Σήμερα: 19/05/2026
Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

Π.Ε.Ν.Ε.Ν.

_και_οικονομική_πανδημία.jpg

Ανάλυση: Σταύρος Μαυρουδέας

 Το δίλημμα του καπιταλισμού

Μια διπλή κρίση πλήττει σήμερα τον παγκόσμιο καπιταλισμό: υγειονομική, λόγω εξάπλωσης του κορονοϊού και οικονομική, λόγω βαθύτερων αντιφάσεων. Οι κυβερνήσεις έχουν δύο πολιτικές επιλογές για την αντιμετώπιση της πανδημίας, της καταστολής ή της απάλυνσης. Σήμερα κινούνται βασικά με την πρώτη, με τα πιο αυστηρά μέτρα, αλλά ανησυχούν για το οικονομικό κόστος.

 

Ο κορονοϊός αφορμή και όχι αίτιο της κρίσης

Η πανδημία του κορονοϊού συμβαδίζει με την ύφεση της οικονομίας. Τα χρηματιστήρια αλλά και η πραγματική οικονομία υποχωρούν δραματικά. Τα μέτρα περιορισμού δραστηριοτήτων για την αντιμετώπιση της πανδημίας επιτείνουν την ύφεση. Όλες οι προβλέψεις συντείνουν σε μία κρίση αντίστοιχη αυτής του 2007-8. Πρόκειται επομένως για μία διπλή κρίση: υγειονομική και οικονομική.

Η οικονομική ορθοδοξία διατείνεται ότι η οικονομική κρίση προκαλείται από το εξωγενές τυχαίο συμβάν της υγειονομικής κρίσης. Δηλαδή, υποστηρίζουν ότι ο υγιής βηματισμός της παγκόσμιας οικονομία (π.χ. το ΔΝΤ προέβλεπε αύξηση του ρυθμού μεγέθυνσης από 2,9% το 2019 σε 3,3% φέτος) διακόπτεται αναπάντεχα από την υγειονομική κρίση. Σημειωτέον, δεν είναι ο νεοφιλελευθερισμός η σημερινή οικονομική ορθοδοξία αλλά η νέα μακροοικονομική συναίνεση, δηλαδή το μίγμα του Δεξιού νέου κεϋνσιανισμού (πιθανότητα βραχυχρόνιων ανισορροπιών λόγω ανελαστικών παραγωγικών συντελεστών) και μετριοπαθούς νεοφιλελευθερισμού (ορθολογικές προσδοκίες, μακροχρόνια τάση εξισορρόπησης των αγορών). Η νέα μακροοικονομική συναίνεση δέχεται ότι οι βραχυχρόνιες ανισορροπίες απαιτούν ένα επιτελικό οικονομικό κράτος (σε αντίθεση με το παραδοσιακό κεϋνσιανό παρεμβατικό κράτος αλλά και τη Νεοφιλελεύθερη απόσυρση του κράτους από την οικονομία). Στα πλαίσια αυτά αρχικά θεωρούσε αποτελεσματικότερη τη νομισματική πολιτική, ενώ η δημοσιονομική πολιτική είχε απλά υποστηρικτικό ρόλο. Όμως σταδιακά, μετά την κρίση του 2007-8 και πλέον εμπρός στην επερχόμενη ύφεση, η τελευταία αναλαμβάνει τα ηνία. Επιπλέον, αντίθετα με τα νεοφιλελεύθερα αναθέματα, αναγνωρίζει την ανάγκη ενεργούς και διακριτικής βιομηχανικής πολιτικής.

Αντίθετα με τους μυωπικούς ορθόδοξους εξωγενείς και τυχαίους «μαύρους κύκνους», η μαρξιστική πολιτική οικονομία επισημαίνει εύστοχα ότι η σημερινή πανδημία αποτελεί την αφορμή για την έκρηξη προϋπαρχόντων ενδογενών προβλημάτων της καπιταλιστικής συσσώρευσης.

Πολιτική καταστολής ή απόλυνσης; 

Η κρίση του 2008 προκλήθηκε από την πτωτική τάση του ποσοστού κέρδους και την συνακόλουθη υπερσυσσώρευση του κεφαλαίου. Το καπιταλιστικό σύστημα προσπάθησε να την υπερβεί εγκαταλείποντας άρον-άρον το νεοφιλελευθερισμό και προσφεύγοντας σε δεξιές κεϋνσιανές παρεμβατικές πολιτικές μέσω χαλαρής νομισματικής και επεκτατικής δημοσιονομικής πολιτικής. Η δεύτερη περιορίσθηκε αισθητά μετά το ξεπέρασμα της κρίσης καθώς τα δημοσιονομικά ελλείμματα εκτινάχθηκαν στα ύψη. Η χαλαρή νομισματική πολιτική συνεχίσθηκε μέχρι σήμερα με αποτέλεσμα να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα της, καθώς τόσο η μείωση των επιτοκίων (ακόμη και σε αρνητικά επίπεδα) όσο και οι ανορθόδοξες νομισματικές πολιτικές (ποσοτική χαλάρωση κλπ.) δεν μπορούν να συνεισφέρουν περαιτέρω. Επιπλέον, ξανάρχισε η εκτεταμένη χρήση πλασματικού κεφαλαίου με την νομισματική υποστήριξη της από τις κεντρικές τράπεζες. Όμως ξανά η πραγματική οικονομία (δηλαδή το ποσοστό κέρδους που δεν ανέκαμψε αποφασιστικά) διέψευσε και το νέο αυτό στοίχημα. Ενδεικτικά, ο βιομηχανικός τομέας είχε μπει ήδη σε ύφεση αρκετά πριν το ξέσπασμα της πανδημίας. Η πανδημία αποτέλεσε την σπίθα που πυροδότησε όλα αυτά τα προϋπάρχοντα ενδογενή προβλήματα.

