Π.Ε.Ν.Ε.Ν.
«…κρατώντας μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου παλάμες»

– του Γεράσιμου Χολέβα
«…κρατώντας μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου παλάμες»
Αυτός ο στίχος του Μανόλη Αναγνωστάκη είναι μελοποιημένος από τον Μίκη Θεοδωράκη. Ένας στίχος που ίσως θα μπορούσε να περιγράψει τον τρόπο που ταξίδευε (και ταξιδεύει ακόμα) το έργο του συνθέτη Θεοδωράκη σε μια μεγάλη και ατελείωτη παγκόσμια ακρόαση.
Αλήθεια, πόσοι από τους υμνητές του Θεοδωράκη, μετά την ομιλία του στο Σύνταγμα, μπορούν να δουν σε αυτόν τον στίχο το δάκρυ που είναι τόσο καυτό, διότι κουβαλάει το φλεγόμενο νήμα της ιστορίας των ανθρώπων;
Αλήθεια, πόσοι από τους λαλίστατους, από χθες, δημόσιους υμνητές του Θεοδωράκη – ακροδεξιοί πολιτικάντηδες, νοικοκυραίοι της «ενημέρωσης», κάτι σκόρπιοι πεθαμένοι χουνταίοι που αναστήθηκαν, ναζί και κρυφοφασισταριά – αντιλαμβάνονται έστω κι ένα γράμμα από τον μελοποιημένο στίχο του Αναγνωστάκη;
Όσες φορές και να βάλουν στα ηχεία τους τη «Ρωμιοσύνη» του Γιάννη Ρίτσου οι στίχοι και η μελωδία θα δραπετεύουν, φτύνοντας στα μούτρα το άταφο κουφάρι του παλιού που εμφανίζεται στο παζάρι του πατριδεμπορίου σαν νέο.
Ο Μίκης Θεοδωράκης, χθες, επέτρεψε το μεγαλειώδες έργο του να γίνει περιτύλιγμα για τις ακαθαρσίες του αλυτρωτισμού, του εθνικισμού και του φασισμού.
Ναι, έτσι είναι. Σωπάστε λίγο, πατριώτες του συλλαλητηρίου. Δεν φοβόμαστε το πλήθος σας. Τα πλήθη έχουν μεγαλουργήσει, αυτά κινούν, άλλωστε, την Ιστορία. Τα πλήθη, όμως, έχουν καταδικάσει την ανθρωπότητα και στον κίνδυνο του αφανισμού. Πότε; Όταν το πλήθος δεν κοιτάζει το πλήθος αλλά βρίσκεται ανάμεσα στο πλήθος για να προστατέψει το τομάρι του.
Να σου πω κάτι πατριώτη του συλλαλητηρίου; Εάν τα κάνεις όλα γιατί αγαπάς την πατρίδα σου, τότε δεν θα ανεχόσουν ούτε μια στιγμή, λίγο παραπέρα από σένα, να κορδώνονται τα φασισταριά και οι ναζί. Θα τους πέταγες πριν πατήσουν το πόδι τους, γιατί, πατριώτη του συλλαλητηρίου, αυτό που εκπροσωπούν πάτησε στο κεφάλι την πατρίδα. Μήπως δεν το γνωρίζεις; Τους κοίταξες; Εκεί, λίγο πιο δίπλα από σένα ήταν. Δεν είδες πως στις φάτσες τους φαίνονται οι σβάστικες και τα πουλιά της χούντας;
Ας μην σε κουράσω με συνθήκες και χάσεις τη χαρά του ανορθολογικού αιτήματος σου. Πάντως, αυτό που τελικά σε βάζουν να κάνεις οι «αγνοί» διοργανωτές και οι υποκινητές τους είναι να διεκδικείς νέα σύνορα, το ίδιο που κάνουν και οι άλλοι του «μεγάλου πλήθους» των εθνικιστών στα Σκόπια. Αυτό ξέρεις τι σημαίνει; Πόλεμο σημαίνει. Και ο πόλεμος δεν είναι πλακίτσα με περικεφαλαίες και άναρθρες κραυγές.
Κι αν ψάχνεις κάποιον πόλεμο και τον αντέχεις, πατριώτη του συλλαλητηρίου, κοίτα τη ζωή σου πώς την κάνουνε και γέμισε όλες τις πλατείες, διεκδικώντας την πατρίδα σου, εκείνη την πατρίδα του λαού μας, και μην περιμένεις την ελεημοσύνη των «ευεργετών», τα μειωμένα επιτόκια των δανειστών και τη ΝΑΤΟιική προστασία των «συμμάχων». Των «συμμάχων» εκείνων που προσκυνούν και σε κάλεσαν προχθές να υπερασπιστείς την πατρίδα στο Σύνταγμα, αλλά κι εκείνων που κυβερνούν και εκτελούν υποτακτικά εντολές για τις επιθυμίες των ΗΠΑ στα ματωμένα Βαλκάνια.
Σε αυτόν τον πόλεμο δεν χωράνε οι ναζί. Και δεν θα χρειάζεται να πάμε στην Ιστορία για να το αποδείξουμε. Φτάνει μόνο η εκκίνηση της ιδεολογικής τους αφετηρίας: Όλοι οι άνθρωποι δεν αξίζουν το ίδιο, υπάρχουν ανώτεροι και κατώτεροι, άξιοι και ανάξιοι για να ζουν. Είναι η βαθιά τους πεποίθηση για τους ανθρώπους κι εσύ τους έβλεπες να σε «καμαρώνουν» που έγινες κορνίζα στη φωτογραφία τους. Είναι μια εξαιρετικά χρήσιμη άποψη αυτή για την εκμετάλλευση των ανθρώπων από άλλους ανθρώπους, για το σύστημα που έχει στο κέντρο του την εκμετάλλευση.
Αλήθεια, γέλασες με το χιούμορ (;) και την ειρωνεία του Μίκη Θεοδωράκη όταν ξεκινούσε την ομιλία του; «Καλοί μου Έλληνες, αδέλφια μου, φασίστες…», είπε κι από κάτω προφανώς και «δεν ήταν όλοι φασίστες», αλλά όλοι οι φασίστες, οι ναζί και οι κρυφασίστες, ήταν εκεί, δεν έλειπε κανένας.
