Η Τουρκία του Ερντογάν, παρά τις σχετικές οικονομικές ανισορροπίες που αντιμετώπισε αυτήν την περίοδο σε ορισμένα μεγέθη της, έχει επιτύχει από το 2003, όταν ο νέος «σουλτάνος» ανήλθε στην εξουσία, ένα πραγματικό «οικονομικό καπιταλιστικό θαύμα». Στην ουσία ο Ερντογάν, υπό το πέπλο του light ισλάμ, άλλαξε ριζικά την οικονομικο-κοινωνική όψη της Τουρκίας, μετατρέποντάς την σε μια χώρα με διαφορετικό status.

Αυτήν την ώρα ο Τ. Ερντογάν επιχειρεί να συνδέσει το «οικονομικό θαύμα» με το γεωπολιτικό και την ανάδειξη της Τουρκίας σε μείζονα περιφερειακό ηγεμόνα με επεκτατικές περιφερειακές βλέψεις και με χώρες δορυφορικούς ακόλουθους στον περίγυρο των συνόρων της.

Θα επιτρέψει στον Ερντογάν η τουρκική οικονομία να στηρίξει αυτές τις ευρύτερες γεωπολιτικές φιλοδοξίες του; Θα του το επιτρέψουν οι πολιτικο-οικονομικοί και στρατιωτικοί συσχετισμοί στην περιοχή και κυρίως οι συσχετισμοί και οι σχέσεις ανάμεσα στις μεγάλες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και βεβαίως οι σχετικές επιλογές της Τουρκίας;

Από την απάντηση σε αυτό το ερώτημα θα εξαρτηθεί σε σημαντικό βαθμό και το μέλλον της Ελλάδας, το οποίο πάντως δεν θα υπάρξει όσο διατηρεί στην εξουσία το εθελόδουλο «δωσιλογικό» μνημονιακό μπλοκ.

Ν.Ζ

Από χρυσή δεκαετία σε «υπερθέρμανση» πέρασε η οικονομία του Ερντογάν

Βαθιές αναπτυξιακές ανισορροπίες κρύβονται πίσω από τις επεκτατικές επιδιώξεις στο γεωπολιτικό σκηνικό

Εξαπολύει βέλη κατά πάντων, δηλώνει έτοιμος να συγκρουστεί με κάθε «εχθρό», να εξοντώσει όποιον σταθεί εμπόδιο στο όραμα της «μεγάλης Τουρκίας». Ο Ταγίπ Ερντογάν βάζει φωτιές στο γεωπολιτικό σκηνικό και φαίνεται να ελπίζει ότι ο καπνός δεν αφήνει να δει η κοινή γνώμη ότι ο μεγαλύτερος αντίπαλός του είναι σε άλλο μέτωπο: στο οικονομικό. Όσο οι σχέσεις της χώρας με τη Δύση κινούνται σε βαρομετρικό χαμηλό, τόσο περισσότερο προσπαθεί ο σουλτάνος να απαντήσει με «ζεστό χρήμα», απαιτώντας και από την κεντρική τράπεζα να πράξει το ίδιο. Φουσκωμένο έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών, υψηλός πληθωρισμός και μία λίρα σε ελεύθερη πτώση συνθέτουν το σκηνικό μιας οικονομίας, η οποία για τον Ερντογάν πρέπει να τρέχει με ρυθμούς τουλάχιστον 5,5% έως τις επόμενες εκλογές. Διεθνείς οργανισμοί και οίκοι αξιολόγησης προειδοποιούν για «υπερθέρμανση», αλλά ποιος ακούει; «Είμαστε η ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία του G20 και δεύτεροι στη λίστα με τους 250 κορυφαίους εργολάβους του κόσμου, με 43 μεγάλες επιχειρήσεις», απαντά και δεν λέει ψέματα, απλώς κρύβει την υπόλοιπη αλήθεια.

Μία οικονομία στο κόκκινο απειλεί το αφήγημα του Τούρκου προέδρου. Δεν ήταν, όμως, πάντα έτσι τα πράγματα. Η ολίσθηση στην οικονομικό λαϊκισμό ήρθε παράλληλα με εκείνη στον αυταρχισμό και την απομάκρυνση από τον ευρωπαϊκό δρόμο.

Εντάθηκε από το 2013 και πολύ περισσότερο μετά το αποπειραθέν πραξικόπημα το 2016. Η πρώτη δεκαετία του Ερντογάν στην εξουσία ήταν αντιθέτως μία «χρυσή εποχή» για την τουρκική οικονομία. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι την περίοδο που η Δύση έβλεπε την Τουρκία ως πρότυπο δημοκρατίας στον μουσουλμανικό κόσμο, για τις αγορές ήταν πρότυπο αναδυόμενης οικονομίας.

Η χρυσή δεκαετία 

Από το 2003, όταν ανήλθε ο Ταγίπ Ερντογάν στην εξουσία, έως και το 2013 το ΑΕΠ της τουρκικής οικονομία μεγεθύνθηκε κατά 383 δισ. δολάρια, οι εξαγωγές απογειώθηκαν από τα 63 δισ. στα 135 δισ. δολάρια και το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σχεδόν τριπλασιάστηκε. Όσο για το δημόσιο χρέος, περιορίστηκε κοντά στο 40% του ΑΕΠ.