Ο συνδυασμός υγειονομικής και οικονομικής κρίσης βάζει σοβαρά διλήμματα για το σύστημα. Η αντιμετώπιση της πρώτης επιβάλλει την συρρίκνωση πολλών οικονομικών διαδικασιών, γεγονός που συνεπάγεται μείωση του παραγόμενου προϊόντος και της κερδοφορίας. Από την άλλη βέβαια, η εξάπλωση της πανδημίας οδηγεί όχι μόνο στην εξόντωση σημαντικού τμήματος του εργατικού δυναμικού (με ανάλογες οικονομικές επιπτώσεις) αλλά κινδυνεύει και η ίδια η αστική τάξη.

Την αντιθετική αυτή σχέση διαπιστώνουν πολλοί ορθόδοξοι οικονομολόγοι: «η ομαλοποίηση της καμπύλης μόλυνσης οδηγεί αναπόφευκτα στην επιδείνωση της καμπύλης μακροοικονομικής ύφεσης».

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο η αστική πολιτική ταλαντεύεται ανάμεσα σε δύο επιλογές. Πρώτο, η πολιτική καταστολής αποσκοπεί στο σταμάτημα της επιδημίας με βασικά εργαλεία το εκτεταμένο κλείσιμο οικονομικών, κοινωνικών και πολιτικών δραστηριοτήτων (π.χ. κλεισίματα επιχειρήσεων και υπηρεσιών εκτός των απολύτως αναγκαίων, απαγόρευση κυκλοφορίας). Στην περίπτωση αυτή η επιδείνωση της οικονομικής κρίσης είναι μεγαλύτερη. Δεύτερο, η πολιτική απάλυνσης αποσκοπεί στο να κάνει ηπιότερη την εκδήλωση της επιδημίας, με βασικά εργαλεία το στοχευμένο σταμάτημα συγκεκριμένων δραστηριοτήτων. Στην περίπτωση αυτή η επιδείνωση της οικονομικής κρίσης είναι μικρότερη. Αρχικά, οι περισσότερες χώρες ακολούθησαν την δεύτερη. Όμως σύντομα, τόσο λόγω μελετών όσο κυρίως λόγω της ιταλικής τραγωδίας, οδηγήθηκαν στην εσπευσμένη υιοθέτηση της πρώτης.

Όμως οι δεύτερες σκέψεις παραμένουν πάντα. Χαρακτηριστικά, ο Economist (2020) διατείνεται ότι «η πολιτική απάλυνσης κοστίζει παρά πολλές ανθρώπινες ζωές ενώ η πολιτική καταστολής μπορεί να είναι οικονομικά μη βιώσιμη». Με τον τρόπο αυτό προετοιμάζει για την εναλλακτική: μπορεί σήμερα να είναι πολιτικά ανέφικτη η πολιτική απάλυνσης, όμως αν το οικονομικό σύστημα κινδυνεύει να καταρρεύσει τότε δεν θα υπάρχει άλλη επιλογή.

ΕΝΑΝΤΙΑ ΣΤΗ ΝΕΑ «ΚΑΝΟΝΙΚΟΤΗΤΑ»

Η Αριστερά απέναντι στη διπλή κρίση

Λήψη όλων των αναγκαίων μέτρων, ο λογαριασμός να πάει στο κεφάλαιο

 

Για τους κομμουνιστές, την Αριστερά και το εργατικό κίνημα η σημερινή συγκυρία θέτει σοβαρότατα ζητήματα προσανατολισμού. Κατ’ αρχήν, δεν πρέπει σήμερα να σιωπήσει ακολουθώντας πειθήνια τα συστημικά θέσφατα και να περιμένει το τέλος της λαίλαπας για να μιλήσει. Στη χώρα μας αυτού του είδους οι κρετινισμοί εκφράζονται από τον ΣΥΡΙΖΑ (σήμερα μέτωπο σωτηρίας, αύριο μέτωπο λογικής) και τις παραφυάδες του (σήμερα ακολουθούμε, μετά θα λογαριαστούμε). Οι λογικές αυτές όταν δεν είναι εκ του πονηρού τότε είναι απλά ανόητες. Στην ταξική πάλη ισχύει απαρέγκλιτα το ρητό ότι «από την αποχώρηση εκ του ταμείου ουδέν λάθος αναγνωρίζεται».

Πρώτον, απέναντι στην υγειονομική κρίση η απάντηση είναι ότι πρέπει να εφαρμοσθούν τα πιο δραστικά μέτρα ασχέτως του οικονομικού κόστους τους. Το κεφάλαιο εμπρός στην οικονομική κρίση έχει διακηρύξει ότι οι αστικές κυβερνήσεις πρέπει να κάνουν «οτιδήποτε χρειάζεται». Απέναντι όμως στην υγειονομική κρίση έχει πάντα δεύτερες σκέψεις. Η Αριστερά και το εργατικό κίνημα πρέπει να απαιτήσουν τον περιορισμό ή και το κλείσιμο όσων οικονομικών δραστηριοτήτων επιβάλλεται. Ταυτόχρονα, στις απαραίτητες οικονομικές δραστηριότητες πρέπει να τηρούνται τα αναγκαία μέτρα ασφαλείας.

Δεύτερον, το οικονομικό κόστος της διπλής κρίσης να το επωμισθεί το κεφάλαιο. Δικό του είναι το κοινωνικο-οικονομικό σύστημα. Σε αυτό πηγαίνει ο μεγάλος όγκος των προγραμμάτων στήριξης. Σε μεγάλο βαθμό οι σύγχρονες ασθένειες και επιδημίες έχουν και κοινωνικά αίτια που απορρέουν από την λειτουργία του. Επιπλέον, ιδιαίτερα κατά τις πρόσφατες δεκαετίες το μερίδιο των κερδών έχει αυξηθεί σημαντικά σε σχέση με το μερίδιο των μισθών στο συνολικό προϊόν. Συνεπώς την κρίση οφείλουν και μπορούν να πληρώσουν «οι έχοντες και κατέχοντες».