Όταν γύρισες στο σπίτι έβαλες μήπως τους στίχους του Ρίτσου μελοποιημένους από τον Θεοδωράκη;
«Όταν σφίγγουν το χέρι ο ήλιος είναι βέβαιος για τον κόσμο».
Όχι, ε;… Εμείς τους βάλαμε και τους ακούσαμε… χιλιάδες φορές από εκείνη τη στιγμή που παίχτηκαν στο συλλαλητήριο στο Σύνταγμα. Και πού ‘σαι; Δεν εννοούμε πως το έργο του Θεοδωράκη έπαιζε χιλιάδες φορές, μπορεί να μην ακούστηκε ούτε μια φορά ως ήχος! Δεν κατάλαβες. Ε; Λογικό…
Η ανθρωπότητα έχει ζήσει πολλές φορές ένα συγκεκριμένο έργο, η καλλιτεχνική δημιουργία, η ανθρώπινη δημιουργία να έχει γίνει κοινωνική και ο δημιουργός να σηκώνει σημαίες που στρέφονται ενάντια στο ίδιο του γέννημα…
Έχεις διαβάσει εκείνους τους στίχους του Τάσου Λειβαδίτη; Για θυμήσου:
«Πάνω στα ματωμένα πουκάμισα των σκοτωμένων / εμείς καθόμασταν τα βράδια /και ζωγραφίζαμε σκηνές απ’ την αυριανή ευτυχία του κόσμου / Έτσι γεννήθηκαν οι σημαίες μας».
Κάπως έτσι είναι και τα τραγούδια στο έργο του Μίκη Θεοδωράκη, με τους στίχους των μεγάλων μας ποιητών, «ματωμένα πουκάμισα σκοτωμένων» που έγιναν ζωγραφιές «από την αυριανή ευτυχία του κόσμου».
Είναι και ο λόγος που το μουσικό έργο του Μίκη που έντυσε τους στίχους των ποιητών δεν πέθανε χτες, γιατί είναι πια κοινωνική και πολιτισμική περιουσία αγώνων, χθεσινών και αυριανών.
Είναι σαν το χώμα που «δεν μπορεί κανείς να μας το πάρει». Ούτε ο ίδιος ο κύριος Μίκης Θεοδωράκης.
Υ.Γ: Η ζωή συνεχίζεται, «…κρατώντας μια σπίθα τρεμόσβηστη στις υγρές μου παλάμες». Τον στίχο τραγουδά ο ίδιος κύριος Μίκης Θεοδωράκης, ο οποίος έχει γράψει και τη μουσική…:
ΠΗΓΗ: imerodromos.gr
Η συνταγή «Novartis»

– του Γεράσιμου Χολέβα
Mε αφορμή την είδηση πως δύο πρώην πρωθυπουργοί και οκτώ πρώην υπουργοί φέρονται να εμπλέκονται στην δικογραφία για την υπόθεση της φαρμακοβιομηχανίας Novartis, επαναφέρουμε δημοσίευμα μας, ένα χρόνο πριν. Σημειώνουμε ότι δεν αφορά την ελληνική υπόθεση με όσα προκύπτουν από τις τελευταίες εξελίξεις, αλλά τη «συνταγή Novartis» παγκοσμίως.
Ημεροδρόμος 5-2 -2018
Η υπόθεση «Novartis», στην Ελλάδα, φαίνεται πως είναι ακόμα στην αρχή. Μετά και τη νέα προκαταρκτική έρευνα, για διερεύνηση οικονομικών εγκλημάτων από στελέχη της φαρμακευτικής εταιρείας, έχει ανοίξει η δημόσια συζήτηση.
Η περιγραφή μοιάζει γνωστή: Μίζες, επίσημα και ανεπίσημα «κυκλώματα» που εξυπηρετούνται, και πιθανή εμπλοκή πολιτικών προσώπων.
Η απαραίτητη έρευνα, με τους τρόπους που προβλέπεται, θα οδηγήσει σε πραγματικά δεδομένα. Με βάση αυτά να αποδοθούν οι ευθύνες που αναλογούν χωρίς εκπτώσεις και συγκαλύψεις , να έρθουν στο φως της δημοσιότητας τα στοιχεία, να «μπούνε στη φυλακή τα λαμόγια». Ναι, σε όλα αυτά.
Ένα, λοιπόν, το (απαραίτητο) κρατούμενο.
Από εκεί και πέρα υπάρχει η γνωστή πραγματικότητα, για την οποία δεν χρειάζεται προκαταρκτική έρευνα για να αποδειχθεί. Τα στοιχεία μιλούν μόνα τους («Τα γενόσημα σκάνδαλα της Novartis ανά την υφήλιο» – Εφημερίδα των Συντακτών 6/1/2017 – Δημήτρης Τερζής):
- «Με δεδομένο ότι η συνταγογράφηση φαρμάκων θα φτάσει παγκοσμίως το 1,5 τρισ. δολάρια στην επόμενη πενταετία, αντιλαμβάνεται κανείς ότι όλες οι εταιρείες του χώρου θέλουν ένα μεγάλο κομμάτι από αυτήν την πίτα (…)
- ο όμιλος Novartis διαθέτει εταιρείες σε πολλά σημεία του κόσμου, στις οποίες εργάζονται συνολικά 118.700 εργαζόμενοι (στοιχεία 2015)(…)
- Αν δει κανείς αναλυτικά την πορεία της Novartis από τη στιγμή της ίδρυσης της έως σήμερα, θα διαπιστώσει ότι βασίστηκε σε μια ιδιαίτερα επιθετική πολιτική εξαγορών άλλων εταιρειών και μέσα σε 20 χρόνια κατάφερε να φτάσει στην κορυφή της φαρμακευτικής αγοράς».
Τα στοιχεία δείχνουν πως η πολυεθνική φαρμακευτική εταιρεία, με βάσεις στη Βασιλεία της Ελβετίας και τη Μασαχουσέτη των ΗΠΑ αποτελεί ένα ολόκληρο «κράτος» στην παγκόσμια αγορά και ιδιαίτερα στην αγορά του φαρμάκου.
Ας σταθούμε λίγο σε αυτό: Η «αγορά του φαρμάκου».
Τα φάρμακα, ένα ακόμα εμπόρευμα στον καπιταλισμό, είναι πεδίο ανταγωνισμού με τεράστια ποσά και συμφέροντα, που συγκρούονται, σε όλο τον κόσμο.