Είχε προηγηθεί η μεγάλη οικονομική κρίση της περιόδου 1999-2001, η οποία είχε φέρει το ΔΝΤ στη χώρα. Το πρόγραμμα θεωρήθηκε πλήρης αποτυχία. Αλλά στη συνέχεια η Τουρκία ακολούθησε τον δρόμο της δημοσιονομικής πειθαρχίας και των μεταρρυθμίσεων. Επιμένοντας σε αυτόν τα πρώτα χρόνια της διακυβέρνησής του, ο Ερντογάν πέτυχε να μεταμορφώσει πλήρως την οικονομία.

Ύστερα από τη χαμένη δεκαετία του ‘90, κατά την οποία το κατά κεφαλήν ΑΕΠ ήταν κατά μέσο όρο 3.400 δολάρια, η παραγωγικότητα δραματικά χαμηλή σε όλους τους κλάδους της οικονομίας και ο πληθωρισμός είχε εκτιναχθεί έως και το 70%, η χρυσή δεκαετία του Ερντογάν χαρακτηρίστηκε από ταχεία και ουσιαστική ανάπτυξη.

Από το 2003 έως και το 2007 η τουρκική οικονομία αναπτυσσόταν με ρυθμούς 6,7%. Δεν έμεινε αλώβητη από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, αλλά βγήκε γρήγορα από αυτήν, Μετά τη συρρίκνωση κατά 4,8% το 2009, το ΑΕΠ της ανέκαμψε 9% την αμέσως επόμενη χρονιά.

Παρά την ταχεία αύξηση του πληθυσμού, το κατά κεφαλήν ΑΕΠ σκαρφάλωσε από τα 3.400 δολάρια στα 10.500 δολάρια το 2010 και ξεπέρασε τα 12.000 δολάρια το 2013, με τη γειτονική χώρα να πετυχαίνει έτσι την είσοδο στο κλαμπ των πλούσιων οικονομιών.

Ο πληθωρισμός ακολουθούσε αντίθετη πορεία, υποχωρώντας έως και το 3,9% τον Απρίλιο του 2011. Ήταν ναδίρ 42 ετών.

Εντυπωσιακή και η δημοσιονομική προσαρμογή, με το έλλειμμα του προϋπολογισμού να μειώνεται κάτω του 2% και το χρέος κάτω του 40% του ΑΕΠ πριν από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση. Διατηρήθηκαν υπό έλεγχο και μετά την κρίση. Το 2010 το έλλειμμα ήταν 3,5% και το χρέος 43,5% του ΑΕΠ.

Ήδη από εκείνη τη χρονιά, ωστόσο, το καμπανάκι του υψηλού ελλείμματος τρεχουσών συναλλαγών ηχούσε, όπως και εκείνα των εξαιρετικά χαμηλών θέσεων στους δείκτες του επιχειρείν και της ανταγωνιστικότητας, που καλούσαν σε «μεταρρυθμίσεις δεύτερης γενιάς». Σε βήματα, που όπως είχε σχολιάσει Τούρκος οικονομολόγος στον «Economist» θα οδηγούσαν την Τουρκία από οικονομία του «know who» σε οικονομία του «know how».

Το ισχυρό χαρτί 

Οι επιτυχίες της τουρκικής οικονομίας δεν έμειναν στους αριθμούς της υψηλής ανάπτυξης και του χαμηλού χρέους. Το ισχυρότερο χαρτί του Ερντογάν, την πρώτη επταετία της διακυβέρνησής του τουλάχιστον, ήταν το γεγονός ότι πέτυχε να βγάλει εκατομμύρια ανθρώπους από τη φτώχεια και να αμβλύνει τις ανισότητες.

Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΟΣΑ το ποσοστό των πολιτών κάτω του ορίου της φτώχειας υποχώρησε από το 21% το 2005 στο 18% το 2010. Ο δείκτης ανισοτήτων Gini μειώθηκε από το 0,403 το 2005 σε 0,38 το 2010. Το εισόδημα του πλουσιότερου 10% του πληθυσμού ήταν 18 φορές υψηλότερο από εκείνο του φτωχότερου 10% το 2005, αλλά η ψαλίδα περιορίστηκε. Το 2009 ήταν 14 φορές υψηλότερο. Εκείνη την περίοδο είχαμε σημαντική αύξηση της απασχόλησης εκτός του αγροτικού τομέα, πολιτικές αναδιανομής του εισοδήματος, αύξηση του κατώτατου μισθού. Όλα αυτά χάρη και στη σταθερή μείωση του κόστους δανεισμού της χώρας στις αγορές.

Ήταν επίσης η περίοδος που έδειξαν τα δόντια τους οι «τίγρεις της Ανατολίας», όπως χαρακτήριζαν οι ξένοι αναλυτές τις άλλοτε εσωστρεφείς επιχειρηματικές ελίτ της χώρας, που αν και συντηρητικές, ανοίχτηκαν στον έξω κόσμο. Πολλές μικρές, οικογενειακές επιχειρήσεις της Ανατολίας εξελίχθηκαν σε μεσαίου μεγέθους ομίλους με έντονη εξαγωγική δραστηριότητα. Η περιοχή εκείνη, στην καρδιά της Ασίας, άνθησε ξαφνικά οικονομικά. Δεν είναι λοιπόν να απορεί κανείς με τον εκλογικό θρίαμβο του 2011.