Τρίτον, η Αριστερά πρέπει να δει καθαρά ποιος είναι ο πραγματικός αντίπαλος. Οι αντι-νεοφιλελεύθερες οιμωγές και οι γονυπετείς παρακλήσεις περί περισσότερου κράτους την υποβιβάζουν σε θεραπαινίδα ενδοαστικών αντιθέσεων. Ο νεοφιλελευθερισμός έχει πεθάνει και το αστικό κράτος –που ποτέ δεν έφυγε όσον αφορά τα καίρια ζητήματα– έχει ήδη επιστρέψει. Όμως η σημερινή σοσιαλ-φιλελεύθερη ορθοδοξία απλά υπόσχεται κάποιες περισσότερες ασπιρίνες στους κοινωνικο-οικονομικούς καρκίνους που δημιουργεί το σύστημα. Είναι ο επιστρέφων κρατικός παρεμβατισμός που στηρίζει αφειδώς το κεφάλαιο και μετακυλύει τα βάρη στους εργαζόμενους. Και είναι οι κυρίαρχες σήμερα νεο-κεϋνσιανές πολιτικές που αποτελούν το όχημα αυτής της αλλαγής. Απέναντι σε όλα αυτά η Αριστερά και το εργατικό κίνημα πρέπει να αγωνιστεί για βαθιές δομικές αλλαγές. Βασικοί τομείς της οικονομικής δραστηριότητας να απο-εμπορευματοποιηθούν και να οργανωθεί η παροχή των προϊόντων και των υπηρεσιών τους με βάση δημόσια και καθολικά συστήματα. Η περίπτωση της υγείας είναι η πιο χαρακτηριστική και στο επίκεντρο της σημερινής διπλής κρίσης. Η χρηματοδότηση των δημόσιων συστημάτων αυτών πρέπει να βασίζεται σε ισχυρά προοδευτικά συστήματα φορολογίας. Δηλαδή με μεγάλη φορολογική κλιμάκωση όσο αυξάνουν τα εισοδήματα και με αντίστοιχη αυξημένη φορολογία των επιχειρηματικών κερδών και με σύλληψη της φοροδιαφυγής και φοροαποφυγής του κεφαλαίου.

Τέταρτον, η Αριστερά και το εργατικό κίνημα πρέπει να σταθούν αποφασιστικά ενάντια στη «νέα νέα κανονικότητα» που προσπαθεί να επιβάλλει το κεφάλαιο. Να αποτραπεί η φαλκίδευση της νομοθετικής προστασίας της εργασίας και να επεκταθεί η τελευταία περαιτέρω απέναντι στις αλλαγές των εργασιακών σχέσεων μέσω της τηλε-εργασίας και τις νέες μορφές ελέγχου και εντατικοποίησης της εργασίας, που επιδιώκει να επιβάλλει το κεφάλαιο.

Πέμπτον, για την χώρα μας η σημερινή διπλή κρίση αναδεικνύει εντονότερα την ανάγκη αποδέσμευσης από την ΕΕ. Για πολλοστή φορά αποδεικνύεται ότι η λεγόμενη «ευρωπαϊκή αλληλεγγύη» είναι κουτόχορτο για αφελείς. Επίσης, τα ψιχία βοήθειας που προσδοκόνται εν μέσω κρίσης είναι ελάχιστα απέναντι τόσο στο κόστος αποπληρωμής τους στο μέλλον όσο και το δυνητικό κόστος από την απώλεια της ελευθερίας χάραξης οικονομικής πολιτικής με βάση τα συμφέροντα του λαού και του τόπου και όχι τα κελεύσματα των Βρυξελλών.

Τέλος, με αφορμή την αντιμετώπιση της πανδημίας έχουν επιβληθεί σοβαρότατοι περιορισμοί σε πολιτικά και κοινωνικά δικαιώματα που πολλοί από αυτούς δεν δικαιολογούνται ιατρικά. Είναι σαφές ότι το σύστημα πειραματίζεται τόσο για την γενικότερη εφαρμογή τους όσο και για νέες μορφές ιδεολογικής χειραγώγησης της μεγάλης κοινωνικής πλειοψηφίας. Η Αριστερά και το εργατικό κίνημα πρέπει να αποκρούσουν αποφασιστικά τις προσπάθειες αυτές.

ΤΟ ΤΕΛΟΣ ΤΟΥ ΝΕΟΦΙΛΕΛΕΥΘΕΡΙΣΜΟΥ

Η συνέχιση του νεοσυντηρητισμού με άλλα μέσα

 

Ο νεοφιλελευθερισμός έχει αποτύχει παταγωδώς. Αύξησε μεν την εκμετάλλευση της εργασίας, αλλά δεν μείωσε την υπερσυσσώρευση και δεν ανέταξε επαρκώς την κερδοφορία. Στον τομέα της υγείας η ιδιωτικοποίηση των δημόσιων συστημάτων (είτε άμεσα είτε έμμεσα κατακερματίζοντας τα και δημιουργώντας συνθήκες ανταγωνισμού μεταξύ των τμημάτων τους και ενισχύοντας τις συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα) τα έχει αδυνατίσει καίρια.

Η διαδοχή του από την σοσιαλ-φιλελεύθερη Νέα Μακροοικονομική Συναίνεση είναι εμφανής. Όχι μόνο ο κρατικός παρεμβατισμός επιστρέφει -με κέντρο βάρους πλέον τις επεκτατικές δημοσιονομικές πολιτικές– αλλά ήδη διατυπώνονται από επίσημα χείλη προτάσεις κρατικοποιήσεων (π.χ. στην Ιταλία για την Alitalia).

Δεύτερον, διαφαίνεται όμως και η αποτυχία της Νέας Μακροοικονομικής Συναίνεσης. Οι πολιτικές της απέτρεψαν την καταστροφή το 2007-8 αλλά δεν ανέταξαν τα δομικά προβλήματα του καπιταλισμού, τα οποία επανακάμπτουν με αφορμή την επιδημία. Επιπλέον, στον τομέα των πολιτικών υγείας ουσιαστικά δεν έδωσε κάποιο σημαντικό διαφορετικό δείγμα γραφής από τον προκάτοχο της και πρακτικά συνέχισε την πολιτική λιτότητας και άμεσης και έμμεσης ιδιωτικοποίησης του συστήματος υγείας.