Το φάρμακο, το μέσο με το οποίο μπορούν να σωθούν ανθρώπινες ζωές και να προληφθούν ασθένειες, είναι ένα πανάκριβο αντικείμενο για χοντρές μπίζνες.
Κάπως έτσι φαίνεται «φυσιολογικό» (;) να ακούει κανείς καταγγελίες για προώθηση των προϊόντων φαρμακευτικών εταιρειών, από δίκτυο γιατρών και στελέχη του χώρου της Υγείας, ακόμα και πολιτικών προσώπων που μπορεί να καλύπτουν και να ενισχύουν το εκάστοτε «κύκλωμα».
Ας το πάμε λίγο ανάποδα. Γιατί στους περισσότερους τα «μεγάλα σκάνδαλα» φαίνονται «φυσιολογικά»; Ίσως γιατί εκτιμάται πως όταν διακινούνται εκατομμύρια κι εκατομμύρια, τότε θεωρείται «επόμενο» κάποιοι να «τρώνε». Είναι «επόμενο» με βάση το …αόρατο χέρι της «αγοράς» που έχει ως υπέρτατο «νόμο» το κέρδος.
Δεν χρειάζεται να είναι κανείς μέσα στο χώρο της Υγείας, για να παρατηρήσει το «μεγάλο φαγοπότι» των φαρμακευτικών εταιρειών. Το επίσημο, το «νόμιμο» «μεγάλο φαγοπότι», όχι το εκείνο που εξετάζεται κάθε φορά, όταν «σκάει» ένα σκάνδαλο.
Ας αποδοθούν ευθύνες λοιπόν, ας φτάσει «το μαχαίρι στο κόκκαλο…». Θα είμαστε από τους πρώτους που θα πούμε συγχαρητήρια, εάν και όταν αυτό γίνει. Τα παραδείγματα του παρελθόντος, σε ανάλογες περιπτώσεις, δεν έχουν δείξει κάτι τέτοιο, αλλά ας πούμε ότι αυτή τη φορά θα είναι αλλιώς. Να λάβουμε βέβαια υπόψη πως συνήθως δεν φτάνει «το μαχαίρι κόκκαλο» όχι από κάποια γενική κακή διάθεση ή ανικανότητα. Δεν φτάνει, συνήθως, διότι υπάρχει -διεθνώς – η σύνδεση των πολυεθνικών με το πολιτικό κατεστημένο.
Υπάρχει, όμως, κι εκείνο δεν θίγεται, διότι αποτελεί συστατικό μέρος του συστήματος που ζούμε, δηλαδή το «νόμιμο» πάρτι στο χώρος της Υγείας. Αυτό που εγκρίνεται ως κανονικό και (κάθε φορά) επιδιώκεται να «ρυθμιστεί».
Έλα, όμως, που δεν «ρυθμίζεται», αλλά γιγαντώνονται οι «Νοvartis». Συνήθως, μάλιστα, όταν υπάρχει κάποιο δυσάρεστο αποτέλεσμα για τις «Νovartis» αυτό δεν το φέρει η απόδοση ευθυνών, αλλά ο «ανταγωνισμός», δηλαδή το «ξεκαθάρισμα λογαριασμών» μεταξύ των «Novartis».
Έτσι, τα φάρμακα, το μέσο με το οποίο μπορούν να σωθούν ανθρώπινες ζωές και να προληφθούν ασθένειες, μένουν στα χέρια των «Novartis».
Έτσι, χάνονται ανθρώπινες ζωές, διότι τα φάρμακα – ως ένα ακόμα εμπόρευμα της «ελεύθερης αγοράς» – έχουν τιμή και κέρδος.
Έτσι, η συνταγή «Novartis» μένει αλώβητη, μια συνταγή «νόμιμη» που δεν εκτελείται στα φαρμακεία από τους ασθενείς, αλλά στα «άσπρα» και «μαύρα» ταμεία των πολυεθνικών.
ΠΗΓΗ: imerodromos.gr
Ευχαριστώ τον Μίκη Θεοδωράκη

Του Θύμιου Καλαμούκη.
Ευχαριστώ τον Μίκη Θεοδωράκη.
Ευχαριστώ τον Μίκη Θεοδωράκη γιατί μέσα από τα τραγούδια του έμαθα για τους πραγματικούς λαϊκούς αγώνες. Για το πείσμα των ανταρτών στο βουνό, για την θυσία μπροστά στο εκτελεστικό απόσπασμα, για τις πέτρες της Μακρονήσου, για τον Ωρωπό, για την Γυάρο, την Ικαρία, την όμορφη πόλη. Για τους καημούς της ξενιτιάς.
Για την Μαργαρώ και την Μυρτιά, τις καμπάνες που σημαίνουν, το καρτέρεμα, το Μαουτχάουζεν, μέχρι το χελιδόνι και τα αετόμορφα ψηλά βουνά της δικαιοσύνης
Για την δολοφονία του Λαμπράκη και για το πώς πήρε λίγο μετά τον Πέτρουλα.
Για τον Αντρέα που τον χτυπάνε το βράδυ στην ταράτσα.
Ευχαριστώ τον Μίκη Θεοδωράκη που μου φύτεψε στην ψυχή τον Ελύτη τον Σεφέρη τον Ρίτσο, τον Λειβαδίτη, τον Καμπανέλη, τον Αναγνωστάκη, τον Βάρναλη.
Ευχαριστώ γιατί μέσα από τις ολοζώντανες διηγήσεις του έμαθα την σύγχρονη ιστορία με τις διώξεις των πατριωτών, την αυθαιρεσία του παρακράτους, τον διχασμό του δεξιού κράτους, την παρανομία και την αντίσταση.
Χωρίς αυτόν δεν θα ήμουν αυτό που είμαι. Νομίζω κανείς μας δεν θα ήταν αυτό που είναι.
Από χτες τον ευχαριστώ και για κάποιους επιπλέον λόγους, που δεν είχα φανταστεί ποτέ.
Τον ευχαριστώ που μου έδειξε τι σημαίνει κατάντια. Πόσο εύκολα κατρακυλάς σε αυτήν όταν δεν έχεις ρίζες. Όχι όταν δεν έχεις παρελθόν, όταν δεν έχεις ρίζες βαθιές και γερές.