Η σημερινή εικόνα

Οι προειδοποιήσεις για τα τρωτά σημεία της τουρκικής οικονομίας και τον κίνδυνο υπερθέρμανσης ήταν έντονες και το 2017, μία χρονιά κατά την οποία η τουρκική οικονομία υπολογίζεται ότι αναπτύχθηκε 7,2%. Το τρίτο τρίμηνο το ΑΕΠ έκανε «άλμα» 11,1% – με την επίδοση να εξηγείται εν μέρει από τη σύγκριση με το ζοφερό αντίστοιχο διάστημα του 2016. Δεν ήταν, ωστόσο, μόνο αυτό.

Ο Ερντογάν πλημμύρισε την οικονομία με φθηνές πιστώσεις. Το Δημόσιο παρείχε εγγυήσεις για δάνεια χαμηλού επιτοκίου συνολικού ύψους 50 δισ. δολαρίων σε σχεδόν 300.000 επιχειρήσεις.

Παράλληλα, η βουτιά της λίρας, που είχε αρχίσει την προηγούμενη χρονιά, έδωσε ώθηση στις εξαγωγές, που ανήλθαν στα επίπεδα ρεκόρ των 148 δισ. δολαρίων. Τα τουρκικά εργοστάσια αυτοκινήτου κατασκεύασαν περισσότερα από 1,54 εκατομμύριο οχήματα για εταιρείες, όπως οι Peugeot, Renault, Toyota, εκ των οποίων τα 2/3 ήταν προς εξαγωγή στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ωστόσο, οι εισαγωγές αυξήθηκαν ακόμη περισσότερο. Οι εισαγωγές πολύτιμων μετάλλων έκαναν άλμα 364%, ενώ σημαντική αύξηση παρουσίασαν και εκείνες του πετρελαίου. Έτσι το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε στο 5,6% του ΑΕΠ την περασμένη χρονιά. Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία, τον Ιανουάριο του 2018 υπερδιπλασιάστηκε σε σχέση με ένα χρόνο νωρίτερα, καθώς οι εξαγωγές αυξήθηκαν 10,7% στα 12,5 δισ. δολάρια, αλλά οι εισαγωγές έκαναν «άλμα» 38% στα 21,5 δισ. δολάρια.

Όσο ο Τούρκος ηγέτης δεν αντιμετωπίζει τις μεγάλες ανισορροπίες αυτές, όσο επιμένει με επιθέσεις στην κεντρική τράπεζα, η οποία προσπαθεί να τιθασεύσει τον πληθωρισμό (που στο 10,26% είναι υπερδιπλάσιος του επίσημου στόχου), τόσο θα βλέπει το ισχυρό χαρτί να μετατρέπεται σε «αχίλλειο πτέρνα».

Η «βουτιά» της λίρας

Η ραγδαία υποτίμηση του τουρκικού νομίσματος -σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Γιλτιντιρίμ- δεν ανησυχεί την Άγκυρα, αλλά μάλλον θα έπρεπε, καθώς είναι ένας παράγοντας που έχει αυξήσει τις εταιρικές χρεοκοπίες. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο το γεγονός ότι το 2017, παρά τους εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης, το ποσοστό της ανεργίας αυξήθηκε στο 11,2% από 10,6% το 2016 και 10,3% το 2015. Το τουρκικό νόμισμα έχει υποχωρήσει 4% από τις αρχές του έτους και πολλοί δεν αποκλείουν μία επανάληψη του 2016, όταν έκανε «βουτιά» 18%. Ούτε το 2017 ήταν καλή χρονιά για τη λίρα. Αν και από τον Φεβρουάριο έως και το Σεπτέμβριο ανατιμήθηκε. Το τελευταίο τρίμηνο του έτους, καθώς επιδεινώθηκαν αισθητά οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, βρέθηκε και πάλι σε ελεύθερη πτώση. Έτσι ολοκλήρωσε την προηγούμενη χρονιά με απώλειες σχεδόν 8%.

*Πηγή: naftemporiki.gr, Νατάσα Στασινού

[Στο πιο κάτω άρθρο του ο «παλαιό-συντηρητικός» πολιτικός συγγραφέας,  δημοσιολόγος, πρώην σύμβουλος και λογογράφος δύο Αμερικανών προέδρων, μια φορά προεδρικός υποψήφιος ως ανεξάρτητος και θερμός υποστηρικτής του εκλογικού προγράμματος Τραμπ, καταβάλλει μιαν απέλπιδα προσπάθεια να μεταπείσει και αποσοβήσει την «φυγή στον πόλεμο», που φαίνεται να επέλεξε ο Τραμπ, υπο την ασφυκτική πίεση ενός  αμείλικτου βαθέως κράτους, απειλούμενου από την επιταχυνόμενη ροπή ανατροπής  του  συσχετισμού δυνάμεων στον πλανήτη –την οποίαν αναγνωρίζουν και κορυφαίοι Αμερικανοί Επιτελικοί. ]

Παρουσίαση Μιχαήλ Στυλιανού

Ο τελευταίος άνδρας που στέκεται ανάμεσα στις ΗΠΑ και στον πόλεμο με το Ιράν μπορεί να είναι ένας στρατηγός τεσσάρων αστέρων, γνωστός χαϊδευτικά στους πεζοναύτες ως «Λυσσασμένος Σκύλος».

Ο στρατηγός Τζέιμς Μάτις, υπουργός Αμύνης, φαίνεται να είναι ο τελευταίος άνθρωπος στην Αίθουσα Κρίσεων (λευκός Οίκος) που πιστεύει ότι η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν μπορεί να αξίζει να διαφυλαχθεί και ότι ο πόλεμος με το Ιράν είναι μια απαίσια ιδέα.

