του Βασίλη Λιόση

Πολύς λόγος έγινε τις τελευταίες ημέρες για το σχέδιο που είχε εκπονήσει ο Βαρουφάκης την κρίσιμη περίοδο κατά την οποία υπήρξε υπουργός οικονομικών. Μαζί με τον Γκάλμπρεϊθ παρενέβησαν με άρθρο τους υπό τον τίτλο Ορθολογική Ανυπακοή ή PlanX  παντού. Σε αυτό το κείμενο εξηγεί τι είναι η τακτική της Ορθολογικής Ανυπακοής και γιατί αυτή ήταν η πλέον ενδεδειγμένη λύση. Ας δούμε, λοιπόν, τι διατυπώνεται σε αυτή τη δήθεν ρηξικέλευθη λύση.

Πρώτο, τι ακριβώς σημαίνει ο προσδιορισμός ορθολογική; Η λέξη αυτή υποκρύπτει συντηρητισμό, τη μη διάθεση πραγματικής σύγκρουσης και ρήξης με την ΕΕ και τους ιμπεριαλιστικούς οργανισμούς, αλλά και την επικίνδυνη αυταπάτη πως αυτά τα μορφώματα μπορούν να διορθωθούν με δομημένα επιχειρήματα, με σωστούς τακτικούς ελιγμούς και με ικανούς ανθρώπους.

Δεύτερο, επιβεβαίωση της παραπάνω διαπίστωσης αποτελεί και η παραδοχή από την πλευρά των Βαρουφάκη-Γκάλμπρεϊθ πως δε συμφωνούσαν και ούτε συμφωνούν με το Grexit, αφού η απειλή αυτή «δεν μπορούσε να είναι πιστευτή καθώς το κόστος του, τόσο από οικονομική όσο και από πολιτική σκοπιά, είναι απαγορευτικό». Προφανώς οι συγγραφείς εννοούν το κόστος για την Ελλάδα κι έτσι εδώ ανακύπτουν δυο ζητήματα: το ένα έχει να κάνει με το αν αυτό το κόστος είχε να κάνει μόνο με την Ελλάδα. Δεν αφορούσε (αυτό το κόστος) άραγε και τις μεγάλες ιμπεριαλιστικές χώρες της ΕΕ; Θα γινόταν χωρίς κανένα οικονομικό και πολιτικό κόστος για τη Γερμανία, για παράδειγμα; Το δεύτερο έχει να κάνει με την παραγνώριση του γεγονότος ότι το ευρώ υπήρξε αρχιτεκτόνημα του γερμανικού κυρίως ιμπεριαλισμού και λειτούργησε ως ένα είδος σούπερ μάρκου.

Τρίτο, το κείμενο διευκρινίζει ποιοι θα ήταν οι πυλώνες της διαπραγματευτικής στρατηγικής:

«1) Εκπόνηση σοβαρών προτάσεων δημοσιονομικής πολιτικής και πραγματικών μεταρρυθμίσεων (στις οποίες συνεισέφεραν τ. υπουργοί Οικονομικών της Βρετανίας και των ΗΠΑ, η Lazard, γερμανικοί επενδυτικοί οίκοι, πανεπιστημιακοί).

2) Μετριοπαθής αλλά στιβαρή παρουσίαση των προτάσεων αυτών στο Eurogroup, στις πρωτεύουσες της Ε.Ε. και στην Ουάσινγκτον.

3) Προετοιμασία του Σχεδίου Αποτροπής των απειλών της τρόικας».

Και τι ακριβώς περιελάμβανε αυτό το Σχέδιο Αποτροπής;

«Το Σχέδιο Αποτροπής μας σηματοδοτούσε στην τρόικα πως, αν έκλεινε τις τράπεζες, θα προχωρούσαμε σε: αναδιάρθρωση των ελληνικών ομολόγων που κατείχε η ΕΚΤ (αναιρώντας τη δυνατότητα της ΕΚΤ, για νομικούς κατεξοχήν λόγους, να στηρίζει το ευρώ μέσω των προγραμμάτων ΟΜΤ και «ποσοτικής χαλάρωσης»), δημιουργία παράλληλου συστήματος ηλεκτρονικών πληρωμών σε ευρώ και νομοθέτηση της επανάκτησης της εθνικής κυριαρχίας επί της Τράπεζας της Ελλάδος».

Οι αυταπάτες και η αφελής πολιτική σκέψη στο μεγαλείο τους! Η ελληνική κυβέρνηση θα κατάφερνε με αυτό το πακέτο προτάσεων και τους κατάλληλους χειρισμούς, να στριμώξει την ΕΚΤ και να περιορίσει τη δράση της με νομικό τρόπο. Πρόκειται για μία διαπίστωση που ούτε μικρό παιδί θα έκανε, αφού παραγνωρίζει πως το δίκαιο και η εφαρμογή του εντός ενός ιμπεριαλιστικού οργανισμού, δεν είναι αποτέλεσμα μιας δημοκρατικής συζήτησης, αλλά απότοκα συσχετισμών δυνάμεων, εκφράζοντας πάντα το δίκιο του πιο ισχυρού κι εν προκειμένω ο πιο ισχυρός σίγουρα δεν είναι η Ελλάδα.