Πόσο απεχθές είναι να σε αγκαλιάζει το παπαδαριό, να σε χειροκροτεί το φασισταριό, να σε χρησιμοποιεί δημοσιογραφικό αληταριό.
Που μου θύμισε ότι η φράση ενότητα του λαού είναι κίβδηλη. Φούσκα. Ότι δεν μπορεί να υπάρξει ενότητα του τραπεζίτη με τον δανειολήπτη, του βιομήχανου και του εργάτη, του εφοπλιστή και του ναυτικού. Ότι οι μπαρούφες περί εθνικής ενότητας κρύβουν την λύσσα των λύκων απέναντι στο πρόβατο. Τα σάλια του λιονταριού απέναντι στην αντιλόπη.
Ότι την ελληνική κοινωνία, κάθε κοινωνία, την χωρίζουν τα συμφέροντα διαφορετικών ομάδων. Και ότι οι οικονομικά ισχυρές ομάδες κάθε κοινωνίας, κρύβουν τις επιδιώξεις τους και προσπαθούν πάντα τα δίκαια κοινωνικά αιτήματα των ανίσχυρων ομάδων να τα μετατρέπουν σε εθνικά αιτήματα.
Το ανησυχητικό είναι ότι αυτές τις επιδιώξεις τις ενστερνίζονται και οι οικονομικά αδύνατοι. Πχ μπορεί να πεινάς, να είσαι χρεωμένος αλλά είσαι απόγονος σπουδαίων προγόνων. Μπορεί να είσαι άνεργος, κακοπληρωμένος και να μην είσαι υπερήφανος για τον εαυτό σου αλλά είσαι υπερήφανος για τον Μέγα Αλέξανδρο.
Να θεωρείς ψυχή σου το όνομα της Μακεδονίας και όχι την παιδεία.
Να μην ξεχάσω ότι τα κυρίαρχα ΜΜΕ, οι κυρίαρχες δυνάμεις προσπαθούν να αντικαταστήσουν τους κοινωνικούς αγώνες κατά της λιτότητας, με και καλά εθνικούς αγώνες, για μια υπόθεση που για όλο τον πλανήτη είναι λυμένη.
Πόσο δύσκολο είναι να είσαι συνεπής μέχρι το τελευταίο λεπτό της ζωής σου. Όμως μέχρι το τελευταίο. Και πόσο κομβικό μπορεί να είναι το προτελευταίο λεπτό.
Την διαφορά μεταξύ γεμάτης πλατείας τον Δεκέμβρη του 44, και γεμάτης πλατείας τον Φλεβάρη του 2018.
Ότι, κάθε τι μαζικό δεν είναι κατά ανάγκην και σωστό.
Την απέχθεια στο ρεύμα της μάζας, την ευκολία της την εθελοτυφλία της. Την εύπεπτη σκέψη και την επιφανειακή ανάλυση.
Ναι προφανώς δεν ήταν φασίστες όλοι όσοι ήταν εκεί, αλλά πότε τελικά και πώς αρχίζεις να φασιστικοποιείσαι. Με όλες τις αναλογίες... προφανώς οι νεολαία της Γερμανίας του μεσοπολέμου δεν φανταζόταν ότι θα ήταν αυτή που θα γύριζε σε φέρετρα μερικά χρόνια αργότερα. Ούτε οι ενήλικες της Γερμανίας του μεσοπολέμου ήθελαν να ψήνουν σε φούρνους τα πτώματα των Εβραίων. Προφανώς δεν το ήθελαν αλλά έγινε γιατί το ήθελαν κάποιοι. Που όμως ποτέ δεν το είπαν καθαρά. Και που πάντα μιλούσαν για ισχυρή και καθαρή Γερμανία.
Τον ευχαριστώ που μου θύμισε όλα αυτά που σιχαίνομαι. Να χαϊδεύω την μπόλικη αφέλεια και την άγνοια του πλήθους. Να σιγοντάρεις την επιπολαιότητα της μαζικής σκέψης.
Να βροντοφωνάζεις ότι θέλεις την Μακεδονία ελληνική ενώ η Ελλάδα δεν είναι ελληνική. Ούτε δρόμοι, ούτε λιμάνια, ούτε αεροδρόμια, ούτε παραλίες, ούτε πετρέλαια ούτε δάνεια. Τίποτε.
Τον ευχαριστώ που με βοήθησε να τελειώσω μια και καλή, με τους μύθους, τα σύμβολα και τα κεφάλαια του έθνους.
Τον ευχαριστώ που με απενεχοποίησε.
Τον ευχαριστώ που κατάλαβα ότι ο αγώνας μας για καλύτερο αύριο, είναι ακόμη πιο δύσκολος χωρίς πατερίτσες από το παρελθόν. Μπορούμε και χωρίς αυτές. Μπορούσαμε εδώ και καιρό, αλλά για λόγους συναισθηματικούς τις κρατούσαμε στα χέρια.
Τον ευχαριστώ που μου απέδειξε γιατί δεν έπρεπε να ήμουν στο σύνταγμα χτες.
Που μου υπενθύμισε την αναγούλα για τις μπούρδες περί εθνικής ενότητας, κυρίαρχου λαού και υπερήφανου λαού. Και είναι μπούρδες, γιατί αυτός ο λαός δείχνει μαζικότητα και υπερηφάνεια όταν έχει εξασφαλίσει ότι δεν θα έχει κόστος η όποια διαμαρτυρία του. Όταν είναι συμβατή με τα θέλω των ισχυρών. Όταν ο όποιος αντίπαλος είναι σιγουράκι. Αν αυτή την στιγμή κάποιος απειλεί την εθνική κυριαρχία είναι η πανίσχυρη Τουρκία και όχι τα ανύπαρκτα Σκόπια. Γιατί λοιπόν ψυχή είναι η Μακεδονία και όχι το Αιγαίο. Από την Μακεδονία οι βόρειοι γείτονες μας έχουν πάρει το όνομα. Οι ανατολικοί γείτονες με τις συνεχείς απειλές παραβάσεις και παραβιάσεις κάθε μέρα, δεν μας παίρνουν κάτι; Τι αλα καρτ υπερηφάνεια είναι αυτή;
Είμαστε ατρόμητοι μόνο προς τα πάνω όχι προς τα δίπλα; Επίσης σε Μακεδονία και Αιγαίο, Πελοπόννησο και Κρήτη χρωστάνε μέχρι και τα τρισέγγονα, ένα χρέος που μας φορέθηκε.