Εντούτοις, εκτός του Μάτις, ο Πρόεδρος Τραμπ φαίνεται να συγκροτεί μια κυβέρνηση πολέμου.

Ο ίδιος ο Τραμπ υποσχέθηκε να εγκαταλείψει την συμφωνία με το Ιράν –«την χειρότερη συμφωνία που έγινε ποτέ»- και να ξαναεπιβάλει κυρώσεις τον Μάιο.

Ο νέος σύμβουλός του Εθνικής Ασφάλειας, Τζων Μπόλτον -που έγραψε ένα άρθρο με τίτλο :«Για να σταματήσεις την βόμβα του Ιράν, Βομβάρδισε το Ιράν»- έχει συστήσει προληπτικούς βομβαρδισμούς και «αλλαγή καθεστώτος».

Ο επιλεγμένος Υπουργός των Εξωτερικών Μάϊκ Πομπέο αποκαλεί το Ιράν « κτηνώδες αστυνομικό κράτος», « δεσποτική θεοκρατία» και «εμπροσθοφυλακή μιας ολέθριας αυτοκρατορίας,που επεκτείνει την ισχύ και επιρροή της στην Μέση Ανατολή».

Ο ευνοούμενος του Τραμπ ΄Αραβας ηγέτης, ο 32 χρόνων πρίγκιπας Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν της Σαουδικής Αραβίας, αποκαλεί τον θρησκευτικό ηγέτη του Ιράν Αγιατολαχ Χαμενέϊ «Χίτλερ της Μέσης Ανατολής».

Ο Μπίμπι Νετανιάχου (πρωθυπουργός του Ισραήλ) πάσχει από μονομανία με το Ιράν, χαρακτηρίζει την πυρηνική συμφωνία με το Ιράν απειλή για την επιβίωση του Ισραήλ και αποκαλεί το Ιράν «μεγαλύτερη απειλή για τον κόσμο μας».

Η πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα ΄Εθνη λειτουργεί ως ηχείο όλων αυτών.

Παρά ταύτα το Ιράν φαίνεται να μην θέλει ένα πόλεμο. Επιθεωρητές των Ηνωμένων Εθνών κάθε τόσο επιβεβαιώνουν ότι το Ιράν τηρεί αυστηρά τους όρους της πυρηνικής συμφωνίας.

Ενώ τα αμερικανικά πολεμικά στον Περσικό Κόλπο από τον Ιανουάριο 2016 μέχρι τον Αύγουστο 2017 συχνά βρίσκονταν απέναντι σε ιρανικά σκάφη ταχείας επίθεσης και αεροπλάνα-ρομπότ, αυτό σταμάτησε. Σκάφη και των δύο εθνών κινούνται ουσιαστικά χωρίς επεισόδιο.

Ποιο θα ήταν το αποτέλεσμα της αχρήστευσης της πυρηνικής συμφωνίας από τον Τραμπ;

Πρώτο θα ήταν η απομόνωση των ΗΠΑ.

Η Κίνα και η Ρωσία δεν θα ακύρωναν την συμφωνία, αλλά θα υποδέχονταν το Ιράν στο στρατόπεδό τους. Η Αγγλία, η Γαλλία και η Γερμανία θα είχαν να διαλέξουν ανάμεσα στην συμφωνία και στις ΗΠΑ. Και εάν η Airbus βρισκόταν στην ανάγκη να περιφρονήσει τις παραγγελίες του Ιράν για εκατοντάδες νέα αεροπλάνα, πως θα το δέχονταν αυτό οι Ευρωπαίοι;

Ποια θα ήταν η αντίδραση της Βόρειας Κορέας εάν οι ΗΠΑ ακύρωναν μια συμφωνία, έτσι που το Ιράν, αφού δέχτηκε αυστηρούς περιορισμούς στο πυρηνικό πρόγραμμά του και επέτρεψε αδιάκριτες έρευνες, εξαπατήθηκε για τα οφέλη που του είχαν υποσχεθεί οι Αμερικανοί;

΄Οταν μας έχει δει να πραγματοποιούμε επίθεση στο Ιράκ, που δεν είχε Όπλα Μαζικής Καταστροφής, και στην Λιβύη, που εγκατέλειψε τα δικά της για να μας εξευμενίσει,  γιατί η Πιονγκγιάνγκ και να διανοηθεί έστω να εγκαταλείψει  τα πυρηνικά της όπλα –ιδιαίτερα έχοντας δει τους ηγέτες των πάρα πάνω χωρών να εκτελούνται;

Και σε περίπτωση που οι άλλοι πέντε συμβαλλόμενοι στην πυρηνική συμφωνία εξακολουθήσουν να την τηρούν, χωρίς εμάς, τι κάνουμε τότε;

Θα ψάξουμε για αιτία πολέμου με το Ιράν; Πως μας απειλεί το Ιράν;

΄Ενας πόλεμος, που περιλαμβάνει αμερικανικά πολεμικά απέναντι σε σμήνη ιρανικών τορπιλακάτων θα έκλεινε τον Περσικό Κόλπο στην διακίνηση πετρελαίου και θα προκαλούσε παγκόσμια οικονομική κρίση. Αντιαμερικανοί Σιίτες Τζιχαντιστές στην Βυρηττό, στην Βαγδάτη, στο Μπαχρέϊν θα επιτίθεντο  σε Αμερικανούς πολίτες και στρατιωτικούς.