Τα ηνία στην αστική διαχείριση έχει πάρει η Νέα Μακροοικονομική Συναίνεση

Τρίτον, το ποιος θα το επωμισθεί το κόστος της αντιμετώπισης της διπλής κρίσης είναι το νέο σημαντικό πεδίο της ταξικής πάλης. Για το κεφάλαιο η διπλή κρίση αποτελεί κίνδυνο αλλά και ευκαιρία. Αποτελεί κίνδυνο γιατί απειλεί τις θεμελιώδεις λειτουργίες της καπιταλιστικής οικονομίας. Όμως αποτελεί και ευκαιρία καθώς το σύστημα πειραματίζεται με νέες μορφές εργασιακών σχέσεων και αμοιβών όπως η τηλε-εργασία (όπου αυτή εφικτή και αποτελεσματική χωρίς να μειώνει την παραγωγικότητα), η μείωση του μισθολογικού κόστους (με ευέλικτες μορφές απασχόλησης και μείωση των μισθών, με αμοιβή με το κομμάτι κλπ.) και η περαιτέρω απορρύθμιση της εργατικής νομοθεσίας.

Βραχυπρόθεσμα το οικονομικό κόστος της διπλής κρίσης περνά στο κράτος και συνεπώς μεταφέρεται άνισα και στις άλλες κοινωνικές τάξεις μέσω της φορολογίας. Όμως το μεγαλύτερο τμήμα των δημοσιονομικών και νομισματικών προγραμμάτων στήριξης πηγαίνει στο κεφάλαιο και μόνο ψιχία στην εργασία. Ενδεικτικά από το αμερικανικό πρόγραμμα των 2 τρις δολαρίων τα 2/3 πηγαίνουν σε καθαρές χρηματικές ενισχύσεις και δάνεια προς τις επιχειρήσεις και μόνο το 1/3 προς ενισχύσεις της εργασίας. Ανάλογη είναι και η διάρθρωση των ελληνικών προγραμμάτων.

ΠΗΓΗ: prin.gr

602194768a8e459c848a96abe269a0b9_S.jpg

του Αλέκου Αναγνωστάκη

Θυμάμαι τότε που παρακινούσα έναν σπουδαίο, κατά γενική ομολογία, φίλο μου - που δεν ζει πια - να μην ασχολείται με τις μικρές καθημερινές τριβές και τις μικρότητες και να δοθεί σε αυτό που του αντιστοιχούσε.

Σαν απάντηση, κάποια στιγμή με παρέπεμψε να διαβάσω την «Αλεπουδίτσα», το γνωστό διήγημα της Μαίρη Γουέμπ, αυτής της αδελφωμένης με τις προλήψεις, τα παραμύθια, τα χρώματα και τη φύση της  πατρίδας της, της Ουαλίας, διηγηματογράφου.

Στο διήγημα οι δυο βασικοί πρωταγωνιστές, με τη δίψα για ελευθερία και το πάθος για την ομορφιά της ζωής, οδηγούνται τεχνηέντως από τους επί της ουσίας λίγους και μοχθηρούς σε πλήρη αντίθεση με τον περίγυρο τους.  Αυτούς τους «λίγους», τις μικρότητες τους και τις μικρές φθορές της καθημερινότητας ούτε οι ίδιοι θέλησαν, ούτε οι ίδιοι και ο φίλοι σκέφτηκαν να τις αντιμετωπίσουν  Κι έτσι στο τέλος η Χέιζελ και η αλεπουδίτσα, αυτοί είναι οι βασικοί πρωταγωνιστές, καταλήγουν  στον αφανισμό.

Πριν λίγες ημέρες δυο επιστήμονες της υγείας και πολίτες με την ουσία της έννοιας, δέχτηκαν αήθη επίθεση από το από το δημοσιογράφο Μανώλη Καψή, αυτόν τον γίγαντα της σκέψης, και τον δημοσιογράφο της καθημερινής Πάσχο Μανδραβέλη.

«Οι κυνηγοί», σημειώνει η Μέρι Γουέμπ στην Αλεπουδίτσα «βγαίνανε από όλες τις μεριές του δάσους, θύμιζαν ένα τσούρμο από διαβόλους που τους είχε ξεράσει η κόλαση»

Ο πρώτος λοιπόν από το τσούρμο, γιατί είναι κι άλλοι, εξαπέλυσε δίχως κανόνες και όρια πολεμική  σε βάρος του Πάνου Παπανικολάου με αφορμή την αναδημοσίευση καταγγελίας συναδέλφων γιατρών του «Σωτηρία» σύμφωνα με την οποία, οι γιατροί του νοσοκομείου έλαβαν ακατάλληλες για την προστασία τους μάσκες. 

Στη δημοσίευση του στο twitter ο Καψής χρησιμοποιεί εξυπνακισμούς του στυλ πως ο Παπανικολάου «είναι συνδικαλιστής, είναι πιο αριστερός από τους αριστερούς» για τον οποίο «κάποιοι – σ.σ. όχι προς θεού ο ίδιος - αναρωτιούνται αν προλαβαίνει να ασκεί το επάγγελμα του ιατρού στο νοσοκομείο της Νίκαιας» λόγω του ότι «είναι εξαιρετικά ενεργός στα social media, τουιτάρει αδιαλείπτως». «Νομίζω αύριο ο Παπανικολάου θα ασχοληθεί για λίγο με τη δουλειά του και θα σταματήσει να τουιταρει. Αν και δεν είναι βέβαιο. Δουλεύεις και με το σβέρκο κόκκινο. Αν δεν νιώθεις ντροπή» κορυφώνει ο Καψής.

