσιου µε τον ιδιωτικό τοµέα µέσω Σ∆ΙΤ, έχει αναλάβει το υπουργείο Πολιτισµού» είναι η είδηση που σε διάφορες παραλλαγές κυριαρχεί σήμερα στα ΜΜΕ.

Το πρώην βασιλικό κτήμα, το οποίο το χρυσοπλήρωσε ο λαός με με 120 χρόνια μοναρχίας και αμύθητα ποσά, αντί να δοθεί στο λαό, μετατρέπεται σε οικονομικό «φιλέτο» και «πηγή» επιχειρηματικής κερδοφορίας, με ποικίλες εμπορευματικές λειτουργίες και με την πρόσβαση του λαού σε αυτό να γίνεται πλέον με όρους… «πελατείας».

Η εμπορευματοποίηση αυτού του πανέμορφου τμήματος της Πάρνηθας, 47.000 καταπράσινων στρεμμάτων (τα 15.000 στρέμματα είναι κηρυγμένα ως εθνικός δρυμός), με 37 κτίρια διαφόρων χρονικών περιόδων και αρχιτεκτονικών – αισθητικών «σχολών» (τα 29 είναι κηρυγμένα ως μνημεία) έχει επιχειρηθεί και στο παρελθόν και συνάντησε αντιδράσεις.

Δεν είναι τυχαίο ότι όλες ανεξαιρέτως οι κυβερνήσεις εγκατέλειψαν συνειδητά στην «τύχη» του, με το σύνηθες  ζητούμενο, να δικαιολογηθεί η απόδοσή του («ερειπωμένο και παρακμάζον»)  στην «ιδιωτική πρωτοβουλία».

Αντί να σχεδιαστεί και να αναμορφωθεί σε χώρο αναψυχής και ψυχαγωγίας για τη νεολαία και το λαό της Αττικής, να υπάρχει ελεύθερη πρόσβαση και χρήση των χώρων, η λειτουργία του να είναι δωρεάν, με χώρους που θα αξιοποιηθούν για πολιτιστικές και αθλητικές εκδηλώσεις δίνεται βορά στο κεφάλαιο.

Όσο για το σχεδιαζόμενο Μουσείο, «θα γίνει μουσείο της δυναστείας, καθώς υπάρχουν χιλιάδες κινητά αντικείμενα και έργα τέχνης», ξεπλένοντας τη λαομίσητη δυναστεία για όσα υπέφερε ο ελληνικός λαός για 120 χρόνια.

πηγη: atexnos.gr

Του Δημήτρη Πατέλη με αφορμή την τελευταία αντιδραστική νεοφιλελεύθερη επέλαση σε ότι απέμεινε απ’ το πανεπιστημιακό άσυλο

Ποια επιστήμη θέλουμε, ποιο πανεπιστήμιο, για ποιον, προς τι και σε ποια κοινωνία; Σκέψεις με αφορμή την τελευταία αντιδραστική νεοφιλελεύθερη επέλαση σε ότι απέμεινε απ’ το πανεπιστημιακό άσυλο.

Η νέα κυβέρνηση έχει αναγάγει σε μείζον ζήτημα αρχής και σε προτεραιότητα την «κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου». Η Υπουργός Παιδείας κα Ν. Κεραμέως δηλώνει ότι η αστυνομία θα μπαίνει στο πανεπιστήμιο μ’ ένα τηλεφώνημα πολίτη, μιας και στο χώρο του «θα ισχύει ό,τι ισχύει σε κάθε δημόσιο χώρο» της χώρας.  «Αν δεν προχωρούσαμε θα είχαμε την κοινωνία απέναντί μας, γιατί η μεγάλη πλειονότητα συμφωνεί με την κατάργηση του ασύλου», τόνισε η υπουργός Παιδείας, … η οποία περιγράφοντας την κατάσταση που επικρατεί στον χώρο των πανεπιστημίων έκανε λόγο για «άσυλο εγκληματιών»! (16.7.2019 ΤΟ ΠΟΝΤΙΚΙ http://www.topontiki.gr/article/332674/kerameos-gia-asylo-i-astynomia-tha-mpainei-sto-panepistimio-m-ena-tilefonima-politi).

«Επιστρέφουμε τα πανεπιστήμια σε αυτούς στους οποίους πραγματικά ανήκουν, δηλαδή στους φοιτητές, στους καθηγητές και στο διοικητικό προσωπικό, καταργώντας το κακώς εννοούμενο άσυλο. Οι δημόσιες αρχές θα μπορούν να επεμβαίνουν αυτεπαγγέλτως για κάθε αξιόποινη πράξη που διαπράττεται εντός πανεπιστημίου» (22-07-19 Προγραμματικές δηλώσεις της Υπουργού Παιδείας και Θρησκευμάτων κ. Ν. Κεραμέως). Άλλωστε, όπως είχε δηλώσει και προεκλογικά ο κ. Κ. Μητσοτάκης: «Το άσυλο θα καταργηθεί με τον πρώτο νόμο μας. Αποτελεί δέσμευσή μου αδιαπραγμάτευτη. Θα επιστρέψουμε στο καθεστώς που ίσχυε το 2011. Τα πανεπιστήμια έχουν γίνει σε μεγάλο βαθμό κέντρα ανομίας και καταφύγια μπαχαλάκηδων. Η κατάσταση είναι επιεικώς απαράδεκτη. Το αίτημα για κατάργηση του ασύλου είναι απολύτως ώριμο στην κοινωνία. Δεν αφορά το άσυλο διακίνησης ιδεών. Οικονομικό Πανεπιστήμιο. Έχετε δει την κατάσταση. Έρχεται η αστυνομία καταδιώκει έμπορο. Με την κατάργηση του ασύλου θα μπορεί να τον συλλαμβάνει. Υπάρχουν χώροι υπό κατάληψη που είναι εργαστήρια κατασκευής μολότοφ. Θεωρείτε λογικό να συνεχίζεται αυτή η κατάσταση; Δεν θα χρειαστεί να γίνει πολλές φορές από τη στιγμή που θα εφαρμοστεί ο νόμος. Ποιοι κάνουν τις καταλήψεις; Δεν την αντιλαμβάνομαι αυτή την έννοια. Αυτοί που ενδιαφέρονται να κάνουν τέτοιες κινήσεις δεν είναι η μεγάλη πλειοψηφία των φοιτητών». (Καθημερινή 03.07.2019, https://www.kathimerini.gr/1032149/article/epikairothta/politikh/mhtsotakhs-to-asylo-sta-panepisthmia-8a-katargh8ei-me-ton-prwto-mas-nomo).