Τέταρτο, οι ίδιοι οι συγγραφείς δηλώνουν πως «[…] το PlanB σχεδιαζόταν για να μη χρειαστεί η εφαρμογή του». Αυτό το αφήνουμε εντελώς ασχολίαστο.

Πέμπτο, οι Βαρουφάκης-Γκάμπρεϊθ δηλώνουν πως «Όσοι θέλουν να υπάρχει Ευρώπη ώστε να μείνουν σε αυτήν έχουν την υποχρέωση να απορρίψουν το Δόγμα της Υποταγής στις ευρω-αποδομητικές πολιτικές.

» Ήδη, ανερχόμενες δυνάμεις της Δεξιάς και της Αριστεράς ζητούν την εφαρμογή του Plan X παντού. Εμείς εξακολουθούμε να διαφωνούμε. Γι’ αυτό, στο πλαίσιο του κινήματος DiEM25, συστρατευόμαστε με Ευρωπαίους δημοκράτες που πασχίζουν να διατηρήσουν ζωντανή την ιδέα μιας ενωμένης Ευρώπης με τον μοναδικό τρόπο που έχει δυνατότητα επιτυχίας: την πανευρωπαϊκή εφαρμογή της Ορθολογικής Ανυπακοής».

Η παραπάνω διαπίστωση είναι μια παραλλαγή της ευρωλαγνείας. Απαιτεί μια ΕΕ αποκαθαρμένη και καταθέτει για αυτό μια νεοκεϋνσιανή και ταυτόχρονα ουτοπική πρόταση. Δείχνει πως στους κόλπους της ΕΕ διαμορφώνεται μία τάση που αντιλαμβάνεται τα αδιέξοδα της σημερινής πολιτικής που εκπορεύεται από την ΕΕ, αλλά δεν την αμφισβητεί επί της ουσίας. Πουθενά δεν υπάρχει πρόταση για εφαρμογή συλλογικών συμβάσεων, για κατάργηση των ελαστικών μορφών εργασίας, για αύξηση των μισθών, για παιδεία, υγεία και κοινωνική ασφάλιση για όλους και χωρίς την εμπλοκή του ιδιωτικού τομέα κ.λπ.

Έκτο, χρησιμοποιείται η γνωστή ανοησία: αντί της ΕΕ χρησιμοποιείται η λέξη Ευρώπη. Για να είμαστε πιο ακριβείς δεν πρόκειται για ανοησία, αλλά για καλοσχεδιασμένο τέχνασμα. Φεύγοντας από την ΕΕ προφανώς παραμένουμε στην Ευρώπη. Δεν πρόκειται να αλλάξουμε ήπειρο, κάτι που προφανώς το κατανοούν όλοι αυτοί που αντικαθιστούν την ΕΕ με την Ευρώπη. Όμως, ξέρουν ότι προπαγανδιστικά αυτό είναι κάτι που λειτουργεί και δημιουργεί ανασφάλειες και φόβους. Ο Βαρουφάκης, αυτή η τηλεπερσόνα που βγάζει σε δημοπρασία το δερμάτινο μπουφάν του, παίζει το παιχνίδι των πιο αντιδραστικών κύκλων της ΕΕ και στο προπαγανδιστικό τομέα.

Καταληκτικά, θα λέγαμε πως όλη αυτή η φασαρία έγινε για μια σαπουνόφουσκα και ως γνωστό η σαπουνόφουσκα δεν έχει χρηστική αξία. Ή μήπως όχι; Αν η σαπουνόφουσκα είναι πολύχρωμη και μεγάλη, μπορεί και να εντυπωσιάσει τα πλήθη και τότε αποκτά μια κάποια αξία. Όπως και να έχει πάντως, κάποια στιγμή θα σκάσει…

Υ.Γ.: Ο Γιάνης στη βαρυσήμαντή του παρέμβαση, ξέχασε να μας αναλύσει τη ριζοσπαστική και αντισυστημική θέση του, με την οποία έτρεμαν τα επιτελεία των Βρυξελλών, για συμφωνία του με το 70% του μνημονίου. Ή να είσαι ρηξικέλευθος ή να μην είσαι…

πηγη: kordatos.org

Ο Ριζοσπάστης της Κυριακής 17/7/2016 περιείχε ένθετο του τμήματος ιστορίας του ΚΚΕ με τίτλο «23+ παθιασμένα ψέματα» για τον ένοπλο αγώνα 1941 -1949. Στόχος του είναι να απαντήσει στα ψέματα και τις διαστρεβλώσεις που περιέχονται στο βιβλίο των Μαραντζίδη και Καλύβα «Εμφύλια πάθη-23 Ερωτήσεις και απαντήσεις για τον εμφύλιο» και όχι μόνο.