Καθώς το πεζικό και οι πεζοναύτες δεν διαθέτουν τους αριθμούς ενόπλων για την εισβολή και κατοχή του Ιράν, θα πρέπει να επαναφέρουμε την υποχρεωτική στρατολογία;

Και αν αποφασίζαμε να αποκλείσουμε και να βομβαρδίσουμε το Ιράν, θα πρέπει να εξουδετερώσουμε όλους τους πυραύλους του εναντίον πλοίων, τα υποβρύχια, τα πολεμικά επιφάνειας, την αεροπορία, τους βαλλιστικούς πυραύλους και το αντι-αεροπορικό σύστημά του.

Και ένα προληπτικό πλήγμα εναντίον του Ιράν δεν θα ένωνε όλον τον λαό του σε  συμπαγές μίσος εναντίον μας, ακριβώς όπως το προληπτικό πλήγμα της Ιαπωνίας στο Περλ Χάρμπορ ένωσε όλους εμάς σε κοινή αποφασιστικότητα να συντρίψουμε την Αυτοκρατορία της;

Τι θα έμοιαζε ο χρηματιστηριακός δείκτης Dow Jones, μετά μιαν επίθεση στο Ιράν;

Ο Τραμπ εκλέχθηκε επειδή υποσχέθηκε να μας κρατήσει έξω από ηλίθιους πολέμους σαν αυτούς στους οποίους μας βύθισαν τύποι σαν τον Τζων Μπόλτον και τους ρεπουμπλικανούς του Μπους.

Μετά 17 χρόνια είμαστε ακόμη βαλτωμένοι στο Αφγανιστάν, προσπαθώντας να εμποδίσουμε τους Ταλιμπάν, που ανατρέψαμε το 2001, να επιστρέψουν στην Καμπούλ. Μετά την εισβολή μας, το 2003, το Ιράκ, άλλοτε προστατευτικό τείχος κατά του Ιράν, έγινε Σιϊτικός σύμμαχος του Ιράν.

Οι αντάρτες που υποστηρίζαμε στην Συρία έχουν κατατροπωθεί. Και ο Μπάσαρ Αλ Άσαντ –χάρις στην υποστήριξη από την Ρωσία, το Ιράν, το Εσμπολά, και τις Σιϊτικές πολιτοφυλακές από την Μέση Ανατολή και την Κεντρική Ασία- έχει στερεωθεί στην εξουσία.

Οι Κούρδοι, που μας εμπιστεύονταν, σφυροκοπούνται από την, σύμμαχό μας στο ΝΑΤΟ, Τουρκία στη Συρία και από τον ιρακινό στρατό που εκπαιδεύσαμε, στο Ιράκ.

Ο Τραμπ, που μας διαβεβαίωνε ότι δεν θα υπάρξουν άλλοι βλακώδεις πόλεμοι, τι σκέφτεται; Ο Τρούμαν και ο Λύντον Τζόνσον, μας έβαλαν σε πολέμους που δεν μπορούσαν να τελειώσουν, και έχασαν και οι δύο την προεδρία.  Οι Αϊζενχάουερ και Νίξον τερμάτισαν αυτούς τους πολέμους και ανταμείφθηκαν με εκλογικούς θριάμβους.

Μετά την συντριπτική νίκη του στην Θύελλα της Ερήμου, ο Μπους Ι  σκόνταψε σε άρνηση για δεύτερη θητεία. Μετά την εισβολή στο Ιράκ, ο Μπους ΙΙ έχασε και τα δύο σώματα του Κογκρέσου το 2006 και το κόμμα του έχασε την προεδρία το 2008, υπέρ του αντιπάλου του πολέμου, Μπαράκ Ομπάμα.

Κάποτε ο Τραμπ έδειχνε να καταλαβαίνει αυτήν την ιστορία.

Πηγή: iskra.gr

Χαραγμένα στο τοπίο μια φυτείας φοινικέλαιου που συνορεύει με ένα από τα πιο μοναδικά τροπικά δάση του κόσμου βρίσκονται τρία γράμματα: SOS. Το μήνυμα έχει έκταση περίπου μισού χιλιομέτρου. Αν κάποιος το δει από ψηλά του δίνεται η αίσθηση ότι η γη έχει φωνή. Αν όντως είχε πάντως θα ήταν μια κραυγή αγωνίας, για την καταστροφή των δασών της Ινδονησίας με την σπάνια πανίδα. Πίσω από την καταστροφή αυτή βρίσκεται η παραγωγή φοινικέλαιου. 

Το SOS ζωγράφισε ο καλλιτέχνης Έρνεστ Ζαχάρεβιτς θέλοντας να στρέψει τα βλέμματα στην αποψίλωση των δασών της χώρας. «Από το έδαφος δεν θα υποπτευθεί κανείς ότι πρόκειται για κάτι περισσότερο από ακόμη μια φυτεία φοινικέλαιου. Η εναέρια άποψη, ωστόσο, αποκαλύπτει το σήμα κινδύνου SOS», λέει ο Λιθουανός καλλιτέχνης. Σύμφωνα με τον ίδιο, ήθελε να τραβήξει την προσοχή στην συνεχή καταστροφή των τροπικών δασών και στον κίνδυνο που αυτή συνεπάγεται για τα απειλούμενα είδη ζώων που κατοικούν σε αυτά, όπως ο ουρακοτάγκος της Σουμάτρα. 