Σε μια τέτοια αντίληψη, προφανώς και είναι πανάκεια η αστυνομοκρατία: «Οι αστυνομικοί ξαναβγαίνουν στους δρόμους. Φοιτητές και καθηγητές ανακτούν τα πανεπιστήμια. Το άσυλο της παρανομίας των μολότοφ και των ναρκωτικών καταργείται. Και επιστρέφει το άσυλο της γνώσης και των ιδεών», ανέφερε ο πρωθυπουργός (Προγραμματικές δηλώσεις 22.7.19). 

Η ρητορική της κυβέρνησης περί του θέματος απλώς αναπαράγει τα πάγια εδώ και δεκαετίες χονδροειδή προπαγανδιστικά στερεότυπα, ιδεολογήματα και δόγματα της αγοραίας νεοφιλελεύθερης «δημοσιογραφίας/δημοσιολογίας». Στερεότυπα που έχουν δημιουργήσει στο πιο επιρρεπές προς χειραγώγηση κοινό ένα φράγμα πρόσληψης σε επίπεδο εξαρτημένων αντανακλαστικών. Το φράγμα αυτό αποτρέπει και ακυρώνει εκ προοιμίου κάθε ορθολογική πραγμάτευση του θέματος, κάθε επιστημονικά τεκμηριωμένη προσέγγιση. Η κυβέρνηση επιλέγει σκοπίμως αυτή τη λαθροχειρία-απάτη, ώστε να επιβάλλει αυταρχικά  και εσπευσμένα (για να αποφύγει θύελλα κινητοποιήσεων με ανοικτά τα ΑΕΙ) νέο κύκλο αντιδραστικών αντιμεταρρυθμίσεων στην παιδεία και στην κοινωνία, με το φωτοστέφανο του «σωτήρα», που «ξέρει να κυβερνά με πυγμή» και να «αποκαθιστά την τάξη και την ηθική»… 

Πρόκειται για αριστοτεχνικά καλοστημένη στον πρωτογονισμό της παγίδα-βρόγχο, όπου: από τη μια μεριά υπάρχει η τάξη, ο νόμος, όπως σε κάθε «δυτικό πολιτισμένο κράτος», από την άλλη – η «ανομία», η «παραβατικότητα», το «παραεμπόριο», η «διακίνηση ναρκωτικών», το «έγκλημα», οι «μπαχαλάκηδες», κ.λπ. 

Ουδόλως απασχολεί τους αυτουργούς αυτής της παγίδας και τα θύματά της το εξωπραγματικό της διατύπωσης και ο προφανής παραλογισμός της. Οι ισχυρισμοί αυτού του πρωτογονισμού είναι ακόμα πιο άθλιοι από το να διατείνεται κανείς ότι η άρση του ασύλου της κατοικίας, του οικογενειακού ασύλου (άρθρο 9 του Συντάγματος) θα εξαλείψει τα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας! 

Από πού απορρέει ότι τα ΑΕΙ είναι «εστίες παραβατικότητας» σε μια κοινωνία παράδεισο μιας ευνομούμενης πολιτείας; Τι εμποδίζει με το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο την καταπολέμηση έκνομων ενεργειών του κοινού ποινικού δικαίου σε πανεπιστημιακούς χώρους; Από ποιον ελέγχεται π.χ. και από ποιον εξωθείται εν μέρει η διακίνηση ναρκωτικών προς ορισμένους χώρους; Έχει άραγε η διακίνηση φορτίων ναρκωτικών με πλοία σχέση με ΑΕΙ, ή με πλοιοκτήτες και κατόχους πληθώρας ΜΜΕ, φίλα προσκείμενους στην εξουσία (που κατά περίεργο τρόπο είναι εκ προοιμίου και αναφανδόν «αθώοι»); Τι γίνεται με την ιδιότυπη ασυλία (θεσμική ή/και εθιμική) της οποίας χαίρουν μεγαλοσχήμονες που εμπλέκονται σε σκάνδαλα διαφθοράς, οικονομικά και άλλα εγκλήματα; Τι γίνεται με το αέναο παίγνιο εκείνου του είδους «μπαχαλάκηδων»-προβοκατόρων, ευρισκόμενων κατά τεκμήριο σε εντεταλμένη υπηρεσία, στην πλάτη των λαϊκών κινητοποιήσεων και του πανεπιστημίου; Τι θέση έχουν άραγε οι πανεπιστημιακοί χώροι στη συνολική χωροταξία και ανθρωπογεωγραφία του εγκλήματος; Ποιος ασχολείται με τη συστηματική και κατά συρροήν παραβίαση του άρθρου 16 του Συντάγματος, με την εισβολή επιχειρηματικών ομίλων και συμφερόντων στα ΑΕΙ, με βαθμιαία μετάλλαξη στην κατεύθυνση του «επιχειρηματικού πανεπιστημίου» ή/και του «πανεπιστήμιου-επιχείρησης»; Με τις καθεστωτικές φοιτητικές παρατάξεις που λειτουργούν ως παραμάγαζα σταδιοδρομίας (διανομή σημειώσεων, χρέη γραμματείας, εμπλοκή σε αντιγραφές, προθάλαμος για μεταπτυχιακά, διδακτορικά κ.λπ.);

Με την υπερεκμετάλλευση απλήρωτης εργασίας, φοιτητών, προπτυχιακών, υποψηφίων διδακτόρων, προσωπικού και υποδομών από καθηγητές-επιχειρηματίες; Με τις διώξεις κατά μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας για τις ιδέες και την επιστημονική τους έρευνα; Ποιον απασχολεί η χρονίζουσα και ιδιαίτερα έντονη κατά την τελευταία δεκαετία της κρίσης χρέους εγκληματική υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση των ΑΕΙ , η αρπαγή των αποθεματικών τους με το διαβόητο PSI; Λύθηκε άραγε το πρόβλημα της μαζικής και χρόνιας ανεργίας των νέων, ιδιαίτερα οξύ μεταξύ των αποφοίτων ΑΕΙ; Το πρόβλημα της υποαπασχόλησης, της επισφαλούς εργασίας/μερικής απασχόλησης με μισθούς πείνας και μπλοκάκι; Το πρόβλημα της μαζικής μετανάστευσης νεολαίας που έχει αποκτήσει δημογραφικές διαστάσεις μαζικής γενοκτονίας; Το πρόβλημα της ελάχιστης έως ανύπαρκτης φοιτητικής μέριμνας (σίτισης, στέγασης κ.λπ.);  Και άλλα πολλά… 