Ως ενέργεια μπορεί καταρχήν να θεωρηθεί θετική, ιδιαίτερα αν το περιεχόμενο των απαντήσεων είναι ορθό και αποδίδει την πραγματικότητα και τις συνθήκες της εποχής.

Το πρόβλημα αλλού βρίσκεται.

Η μακρά και ηρωική διαδρομή του ΚΚΕ, σχεδόν ενός αιώνα, είναι γεμάτη αγώνες και κατακτήσεις, νίκες αλλά και ήττες, ποτάμια αίματος, νησιά, φυλακές και εξορίες. Μια ιστορία που γράφτηκε με αυταπάρνηση και γνώμονα το εργατικό και λαϊκό συμφέρον, την προοπτική του λαού.

Αυτή την ιστορία αξίζει να την τιμά το ΚΚΕ, όλοι κομμουνιστές και προοδευτικοί άνθρωποι. Αξίζει να τη γνωρίσουμε και να διδασκόμαστε, να τη γνωρίσει η νεολαία και να αντλεί πείρα, γνώση και διδάγματα.

Ιδιαίτερα η περίοδο της κατοχής και του αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, αποτελούν μια από τις πιο λαμπρές σελίδες της κομματικής ιστορίας. Δεν είναι μόνο ή κυρίως η περίοδος 1946 - 1949, που πρέπει να προσεχτεί και για την οποία η κομματική ηγεσία δείχνει ιδιαίτερη προτίμηση αλλά ολόκληρη η διαδρομή του ΚΚΕ. Ολόκληρη αξίζει να μελετάται και να τιμάται γιατί η προσφορά του ΚΚΕ υπήρξε τεράστια από την ημέρα της ίδρυσής του. Όλες οι περίοδοι και όχι μόνο αυτή των ενόπλων αγώνων, αλλά και οι «ομαλές» μπορούν να προσφέρουν μεγάλα διδάγματα, γιατί περιέχουν μεγάλους ταξικούς αγώνες.

Η ιστορία αφορά στο παρελθόν και μ’ αυτή την έννοια δίνει μόνο πείρα και γνώση καθώς ανοίγει πνευματικούς ορίζοντες πρώτα και κύρια στους κομμουνιστές. Δεν μπορεί να δώσει απαντήσεις στα σημερινά λαϊκά προβλήματα αλλά να βοηθήσει στην αναζήτηση αυτών των απαντήσεων και στην σωστή τεκμηρίωσή τους.

Το ΚΚΕ με τη δράση του σήμερα πρέπει να γράψει τη σύγχρονη ιστορία του και μάλιστα λαμπρή όπως αξίζει, να αφήσει το αποτύπωμα του στις εξελίξεις και στους ταξικούς αγώνες, ώστε να αναγνωρίζεται από τους εργάτες και το λαό, αλλιώς θα κινδυνεύσει να μεταβληθεί σε μουσειακό είδος. Χωρίς σύγχρονα καύσιμα, καταναλώνοντας μόνο τα αποθέματα του παρελθόντος δεν υπάρχει καμιά προοπτική.

Αν το σημερινό ΚΚΕ ήθελε να είναι αντάξιο του παρελθόντος θα έπρεπε να ηγηθεί των αγώνων για την ενότητα της εργατικής τάξης και του λαού, για την απόκρουση της επίθεσης στα δικαιώματα και τις κατακτήσεις του, εναντίον των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων, των πολέμων και της προσφυγιάς, εναντίον της ΕΕ.

Να συγκρουστεί σε ολόκληρο το μέτωπο της ταξικής πάλης εναντίον της αστικής τάξης και των εκπροσώπων της, να διαμορφώσει το κοινωνικοπολιτικό μέτωπο που θα αγωνιστεί για τα άμεσα προβλήματα των εργαζομένων και προοπτικά θα διεκδικήσει την εξουσία.

Οι εκδηλώσεις μνήμης σε κάθε γωνιά της χώρας για μικρότερα και μεγαλύτερα ιστορικά γεγονότα, οπωσδήποτε αξιόλογα, απορροφούν το μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας του, ενώ η κύρια προσπάθεια έπρεπε να στρέφεται στη μελέτη της σύγχρονης κοινωνικής πραγματικότητας, των πολιτικών προβλημάτων, στην ανάπτυξη των αγώνων για το σήμερα και την προοπτική.