«Το μήνυμα Save Our Souls (Σώστε τις Ψυχές μας) είναι ένα μήνυμα για όσους βρίσκονται μακριά. Είναι μια υπενθύμιση της σύνδεσής μας με τη φύση», υποστηρίζει. «Καθώς χάνουμε όλο και περισσότερα από τα δάση μας, χάνουμε και λίγο από τον εαυτό μας κάθε φορά».

Επί μια εβδομάδα ο Ζαχάρεβιτς σχεδίαζε προσεκτικά την ιδέα του δέντρο προς δέντρο. Περίπου 1.100 φοίνικες κόπηκαν για να σχηματιστεί το μήνυμα. Ο Ζαχάρεβιτς συνεργάστηκε με την οργάνωση Sumatran Orangutan Society (Κοινότητα για τους Ουρακοτάγκους της Σουμάτρα) - τα αρχικά της είναι επίσης SOS, καθώς και μια εταιρεία καλλυντικών. Μαζί συγκέντρωσαν τα κεφάλαια για να αγοράσουν την έκταση 500 στρεμμάτων με απώτερο σκοπό να την αναδασώσουν ολόκληρη αφού τελειώσουν με την καμπάνια τους.

Είναι ο δεύτερος χρόνος που ο Ζαχάρεβιτς κάνει την εκστρατεία ευαισθητοποίησης Splash and Burn (κόψιμο και κάψιμο). Το όνομα της εκστρατείας προέρχεται από τις τεχνικές που χρησιμοποιούν ορισμένοι Ινδονήσιοι αγρότες για να αποψιλώσουν τα τροπικά δάση και να χρησιμοποιήσουν τις εκτάσεις για φυτείες φοινικέλαιου. 

Η Ινδονησία είναι ο μεγαλύτερος παραγωγός φοινικέλαιου στον κόσμο. Το φοινικέλαιο χρησιμοποιείται σε τρόφιμα, καλλυντικά και προϊόντα καθαρισμού. Είναι επίσης το λάδι με το οποίο τηγανίζουν τα περισσότερα φαγάδικα του πλανήτη. Παγωτά, κραγιόν, μαργαρίνη, μπισκότα, σοκολάτες, πραλίνα  και σαμπουάν... Το φοινικέλαιο είναι το πρώτο σε κατανάλωση φυτικό έλαιο στον κόσμο και το συναντάμε σε εκατοντάδες προϊόντα κάθε μέρα.  Πολλές φορές, το φοινικέλαιο δεν αναγράφεται ξεκάθαρα, αλλά μπορεί η ετικέτα να αναγράφει «φυτικά λίπη», εννοώντας φοινικέλαιο ή φοινικοπυρηνέλαιο. Η μαζική παραγωγή του αφήνει πίσω της θύματα. Τα τροπικά δάση της χώρας συρρικνώνονται και η βιομηχανία φοινικέλαιου κατηγορείται από τις ΜΚΟ για συνέργεια στη μαζική αποψίλωση των δασών.

Παρόλα αυτά οι εταιρείες συνεχίζουν την δραστηριότητά τους ακόμη και σε κομμάτια δάσους που η αποψίλωση είναι παράνομη καθώς απειλεί βιότοπους. Το Δίκτυο Δράσης για τα Τροπικά Δάση (RAN) δημοσίευσε το καλοκαίρι μια μελέτη στην οποία κατηγορεί την εταιρεία υλοτομίας PT Agra Bumi Niaga (ABN) για καλλιέργεια φοινικόδεντρων σε παράνομα αποψιλωμένη δασική έκταση στο οικοσύστημα Λέσερ, έναν βιότοπο με μία από τις μεγαλύτερες βιοποικιλότητες του πλανήτη.

Σύμφωνα με την έρευνα που παρουσίασε ο Guardian, η PT Agra Bumi Niaga (ABN) μεταφέρει το πρωτογενές προϊόν σε ένα εργοστάσιο επεξεργασίας φοινικέλαιου που ανήκει στην PT Ensem Sawita (ES), η οποία στη συνέχεια το πουλά μέσω εμπόρων στις μεγαλύτερες εταιρείες τροφίμων στον κόσμο. Η Pepsico, η Unilever, η Nestlé, η McDonald's, η Mars, η Kellogg's και η Procter & Gamble, έχουν κατηγορηθεί από τις οργανώσεις για «συνενοχή στην καταστροφή του οικοσυστήματος της Σουμάτρα». 

«Αν δεν ληφθούν άμεσα μέτρα για την επιβολή πολιτικών που απαγορεύει την αποψίλωση των δασών, οι εταιρείες αυτές θα ευθύνονται για την καταστροφή του τελευταίου μέρους πάνω στη γη, όπου οι ελέφαντες, οι ουρακοτάγκοι, οι ρινόκεροι και οι τίγρεις συνυπάρχουν», αναφέρει στην μελέτη της η οργάνωση RAN.

Οι εταιρείες από την πλευρά τους, στις απαντήσεις τους είτε έριξαν την ευθύνη στους συνεργάτες τους στο εξωτερικό για τα εγκλήματα στα δάση, είτε εξέφρασαν ανησυχία και απάντησαν ότι διεξάγουν έρευνες ζητώντας διορθωτικά μέτρα από τους προμηθευτές τους. Κάποιες διέκοψαν τη συνεργασία τους με την ABN. Ωστόσο, η RAN συνεχίζει να ανησυχεί για τα επίπεδα επιχειρηματικής εμπλοκής. «Είναι απαράδεκτο το επιχειρηματικό μοντέλο. Δεν μπορεί να περιμένουν χωρίς να κάνουν κάτι μέχρι μια μικρή ΜΚΟ να τους εκθέσει», αναφέρουν από την οργάνωση. 

