Από Άρης Χατζηστεφάνου

Ο Κερκ Ντάγκλας έφυγε από τη ζωή καθώς συμπληρώνονται εξήντα χρόνια από την κυκλοφορία της ταινία «Σπάρτακος» – μια χολιγουντιανή υπερπαραγωγή που κατεδάφισε την αντικομμουνιστική υστερία του Μακαρθισμού.

«Σκλάβοι ήσασταν και σκλάβοι θα παραμείνετε. Η φρικτή ποινή της σταύρωσης όμως θα αρθεί αν υποδείξετε τον σκλάβο που ονομάζεται Σπάρτακος, ζωντανό ή νεκρό»
«Σπάρτακος» 1960

Θα μπορούσε ποτέ το Χόλιγουντ να δώσει περίπου 100 εκατομμύρια δολάρια (σε σημερινές τιμές) για να παρουσιάσει το έργο ενός φυλακισμένου κομμουνιστή συγγραφέα, διασκευασμένο για τη μεγάλη οθόνη από έναν κομμουνιστή σεναριογράφο, ο οποίος είχε περάσει 11 μήνες στη φυλακή για την πολιτική του δράση; Και αν το έκανε θα ανέθετε τη σκηνοθεσία στον Στάνλεϊ Κιούμπρικ προσφέροντάς του μια πλειάδα ηθοποιών όπως ο Λόρενς Ολίβιε, ο Πίτερ Ουστίνοφ και ο Τόνι Κέρτις μαζί με περίπου 10.000 κομπάρσους;

Ο άνθρωπος που έδωσε σάρκα και οστά σε αυτό το σουρεαλιστικό σενάριο ήταν ο παραγωγός και ηθοποιός Κερκ Ντάγκλας με την ταινία του «Σπάρτακος». Αδιαφορώντας για το κυρίαρχο κλίμα Μακαρθισμού, το οποίο είχε οδηγήσει αρκετούς συναδέλφους του στη φυλακή, την οικονομική εξαθλίωση ή ακόμη και την αυτοκτονία, ο Ντάγκλας αποφάσισε να φέρει στη μεγάλη οθόνη το ομότιτλο βιβλίο του Χάουαρντ Φαστ.

Ο Φαστ είχε γράψει τον «Σπάρτακο» το 1950, ενώ βρισκόταν στη φυλακή γιατί αρνήθηκε να καταδώσει στις αρχές τα ονόματα όσων χρηματοδοτούσαν ένα ταμείο για τα ορφανά των Αμερικανών αναρχικών και κομμουνιστών που πολέμησαν στον Ισπανικό Εμφύλιο.

Ο άνθρωπος που θα μετέτρεπε το βιβλίο του Φαστ σε σενάριο για την ταινία είχε επίσης περάσει 11 μήνες στη φυλακή όταν αρνήθηκε να καταδώσει συναδέλφους του που είχαν σχέσεις με το κομμουνιστικό κόμμα των ΗΠΑ.

Ο Ντάλτον Τράμπο, γνωστός για το αντιπολεμικό αριστούργημα «Ο Τζόνι πήρε το όπλο του», είχε αποφασίσει να μην ακολουθήσει τον δρόμο των μεγάλων ρουφιάνων όπως ο Ρόναλντ Ρίγκαν και ο Ηλίας Καζάν. Η απόφασή του τον έφερε στην κορυφή της διαβόητης «μαύρης λίστας» του Χόλιγουντ και συγκεκριμένα των δέκα κομμουνιστών σεναριογράφων που διώκονταν από τις αρχές και έβλεπαν τις πόρτες των μεγάλων στούντιο ερμητικά κλειστές.

Ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων παραγωγών ο Κερκ Ντάγκλας αποφάσισε να προσλάβει τον Ντάλτον Τράμπο με ψευδώνυμο, γρήγορα όμως βρέθηκε αντιμέτωπος με μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις της ζωής του. Εν μέσω της αντικομμουνιστικής υστερίας αποφάσισε να αποκαλύψει ότι είχε αναθέσει σε δυο κομμουνιστές δημιουργούς μια από τις μεγαλύτερες παραγωγές στη μέχρι τότε ιστορία της βιομηχανίας του θεάματος.

Ολοι θα γνώριζαν πλέον ότι στην περίφημη σκηνή της ταινίας, όπου οι σκλάβοι σηκώνονται ο ένας μετά τον άλλο και δηλώνουν «Εγώ είμαι ο Σπάρτακος», για να προστατεύσουν τον αρχηγό της επανάστασής τους, δεν απευθύνονταν στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία αλλά στο αμερικανικό imperium.