Και όμως:

Σήμερα που η εργατική τάξη και οι λαοί ολόκληρης της ευρωζώνης και αύριο ολόκληρης της ΕΕ κατανοούν τι σημαίνει ΕΕ, ότι δεν υπάρχει προοπτική για αυτούς στα πλαίσια της και το εκδηλώνουν με κάθε τρόπο ακόμα και στην κάλπη, το ΚΚΕ έπρεπε να ηγείται του κινήματος για την αποδέσμευση και να ζητά να αποφασίσει ο λαός με δημοψήφισμα. Να παίρνει πανευρωπαϊκές πρωτοβουλίες. Όχι μόνο δεν το κάνει, αλλά διατυπώνει τη θέση του, με πιο πρόσφατο παράδειγμα το βρετανικό δημοψήφισμα: "δεν είμαστε ούτε υπέρ ούτε κατά της ΕΕ, ούτε με το ναι ούτε με το όχι". Παρόμοια ήταν η τοποθέτηση του και στο δημοψήφισμα στη χώρα μας πριν ένα χρόνο: ούτε ναι ούτε όχι στην ΕΕ.

Θα έπρεπε να φροντίσει να ηγείται του κινήματος εναντίον των ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και των πολέμων στην περιοχή, αλλά σιωπά.

Να ηγείται της εργατικής τάξης και του λαού για την ανατροπή του μνημονίων, για ψωμί, δουλειά, δημοκρατία και ελευθερίες, μόρφωση προστασία όσων έχουν ανάγκη, για εθνική και λαϊκή κυριαρχία, για τη σοσιαλιστική προοπτική. Η δραστηριότητα αυτή όμως απουσιάζει ή είναι απόλυτα υποβαθμισμένη και σε λάθος κατεύθυνση.

Τελικά οι εκδηλώσεις μνήμης και η αξιοποίηση της ιστορίας είναι για να διαπαιδαγωγούν, να προβληματίζουν και να συμβάλουν στη διαμόρφωση της συνείδησης των εργαζομένων ή λειτουργούν ως υποκατάστατο της ισχνής παρέμβασης του στους ταξικούς αγώνες και τις εξελίξεις;

                                                                                               Τ.  Μ.

πηγη: ergatikosagwnas.gr

Πολύ ακριβά πληρώνει η Ελλάδα το συνεχιζόμενο «brain drain», δηλαδή τη μαζική μετανάστευση επιστημόνων στο εξωτερικό από την αρχή της κρίσης έως και σήμερα

Πολύ ακριβά πληρώνει η χώρα μας τη φυγή ταλέντων και επιστημόνων στο εξωτερικό. Σύμφωνα με νέα έρευνα, από την έναρξη της κρίσης του 2008, η Ελλάδα έχει χάσει δυνητικά 50 δισεκατομμύρια ευρώ από το ΑΕΠ της. Μια «απώλεια» που καρπώθηκαν οι νέες «πατρίδες» των εκατοντάδων χιλιάδων νέων Ελλήνων μεταναστών.

Την έρευνα συνέταξε η Endeavor Greece.

Σύμφωνα με στοιχεία από τις χώρες υποδοχής και εγχώριες έρευνες, η εκτιμώμενη φυγή ανθρώπινου κεφαλαίου από τον Ιανουάριο 2008 μέχρι σήμερα είναι μεταξύ 350.000 (εκτίμηση Endeavor) και 427.000 (εκτίμηση ΤτΕ).

Βάσει υπολογισμών την Endeavor, οι άνθρωποι αυτοί, κυρίως ανώτερης/ανώτατης εκπαίδευσης, συνεισφέρουν ετησίως €12,9 δισ. στο ΑΕΠ των χωρών υποδοχής (κυρίως Γερμανία και Αγγλία) και €9,1 δισ. σε φορολογικά έσοδα, εκ των οποίων €7,9 δισ. σε φόρους εισοδήματος και εισφορές και €1,2 δισ. σε ΦΠΑ. Αθροιστικά, από το 2008 μέχρι και σήμερα, οι Έλληνες του brain drain έχουν παραγάγει περισσότερα από €50 δισ. ΑΕΠ στις νέες «πατρίδες» τους.

Είναι ενδιαφέρον στοιχείο ότι το ποσό που έχει δαπανήσει το ελληνικό κράτος για την εκπαίδευση των ανθρώπων αυτών υπολογίζεται στα €8 δισ.