Τον ευχαριστώ που μου θύμισε ότι ναι δεν είναι όλοι φασίστες, αλλά ότι μπορούν να γίνουν όλοι φασίστες. Ακόμη και χωρίς να το καταλάβουν. Ότι υπάρχουν διαβαθμίσεις μέχρι να μπεις στο τάγμα εφόδου. Ότι η ανοχή είναι το πρώτο σκαλί.
Τον ευχαριστώ που μου υπενθύμισε να μην ξεχάσω ποτέ και να μην ξεχνάω να μπερδεύω τον αριστερόστροφο φασισμό με τον φασισμό. Γιατί ο φασισμός είναι ένας και μοναδικός. Είναι ΜΟΝΟ μαύρος, έχει μόνο αγκυλωτό σταυρό, διαιρεί, στοχοποιεί και δολοφονεί. Γιατί το μόνο που μπορεί να κάνει αριστερόστροφα ο φασισμός είναι να γυρνάει με αριστερή φορά το μαχαίρι στην καρδιά του Φύσα.
Τον ευχαριστώ που μου θύμισε ότι τελικά δεν είναι η ελπίδα, αλλά η ξευτίλα που πεθαίνει τελευταία.
Τον ευχαριστώ και λυπάμαι. Εγώ τον Μίκη δεν μπορώ, δεν θέλω, δεν πρέπει να τον μοιράζομαι με φασίστες. Δεν θέλω να μας ενώνει με τους φασίστες ο Μίκης.
Αυτόν τον Μίκη δεν θέλω να τον μοιράζομαι. Σας τον χαρίζω. Δεν είναι ο δικός μου Μίκης. Είναι όλος δικός σας. Πάρτε τον.
Και τον ευχαριστώ που μου δίνει το δικαίωμα να ζητήσω εγώ ταπεινά συγνώμη από τον Γρηγόρη Λαμπράκη, τον Σωτήρη Πέτρουλα, τον Ανδρέα Λεντάκη, τους 200 συντρόφους της Καισαριανής, τον Νίκο Μπελογιάννη, τους χιλιάδες εξόριστους, που δεν έγιναν ποτέ εθνικό σύμβολο, τους χιλιάδες νεκρούς, τους χιλιάδες ονειροπόλους, τους χιλιάδες αγωνιστές απλούς ανθρώπους που μέχρι τέλους πάλεψαν να κρατήσουν τον όνομα και την ιστορία τους καθαρή και κρυστάλλινη. Που δεν τραγούδησαν το σώπα όπου να ναι θα σημάνουν οι καμπάνες μαζί με ανθρώπους που έχουν στα χέρια τους χαραγμένο τον αγκυλωτό σταυρό.
Για μένα χτες ήταν μια σημαντική μέρα. Και σημαδιακή μέρα. Και θλιβερή μέρα. Περνά στην ιστορία. Γιατί πέθανε ο Μίκης Θεοδωράκης. Έφυγε ένας μεγάλος καλλιτέχνης, ένας μεγάλος πνευματικός άνθρωπος. Ένας κορυφαίος δημιουργός, ένας ζωντανός θρύλος, που μεγαλούργησε όταν ήταν γειωμένος με τις αγωνίες του λαού μας.
Ο Μίκης Θεοδωράκης έφυγε χτες και μας άφησε έναν πλούτο μουσικής, ένα τεράστιο έργο. Μια σημαντική παρακαταθήκη.
Ήταν μια μέρα σημαδιακή και κάθε χρόνο τέτοια μέρα θα τιμούμε την μνήμη του και θα θυμόμαστε τον θάνατο του.
Θα τον έχουμε πάντα ψηλά στο μυαλό και στην καρδιά μας.
Δεν θα τον ξεχάσουμε ποτέ.
Αντίο Μίκη
(απόσπασμα από τη ρ/φ Ελληνοφρένεια της 5ης Φεβρουαρίου)
Πηγή: ellinofreneianet.gr
Το Μακεδονικό στη δίνη του εθνικισμού και των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών

του Τάκη Κυπραίου
Το κείμενο που ακολουθεί είναι σύντομη περίληψη της ομιλίας του Τάκη Κυπραίου από την εκδήλωση που διοργανώθηκε στις 2 Φεβρουαρίου 2018 στην ΕΣΗΕΑ από το Kommon.gr, την Παρέμβαση και το Σύλλογο Γιάνη Κορδάτο.
Το Μακεδονικό ζήτημα πρέπει να το εξετάσουμε σε σχέση με τη συνολική εξωτερική πολιτική που ασκεί η κυβέρνηση. Θα αναφερθούμε σε μερικά κομβικά και ενδεικτικά γεγονότα. Είναι αξιοπρόσεκτη η σύσφιξη των σχέσεων με το Ισραήλ και ιδιαίτερα η σχέση που έχει αναπτυχθεί στο στρατιωτικό τομέα. Οι στρατιωτικές ασκήσεις που πραγματοποιούνται με αυτό έχουν πυκνότητα που δεν συγκρίνεται με καμιά αντίστοιχη του παρελθόντος. Η χώρα μας συμμετέχει στον άξονα που διαμορφώθηκε μεταξύ Ελλάδος, Κύπρου, Ισραήλ και Αιγύπτου, καθώς επίσης και στον άξονα Ελλάδας, Κύπρου, Ιορδανίας. Είναι γνωστός ο ρόλος της Ιορδανίας ως χώρας προτεκτοράτο του ΝΑΤΟ με εξαιρετικά ενεργό και κρίσιμο ρόλο στον πόλεμο που διεξάγεται στη Συρία. Η Ελλάδα είναι από τις λίγες χώρες που έχουν καλές σχέσεις με το καθεστώς της Αιγύπτου και του δικτάτορα Αλ Σίσι, με την δικαιολογία πως σε διαφορετική περίπτωση θα είχαμε αυξημένο ρεύμα μετανάστευσης από την Αίγυπτο. Η κυβέρνηση έχει υπογράψει περίπου 50 μυστικές συμφωνίες με διάφορες χώρες, μεταξύ των οποίων άγνωστος αριθμός στρατιωτικών συμφωνιών. Η χώρα μας έχει αναπτύξει σχέσεις σε ανώτατο διπλωματικό επίπεδο με την Ουκρανία του Ποροσένκο και τη Λιβύη. Έχουμε δώσει νέες βάσεις στις ΗΠΑ, όπως οι διευκολύνσεις στο λιμάνι της Αλεξανδρούπολης και βάση για ελικόπτερα, βάση στην Κάρπαθο και διεύρυνση της βάσης στη Σούδα. Από την άλλη έχουν επιδεινωθεί οι σχέσεις μας με τη Ρωσία. Είναι χαρακτηριστική η περίπτωση της ματαίωσης της Ελληνορωσικής διυπουργικής συνόδου, με θέμα την άρση των Ρωσικών αντικυρώσεων σε αγροτικά προϊόντα, λόγω του εμπάργκο που έχει επιβάλει η ΕΕ για τη χώρα αυτή, μετά την απαίτηση της Ελληνικής κυβέρνησης να μην συμμετάσχουν στη Ρωσική αντιπροσωπία στελέχη καταγόμενα από την Κριμαία.