Ο δεύτερος, ο αρθρογράφος της Καθημερινής Πάσχος Μανδραβέλης, αφού χαρακτηρίζει ηλίθιους όσους ασκούν κριτική στη φιλελεύθερη πολιτική ιδιωτικοποιήσεων του συστήματος υγείας, στοχοποιεί στο κείμενό του και την Παθολόγο – λοιμωξιολόγο Όλγα Κοσμοπούλου γιατί στράφηκε πολιτικά κατά της «υποκριτικής» στάσης της συζύγου του πρωθυπουργού να χειροκροτεί στα μπαλκόνια για τους γιατρούς των δημοσίων νοσοκομείων.

Ο αρθρογράφος της Καθημερινής επανέρχεται μάλιστα με τη ρήση «Ο Κνίτης κι αν γέρασε το δάχτυλο θα κοιτάει ενώ του δείχνουν το φεγγάρι, χαρακτηρίζοντας διασπορά από κελύφη  τα δημόσια νοσοκομεία».

Ο νευροχειρουργός Πάνος Παπανικολάου, καθώς κατά τον κ. Μανδραβέλη …κοίταζε το δάκτυλο του και καθώς επίσης, κατά τους δυο αξιολάτρευτους των εργοδοτών τους δημοσιογράφους, έπαιζε με τα ΜΜΕ, έχει 306 συμμετοχές σε ελληνικά και διεθνή επιστημονικά συνέδρια εκ των οποίων ως πρώτο όνομα σε 42 διεθνή και 38 ελληνικά.  Αναδείχθηκε σε διδάκτορα Ιατρικής Σχολής Εθνικού Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Παρεμπιπτόντως έχει φέρει σε πέρας πάνω από 2.500 χειρουργικές επεμβάσεις.

Είναι μέλος της Ελληνικής Νευροχειρουργικής Εταιρείας, μέλος της European Association of Neurosurgical Societies (EANS) (Individual Member από το 2009), μέλος του Congress of Neurological Surgeons (CNS) (International Vista Member από το 2010), εκλεγμένο τακτικό μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Γ. Π. Α. Νοσ. Πειραιά "Μεταξά" από το 1992 ως και το 1993, εκλεγμένο τακτικό μέλος της Επιστημονικής Επιτροπής του Π. Γ. Νοσ. Νίκαιας – Πειραιά από το 1995 ως και το 1997.

Όσο για την Όλγα Κοσμοπούλου ας το αφήσουν καλύτερα οι κύριοι (κύριοι καθ’ υπαγόρευση) κειμενογράφοι.

Αφήστε το καλύτερα, δεν σας συμφέρει.

Το μένος του Μανδραβέλη εναντίον όσων βάλλουν κατά του νεοφιλελευθερισμού είναι τέτοιο ώστε στρέφεται προσωπικά ακόμη και εναντίον του πρώην υπουργού υγείας Νικήτα Κακλαμάνη για το σχόλιο που έκανε κατά του νεοφιλελευθερισμού:  «Όλοι αυτοί, τα νεοφιλελεύθερα “παπαγαλάκια” που έγραφαν τόσα χρόνια σχετικά με το Δημόσιο Σύστημα Υγείας, ελπίζω όταν θα ξεπεραστεί αυτή η κρίση να μην ξαναπιάσουν τη πένα τους για να γράψουν τα ίδια. Αν δεν υπήρχε το Εθνικό Σύστημα Υγείας, με τα προβλήματα του, αλλά με τους ήρωες γιατρούς, νοσηλευτές και εργαζόμενους, δεν ξέρω αν θα μιλάγαμε σήμερα», είναι το σχόλιο που ενόχλησε ο εκ των συντακτών του κ. Αλαφούζου που ζητούσαν να γκρεμιστούν δημόσια νοσοκομεία του ΕΣΥ. .

Ξέρω πως ούτε ο ένας ούτε ο άλλος εγκρίνουν αυτό μου το δημοσίευμα. Δεν τόχουν εξάλλου ανάγκη.

Αλλά  «οι ομορφιές του κόσμου δεν δόθηκαν στις ωραίες ψυχές αλλά σε κτήνη δίχως μυαλό, σε ανθρώπους σκληρούς και τυφλούς σαν κι εσάς» λέει η Γουέμπ με το στόμα της Χέιζελ.

Έμαθα επίσης πως ό, τι αφήνεται αναπάντητο κατατρώει σιγά και σταθερά καθώς η καταστροφή, η φθορά προσώπων και ιδεών, είναι πιο εύκολη από τη δημιουργία.

Το ζήσαμε, το ζούμε, το ξέρουμε.

Αυτό, τη φθορά και την καταστροφή ιδεών και προσώπων, δεν μπορούμε να το επιτρέψουμε όλοι εμείς που προσδοκούμε και στοχεύουμε επί της ουσίας σε μια θετική διέξοδο από αυτήν την παρακμή.

ΠΗΓΗ: kommon.gr

.jpg

Διαδοχικές παρεμβάσεις έκανε προς το ΥΕΝ και τις λιμενικές αρχές η ΠΕΝΕΝ το περασμένο Σάββατο προκειμένου να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που αφορούν τον εγκλωβισμό δεκάδων Ναυτεργατών (75 - 80 άτομα) που επάνδρωναν 30 ιστιοπλοϊκά πλοία τα οποία επέστρεφαν από διάφορες χώρες της Ευρώπης.

Αρχικά είχε τεθεί βέτο από τις αρμόδιες λιμενικές αρχές και υπηρεσίες με αποτέλεσμα τα σκάφη να βρίσκονται μεσοπέλαγα, έξω από διάφορα λιμάνια (Λαύριο - Άγιοι Θεόδωροι - Μεγανήσι κ.λπ) με αποτέλεσμα να διατρέχουν τα πληρώματά τους αυξημένο κίνδυνο λόγω των δυσμενών καιρικών συνθηκών που επικρατούσαν και ταυτόχρονα των ελλείψεων που παρουσιάζονταν στην επάρκεια καυσίμων και τροφίμων.