Είναι εντυπωσιακό ότι σήμερα, μεταξύ όλων των εξαγόμενων «προϊόντων» της χώρας, το ανθρώπινο δυναμικό κατέχει την πρώτη θέση σε αξία με €12,9 δισ. Ακολουθούν τα προϊόντα πετρελαίου (€7,2 δισ.), τα προϊόντα αλουμινίου (€1,3 δισ.), τα φάρμακα (€0,7 δισ.), το ελαιόλαδο (€0,5 δισ.), τα ψάρια, οι ελιές, τα προϊόντα καπνού, τα πληροφοριακά συστήματα και τα τυροκομικά προϊόντα με €0,4 δισ., το βαμβάκι και τα ροδάκινα (€0,3 δισ.). Προφανώς, ενώ στις εξαγωγές προϊόντων, το παραγόμενο εισόδημα συγκεντρώνεται στην Ελλάδα, η δραστηριότητα των Ελλήνων του εξωτερικού ωφελεί κατά κύριο λόγο και βραχυ/μεσο-πρόθεσμα τις χώρες υποδοχής.

Είναι χαρακτηριστικό ότι περισσότεροι εργαζόμενοι (49%) παρά άνεργοι (43%) επιθυμούν να φύγουν από τη χώρα αναζητώντας καλύτερες ευκαιρίες εξέλιξης και ένα σταθερότερο περιβάλλον. Η διαρροή ταλέντου αποτελεί σημαντικό πρόβλημα για τις εταιρείες στη χώρα με επιτυχημένη πορεία και προοπτική ανάπτυξης καθώς έχουν ανάγκη για καταρτισμένο προσωπικό αλλά αντιμετωπίζουν αυξανόμενη δυσκολία να κρατήσουν τα ταλέντα στην Ελλάδα ή να τους δώσουν κίνητρα για να επιστρέψουν. Οι βασικοί λόγοι είναι κυρίως το υψηλό μη μισθολογικό κόστος που συμπιέζει περισσότερο τους ήδη χαμηλούς μισθούς, η απουσία προοπτικής επαγγελματικής εξέλιξης αλλά και η απουσία ευρύτερου αναπτυξιακού πλάνου, θετικού «αφηγήματος» και προοπτικής σε επίπεδο χώρας.

Μακροπρόθεσμα, το ανθρώπινο δυναμικό που φεύγει από τη χώρα μπορεί να φέρει πίσω τεχνογνωσία και καινοτόμες ιδέες και να βοηθήσει στην εξέλιξη της εγχώριας αγοράς. Για να γίνει αυτό πρέπει να αναστραφούν οι αιτίες μετανάστευσής τους και να δοθεί η δυνατότητα να απορροφηθούν σε υγιείς εταιρείες με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης ή να δημιουργήσουν δικές τους εταιρείες αξιοποιώντας την εμπειρία και τις γνώσεις που απέκτησαν διεθνώς.

Πηγή: newmoney.gr

ΣΤΙΣ ΣΥΜΠΛΗΓΑΔΕΣ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΟΚΡΑΤΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΠΟΛΥΤΑΡΧΙΣΜΟΥ  

Του ΠΕΤΡΟΥ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ  

Το αποτυχημένο πραξικοπήμα στην Τουρκία θα έχει μεγάλες επιπτώσεις στην εσωτερική εξέλιξη της χώρας, στις σχέσεις της με τη Δύση- συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας- στο Συριακό και το Κουρδικό πρόβλημα, γενικότερα στην κρίση που μαστίζει την ήδη εκρηκτικά αποσταθεροποιημένη περιοχή της Ανατολικής Μεοσγείου και της Μέσης Ανατολής. Πολλά ερωτήματα σχετικά με το τι ακριβώς συνέβη τη δραματική νύχτα της 15ης προς 16η Ιουλίου παραμένουν ακόμη αναπάντητα. Είναι ωστόσο υποχρεωμένος κανείς να αποτολμήσει, με την επιφύλαξη που επιβάλλει η σοβαρότητα των εξελίξεων, κάποιες πρώτες υποθέσεις, βασισμένες σε αυτά που έχουν ήδη γίνει γνωστά.

-Ποιοι οργάνωσαν και γιατί την απόπειρα πραξικοπήματος; Η δημοφιλής, στο Διαδίκτυο και σε εθνικιστικούς κύκλους, "θεωρία" περί πραξικοπήματος- οπερέτα, μιας προβοκάτσιας που οργανώθηκε από τον ίδιο τον Ερντογάν για να ξεκαθαρίσει τους αντιπάλους του, δεν μπορεί να υποστηριχτεί στα σοβαρά. Το πραξικόπημα ήταν μια πολύ σοβαρή, μεγάλων διαστάσεων και από καιρό σχεδιασμένη κίνηση με στόχο την ανατροπή του Ερντογάν και του ΑΚΡ. Σ'αυτό συμμετείχαν στρατηγοί, διοικητές στρατιών, οι οποίοι κατέλαβαν αστραπιαία τα αεροδρόμια, κατέβασαν τανκς στο κέντρο της Άγκυρας και της Κωνσταντινούπολης, εισέβαλαν στην κρατική τηλεόραση, βομβάρδισαν το κοινοβούλιο, τα αρχηγεία της αστυνομίας και της κεντρικής υπηρεσίας Πληροφοριών, σκότωσαν τον επικεφαλής της πολιτικής εκστρατείας του Ερντογάν και αποπειράθηκαν να σκοτώσουν τον ίδιο τον πρόεδρο της χώρας, στη Μαρμαρίδα. Ήδη έχουν συλληφθεί 11 στρατηγοί, οι οποίοι είναι πιθανό να αντιμετωπίσουν τη θανατική ποινή. Το να επιμένει κανείς ότι όλα αυτά σχεδιάστηκαν από τον Ερντογάν δεν φαίνεται και πολύ λογικό.