Όλα αυτά είναι ανύπαρκτα στη στημένη επικαιρότητα. Έτσι, κάθε υπόνοια ένστασης, αμφιβολίας, αντίρρησης, ή και αντίθεσης σε αυτή την ακροδεξιά νεοφιλελεύθερη επέλαση βαφτίζεται αυτομάτως «αναχρονισμός», «συνέργεια στην ανομία», «συνενοχή στο έγκλημα» κ.λπ. Αρκεί να διατυπωθεί κάτι που δεν εγγράφεται στον πρωτογονισμό του σχήματος και εμφανίζεται αφρός στα χείλη του εγκλωβισμένου στο αφήγημα-παγίδα, όπως στα σκυλιά-πειραματόζωα του γνωστού πειράματος του φυσιολόγου Ι. Πάβλοφ για τα εξαρτημένα αντανακλαστικά. Πρόκειται για μια «τεχνολογία» χειραγώγησης μέσω της διασφάλισης «μαζικής λαϊκής συναίνεσης», μπροστά στην οποία ωχριά και η γκεμπελική προπαγάνδα. Είναι ένας ακόμα χειρισμός/απάτη, από αυτούς που συνιστούν οργανικό στοιχείο του σύγχρονου αστικού κοινοβουλευτικού εκφασισμού. 

Οι σκοπιμότητες που εξυπηρετούνται με τη νέα επίθεση στο άσυλο είναι ευτελείς, δόλιες και καταστροφικές για την επιστήμη, το πανεπιστήμιο και την κοινωνία. Εξ ου και το σαθρό και παράλογο του πρωτογονισμού των «επιχειρημάτων». Σε αυτή την επίθεσή τους, οι κρατούντες δεν αντλούν δύναμη από τον ορθολογισμό του λόγου που αρθρώνουν, αλλά από την εξουσία που κατέχουν και από τον καταιγισμό «πλύσης εγκεφάλων» που τους διασφαλίζουν τα ελεγχόμενα ΜΜΕ.

«Αντίσταση» και πάλι… ή αντίσταση και πάλη; Αρνητισμός της ηττοπάθειας ή θετικά και επιθετικά;

Είναι πρακτικά αδύνατο να γίνει διάλογος σε αυτή τη βάση για τόσο λεπτά και περίπλοκα θέματα όπως είναι η επιστημονική έρευνα και η πανεπιστημιακή παιδεία. Η αντίθεση στη διάλυση κάθε κεκτημένου ασυλίας για το πανεπιστήμιο και συνολικά, η αντίσταση στα ακραία, αυταρχικά και αντιλαϊκά μέτρα, είναι κατ’ αρχάς υπαρξιακά αναγκαία. Σε επίπεδο άμεσης εποπτικής προπαγάνδας, πάντα με όρους τακτικής, έχει κάποιο νόημα η αποκάλυψη, η αποδόμηση και η γελοιοποίηση του χονδροειδούς πρωτογονισμού και της απάτης των κυρίαρχων ιδεολογικών σχημάτων και των φορέων-φερεφώνων τους. 

Ωστόσο, αυτό δεν μπορεί να συνιστά στρατηγική. Εμπλοκή σε τέτοιο στημένο «διάλογο»-παγίδα και απάτη, ως κύριο μέσο διεξαγωγής του αγώνα, στερείται νοήματος. Σε αυτή την περίπτωση, το πολύ να υπάρξουν μικρές μάχες ή αψιμαχίες οπισθοφυλακών, ενός κινήματος σε υποχώρηση, ενώ η ήττα είναι εκ προοιμίου δεδομένη. Το νόημα αυτό είναι περιορισμένο από τον αρνητισμό του, από τον ετεροπροσδιορισμό έναντι αυτών που έχουν τη στρατηγική πρωτοβουλία κινήσεων. Η όποια αντί-θεση, όσο στεντόρεια και αν διατρανώνεται, έρχεται ως εκ των υστέρων απάντηση σε κάποια θέση.

Άρα, ο ορίζοντάς της είναι εξ υπαρχής περιορισμένος, οι όροι και τα όρια του αγώνα δεν τίθενται από αυτούς που αγωνίζονται, αλλά κυρίως, κατ’ εξοχήν και πρωτίστως από τους έχοντες τη στρατηγική πρωτοβουλία κινήσεων από τη θέση της τωρινής κυριαρχίας τους. 

Επομένως, η όποια άρνηση, αντί-σταση και αντί-θεση –αναγκαία κατ’ αρχάς– μπορεί να έχει προοπτική, μόνο στην περίπτωση που συνδέεται οργανικά με μια κατάφαση, με μια θετική στάση και θέση με προοπτική. Μόνο προσδιορίζοντας θετικά το σκοπό, την επιστημονικά επεξεργασμένη και τεκμηριωμένη προοπτική, μπορεί ένα κίνημα να βρει την αναγκαία λαϊκή ανταπόκριση, να προσελκύσει δυνάμεις και να συγκροτηθεί, να διεκδικήσει και αποκτήσει αυτό τη στρατηγική πρωτοβουλία των κινήσεων, ακυρώνοντας την ηγεμονία των κρατούντων, κατ’ αρχάς ηθικά και στη συνέχεια με όρους αλλαγής συσχετισμών δυνάμεων. Αντεπίθεση δεν επιτυγχάνεται με ελιτίστικη περιχαράκωση και απλές φραστικές διακηρύξεις.

Μόνο έχοντας θετικούς επεξεργασμένους στόχους με στρατηγική πνοή, μόνο με άνοιγμα στο λαό και ώσμωση με τις καθημερινές ανάγκες και αγωνίες του, μόνο συνδέοντας οργανικά τις εκάστοτε βέλτιστες τακτικές κινήσεις-διεκδικήσεις με αυτούς τους θετικούς στόχους μπορεί να κλιμακωθεί μια αποτελεσματική αντεπίθεση με νικηφόρο προοπτική. Θετικά και επιθετικά!

Έτσι, διαπιστώνουμε ότι το πανεπιστημιακό άσυλο είναι πρόβλημα κάθε άλλο παρά στενά συντεχνιακού θεσμικού χαρακτήρα. Προβάλλει ως πολύ ευρύτερο και βαθύτερο πρόβλημα, μεταφράζεται ως ερώτημα: ποια επιστήμη θέλουμε, ποιο πανεπιστήμιο, για ποιον, προς τι και σε ποια κοινωνία; Εάν καταφέρουνε να μετατοπίσουμε την προβληματική της επικαιρότητας σε αυτό το σύνθετο ερώτημα, θα έχουμε πραγματοποιήσει ένα πολύ σημαντικό βήμα για την πανεπιστημιακή κοινότητα, για την παιδεία και για την κοινωνία συνολικά. Ένα βήμα απεμπλοκής συνειδήσεων από τις αγοραίες απάτες και χειραγωγήσεις του συρμού. 