Σύμφωνα βέβαια με μια εκδοχή, ένας από τους παράγοντες που οδήγησαν τον Ντάγκλας να αναγνωρίσει δημόσια τον σεναριογράφο του ήταν η «αλαζονεία» του σκηνοθέτη Στάνλεϊ Κιούμπρικ, ο οποίος κατά τη διάρκεια μιας σύσκεψης πρότεινε να υπογράψει ο ίδιος και το σενάριο. Ο σκηνοθέτης και ο σεναριογράφος βρίσκονταν για μήνες σε ανοιχτό πόλεμο ακόμη και για τις μικρότερες λεπτομέρειες της ταινίας και η πρόταση του Κιούμπρικ ακούστηκε σαν ένα ανήθικο χτύπημα κάτω από τη μέση.

Οργισμένος ο Ντάγκλας κάλεσε εκείνη τη στιγμή τους υπεύθυνους ασφάλειας του στούντιο και τους ενημέρωσε ότι θα έπρεπε να ετοιμάσουν μια άδεια εισόδου στο όνομα του Ντάλτον Τράμπο. Την επόμενη ημέρα ο διασημότερος από τους δέκα διωκόμενους σεναριογράφους περνούσε τις πύλες του Χόλιγουντ καταφέρνοντας το κρισιμότερο πλήγμα στο αντικομμουνιστικό κυνήγι μαγισσών.

Για την ιστορία, ο πρώτος που τόλμησε να αναγνωρίσει δημόσια τον Ντάλτον Τράμπο ήταν ο σκηνοθέτης Οτο Πρέμινγκερ στην ταινία «Εξοδος», επίσης το 1960. Το μέγεθος όμως της παραγωγής του «Σπάρτακου» έδινε στην απόφαση του Κερκ Ντάγκλας διαφορετικό ειδικό βάρος.

Η τελευταία μάχη θα δινόταν αμέσως μετά την κυκλοφορία της ταινίας όταν μέλη ακροδεξιών, αντικομμουνιστικών οργανώσεων όπως η American Legion, άρχισαν να πραγματοποιούν πικετοφορίες έξω από τις αίθουσες προβολής, καλώντας τους θεατές να απομακρυνθούν.

Είχε έρθει η σειρά των αδερφών Κένεντι, οι οποίοι από τις θέσεις του προέδρου και του γενικού εισαγγελέα έσπασαν τις αλυσίδες των διαδηλωτών για να παρακολουθήσουν την ταινία. Η ανταρσία του Κερκ Ντάγκλας λάμβανε πλέον και τη σύμφωνη γνώμη του Λευκού Οίκου, τερματίζοντας μια από τις πιο σκοτεινές περιόδους στην αμερικανική βιομηχανία του θεάματος.

Στην αυτοβιογραφία του βέβαια ο Κερκ Ντάγκλας θα υποστηρίξει ότι οι ιδιοκτήτες των μεγάλων στούντιο του Χόλιγουντ είχαν την ισχύ να ακυρώσουν στην πράξη τις μαύρες λίστες του γερουσιαστή Μακάρθι πολλά χρόνια πριν από την κυκλοφορία του «Σπάρτακου». «Προτίμησαν όμως να υπακούσουν και να συντάξουν τη Μαύρη Λίστα».

ΠΗΓΗ: iskra.gr

Η Αμερικανική ακτοφυλακή προειδοποιεί τους ναυτικούς για την χρήση πιστοποιημένων προϊόντων CBD που έχουν βάση την κάνναβη, κάτι το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στο να βρεθούν θετικοί στη χρήση κάνναβης.

Η προειδοποίηση εκδόθηκε ως Συμβουλευτική για την Ασφάλεια στη Θάλασσα 01-20 και σχετίζεται για θετικό αποτέλεσμα στη χρήση μαριχουάνας λόγω δοκιμής φαρμάκων με βάση την κάνναβη».

Λόγω της ελάφρυνσης των ομοσπονδιακών και κρατικών κανονισμών, είναι ευκολότερο από ποτέ το κοινό να λαμβάνει προϊόντα με βάση την κάνναβη, όπως η κανναβιοδιόλη, γνωστή και ως CBD, για να θεραπεύει μια σειρά θεμάτων από άγχος και χρόνιο πόνο.

Ενώ τα τυπικά προϊόντα CBD δεν περιέχουν το απαγορευμένο συστατικό tetrahydronabinol (THC), οι ναυτικοί πρέπει να γνωρίζουν ότι ορισμένα προϊόντα που διατίθενται στο εμπόριο ως CBD μπορεί στην πραγματικότητα να περιέχουν ίχνη THC, κάτι το οποίο θα μπορούσε να οδηγήσει στο να βρεθούν θετικοί στη χρήση απαγορευμένων ουσιών.