Μέσα σε αυτό το κλίμα και με αυτά τα δεδομένα προέκυψε ξαφνικά το ζήτημα της άμεσης επίλυσης των Ελληνοσκοπιανών εκκρεμοτήτων. Είναι ηλίου φαεινότερο ότι οι επισπεύδοντες είναι το ΝΑΤΟ και οι ΗΠΑ. Και ως είθισται, η λύση θα εξυπηρετεί τα συμφέροντά τους. Η χώρα μας αποτελεί τη γεωπολιτική τομή δύο υποσυστημάτων. Εκείνων της Ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. Ο εξαιρετικά σπουδαίος ρόλος που, εν δυνάμει, μπορεί να ασκήσει, συνιστά ταυτόχρονα κίνδυνο να εμπλακεί σε στρατιωτικές επιχειρήσεις στην περιοχή. Με απλά λόγια, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ο πόλεμος να κτυπήσει την πόρτα μας. Το ΝΑΤΟ επείγεται να ενταχθούν σε αυτό τα Σκόπια, για να εγκαταστήσουν στρατιωτικές βάσεις και έτσι να περικυκλωθεί από ΝΑΤΟικές χώρες η Σερβία, να ολοκληρώσει την επιχειρησιακή του παντοδυναμία (και πολιτική) στο χώρο των Βαλκανίων και να σφίξει περισσότερο ο κλοιός στη Ρωσία με δηλωμένο στόχο την πολεμική επίλυση των ενδοιμπεριαλιστικών αντιθέσεων.
Στο ζήτημα των Σκοπίων και του σλαβομακεδονικού πληθυσμού η πολιτική της Ελληνικής αστικής τάξης ήταν αμυντική ή επιθετική;
Ο νόμος του Ελληνικού κράτους 25360/53 αντιμετώπισε με βαρβαρότητα τους σλαβομακεδόνες και τις οικογένειές τους των παραμεθόριων περιοχών της Βόρειας Ελλάδας, ολοκληρώνοντας ανάλογες και αντίστοιχες προπολεμικές παρεμβάσεις. Οι διώξεις που ακολούθησαν τη λήξη του εμφυλίου πολέμου δεν περιελάμβανα μόνον πρόσφυγες αγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού, αλλά και πολίτες με σλαβομακεδονική καταγωγή. Σήμερα ο σλαβομακεδονικής καταγωγής πληθυσμός στην Ελλάδα, λόγω έλλειψης δημογραφικών στοιχείων μπορεί μόνον έμμεσα να υπολογιστεί. Στις εκλογές που σχετικά πρόσφατα συμμετείχε ο συνδυασμός τους «Ουράνιο Τόξο» έλαβε 5.000 με 6.000 ψήφους. Συνυπολογίζοντας και κάποια αυξημένη αποχή, ο πληθυσμός τους δεν υπερβαίνει τα 10.000 άτομα. Δεν συνιστούν μειονότητα, αλλά ομάδα με κάποια δικά τους πολιτιστικά κυρίως στοιχεία, που όπως κάθε πολιτιστική κληρονομιά πρέπει να τη σεβαστούμε και να τη διατηρήσουμε.
Η Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας ιδρύθηκε το 1946 και αποτέλεσε ομόσπονδο κράτος της Γιουγκοσλαβικής Ομοσπονδίας. Οι Ελληνογιουγκοσλαβικές σχέσεις προσδιορίστηκαν από το γεγονός ότι ο ηγέτης της Γιουγκοσλαβίας Τίτο ήρθε σε ρήξη με τις δυνάμεις του Συμφώνου της Βαρσοβίας και την Σοβιετική Ένωση. Οι ΗΠΑ άρπαξαν την ευκαιρία. Έσπευσαν να αναπτύξουν καλές σχέσεις με το καθεστώς Τίτο και σε αυτό το πλαίσιο οδήγησαν (υποχρέωσαν;) την Ελλάδα να αναγνωρίσει την Γιουγκοσλαβία και συνεπώς τη Λαϊκή Δημοκρατία της Μακεδονίας, να αναπτύξει διπλωματικές σχέσεις και να παράσχει οικονομικές διευκολύνσεις, μεταξύ των οποίων και εμπορευματικές στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, στη γείτονα χώρα. Συνολικά οι σχέσεις μας με την Γιουγκοσλαβία εξυπηρετούσαν τα συμφέροντα των ΗΠΑ και του ΝΑΤΟ καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Μετά τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης, το διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας και τις ανακατατάξεις στα Βαλκάνια προέκυψε το ζήτημα με το ανεξάρτητο πλέον κράτος της πΓΔΜ.
Η διαμάχη μεταξύ Ελλάδας και πΓΔΜ επικεντρώνεται στο όνομα. Το όνομα είναι ένα ζήτημα, αλλά ούτε το μοναδικό, ούτε το κύριο. Η απαίτηση για ονομασία έναντι όλων δεν ευσταθεί και δεν μπορεί να γίνει αποδεκτή, γιατί θα αποτελούσε εξανδραποδισμό για την πΓΔΜ. Ως γνωστόν η ονοματολογία των κρατών που αναγνωρίζονται από το ΟΗΕ περιλαμβάνει περισσότερα του ενός ονόματα. Επίσης πρέπει να ληφθεί υπόψη το πολύ σοβαρό γεγονός ότι πάνω από 130 χώρες έχουν αναγνωρίσει τη γείτονα με το όνομα Μακεδονία. Και εν τέλει, για να είμαστε ρεαλιστές, όποια ονομασία και να δοθεί, αυτό που θα επικρατήσει θα περιλαμβάνει και τη λέξη Μακεδονία.