Εξυπακούεται ότι το ερώτημα αυτό δεν προσφέρεται για αφοριστικές συνταγές/απαντήσεις και συνθήματα εκ του προχείρου. Απαιτεί συστηματική επιστημονική έρευνα. Εδώ θα περιοριστούμε σε μια αδρομερή προσέγγιση κάποιων βασικών πτυχών του.  
Εκπαίδευση-παιδεία, επιστημονική έρευνα και πανεπιστήμιο.

Εκπαίδευση και παιδεία είναι η διαδικασία διαμόρφωσης και ανάπτυξης του εκάστοτε ιστορικά αναγκαίου υποκειμένου της εργασίας/παραγωγής και του συνόλου των κοινωνικών δραστηριοτήτων και σχέσεων. Είναι η διαγενεακή διαδικασία, κατά την οποία εκπρόσωποι της εκάστοτε ώριμης γενεάς συμβάλλουν σκόπιμα στη μετάδοση στην εκάστοτε νέα γενεά πληροφοριών, μαρτυριών, δεξιοτήτων και γνώσεων, κεκτημένων που την καθιστούν κοινωνό του υλικού και πνευματικού πολιτισμού. Διαδικασία «κατεργασίας», καλλιέργειας εκτελεστικών και δημιουργικών ικανοτήτων νέων ανθρώπων, προπαρασκευής τους για την ανάληψη του εκάστοτε αναγκαίου φάσματος κοινωνικών θέσεων και ρόλων/λειτουργιών, που επιτυγχάνεται μέσω της διάδοσης, αφομοίωσης και εκπόνησης/ανάπτυξης γνώσεων, μέσων και τρόπων ιδεατής και πραγματικής/υλικής πρόσκτησης/μετασχηματισμού της πραγματικότητας. Εντός αυτής της διαδικασίας (ως οργανικού συστατικού στοιχείου της κοινωνικής ολότητας) δια-μορφώνεται εν πολλοίς ο άνθρωπος, ως ον με γνώση και αυτογνωσία, με συνείδηση και αυτοσυνειδησία, δηλαδή, ως προσωπικότητα. 

Το ερευνητικό στοιχείο ενυπάρχει σε όλα τα επίπεδα της οργανωμένης παιδείας/εκπαίδευσης σε διαφορετικά επίπεδα και μορφές. Στην πανεπιστημιακή βαθμίδα η επιστημονική έρευνα οφείλει να αναπτύσσεται κατά το βέλτιστο τρόπο, σε διαρκή γόνιμη αλληλεπίδραση με την παιδαγωγία/διδασκαλία, γεγονός που επιτάσσει όλο και πιο ενεργό και οργανική/συνειδητή εμπλοκή διδασκόντων και διδασκομένων, του συνόλου της πανεπιστημιακής κοινότητας στις δραστηριότητες και στις σχέσεις των ΑΕΙ. 

Το ίδιο το πανεπιστήμιο ως θεσμός, είναι γέννημα και συστατικό στοιχείο συγκεκριμένου ιστορικά τύπου του κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας και ειδικότερα, του ανταγωνιστικού τύπου καταμερισμού μεταξύ φυσικής και διανοητικής εργασίας. Αντανακλά αυτόν τον καταμερισμό, ενώ ταυτόχρονα, συνιστά και όρο αναπαραγωγής ή/και περαιτέρω ανάπτυξής του. Με αυτό τον τρόπο, αντανακλά  και αναπαράγει την εκάστοτε ιστορικά διαμορφωμένη θέση και το ρόλο των επιστημών (βασικών, εφαρμοσμένων και τεχνολογικών) και των τεχνών στην παραγωγή και ευρύτερα στην κοινωνία, στον πολιτισμό, ενώ έχει προνομιακή συμβολή και στη διαμόρφωση του φάσματος δυνατοτήτων περαιτέρω ανάπτυξης της παραγωγής και συνολικά της κοινωνίας, του πολιτισμού μέσω της επιστήμης και των τεχνών. Για αυτό το λόγο, το σύνολο της παιδείας και ειδικότερα το πανεπιστήμιο διαδραματίζει στρατηγικό ρόλο στη συγκρότηση και ανάπτυξη της κοινωνίας.

Ο ρόλος αυτός συνδέεται προπαντός με τις κοινωνικές και πολιτισμικές λειτουργίες της έρευνας και των επιστημόνων-ερευνητών στην κοινωνία. Η επιστήμη είναι μια εξαιρετικά περίπλοκη ανθρώπινη δραστηριότητα, που αποσκοπεί στη συστηματική «παραγωγή» αντικειμενικών, τεκμηριωμένων και αποδεδειγμένων αληθών γνώσεων περί του επιστητού. Επιστητό είναι ό,τι μπορεί να αποτελεί αντικείμενο επιστημονικής έρευνας: η φύση, η κοινωνία και η ανθρώπινη νόηση-συνείδηση. Η νοητική πρόσκτηση του επιστητού δεν αποκτάται άμεσα από την εμπειρία. Εάν η εξωτερική όψη των πραγμάτων (σχέσεων και διαδικασιών) συνέπιπτε με την ενδότερη ουσία τους οι άνθρωποι στην απλή θέα τους θα ήταν παντογνώστες, ενώ καμία επιστήμη δεν θα χρειαζόταν. Η διάγνωση της ουσίας, των αιτίων, των νόμων και νομοτελειών που διέπουν την πραγματικότητα, απαιτεί ειδική ερευνητική δραστηριότητα, με τη βοήθεια ιδεατών και υλικών (τεχνικών) μέσων και τρόπων (μεθόδων), εμπειρικών και θεωρητικών. 

Η επιστήμη ανέκυψε από τη σκόπιμη δραστηριότητα μετασχηματισμού της πραγματικότητας και επιτελεί τρείς βασικές λειτουργίες:

1. Αντικειμενική περιγραφή αυτού που υπάρχει,

2. Εξήγηση-ερμηνεία του γιατί και πως υπάρχει αυτό που υπάρχει, ανακάλυψη των αιτίων, των νόμων, των νομοτελειών του και

3. Βάσει των 1 & 2, πρόβλεψη του φάσματος δυνατοτήτων περαιτέρω πορείας του αντικειμένου, του τι μέλει γενέσθαι. Βάσει αυτών των λειτουργιών της, η επιστήμη εξοπλίζει τον άνθρωπο ώστε αυτός να μετασχηματίσει μετά λόγου γνώσεως τους αντικειμενικούς και υποκειμενικούς όρους της ύπαρξης και ανάπτυξής του. Έτσι, η επιστημονική γνώση λειτουργεί ως δύναμη που επαναστατικοποιεί τις παραγωγικές δυνάμεις της κοινωνίας, το σύνολο των δημιουργικών δυνατοτήτων του ανθρώπου. 