Τελικά αργά το βράδυ της ίδιας μέρας δόθηκε εντολή από το ΥΕΝ προς τις Λιμενικές αρχές τα σκάφη που ήταν κοντά στην Αττική να ελλιμενιστούν με ασφάλεια στο Λαύριο, ακολούθως τα πληρώματα να τεθούν σε 14ήμερη καραντίνα εντός των πλοίων και για τον σκοπό αυτό οι κατά τόπους λιμενικές αρχές να έχουν τον σχετικό έλεγχο για την τήρηση των οδηγιών που δόθηκαν για τον σκοπό αυτό από τις υπηρεσίες του ΕΟΔΥ. Αυτό επίσης αφορά τα σκάφη τα οποία αναμένονται τις επόμενες ημέρες στον ελληνικό θαλάσσιο χώρο.

Ανάλογη παρέμβαση έκανε η ΠΕΝΕΝ στο Υπουργείο Εξωτερικών για έλληνα Ναυτεργάτη που εργαζόταν στο κρουαζιερόπλοιο "MARELLA EXPLORER" ο οποίος νοσηλεύεται σε νοσοκομείο επαρχιακής πόλης του Μεξικού και ο οποίος είναι διασωληνωμένος έχοντας σοβαρά συμπτώματα από τον κορωνοϊό.

Για άλλη μια φορά απαιτούμε από το ΥΕΝ και τις ναυτιλιακές εταιρίες των ποντοπόρων πλοίων να δώσουν, όπως οφείλουν, στην δημοσιότητα όλες τις περιπτώσεις πλοίων ελληνικής σημαίας στα οποία έχουν σημειωθεί κρούσματα κορωνοϊού.

Το Δ.Σ της ΠΕΝΕΝ

CRUISE_MARELLA_EXPLORER.jpg

 

 

Δευτέρα, 06 Απριλίου 2020 12:06

Η πανδημία της ανεργίας

fa4c0aa8a0084eeb8fae3bc4745a8789_S.jpg

 του Πέτρου Παπακωνσταντίνου

…και η επερχόμενη κοινωνική σύγκρουση  

Σοκ και Δέος προκάλεσαν στην Αμερική τα επίσημα στοιχεία για την εκτίναξη της ανεργίας στην εποχή του κορωνοϊού. Μέσα σε δύο μόνο εβδομάδες, 9,9 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τις δουλειές τους, φαινόμενο χωρίς προηγούμενο στην Ιστορία- στην κορύφωση της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2007-8, χάνονταν 800.000 θέσεις εργασίας το μήνα. Αξιωματούχοι της Ομοσπονδιακής Τράπεζας εκτιμούσαν ότι ο αριθμός των ανέργων ενδέχεται να φτάσει μέχρι το απίστευτο ύψος των 47 εκατομμυρίων, δηλαδή το 32% του εργατικού δυναμικού, πολύ περισσότερο και από το ιστορικό ρεκόρ του 23% στην κορύφωση της Μεγάλης Ύφεσης, τη δεκαετία του 1930.
 
Ζοφερό διαγράφεται το τοπίο και σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γαλλία βρίσκονται προσωρινά (;) εκτός εργασίας τέσσερα εκατομμύρια άνθρωποι ή το ένα πέμπτο του εργατικού δυναμικού στον ιδιωτικό τομέα, η Βρετανία μετρά ένα εκατομμύριο ανέργους και στην Ισπανία έχουν καταγραφεί 900.000 απολύσεις σε 14 ημέρες.
 
Καθώς ο εξαιρετικά μεταδοτικός ιός θέριζε ζωές κατά χιλιάδες κάθε μέρα, οι κρατικές αρχές, από την Κίνα μέχρι τη Δύση, υποχρεώθηκαν να πάρουν αυστηρά περιοριστικά μέτρα για να προστατέψουν τη δημόσια υγεία. Ωστόσο, η υγειονομική κρίση παρατείνεται περισσότερο από ό,τι περίμενε κανείς αρχικά, με αποτέλεσμα οι αναπτυγμένες χώρες να βρίσκονται μπροστά στην απειλή μιας πραγματικής οικονομικής καταστροφής. Η απειλή προβάλλει ακόμη περισσότερο εφιαλτική για την Ελλάδα, τη χώρα που μάτωσε περισσότερο από κάθε άλλη κάτω από τον ζυγό των Μνημονίων και μπήκε στην καινούργια δοκιμασία έχοντας ήδη ανεργία της τάξης του 16,3%, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ.
 
Το πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στο εργασιακό πεδίο θα εξαρτηθεί, βέβαια, πρώτα απ’ όλα από τη διάρκεια και τις απώλειες που θα σωρεύσει η πανδημία. Οι περισσότερο αισιόδοξοι λένε ότι, σε αντίθεση με την κρίση του 2007-8 που ήταν συστημική, τούτη εδώ είναι εξωγενής, επομένως η ανάκαμψη θα είναι πολύ γρήγορη και η ζημιά θα απορροφηθεί σχετικά αναίμακτα. Στο μεταξύ, τα μέτρα στήριξης της οικονομίας και των πιο ευάλωτων πολιτών (πακέτο μέτρων πάνω από δύο τρισ δολαρίων από το αμερικανικό Κογκρέσο, ένεση ρευστότητας 750 δισ ευρώ από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και πάει λέγοντας) θα βοηθήσουν να μειωθούν οι κραδασμοί την πιο δύσκολη περίοδο.
 