Ωστόσο, να μην μας διαφεύγει η ιστορικότητα του ονόματος και ότι στην Ελλάδα ανήκει το μεγαλύτερο γεωγραφικό μέρος της Μακεδονίας όπου ο ίδιος όρος χρησιμοποιείται εδώ και πολλά χρόνια. Η ίδια ονομασία σε όμορες περιοχές διαφορετικών κρατών είναι ένα πρόβλημα. Κατά συνέπεια είναι αναγκαία μια ονοματολογική διάκριση. Η εκτίμησή μας είναι ότι μια σύνθετη ονομασία που περιλαμβάνει τον όρο Μακεδονία μαζί με γεωγραφικό ή χρονικό προσδιορισμό πρέπει να αποτελέσει αμοιβαία αποδεκτό συμβιβασμό. Θα εκφράζαμε μάλιστα μια μικρή προτίμηση στο πρόθεμα «νέα» σε σχέση με το πρόθεμα «άνω», γιατί, ενδεχομένως, αποτρέπει μελλοντικές παρερμηνείες.
Επαναλαμβάνουμε όμως, ότι το κύριο δεν είναι το όνομα. Είναι ο αλυτρωτισμός. Η δεξιές κυβερνήσεις της πΓΔΜ ενέταξαν στο σύνταγμα απόψεις που θεωρούν τη χώρα τους προστάτιδα των απανταχού σλαβομακεδόνων, ότι τα σύνορά τους δεν είναι μόνιμα και ότι έχουν δικαίωμα να επεμβαίνουν για κάποια ζητήματα στα εσωτερικά άλλων χωρών. Παράλληλα προώθησαν μέχρι παραχάραξης ιστορικών γεγονότων, μέχρι παράνοιας και κιτς αισθητικής το γεγονός ότι αποτελούν τη συνέχεια των αρχαίων Μακεδόνων. Αντί να περιοριστούν στα πραγματικά πλαίσια που τους συγκροτούν ως έθνος σλαβομακεδόνων με βάση την κρατική συγκρότηση, την κοινή γλώσσα, το έδαφος, την οικονομική ζωή και την ψυχοσύνθεση όπως αυτή εκδηλώνεται στην κουλτούρα τους, προσπάθησαν να παραβιάσουν προφανή στοιχεία και να παρουσιάσουν εαυτούς ως διαδόχους του Μεγάλου Αλεξάνδρου και μέσω αυτής της παραχάραξης να διεκδικήσουν την εδαφική ολότητα του Μακεδονικού χώρου. Αυτός είναι ο επικίνδυνος αλυτρωτισμός που πρώτα και κύρια πρέπει να εξαλειφθεί. Ιδιαίτερα επικίνδυνος είναι επίσης ο αλυτρωτισμός και η ιστορική παραχάραξη που περιλαμβάνονται στα σχολικά εγχειρίδια της πΓΔΜ και καλλιεργούν με μαζικούς όρους συνείδηση στις νέες γενιές.
Στην Ελλάδα, ευτυχώς, δεν υπάρχουν αντίστοιχα επίσημες αλυτρωτικές βλέψεις, ούτε μαζικές λαϊκές εκδοχές, πλην ελαχίστων ακροδεξιών απόψεων, που διατυπώνονται μέσω των εφημερίδων με κείμενα του τύπου «Μόνη λύση του ελληνοσκοπιανού είναι τα σύνορα με τη Σερβία».
Οι λαοί των δύο χωρών δεν έχουν τίποτα να χωρίσουν και κανένα συμφέρον να έχουν εχθρικές βλέψεις και σχέσεις μεταξύ τους. Αντίθετα μάλιστα, πρέπει να σταθούν αλληλέγγυοι για την σταθερότητα στην περιοχή, το σεβασμό και το απαραβίαστο των συνόρων, τη μη ένταξη της πΓΔΜ στο ΝΑΤΟ, την ειρήνη στην περιοχή και στον αγώνα για αποτροπή των συρράξεων που γεννούν οι ενδοιμπεριαλιστικές αντιθέσεις.
Η Ελληνική αστική τάξη έχει επιλέξει το δρόμο της οικονομικής εξάπλωσης στην πΓΔΜ και όπως έχει φανεί, παρά το γεγονός ότι κύριος επενδυτής στη χώρα είναι η Γερμανία και ακολουθούν άλλες χώρες της ΕΕ, είναι ικανοποιημένη με τα οφέλη του φτωχού συγγενή που αποκομίζει.
Οι Ελληνικές κυβερνήσεις κατέβαλαν προσπάθειες για την εξάλειψη του αλυτρωτισμού. Τέτοια ενέργεια ήταν και η ενδιάμεση συμφωνία που υπογράφτηκε από την Ελλάδα και την πΓΔΜ με τον τότε υπουργό Εξωτερικών Κ. Παπούλια. Βέβαια από όσα προέβλεπε η συμφωνία αυτή ελάχιστα έχουν υλοποιηθεί μέχρι σήμερα.