Η επιστημονική έρευνα είναι μια δραστηριότητα στην οποία ήδη κεκτημένες γνώσεις, δεξιότητες, δημιουργικές ικανότητες, χρησιμοποιούνται (αυτούσιες ή/και μετασχηματιζόμενες, αναπτυσσόμενες) ως μέσα και τρόποι πρόσκτησης νέας γνώσης. Η δραστηριότητα αυτή, για να είναι αποτελεσματική, απαιτεί προσήλωση στο αντικείμενο, στη λογική του ίδιου του αντικειμένου της έρευνας, πέρα και έξω από παρελκυστικούς, εξωγενείς, αυθαίρετους παράγοντες και σκοπιμότητες. 

Επιπλέον, η δραστηριότητα αυτή είναι εξ υπαρχής βαθύτατα κοινωνική, μιας και εδράζεται σε γνώσεις, μεθόδους κ.λπ., δηλαδή, σε καθολικά ιδεατά και υλικά μέσα και τρόπους πρόσκτησης/αφομοίωσης/μετασχηματισμού της πραγματικότητας, διαχρονικής/διαγενεακής προέλευσης και εμβέλειας. Απαιτεί λοιπόν τη δημιουργική συνεργασία, επικοινωνία μεταξύ συγχρόνων ερευνητών, μεταξύ ερευνητών και ερευνών της εκάστοτε εποχής αλλά και του παρελθόντος, σε μια διαδικασία ανταλλαγής/αλληλοεμπλουτισμού πληροφορίας, δεξιοτήτων και δημιουργικών ικανοτήτων. Σε αντιδιαστολή με την πρόσκτηση υλικών πραγμάτων, τις δοσοληψίες του αντιπραγματισμού και τις εμπορευματικές-χρηματικές σχέσεις, ως αποτέλεσμα αυτής της ανταλλαγής εντός της επιστήμης, ο δότης δεν στερείται παραδίδοντας κεκτημένα της έρευνας στον παραλήπτη. Τουναντίον, ως αποτέλεσμα αυτής της αλληλεπίδρασης/επικοινωνίας, όλα τα μέλη αυτής της σχέσεις εξέρχονται «πιο πλούσια», αναβαθμίζονται ιδιότυπα σε μια σχέση αμοιβαίου εμπλουτισμού δεξιοτήτων, γνώσεων και δημιουργικών ικανοτήτων. Σε αυτήν ακριβώς την ιδιοτυπία της επιστημονικής ερευνητικής δραστηριότητας έγκειται αυτό που ο Κ. Μαρξ αποκαλούσε «καθολική δραστηριότητα». 

Πανεπιστημιακό άσυλο, αυτοδιοίκητο, πεδίο δημόσιου αναστοχασμού και αγώνα

Για αυτό το λόγο, η πραγματική έρευνα, απαιτεί απρόσκοπτη αφοσίωση στην έρευνα, στη λογική του ίδιου του αντικειμένου, πέρα και έξω από εξωτερικές ως προς την επιστήμη και το αντικείμενό της σκοπιμότητες, ιδιοτέλειες, αυθαιρεσίες, υποκειμενισμούς και παρελκυστικούς παράγοντες. Το ίδιο ισχύει και για την παιδαγωγία, ιδιαίτερα στο πανεπιστήμιο. Για αυτούς τους λόγους, από την ίδρυση των πρώτων πανεπιστημίων (κατά τον ύστερο Μεσαίωνα – πρώιμη Αναγέννηση) θεσπίστηκε το Πανεπιστημιακό Άσυλο καθηγητών και φοιτητών, του συνόλου της πανεπιστημιακής κοινότητας. Προς αποφυγή εξωτερικών παρεμβάσεων εκ μέρους των πολιτικών και θρησκευτικών/εκκλησιαστικών αρχών, εκ μέρους οικονομικών ιδιοτελειών και κατασταλτικών οργάνων.

Το πανεπιστημιακό άσυλο συνδέεται οργανικά με το αυτοδιοίκητο του πανεπιστημίου, με τη θεσμική οργάνωση και συγκρότηση σε σώμα (σώματα) της πανεπιστημιακής/επιστημονικής κοινότητας. Εξυπακούεται ότι οι παραπάνω θεσμικές διευθετήσεις από μόνες τους δεν διασφαλίζουν την απρόσκοπτη και αντικειμενικής λειτουργία της επιστήμης και του πανεπιστημίου προς όφελος του κοινωνικού δημοσίου συμφέροντος. Δεδομένου μάλιστα ότι η επιστήμη και το πανεπιστήμιο λειτουργούν και αναπτύσσονται στο κεφαλαιοκρατικό σύστημα, τα κυρίαρχα συμφέροντα, συνασπιζόμενα με ποικίλους τρόπους, και ιδιαίτερα με τη μορφή του «συλλογικού κεφαλαιοκράτη», του αστικού κράτους, επιτελούν τον κυριαρχικό και εξουσιαστικό τους ρόλο και στο πανεπιστήμιο. Ωστόσο, αυτές οι θεσμικές διευθετήσεις, είναι ένα ελάχιστο πλαίσιο διεκδίκησης αυτής της λειτουργίας για το πανεπιστήμιο και για την κοινωνία. 

Επιπλέον, λόγω του ανταγωνιστικού κοινωνικού καταμερισμού της εργασίας που προαναφέραμε, λόγω της θέσης και του ρόλου του, και δεδομένου του θεσμικού πλαισίου (γραπτού ή/και εθιμικού) ασύλου-αυτοδιοίκητου, το πανεπιστήμιο αποκτά και μια ευρύτερη και βαθύτερη κοινωνική/πολιτισμική λειτουργία. Μετατρέπεται σε χώρο/πεδίο όπου η κοινωνία συλλογάται, αναστοχάζεται τα μείζονα προβλήματα και τις προοπτικές της. Μετατρέπεται σε ιδιότυπο «ιερό τόπο» σχετικά ελεύθερων και ακηδεμόνευτων αναζητήσεων (όχι μόνο της πανεπιστημιακής κοινότητας, αλλά και συνολικά της κοινωνίας), προβληματισμού για την επίλυση μείζονος κλίμακας προβλημάτων και εκπόνησης σχεδιασμάτων για τις προοπτικές της κοινωνίας. Συνεπώς, το άσυλο και το αυτοδιοίκητο συνδέονται οργανικά με την ύπαρξη και λειτουργία ενός πανεπιστημίου ανοικτού στην κοινωνία, σε διαρκή ώσμωση με τα προβλήματα και τις ανάγκες της. Έτσι, το πανεπιστήμιο γίνεται και ένα πεδίο διεκδικήσεων αυτού του αναστοχαστικού ρόλου, του δημοσίου κοινωνικού-πολιτισμικού χώρου, σε αντιδιαστολή με την στενή και ωμή κρατική εξουσιαστική επιβολή. Μετατρέπεται σε προνομιακό χώρο ανάπτυξης και ανταλλαγής ιδεών, καινοτόμων ριζοσπαστικών αντιλήψεων και κοινωνικών κινημάτων στους κύκλους της νεολαίας.