Από την άλλη, δεν φαίνεται να έχει βάση η εκδοχή ότι η απόπειρα πραξικοπήματος οργανώθηκε από τις ΗΠΑ. Όχι επειδή η απόπειρα απέτυχε- και άλλα πραξικοπήματα, που ξεκάθαρα υποστηρίχθηκαν από τις ΗΠΑ, από την εισβολή στον Κόλπο των Χοίρων, στην Κούβα, μέχρι το στρατιωτικό κίνημα εναντίον του Τσάβες, στη Βενεζουέλα- απέτυχαν. Αλλά γιατί η Ουάσιγκτον, παρότι ασφαλώς δεν συμπαθεί καθόλου, για τους δικούς της λόγους, τον Ερντογάν, είχε πλήρη συνείδηση ότι ένα "επιτυχημένο" πραξικόπημα θα της δημιουργούσε πολύ περισσότερα προβλήματα από όσα θα έλυνε. Η Τουρκία, μια στρατηγικής σημασίας χώρα του ΝΑΤΟ, θα βυθιζόταν σε ανοιχτό εμφύλιο πόλεμο, μπροστά στον οποίο το λουτρό αίματος στην Αίγυπτο μετά την ανατροπή του Μόρσι από τον στρατηγό Σίσι θα έμοιαζε με τρικυμία σε ένα ποτήρι νερό. Το γεγονός ότι ο άνθρωπος που κατονομάζεται από τον Ερντογάν ως ιθύνων νους του πραξικοπήματος, ο Φετουλάχ Γκιουλέν, βρίσκεται αυτοεξόριστος στις ΗΠΑ δεν αποτελεί απόδειξη. Άλλωστε, ο Γκιουλέν βρίσκεται στις ΗΠΑ από το 1999, κυνηγημένος όχι από τον Ερντογάν, με τον οποίο ήταν μέχρι πρόσφατα στενός σύμμαχος, αλλά από την Κεμαλική στρατοκρατία.

Επομένως; Τείνουμε να πιστέψουμε- χωρίς να μπορεί κανείς, αυτή τη στιγμή, να είναι απολύτως βέβαιος- ότι το αποτυχημένο πραξικόπημα οργανώθηκε από μια ισχυρή, αλλά μειοψηφική, όπως αποδείχθηκε, μερίδα του στρατεύματος, σε συνεργασία με κύκλους της Δικαιοσύνης και των δυνάμεων ασφαλείας, οι οποίοι βεβαίως υπολόγιζαν ότι θα τύχουν της υποστήριξης ή τουλάχιστον της ανοχής των ΗΠΑ στο βαθμό που θα επικρατούσαν. Είναι πολύ πιθανό ότι το δίκτυο του Γκιουλέν, το Hizmet, έπαιξε βασικό ρόλο στον συντονισμό όλων των αντι- Ερντογάν στοιχείων και στην προετοιμασία του πραξικοπήματος. Οι ταπεινώσεις που υπέστη ο στρατός με τις υποθέσεις Εργκένεγκον και Βαρειοποούλα, αλλά και η καταπόνησή του λόγω των τυχοδιωκτισμών του Ερντογάν στο Συριακό μέτωπο και στο Κουρδικό, προφανώς δημιούργησαν ένα περιβάλλον εκτεταμένης δυσαρέσκειας στους κόλπους των ενόπλων δυνάμεων, την οποία προσπάθησαν να εκμεταλλευθούν οι πραξικοπηματίες. Οι επικείμενες κρίσεις για την ηγεσία του στρατού, στα τέλη Ιουλίου, ίσως να έδρασαν όντως ως ο καταλύτης που επιτάχυνε τις εξελίξεις.