Το 2008 η κυβέρνηση Κ. Καραμανλή με υπουργό Εξωτερικών τη Ν. Μπακογιάννη στη σύνοδο του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι ήρθε σε οξεία αντιπαράθεση με τους εταίρους του ΝΑΤΟ και κυρίως των ΗΠΑ που πίεζαν ασφυκτικά για άμεση λύση του ονόματος της πΓΔΜ, ώστε η χώρα να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. Πρέπει να έχουμε υπόψη μας ότι μεταξύ των πολλών και κυρίαρχων ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων, υπάρχει και η αντίθεση μεταξύ παγκοσμιοποίησης και εθνικού κράτους. Αυτή η αντίθεση ως ερμηνευτικό πλαίσιο κατανόησης στην εποχή μας παίρνει ολοένα και πιο διευρυνόμενη αξία. Υπό αυτήν την παραδοχή ένα μειοψηφικό τμήμα της Ελληνικής αστικής τάξης, αλλά εξαιρετικά δυναμικό, επέλεξε την ανάπτυξη οικονομικών σχέσεων με τη Ρωσία κυρίως στον τομέα της ενέργειας. Οι ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ στην προσπάθεια ανάσχεσης μιας τέτοιας προοπτικής αποφάσισαν να επισπεύσουν την ένταξη της πΓΔΜ στο ΝΑΤΟ και την εγκατάσταση στρατιωτικών βάσεων. Παράλληλα με την απαίτηση για άμεση λύση του ονόματος με την πΓΔΜ ωθούσαν την ελληνική κυβέρνηση να αθετήσει την απόφαση του συμβουλίου των αρχηγών των πολιτικών κομμάτων για ονομασία χωρίς τον όρο Μακεδονία δημιουργώντας έτσι στην κυβέρνηση εσωτερικό πρόβλημα. Τότε η κυβέρνηση υιοθέτησε την σύνθετη ονομασία με γεωγραφικό ή χρονικό προσδιορισμό.
Η πΓΔΜ αρνήθηκε την προτεινόμενη συμβιβαστική πρόταση, αλλά οι πιέσεις για άμεση λύση στην Ελληνική κυβέρνηση συνεχίστηκαν με μεγαλύτερη ένταση. Τελικώς η κυβέρνηση δεν υποχώρησε, ο Γ.Γ. του ΝΑΤΟ απέσυρε την πρόταση για ένταξη της πΓΔΜ και η συνδιάσκεψη έληξε χωρίς το επιθυμητό αποτέλεσμα για τις ΗΠΑ. Θυμίζω απλώς ότι ακολούθησαν οι τηλεφωνικές παρακολουθήσεις του πρωθυπουργού, η μη διαψευσθείσα εμπλοκή πρακτόρων της CIA και Ρώσων στην παρακολούθηση που γινόταν στις κινήσεις του πρωθυπουργού, η απρόσμενη και άνευ ουσιώδους λόγου παραίτηση της κυβέρνησης, η μακρόχρονη απόλυτη σιωπή του πρώην πρωθυπουργού και ο αναιτιολόγητος αποκλεισμός της Ν. Μπακογιάννη από την ηγεσία της ΝΔ.
Το συλλαλητήριο που έγινε στη Θεσσαλονίκη στις 28 Ιανουαρίου 2018 για τη Μακεδονία ήταν πράγματι μαζικό και με πολύ κόσμο που συγκεντρώθηκε για να φωνάξει για την Ελληνικότητα της Μακεδονίας. Οι διοργανωτές του ήταν διάφορες περίεργες συλλογικότητες στην Ελλάδα και το εξωτερικό, οι πρωτοστατούντες με αξιοπρόσεκτο και αξιοπερίεργο παρελθόν, ο ομιλητής πρώην στρατηγός Φράγκος Φραγκούλης γνωστός για τις στρατοκρατικές του απόψεις και η εκκλησία που κινητοποίησε και μετέφερε με δικά της έξοδα πολλές χιλιάδες κόσμου από την περιφέρεια. Η χρηματοδότηση του συλλαλητηρίου, που ανέρχεται σε αρκετά υψηλό ποσό έγινε από ασαφείς έως άγνωστες πηγές. Στο συλλαλητήριο κυριάρχησαν ακροδεξιά και φασιστικά στοιχεία της Χρυσής Αυγής, τα οποία και προέβησαν σε καταστροφικές, αλλά αξιοπρόσεκτες συμβολικές ενέργειες.
Ήσαν όλοι οι συμμετέχοντες στο συλλαλητήριο δεξιοί ή ακροδεξιοί; Σε καμιά περίπτωση, η απάντηση πρέπει να είναι σαφής και κατηγορηματική. Τότε γιατί πήγαν σε μια εκδήλωση που εκ προοιμίου θα κυριαρχούσαν συντηρητικά στοιχεία; Στην πολιτική όπως στην ψυχολογία ισχύει το φαινόμενο της «μετάθεσης» όπου τα συμπλέγματα εμφανίζονται υποσυνείδητα μέσα από άλλες μορφές. Ένας λαός που ουσιαστικά έχει χάσει την εθνική του κυριαρχία με την επιτροπεία της ΕΕ και του ΔΝΤ και τα μνημόνια, ένας λαός που έχει χάσει κάθε κοινωνική παροχή και υποδομή, άνεργος και ανασφάλιστος, που οικονομικά εξαθλιώνεται, που ακούει από τους κυβερνώντες ψεύτικα λόγια και κυρίως που δεν βλέπει καμιά ελπίδα διεξόδου στον ορίζοντα έχει κάθε λόγο να ξεχυθεί στους δρόμους διαδηλώνοντας. Το πρόβλημα βρίσκεται αλλού, βρίσκεται στην Αριστερά που έχει αφήσει πολιτικό κενό. Και σαν το νόμο των αερίων, κάποια άλλη δύναμη θα γεμίσει το κενό. Δυστυχώς αυτή είναι η Δεξιά μαζί με την Ακροδεξιά.
Ο λαός είχε και στο παρελθόν διαμαρτυρηθεί με μαζικό τρόπο ενάντια στην εξαθλίωση και τη φτωχοποίηση. Όπως στο ονομαζόμενο κίνημα των πλατειών ή ακόμα και στο δημοψήφισμα με το «όχι». Τότε όμως σε αντίθεση με το σήμερα οι διαδηλώσεις είχαν ως κύριο άξονα την Αριστερά, ενώ τώρα έχουν ως άξονα τη Δεξιά. Αυτή η ουσιώδης μετατόπιση συνιστά ήττα για την Αριστερά, το λαό και το λαϊκό κίνημα. Ελλοχεύουν μεγάλοι κίνδυνοι με πρωτεύοντα έναν επικίνδυνο εθνικισμό που δεδομένων των ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων και των γεωστρατηγικών τους επιδιώξεων μπορούν να οδηγήσουν τη χώρα μας σε πολεμικές περιπέτειες . Ας ευχηθούμε και κυρίως ας προσπαθήσουμε να αντιστρέψουμε την κατάσταση. Είναι απαίτηση του λαού, των εργαζομένων και όλου του κόσμου.
Πηγή: kommon.gr
- Τελευταια
- Δημοφιλή