Κεφάλαιο, επιστήμη και πανεπιστήμιο

Με την ανάπτυξη της κεφαλαιοκρατίας και τη βαθμιαία μετατροπή της επιστήμης σε άμεση παραγωγική δύναμη, το πανεπιστήμιο αλλάζει, μαζικοποιείται, περικλείει όλο και ευρύτερο φάσμα επιστημονικών πειθαρχιών, κλάδων, γνωστικών αντικειμένων και ειδικοτήτων, ενώ περιπλέκονται και οι σχέσεις του με την παραγωγή και συνολικά με την κοινωνία. Περιπλέκονται και πληθαίνουν και οι επιδιώξεις επηρεασμού, κηδεμόνευσης, χειραγώγησης, εκμετάλλευσης ακόμα και καπηλείας της επιστήμης και του πανεπιστημίου. 

Απολυταρχικά καθεστώτα, ιερατεία, στρατιωτικά-βιομηχανικά συμπλέγματα, εταιρείες, ομάδες πίεσης, διεθνικοί πολυκλαδικοί μονοπωλιακοί όμιλοι, διακρατικά θεσμικά και εξωθεσμικά όργανα (Ε.Ε., ΝΑΤΟ, ΟΟΣΑ, ΔΝΤ κ.ά.) επιδιώκουν με κάθε τρόπο να περιστείλουν, να καταστείλουν, να συρρικνώσουν και τελικά να ακυρώσουν ότι απέμεινε από το δημόσιο και δωρεάν πανεπιστήμιο, από το πανεπιστημιακό άσυλο, το αυτοδιοίκητο και δημόσιο-ανοικτό στην κοινωνία πανεπιστήμιο. Τα προβλήματα που προαναφέραμε επιτείνονται με το συστηματικό ιδεολογικό, οικονομικό, θεσμικό και εξωθεσμικό νεοφιλελεύθερο στραγγαλισμό της επιστήμης και του πανεπιστημίου. Στόχος των ιθυνόντων γίνεται όλο και πιο απροκάλυπτα το «πανεπιστήμιο-επιχείρηση» ή/και το «επιχειρηματικό πανεπιστήμιο». Ένα πανεπιστήμιο που θα λειτουργεί ως επιχείρηση και θα υποτάσσεται απροκάλυπτα στις εκάστοτε συγκυριακές αξιώσεις των επιχειρήσεων. 

Η ακόμα πιο άμεση υπαγωγή επιστήμης και παιδείας στο κεφάλαιο επιτυγχάνεται μόνο μέσα από συστηματική υπονόμευση και αποδόμηση των τελευταίων. Καταλυτικές είναι σε αυτή την κατεύθυνση οι αλλαγές που επιβάλλονται από υπερεθνικά όργανα τις τελευταίες δεκαετίες (Ενιαίος Ευρωπαϊκός Χώρος Έρευνας και Εκπαίδευσης, διαδικασία της Μπολόνια, υπαγωγή στο τρίπτυχο: επιχειρηματικότητα, ανταγωνιστικότητα, «αριστεία», επιβολή της αγοραίας αξιολόγησης κ.λπ.). Σε αυτές της συνθήκες η πανεπιστημιακή παιδεία υποβαθμίζεται σε μια διαδικασία μαθητείας-τιθάσευσης σε όρους εκτελεστικότητας, η βασική επιστημονική έρευνα (στην οποία περιλαμβάνεται η φιλοσοφία και οι κοινωνικές-ανθρωπιστικές επιστήμες) υποβαθμίζεται ή/και τίθεται υπό διωγμό ως «ασύμφορη» και «άχρηστη», ενώ προτάσσεται η εφαρμοσμένη και τεχνική/τεχνολογική με άμεση κερδώα διέξοδο, τα επιστημονικά γνωστικά αντικείμενα συρρικνώνονται σε πακέτα πληροφορίας και μετρήσιμων δεξιοτήτων με ημερομηνία λήξης κ.ο.κ. Επιτυχημένος επιστήμονας δεν είναι πλέον αυτός που επιδίδεται ανιδιοτελώς σε έρευνα ανοίγοντας δρόμους για την ανθρωπότητα, αλλά ο έχων επιδόσεις στην επιχειρηματική αξιοποίηση επιστήμης και πανεπιστημίου, ο προγραμματοθήρας, ο επιχειρηματίας εργολάβος/εργοδότης που εκμεταλλεύεται ασυστόλως υποδομές, διασυνδέσεις και εργασία μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας…

Η αντιδραστική και αυταρχική νεοφιλελεύθερη τομή που επιχειρείται σήμερα, θέτοντας στην αιχμή του δόρατος το άσυλο, έρχεται να επιστεγάσει τη βαθιά μετάλλαξη που έχει επέλθει σε επιστήμη και πανεπιστήμιο και να δρομολογήσει περαιτέρω διεύρυνση, εμβάθυνση και εδραίωσή της. Η πιο άμεση και άξεστη υπαγωγή επιστήμης και πανεπιστημίου στο κεφάλαιο γίνεται μέσω της επιβολής εξωτερικών αγοραίων κινήτρων (κερδοφορία, εξαγορά κ.λπ.) και διοικητικών/κατασταλτικών κινήτρων-αντικινήτρων (απολύσεις, ποινές, διώξεις κ.λπ.). Όπως προαναφέραμε, η αυθεντική έρευνα και εκπαίδευση, λόγω του καθολικού χαρακτήρα τους, υπάγονται κατ’ εξοχήν σε εσωτερικά κίνητρα. Η όποια βεβιασμένη υπαγωγή τους σε εξωτερικά κίνητρα, οδηγεί σε καταστροφή τους, σε διαφθορά/αποδόμηση των εμπλεκόμενων σε αυτά προσωπικοτήτων και συλλογικοτήτων.
Αλήθεια, υπάρχει εχέφρων σοβαρός άνθρωπος που πιστεύει ότι μπορεί να αναπτυχθεί ελεύθερη, δημιουργική και γόνιμη έρευνα, διδασκαλία και διακίνηση ιδεών σε ένα περιβάλλον με ανεξέλεγκτη παρουσία και παρέμβαση δυνάμεων καταστολής (αστυνομικών ή ιδιωτικών); Θέλει πολλή σκέψη για να αναλογιστούμε σε τι επίπεδα θα φτάσει η ήδη διαδεδομένη και εδραιωμένη αυτολογοκρισία σε αυτό το καθεστώς;