-Γιατί απέτυχε το πραξικόπημα; Πρώτα απ' όλα, γιατί οι κινηματίες δεν κατάφεραν να εξασφαλίσουν την πειθαρχία όλων ή τουλάχιστον των περισσότερων κρίσιμων κρίκων στους κόλπους του στρατεύματος, όπως θα πρέπει να υπολόγιζαν. Ένα πρώτο, εξ όσων γνωρίζουμε, πλήγμα ήρθε από τον διοικητή της Α' Στρατιάς, στρατηγό Νουντάρ, ο οποίος ανακατέλαβε το αεροδρόμιο της Κωνσταντινούπολης. Το γεγονός ότι οι ειδικές δυνάμεις του στρατού, η στρατοχωροφυλακή και η ΜΙΤ τάχθηκαν από την πρώτη στιγμή εναντίον των κινηματιών έδωσε μια πολύ ισχυρή, κρίσιμη μάζα στο στρατόπεδο Ερντογάν.

Ο δεύτερος λόγος είναι ότι οι κινηματίες δεν εξασφάλισαν ερείσματα στη φιλοδυτική αντιπολίτευση, κάτι που θα τους έδινε ένα πολιτικό πρόσωπο- μεταξύ άλλων, εμφανίζοντας αμέσως μετά την εκδήλωση του κινήματος, έναν μεταβατικό, πολιτικό πρωθυπουργό. Σύσσωμη η αντιπολίτευση συμπαρατάχθηκε με τον πρωθυπουργό του ΑΚΡ Μπιναλί Γιλντιρίμ στο πολιορκημένο κοινοβούλιο, ενώ το CNN Turk ήταν το κανάλι που μετέδωσε το μήνυμα του κρυπτόμενου Ερντογάν, μέσω FaceTime, στο λαό, καλώντας τον να βγει στους δρόμους και να φράξει το δρόμο στους πραξικοπηματίες. (Το γεγονός ότι το CNN Turk και γενικότερα ο αντιπολιτευόμενος, φιλοδυτικής κατεύθυνσης, όμιλος Ντογάν πρωτοστάτησαν, τις κρίσιμες ώρες, στις προσπάθειες απόκρουσης του πραξικοπήματος, προφανώς λέει πολλά).

Ο τρίτος και αποφασιστικότερος παράγοντας που οδήγησε στην αποτυχία του πραξικοπήματος ήταν η μαζική, ηρωική αντίσταση εκατοντάδων χιλιάδων Τούρκων πολιτών, τόσο οπαδών του Ερντογάν, όσο και Κεμαλιστών, αριστερών, φιλοκουρδικών και προοδευτικών δυνάμεων. Σε αντίθεση με τα πραξικοπήματα του 1960 και του 1980, που επικράτησαν σχεδόν χωρίς να συναντήσουν αντίσταση- αντίθετα, για συγκεκριμένους ιστορικούς λόγους, στην αρχική φάση τους είχαν συναντήσει την επιδοκιμασία σημαντικού τμήματος του κοινωνικού σώματος- το αποτυχημένο κίνημα των στασιαστών προσέκρουσε, αυτή τη φορά, σε μια πραγματική λαϊκή εξέγερση. Ο τουρκικός λαός, μεγάλο μέρος του οποίου είχε υποστεί την περιφρόνηση, την καταπίεση ή και την ωμή καταστολή από το καθεστώς Ερντογάν τα προηγούμενα χρόνια, ήταν αυτός που έσωσε την τουρκική δημοκρατία, ένα μάθημα που ο επίδοξος "σουλτάνος" δεν μπορεί, ακόμη κι αν το θέλει, να υποτιμήσει.

-Τι θα γίνει τώρα στην Τουρκία; Βραχυπρόθεσμα, ο Ταγίπ Ερντογάν βγαίνει κατά πολύ ενισχυμένος- όπως πάντα συμβαίνει με τα παρ' ολίγον θύματα αποτυχημένων πραξικοπημάτων. Ο δεσμός του με μεγάλο μέρος των λαϊκών στρωμάτων ανανεώθηκε και σφυρηλατήθηκε με το αίμα εκατοντάδων δημοκρατών. Οι διαρκείς καταγγελίες του περί συνωμοσιών για την ανατροπή του φαίνονται τώρα, στο φώς της νωπής, δραματικής εμπειρίας, ότι δεν ήταν κραυγές ενός ψεύτη βοσκού. Ο "λύκος" αποδείχθηκε πραγματικός. Τον επικαλείται ήδη για ένα σαρωτικό κύμα κάθαρσης των Γκιουλενικών και άλλων στασιαστών σε στρατό, αστυνομία, δικαιοσύνη και άλλους τομείς του κρατικού μηχανισμού. Όσο κι αν παρόμοια μέτρα ασφαλώς και επιβάλλονται, γνωρίζοντας κανείς την αυταρχική νοοτροπία του ανδρός έχει κάθε λόγο να υποψιαστεί ότι οι εκκαθαρίσεις είναι πιθανό να περιλάβουν κάθε ενοχλητική, αντιπολιτευόμενη φωνή. Κρίσιμο τεστ των προθέσεων του Ερντογάν θα είναι αν επιμείνει στην αλλαγή του πολιτεύματος, με συγκέντρωση των εξουσιών στα χέρια του, σε βάρος των δημοκρατικών δικαιωμάτων και εγγυήσεων.