Ήδη η κατάσταση είναι ιδιαίτερα σοβαρή στο τροπικό δάσος Λέσερ. Πολλά ζώα βρίσκονται σε τραγική κατάσταση. Περίπου 35 ελέφαντες έχουν πεθάνει από το 2012 ενώ οι περιπτώσεις που άνθρωποι και ζώα έρχονται αντιμέτωποι αυξάνονται ταχύτατα καθώς η δημιουργία των καλλιεργειών φοινικέλαιου καταστρέφει τις φυσικές κατοικίες των ζώων που στη συνέχεια περιπλανόνται απελπισμένα. Πολλά είδη όπως οι τίγρεις, οι λεοπαρδάλεις και οι αρκούδες γίνονται όλο και πιο ευάλωτα απέναντι στους λαθροκυνηγούς καθώς το περιβάλλον τους εξαφανίζεται. 

^{Πίνακας του Guardian, που δείχνει την αποψίλωση των δασών στην περιοχή με βάση δορυφορικά δεδομένα, αεροφωτογραφίες και συντεταγμένες από σύστημα GPS. Με πορτοκαλί χρώμα το κομμάτι που έχει αποψιλωθεί}

Το Λέσερ εξακολουθεί να είναι το μεγαλύτερο τροπικό δάσος της Σουμάτρα και η UNESCO το έχει συμπεριλάβει στη λίστα της παγκόσμιας κληρονομίας. Ωστόσο, το ποσοστό αποψίλωσής του είναι μεταξύ των υψηλότερων στον κόσμο. Το 2015 οι μεγάλες πυρκαγιές στη Σουμάτρα - που συχνά συνδέονται με την αγροτική δραστηριότητα - κατέστρεψαν 8.000 τετραγωνικά μίλια του τροπικού δάσους. Από τον Ιανουάριο του 2015 έως και τον Απρίλιο του 2017 αποψιλώθηκαν ακόμη 22.000 εκτάρια.

Ο πρόεδρος της Ινδονησίας Τζόκο Ουιντόντο, απάντησε με ένα μορατόριουμ στις νέες άδειες για καλλιέργεια φοινικέλαιου τον περασμένο Απριλίο, ενώ δυο μήνες αργότερα ο κυβερνήτης της περιοχής, όπου βρίσκεται το Λέσερ, διέταξε τις εταιρείες φοινικέλαιου να σταματήσουν την αποψίλωση ακόμη και στην περίπτωση που έχουν νόμιμη άδεια. Ωστόσο, η έρευνα της οργάνωσης RAN δείχνει ότι η ABN συνέχισε να αποψιλώνει εδάφη. Σε μία μόνο περιφέρεια του Λέσερ, ακόμη εννέα προμηθευτές των επιχειρήσεων άλεσης συνέχισαν τις δραστηριότητές τους σε περισσότερα από 26.000 εκτάρια.

Ειδικοί, οργανώσεις όπως η RAN και τοπικοί ακτιβιστές ελπίζουν ότι οι αλλαγές στις οποίες προχώρησε η κυβέρνηση για την αδειοδότηση καλλιεργειών θα μειώσει την απώλεια των δασών αλλά χρειάζεται περισσότερη δουλειά σε πολιτικό επίπεδο. Όπως σημειώνουν, ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης πρέπει να ενισχυθεί, το ίδιο και η επιβολή του νόμου, αλλιώς το υπέροχο οικοσύστημα της Σουμάτρα, σύντομα θα εξαφανιστεί. 

* Φωτογραφίες από το site της οργάνωσης RAN

Πηγή: tvxs.gr

Εργάζονται κάτω από άθλιες συνθήκες σε μεγάλη κυπριακή κατασκευαστική εταιρεία, την J&P, που έχει αναλάβει έργα στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας

Απίστευτες καταστάσεις καταγγέλλουν ότι βιώνουν 20 Έλληνες και 150 Κύπριοι, οι οποίοι εργάζονται κάτω από άθλιες συνθήκες σε μεγάλη κυπριακή κατασκευαστική εταιρεία που έχει αναλάβει έργα στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας.

Οι εργαζόμενοι, σύμφωνα με επιστολή τους προς τα στελέχη της εταιρίας J&P που έχει αναλάβει μεγάλα κατασκευαστικά έργα στην πρωτεύουσα της Σαουδικής Αραβίας, Ριάντ, βρίσκονται σε εξαιρετικά δύσκολη θέση εδώ και μερικούς μήνες αναγκαζόμενοι να επιβιώνουν κάτω από τραγικές συνθήκες, καθώς η εταιρεία δεν καταβάλλει τα δεδουλευμένα τους, ενώ αρνείται να τους επιστρέψει τις βίζες ώστε να μπορέσουν να φύγουν και να δουλέψουν σε κάποια άλλη χώρα.

Σύμφωνα με τις καταγγελίες των εργαζόμενων που αναφέρονται σε επιστολή που έστειλαν προς τον διευθυντή της J&P στο Ριάντ, Ανδρέα Παπαθωμά, με ημερομηνία 27 Μαρτίου 2018 και φέρνει στο φως το protothema.gr, 6.700 εργαζόμενοι της J&P εργάζονται καθημερινά κάτω από άθλιες συνθήκες.