Η άμεση υπαγωγή της επιστήμης και της παιδείας στο κεφάλαιο είναι πλέον μια άγουσα τάση με δυναμική παγκόσμιας κατίσχυσης. Ωστόσο η υπαγωγή αυτή δεν είναι ούτε και μπορεί να καταστεί ποτέ απόλυτη, λόγω της εγγενώς χειραφετικής καθολικής διάστασης αυτών των πεδίων πολιτισμικής καλλιέργειας.  Δεν μπορεί να συνιστά εναλλακτική διέξοδο η υιοθέτηση εκδοχών του αντιεπιστημονισμού, της τεχνοφοβίας και της απόρριψης της παιδείας, που προβάλλονται συχνά ως «επαναστατικές θέσεις». Η επιστήμη, η τεχνολογία και η παιδεία είναι πολύ σοβαρές υποθέσεις της ανθρωπότητας ώστε να αφεθούν στην ιδιοτελή δικαιοδοσία του κεφαλαίου και των τεχνοκρατών υπηρετών του, είτε στην υπονόμευσή τους από εκδοχές του τεχνοφοβικού ρομαντισμού και του ανορθολογισμού.

Αντιστάσεις και αντεπίθεση: επιστήμη και πανεπιστήμιο στην υπηρεσία της κοινωνίας για την ενοποίηση της ανθρωπότητας

Οι αντιστάσεις που συναντά αυτή η υπαγωγή είναι δηλωτικές του εύρους και του βάθους της αντιφατικότητας αυτής της διαδικασίας, η οποία συνδέεται με μια θεμελιώδη αντίφαση: την αντίφαση μεταξύ του καθολικού δημιουργικού χαρακτήρα της επιστήμης και της παιδείας, και της μονομέρειας του ιδιωτικού συμφέροντος του κεφαλαίου. Εντός αυτής της αντιφατικής διαδικασίας αναπτύσσονται οι συνδεόμενες με την αλματωδώς αύξουσα κοινωνικοποίηση της εργασίας δυνάμεις αμφισβήτησης και ανατροπής της κυριαρχίας του κεφαλαίου. Οι δυνάμεις αυτές, εκφράζονται με προσωπικότητες και συλλογικότητες, οι οποίες με το ανιδιοτελές και πρωτοπόρο ερευνητικό τους έργο βρίσκονται στα πλέον προκεχωρημένα φυλάκια της επιστήμης και της παιδείας, γεγονός που τους επιτρέπει να συνειδητοποιούν σταδιακά και να καταδεικνύουν τόσο τους συνδεόμενους με την κυριαρχία του κεφαλαίου περιορισμούς και καταστροφικούς κινδύνους, όσο και τη νομοτελή αναγκαιότητα διεξόδου της ανθρωπότητας σε ένα ριζικά διαφορετικό τύπο συγκρότησης και ανάπτυξης. 

Η κριτική της χειραγωγικής ουσίας της υπαγωγής της έρευνας και της παιδαγωγίας στο κεφάλαιο και το αντίστοιχο κίνημα οφείλουν να αντιπαραθέτουν σε αυτή το θετικό ιδεώδες της ολόπλευρης καλλιέργειας του ανθρώπου του μέλλοντος (στοιχεία του οποίου ανιχνεύονται ήδη στην αντιφατικότητα του παρόντος), συνδέοντας έτσι τις διεκδικήσεις στο χώρο της επιστήμης και της παιδείας με την προοπτική του ριζικού μετασχηματισμού της κοινωνίας στην κατεύθυνση προς την ώριμη κοινωνικοποιημένη ανθρωπότητα.

Οι δυνάμεις αυτές οφείλουν να συνειδητοποιήσουν και να καταδεικνύουν πειστικά ότι, η έρευνα, η τεχνολογία και η παιδεία, είναι ως προς την ουσία τους ζωτικής στρατηγικής σημασίας καθολικές πανανθρώπινες δυνάμεις, οι τύχες των οποίων δεν μπορούν να αφεθούν ως έρμαια του αγοραίου και προοπτικά καταστροφικού καιροσκοπισμού των όποιων ιδιωτικών συμφερόντων του κεφαλαίου.

Οφείλουν να καταδεικνύουν επιστημονικά ότι η φθοροποιός και καταστροφική για τη φύση και τον άνθρωπο τροπή της χρήσης της παιδείας, της έρευνας και της τεχνολογίας, δεν οφείλεται στη δήθεν «δαιμόνιο» φύση του «τεχνογενούς πολιτισμού», αλλά στις μονομέρειες και στρεβλώσεις που υφίστανται στο βαθμό που αυτές οι δραστηριότητες καθίστανται όργανα του κεφαλαίου.

Οφείλουν να αναδεικνύουν εκείνες τις ερευνητικές και τεχνολογικές δυνατότητες από το εκάστοτε αναδυόμενο φάσμα δυνατοτήτων της ιστορικά συγκεκριμένης γνωσιακής συγκυρίας, που αγνοούνται, αποκρύπτονται, απορρίπτονται είτε στρεβλώνονται από τις δυνάμεις του κεφαλαίου.

Οφείλουν δηλαδή να διερευνούν και να ενημερώνουν την ανθρωπότητα για το τι είναι επιστημονικά και τεχνολογικά εφικτό και αναγκαίο (από την άποψη της εσωτερικής λογικής της ανάπτυξης της έρευνας και από την άποψη των βαθύτερων αναγκών της ανθρωπότητας) και για το τι τελικά προτάσσει και επιτάσσει το κεφάλαιο. Και κυρίως οφείλουν να καταδεικνύουν επιστημονικά την προοπτική της καθολικής παιδείας-δημιουργικότητας, συστατικό στοιχείο της οποίας θα είναι το κοινό καλό της ενοποιημένης ανθρωπότητας, η αισθητική δημιουργία και η επιστημονική έρευνα, δηλαδή, εκείνη η ενότητα αρετής, κάλους και αλήθειας, που συνειδητοποίησε ως ιδεώδες ο φιλοσοφικός στοχασμός από τα πρώτα βήματά του.

Οφείλουν να καταδεικνύουν ότι το πανεκπαιδευτικό κίνημα κατά των αντιδραστικών θεσμικών αλλαγών δεν μπορεί να έχει προοπτική εάν δεν ανασυγκροτηθεί σε ένα μέτωπο παιδείας-εργασίας, με τη στρατηγική της διεξόδου στη χειραφέτηση παιδείας-εργασίας, σε μια κοινωνία χωρίς εκμετάλλευση και καταπίεση.