Ευχής έργον θα ήταν να δικαιωθούν, αλλά τίποτα δεν φαίνεται περισσότερο αμφίβολο. Η υπό εξέλιξη κρίση προφανώς είναι εξωγενής, αλλά δρα στο υπόβαθρο μιας ήδη ασταθούς παγκόσμιας οικονομίας, όπου τα προμηνύματα νέων κρισιακών φαινομένων ήταν ήδη ορατά καιρό τώρα, καθώς κανένα από τα δομικά προβλήματα που οδήγησαν στο χρηματοπιστωτικό σοκ του 2007-8 δεν είχε επιλυθεί. (Διαφωτιστική από αυτή την άποψη είναι η ανάλυση του καθηγητή Κώστα Λαπαβίτσα στην ιστοσελίδα Jacobin, βλ. costaslapavitsas.blogspot.com). Από πολλές απόψεις, μάλιστα, οι οιωνοί σήμερα είναι πολύ χειρότεροι.
 
Η κρίση του 2007-8 ήταν διεθνής, αλλά όχι παγκόσμια. Η Κίνα και γενικά οι μεγάλες αναδυόμενες οικονομίες των λεγόμενων BRICSέμειναν σε μεγάλο βαθμό έξω από αυτήν και βοήθησαν να απορροφηθεί γρήγορα το υφεσιακό σοκ από τα μητροπολιτικά κέντρα της Δύσης. Σήμερα έχουμε να κάνουμε με την πρώτη πραγματικά παγκόσμια οικονομική κρίση στην Ιστορία. Δεν υπάρχει καμία εφεδρεία, κανένας πνεύμονας της παγκόσμιας οικονομίας που να μην έχει προσβληθεί από τον Covid-19. Η Κίνα, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία, είδε το ΑΕΠ της να μειώνεται στο πρώτο δίμηνο του 2020 κατά 13,5% σε σύγκριση με το αντίστοιχο του 2019, ενώ οι εξαγωγές έπεσαν κατά 15,9% και οι επενδύσεις κατά 24,5%. Σήμερα μοιάζει να έχει θέσει υπό έλεγχο την πανδημία και τα περιοριστικά μέτρα σταδιακά αίρονται, αλλά το ερώτημα είναι σε ποιους θα πουλάει. Από μόνη της η ύφεση στην Κίνα σπρώχνει προς τα κάτω την παγκόσμια οικονομία, δεδομένου του μεγάλου ειδικού βάρους που έχει αποκτήσει στο μεταξύ ο ασιατικός γίγαντας.
 
Εξωγενής ή όχι, η κρίση πλήττει καίρια όχι μόνο τη ζήτηση, αλλά και την παραγωγή, καταστρέφει επιχειρήσεις, σπάει παραγωγικές αλυσίδες και εκτοξεύει στα ουράνια τα κρατικά και ιδιωτικά χρέη. Εξ άλλου, στην κρίση του 2007-8, βασικός παράγοντας που βοήθησε στη γρήγορη ανάκαμψη (για ποιες χώρες, με τι κοινωνικό κόστος και για ποιους είναι άλλη ιστορία) ήταν το γεγονός ότι η συνεργασία των αστικών τάξεων υπερίσχυσε του μεταξύ τους ανταγωνισμού. ΗΠΑ, Ευρώπη και Ιαπωνία συντονίστηκαν σε μεγάλο βαθμό μέσω του G7. Αντίθετα, σήμερα κυριαρχεί το πνεύμα του «ο σώζων εαυτόν σωθήτω», όχι μόνο στην περίπτωση χωρών με εθνικιστές ηγέτες, όπως ο Τραμπ, ο Τζόνσον και ο Μπολσονάρο, αλλά και στη γερμανική Ευρώπη της Μέρκελ.
 
Τέλος σημαντικός παράγοντας για την εξέλιξη των πραγμάτων είναι η κοινωνική ψυχολογία την οποία διαμορφώνει η φονική πανδημία. Ο κόσμος έχει υποστεί πραγματικό σοκ, ανάλογο με εκείνο που γνώρισαν οι γενιές της ισπανικής γρίπης και του Δάγκειου πυρετού, όπως μας έλεγαν οι παππούδες και οι γιαγιάδες μας. Όσο παρατείνεται η πανδημία, συνεχίζεται ο εγκλεισμός και συσσωρεύονται μακάβριες στατιστικές και τηλεοπτικές εικόνες, το τραύμα γίνεται βαρύτερο. Είναι πιθανό ο φόβος να επιμείνει για μεγάλο διάστημα μετά τη σταδιακή άρση των περιοριστικών μέτρων, καθηλώνοντας σε χαμηλά επίπεδα εξόδους σε εστιατόρια και μπαρ, ταξίδια, διακοπές κλπ- για όσους βέβαια θα έχουν ακόμη την οικονομική δυνατότητα. Η συμπίεση της κατανάλωσης θα δυσκολέψει την ανάκαμψη, ιδίως σε χώρες σαν την Ελλάδα με συρρικνωμένη βιομηχανική και αγροτική παραγωγή και υπερβολική εξάρτηση από τον τουρισμό και την εστίαση.
 
Στους κόλπους των κυρίαρχων τάξεων διάχυτος είναι ο φόβος να μετατραπεί η οικονομική κρίση σε κοινωνική. «Η κυβέρνηση παρακολουθεί την επιδημία της οργής» ήταν ο χαρακτηριστικός τίτλος δισέλιδου αφιερώματος της γαλλικής εφημερίδας LeMonde, την 1η Απριλίου. Η βασική διαπίστωση- προειδοποίηση ήταν ότι η κρίση και η ανεργία ενισχύουν το ρήγμα ανάμεσα «στους κάτω και τους πάνω», τους εργαζόμενους που εκτίθενται στον φονικό ιό και τους απολυμένους από τη μια πλευρά, και τις ελίτ που οχυρώνονται στις επαύλεις και τα συσσωρευμένα κέρδη, από την άλλη. Ο φόβος της εφημερίδας ήταν μήπως φαινόμενα τύπου Κίτρινων Γιλέκων επανέλθουν, μαζικότερα και δριμύτερα, την επόμενη μέρα της πανδημίας, στο βομβαρδισμένο οικονομικό και κοινωνικό τοπίο.
 