Οι υπάλληλοι της κατασκευαστικής, όπως αναφέρουν στην επιστολή τους, δεν έχουν χρήματα να αγοράσουν τρόφιμα και να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες, ενώ διαπιστώνεται έλλειψη ζωτικών υπηρεσιών, όπως πόσιμου νερό και πετρελαίου που είναι απαραίτητο για την λειτουργία των γεννητριών στα εργοτάξια. Μάλιστα σύμφωνα με το περιεχόμενο της επιστολής, δεν γίνεται έγκαιρα η διακομιδή των σκουπιδιών και των απορριμμάτων με αποτέλεσμα να τίθεται σε κίνδυνο η υγεία των εργαζομένων στα εργοτάξια.

Ακόμη, όπως επισημαίνουν, δεν καλύπτεται η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη των εργαζομένων, ενώ παρατηρούνται συχνές διακοπές στο δίκτυο ηλεκτροδότησης των εργοταξίων και στις περιοχές γύρω απ’ αυτό. Οι εργαζόμενοι υποστηρίζουν ότι δεν έχουν καταβληθεί ούτε οι οφειλές σε εταιρείες μεταφοράς με αποτέλεσμα να μην μπορούν να μετακινηθούν οι υπάλληλοι.

Το σοβαρότερο είναι, όπως λένε, ότι δεν μπορούν να ανανεωθούν οι άδειες εργασίας και παραμονής στη χώρα και ανά πάσα στιγμή κινδυνεύουν με φυλάκιση σε περίπτωση που γίνουν αντιληπτοί από τις τοπικές αρχές που είναι ιδιαίτερα αυστηρές σε τέτοια θέματα. «Η εταιρεία δεν μπορεί να προμηθευτεί ούτε αεροπορικά εισιτήρια και έτσι οι εργαζόμενοι αναγκάζονται να ζητούν χρήματα από τις πρεσβείες για να γυρίσουν στις πατρίδες τους» αναφέρεται στην επιστολή.

Παρακάτω, επισημαίνεται, ότι όσοι υπάλληλοι παραιτούνται δεν παίρνουν τα δεδουλευμένα τους και αναγκάζονται να υποβάλλουν επίσημα τα παράπονα τους στις πρεσβείες τους και σε κρατικές υπηρεσίες, ζητώντας την παρέμβαση τους για να τους καταβληθούν τα χρωστούμενα καθώς και τα αεροπορικά εισιτήρια που δικαιούνται βάσει του συμβολαίου που έχουν υπογράψει με την κυπριακή κατασκευαστική εταιρία.

Κλείνοντας την επιστολή τους, οι εργαζόμενοι κάνουν αναφορά στους λόγους που οδήγησαν σε αυτή την κατάσταση, επιρρίπτοντας ευθύνες στα διευθυντικά στελέχη της κυπριακής κατασκευαστικής εταιρείας και όχι στο Σαουδαραβικό κράτος, όπως ανέφεραν κυπριακά μέσα ενημέρωσης.

Συγκεκριμένα, λένε: «Υπέπεσε στην αντίληψη μας ότι κυπριακά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι η αιτία για το οικονομικό πρόβλημα της εταιρίας ήταν η αποτυχία της σαουδαραβικής κυβέρνησης να καλύψει τους όρους του συμβολαίου σε ό,τι αφορά την πληρωμή αρκετών έργων. Πολύ απλά αυτό δεν είναι αλήθεια. Όλα αυτά γίνονται εξαιτίας των οικονομικών προβλημάτων που αντιμετωπίζει η ίδια η εταιρεία. Όσοι υπογράφουμε αυτό το κείμενο έχουμε χάσει την πίστη και την εμπιστοσύνη μας στην ικανότητα της εταιρίας να διαχειριστεί τις υποθέσεις της. Η εταιρεία κινδυνεύει να χρεωκοπήσει τις προσεχείς ημέρες, εκτός εάν ληφθούν επειγόντως μέτρα».

Παρέμβαση του έλληνα πρέσβη

Όσον αφορά στους Έλληνες εργαζόμενους, οι περισσότεροι έχουν ήδη επικοινωνήσει με την πρεσβεία μας στο Ριάντ, ζητώντας την παρέμβαση των διπλωματικών αρχών προκειμένου να τους επιστραφούν οι βίζες. Μάλιστα χτες κιόλας ο πρέσβης της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία προσπάθησε να επικοινωνήσει με στέλεχος της J&P στο Ριάντ, όμως δεν κατέστη δυνατό καθώς το στέλεχος απουσίαζε από τις εγκαταστάσεις της εταιρείας.

Πριν την επιστολή που φέρει ως ημερομηνία την 27η Μαρτίου, είχαν προηγηθεί δυο ακόμη επιστολές που αναφέρονταν στο δράμα που βιώνουν καθημερινά οι χιλιάδες εργαζόμενοι στα εργοτάξια της κατασκευαστικής εταιρείας. Σε μια απ’ αυτές μάλιστα αναφέρεται από τους εργαζόμενους πως «υπάρχουν άνθρωποι ανάμεσα μας που πωλούν το αίμα τους για να αγοράσουν φαγητό!» Σύμφωνα με πληροφορίες από την Κύπρο, η εταιρεία έχει απαντήσει πως θα κάνει ότι είναι δυνατόν για να πληρώσει τις υποχρεώσεις της ακόμη και μέσω της πώλησης περιουσιακών της στοιχείων.

Πηγή: ergasianet.gr