Δεν υπάρχει σοβαρό κοινωνικό/πολιτισμικό κίνημα κατά τους τελευταίους αιώνες, που να μη συνδέθηκε στον ένα ή στον άλλο βαθμό με τη δημόσια αναστοχαστική λειτουργία του πανεπιστημίου που προαναφέραμε. Λειτουργία συνυφασμένη με το πανεπιστημιακό άσυλο και το αυτοδιοίκητο. 

Ας θυμηθούμε τις μαζικές αντιιμπεριαλιστικές ριζοσπαστικές κινητοποιήσεις της νεολαίας (φοιτητιώσας και μη) εντός και πέριξ των πανεπιστημίων σε όλο τον κόσμο κατά το δεύτερο μισό του 20ου αι., τους ηρωικούς αγώνες της φοιτητιώσας νεολαίας στην ΕΠΟΝ, στο ΕΑΜ, στον ΕΛΑΣ, στο ΔΣΕ, στη Νεολαία Λαμπράκη κ.λπ. Σταθμός στη νεότερη ιστορία της χώρας μας είναι η αντιιμπεριαλιστική-αντιφασιστική εξέγερση του Πολυτεχνείου κατά της χούντας, για την αιματηρή καταστολή της οποίας το καθεστώς χρησιμοποίησε και τεθωρακισμένα. Αυτό το ιστορικό φορτίο ωμής παραβίασης του ασύλου από ένα στυγνό δικτατορικό ξενοκίνητο καθεστώς, έχει αφήσει ανεξίτηλο το στίγμα του στο θέμα του πανεπιστημιακού ασύλου, η προάσπιση του οποίου είναι κυριολεκτικά βαμμένη με αίμα. 

Η νυν προσπάθεια ολικής κατάργησής του, παρά τον νεοφιλελεύθερο/τεχνοκρατικό μανδύα που προσπαθούν να προβάλλουν οι κυβερνώντες, προβάλλει ευθέως ως συνέχεια του πνεύματος της εγκληματικής αιματοβαμμένης καταστολής που διέπραξε η στρατιωτική χούντα το Νοέμβριο του 1973. Στη θέση των τεθωρακισμένων, το νυν καθεστώς χρησιμοποιεί τις χονδροειδείς χειραγωγήσεις/παγίδες που προαναφέραμε, με καταιγιστικά πυρά από τα ΜΜΕ. Η ανάδειξη στο κυβερνητικό σχήμα δεδηλωμένων νοσταλγών και υμνητών της χούντας, επιβεβαιώνει αυτή τη συνέχεια βαθέως κράτους και παρακράτους στο σημερινό πλαίσιο ακροδεξιάς-νεοφιλελεύθερης καταστολής επιστήμης και παιδείας.     

 Ο συνδυασμός των λειτουργιών του πανεπιστημίου που προαναφέραμε δημιουργεί ένα σημαντικό πλαίσιο όχι μόνο προβληματισμού και πολιτισμού, αλλά και δημοσίου ελέγχου και λογοδοσίας της επιστήμης, του πανεπιστημίου και της κοινωνίας, με όρους διαφάνειας, ορθολογικότητας και επιστημονικότητας. Οι λειτουργίες αυτές αντιμετωπίζονται από το καθεστώς ως εμπόδια για την πλήρη μετάβαση στο «επιχειρηματικό πανεπιστήμιο», στο «πανεπιστήμιο-επιχείρηση». Του χρειάζεται ένα πανεπιστήμιο-στρατηγικό όργανο για τη λεηλασία επιστήμης και επιστημόνων από το κεφάλαιο, πλήρως χειραγωγημένο, αποστειρωμένο, αστυνομοκρατούμενο, χωρίς το παραμικρό στοιχείο δημοσίου διαλόγου, κοινωνικού ελέγχου και λογοδοσίας, με απόν από αυτό κάθε κοινωνικό κίνημα και διεκδίκηση. Θα τους το επιτρέψουμε;  

Η αυθεντική επιστήμη και παιδεία είναι δραστηριότητες και θεσμοί που επαναστατικοποιούν την παραγωγή και το σύνολο των δημιουργικών δυνάμεων της ανθρωπότητας. Ο αγώνας για την ανάπτυξη έρευνας, τεχνολογίας και πανεπιστημίου στην υπηρεσία της κοινωνίας είναι συνυφασμένος με τον αγώνα για την ενοποίηση της ανθρωπότητας, ως όρο για την ίδια την επιβίωσή της.

Βιβλιογραφία

Δαφέρμος, Μ., Σάαντ, Ρ. Επιστήμη και ανθρωπισμός. Αριστερή ανασύνταξη, Τεύχ.6, 1995, σελ.75-86. 
Κάτσικας, Χ. (2019). Είναι οι Έλληνες φοιτητές φυγόπονοι και «αιώνιοι»; PROlogos.gr, 7.2.2019.
Πατέλης, Δ. (2002). Η παιδεία ως συνιστώσα της δομής και της ιστορίας. Εκπαίδευση και αξιολόγηση, στο: Η ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ. Ποιος, ποιον και γιατί. Επιμ.: Χ.Κάτσικας-Γ.Καββαδίας, Αθήνα: Σαββάλα, σελ. 53-97. 
Πατέλης, Δ.(2007). Η λογική της ελεύθερης έρευνας και η υπαγωγή επιστήμης και παιδείας στο κεφάλαιο. 5ο Διεπιστημονικό Διαπανεπιστημιακό Συνέδριο του Εθνικού Μετσοβείου Πολυτεχνείου και του Μετσοβίου Κέντρου Διεπιστημονικής Έρευνας (ΜΕ.Κ.Δ.Ε.) του Ε.Μ.Π. “Παιδεία, έρευνα, τεχνολογία. Από το χθες στο αύριο”, Μέτσοβο, 27-30 Σεπτεμβρίου 2007.
Πατέλης, Δ. (2008). Η Επιστήμη Βορά στο Ιδιωτικό Επιχειρείν. Προβληματισμοί εξ Αφορμής του «Θεσμικού Πλαισίου Έρευνας και Τεχνολογίας…». Σύγχρονη Εκπαίδευση, τ. 153, 4-5, 45-67. 
Πατέλης, Δ. (2019). Έρευνα, τεχνολογία και προοπτική ενοποίησης της ανθρωπότητας. Η ερευνητική και τεχνολογική δραστηριότητα στη διαλεκτική της αλληλεπίδρασης της ανθρωπότητας με τη φύση. Αθήνα: Κ.Ψ.Μ.

πηγη: imerodromos.gr