Παρόμοιες ανησυχίες, αλλά και η ίδια η πίεση της πραγματικότητας, ανάγκασαν αρκετές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να πάρουν θεαματικά μέτρα που μέχρι χθες θα θεωρούνταν αδιανόητα για φιλελεύθερους, κεντροδεξιάς ή κεντροαριστερής κοπής. Σε πολλές περιπτώσεις το κράτος έγινε ντε φάκτο εργοδότης τελευταίας καταφυγής, καλύπτοντας το μεγαλύτερο μέρος των μισθών εργαζομένων του ιδιωτικού τομέα, με τον όρο να μη γίνουν απολύσεις (Ισπανία 70%, Δανία 73%, Βρετανία 80%, Αυστρία και Ολλανδία μέχρι και 90%). Σε σύγκριση με αυτές τις χώρες, ωχριούν απελπιστικά τα 800 ευρώ που δίνει η ελληνική κυβέρνηση σε κάθε εργαζόμενο που σταμάτησε να δουλεύει για να περάσει ενάμιση μήνα. Επιπλέον, κατεξοχήν νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να πάρουν μέτρα κρατικού παρεμβατισμού που δεν είχαν ποτέ διανοηθεί. Ένας πρωθυπουργός των Τόρις, ο Μπόρις Τζόνσον, επανεθνικοποίησε τους βρετανικούς σιδηροδρόμους, που είχαν ιδιωτικοποιήσει η Μάργκαρετ Θάτσερ και ο Τζον Μέιτζορ.
 
Οι εξελίξεις αυτές έχουν δημιουργήσει σε αρκετούς ελπίδες ότι το νεοφιλελεύθερο καθεστώς των τελευταίων σαράντα χρόνων θα γίνει θύμα του κορωνοϊού. Στην πραγματικότητα, ο νεοφιλελευθερισμός έχει χρεοκοπήσει, αλλά δεν έχει ηττηθεί. Μπορεί κάλλιστα να συνεχίσει να ηγεμονεύει, σαν ζόμπι, και μετά την πανδημία, όπως έγινε και μετά την κρίση του 2007-8.
 
Οπωσδήποτε ο διεθνής καπιταλισμός θα υποστεί σοβαρές αλλαγές μέσα από αυτή τη δοκιμασία. Το υπόδειγμα της παγκοσμιοποίησης, με τη διαρκή μετακίνηση βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε χώρες χαμηλότερου εργατικού κόστους και την ισοπέδωση των εμπορικών, προστατευτικών φραγμών, πιθανότατα θα υποστεί καίριο πλήγμα. Ισχυρές χώρες θα αναζητήσουν στοιχειώδη αυτάρκεια σε καίριους τομείς, ιδίως στην Υγεία και τη διατροφή.
 
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο μετα- κορωνοϊό κόσμος θα είναι πιο φιλικός για τον κόσμο της εργασίας. Ήδη σε διεθνή κλίμακα το Κεφάλαιο αντιμετωπίζει την κρίση ως χρυσή ευκαιρία για νέα άλματα στην κατεδάφιση εργασιακών δικαιωμάτων. Η επέκταση της τηλε- εργασίας με χρήση των νέων τεχνολογιών και της μερικής ή/και προσωρινής απασχόλησης μπορεί να μονιμοποιηθούν, οδηγώντας σε περαιτέρω ελαστικοποίηση των εργασιακών σχέσεων. Ιδιαίτερα στην Ελλάδα, η Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου που επιτρέπει μισή αμοιβή για μισή δουλειά λειτούργησε σαν σήμα για καταχρηστικές μειώσεις μισθών και απολύσεις. Η ατμόσφαιρα βαραίνει από τον γενικό περιορισμό των ελευθεριών, την ενίσχυση της εκτελεστικής εξουσίας σε βάρος των αντιπροσωπευτικών θεσμών, τη γενίκευση της παρακολούθησης με τη βοήθεια των νέων ψηφιακών εργαλείων και της τεχνητής νοημοσύνης. Μέτρα που δικαιολογούνται στο όνομα της έκτακτης ανάγκης, αλλά υπάρχει κίνδυνος να γίνουν, τουλάχιστον σε σημαντικό μέρος τους, μόνιμο καθεστώς.
Εν ολίγοις, τα πράγματα θα μπορούσαν να οδηγηθούν στην ανάδυση ενός νέου, εθνικιστικού- αυταρχικού νεοφιλελευθερισμού, όχι λιγότερο, αλλά περισσότερο εχθρικού απέναντι στα λαϊκά στρώματα και τη Δημοκρατία. Η πορεία προς τα εκεί μπορεί να επιταχυνθεί αν οι κοινωνικές συγκρούσεις της επόμενης μέρας πάρουν τη μορφή τυφλών ξεσπασμάτων πλιάτσικου και καταστροφής, τις οποίες θα εκμεταλλευτούν οι κυρίαρχες τάξεις για να κατεβάσουν στρατό στους δρόμους και να βάλουν θεμελιώδεις ελευθερίες στο γύψο.
 
Φυσικά, δεν είναι μοιραίο να εξελιχθούν έτσι τα πράγματα. Όλα θα εξαρτηθούν από το εύρος, τον δυναμισμό και το περιεχόμενο των κοινωνικών αγώνων, που ήδη έχουν ξεκινήσει σε πολλές χώρες, παρά τις τρομερά αντίξοες συνθήκες της πανδημίας. Οι απεργίες βιομηχανικών εργατών της Λομβαρδίας, στην Ιταλία, και του Μέιν, στην Αμερική, όπως και οι κινητοποιήσεις του προσωπικού Υγείας σε όλο τον κόσμο, αυτό ακριβώς μαρτυρούν. Σε κάθε περίπτωση, η προστασία της εργασίας και η αντιμετώπιση της εφιαλτικά αυξανόμενης ανεργίας θα αποτελέσουν το κεντρικό επίδικο στη δύσκολη εποχή που μας περιμένει.
πηγη: kommon.gr
Σελίδα 2467 από 4478
  • Τελευταια
  • Δημοφιλή