Αν ο Ερντογάν μεταφράσει την υποστήριξη που εισπράττει σήμερα από τους πολίτες ως λευκή επιταγή για μια μεγάλη στροφή προς την απολυταρχία, θα προκαλέσει τη μοίρα του. Το πραξικόπημα, παρά την αποτυχία του, άνοιξε βαθύτατες πληγές σε μια ήδη βαθύτατα διχασμένη κοινωνία. Και μόνο το γεγονός ότι, μετά από 13 χρόνια στην εξουσία, ο Ερντογάν είδε να απειλείτει το αξίωμα και το ίδιο το κεφάλι του από στρατηγούς και συνταγματάρχες, αποτελεί τεράστιο πλήγμα για το γόητρό του. Σε μια στιγμή που, λόγω Ισλαμικού Κράτους και Κουρδικού, έχει ανάγκη όσο ποτέ άλλοτε το στρατό, οι ένοπλες δυνάμεις έχουν υποστεί τεράστια ζημιά και η ιεραρχική αλυσίδα έχει κλονιστεί σε πάρα παλλούς, κρίσιμους κρίκους (ακόμη κι ο στρατιωτικός σύμβουλος του Ερντογάν εμφανίζεται ως πραξικοπηματίας). Επομένως, αν ο Ερντογάν δεν ρίξει, με κάποιο τρόπο, γέφυρες στην αντιπολίτευση και επιμείνει στον απολυταρχισμό του, ένα νέο πραξικόπημα, αυτή τη φορά "πετυχημένο" δεν μπορεί να αποκλειστεί στο μέλλον- ίσως μάλιστα να έρθει από τους στρατηγούς που σήμερα εμφανίζονται ως οι αποφασιστικοί υπερασπιστές της δημοκρατικής τάξης: έτσι εμφανιζόταν άλλωστε και ο Πινοτσέτ, ο οποίος διορίστηκε αρχηγός ΓΕΕΘΑ από τον Αλιέντε για να τον προστατεύσει από τους πραξικοπηματίες!

-Τι επιπτώσεις να περιμένουμε στην εξωτερική πολιτική της Τουρκίας; Το ερώτημα αυτό είναι το πιο δύσκολο να απαντηθεί, δεδομένου ότι η τουρκική εξωτερική πολιτική ήταν ήδη σωρός ερειπίων και το δίδυμο Ερντογάν- Γιλντιρίμ επιχειρούσε να κλείσει κάποια από τα μέτωπα που είχε ανοίξει η Άγκυρα το προηγούμενο διάστημα, σε πρώτη φάση με Ρωσία και Ισραήλ.

Το αμέσως επόμενο διάστημα θα συνεχιστούν οι αναταράξεις με τις ΗΠΑ γύρω από το τουρκικό αίτημα έκδοσης του Φετουλάχ Γκιουλέν, κάτι που είνα πάρα πολύ δύσκολο να δεχθούν οι Αμερικανοί, αν δεν θέλουν να στείλουν διεθνώς μήνυμα ότι είναι έτοιμοι, ανά πάσα στιγμή, να "πουλήσουν" τους φίλους τους. Μεσοπρόθεσμα, δεν νομίζουμε ότι ο Ερντογάν έχει τη βούληση, αλλά ούτε και διαθέτει την πολυτέλεια της αποξένωσης με τις ΗΠΑ. Άλλωστε είναι καιρός τώρα που κάνει κινήσεις σύσφιξης των σχέσεων με την Ουάσιγκτον- πρώτα με την παραχώρηση της βάσης του Ιντσιρλίκ για βομβαρδισμούς στη Συρία, έπειτα με την αποκατάσταση των σχέσεων με το Ισραήλ κ.α.

Δεν αποκλείεται, ωστόσο, η Τουρκία του Ερντογάν να στραφεί ακόμη περισσότερο στο ρόλο ενός αυτόνομου "παίχτη" στην περιοχή, με ευκαιριακές συμμαχίες προς διάφορες κατευθύνσεις και με ακόμη μεγαλύτερη καχυποψία έναντι των Αμερικανών και των Ευρωπαίων εταίρων της. Δεν θα εκλπαλούμε καθόλου αν, σε αυτό το πλαίσιο, δούμε κάποιες θεαματικές κινήσεις προσέγγισης του Ερντογάν με τον Πούτιν, προτού συμπληρωθεί χρόνος από την κατάρριψη του ρωσικού αεροπλάνου, που έφερε τις δύο χώρες στα πρόθυρα πολεμικής σύγκρουσης.

πηγη: iskra.gr