Λόγω της τοξικότητας, η Αμερικανική Ακτοφυλακή απαγορεύει τη χρήση THC από ναυτικούς και όλα τα λιμενικά τμήματα. Σύμφωνα με τον κανονισμό 46 CFR 16.201 (γ), ένα άτομο που αποτυγχάνει σε τεστ για ναρκωτικά πρέπει να απομακρύνεται αμέσως από καθήκοντα που επηρεάζουν άμεσα την ασφαλή λειτουργία ενός πλοίου και μπορεί να υπόκειται σε αναστολή ή ακόμα και ανάκληση του διπλώματος του.

«Για τους λόγους αυτούς, οι ναυτικοί που επιθυμούν να αποφύγουν ένα θετικό τέστ ναρκωτικών THC θα πρέπει να δίνουν μεγάλη προσοχή όταν εξετάζουν τη χρήση οποιασδήποτε βότανου ή προϊόντος CBD, διότι η χρήση αυτή θα μπορούσε να οδηγήσει σε απώλεια του διπλώματος τους και άμεση απομάκρυνση από τα ευαίσθητα για την ασφάλεια καθήκοντα επί του πλοίου »

Η ακτοφυλακή προειδοποιεί επίσης ότι η χρήση των προϊόντων CBD δεν αποτελεί αποδεκτή δικαιολογία σε περίπτωση που κάποιος βρεθεί θετικός στην μαριχουάνα.

«Παραμένει μη αποδεκτό για οποιονδήποτε διαπιστευμένο από την US Coast Guard ή κάποιον άλλο εργαζόμενο που είναι υπεύθυνος για την ασφάλεια σε ένα πλοίο που υπόκειται στους κανονισμούς ναρκωτικών ουσιών να βρεθεί θετικός στη χρήση THC. Η δικαιολογία για χρήση προϊόντων κάνναβης ή προϊόντων CBD δεν αποτελεί αποδεκτή υπεράσπιση για μια θετική δοκιμή στην ουσία της μαριχουάνας THC «.

Ενώ η πώληση και η χρήση μαριχουάνας απαγορεύεται ακόμη από την ομοσπονδιακή νομοθεσία, περισσότερα από 30 κράτη έχουν εγκρίνει νόμους που νομιμοποιούν τη μαριχουάνα με κάποια μορφή, είτε για ψυχαγωγικούς λόγους είτε για ιατρικούς σκοπούς με ιατρική συνταγή.

ΠΗΓΗ: e-nautilia.gr

Πρόκειται για ψυχογενείς διαταραχές που πλέον πλήττουν μεγάλο ποσοστό του πληθυσμού, κυρίως γυναίκες.

Έρευνες έχουν διαπιστώσει ότι το 65% των γυναικών ηλικίας από 25 έως 45 ετών έχουν κάποια μορφή διατροφικής διαταραχής.

Πολλές γυναίκες έχουν επιχειρήσει να χάσουν βάρος με διάφορους τρόπους, συμπεριλαμβανομένης της λήψης καθαρτικών, χαπιών αδυνατίσματος και πρόκλησης εμετού.

Οι πέντε βασικές μακροπρόθεσμες παρενέργειες της ανορεξίας-βουλιμίας είναι οι εξής:

Καρδιοπάθεια: Ακόμα και μετά την ανάρρωση από μια διατροφική διαταραχή, οι γυναίκες μπορεί να υποφέρουν από καρδιακή ανεπάρκεια. Η καρδιά, όπως και οι άλλοι μύες, χρειάζεται πρωτεΐνες για να λειτουργήσει σωστά. Όταν δεν λαμβάνει τα απαραίτητα θρεπτικά συστατικά, αποδυναμώνεται. Άνθρωποι που πάσχουν από διατροφικές διαταραχές αντιμετωπίζουν προβλήματα με την καρδιά τους και κινδυνεύουν να υποστούν καρδιακή προσβολή, ακόμη και σε νεαρή ηλικία.

Καταστροφή των νεφρών: Η συχνή πρόκληση εμετού ή η ανεπαρκής πρόσληψη τροφής και υγρών μπορούν να προκαλέσουν αφυδάτωση, αναγκάζοντας τα νεφρά να εργαστούν παραπάνω για να διατηρήσουν σε φυσιολογικά τους ηλεκτρολύτες, όπως το νάτριο, το νερό και τα βασικά μέταλλα. Το αποτέλεσμα είναι η συσσώρευση αποβλήτων που προκαλούν την αποδυνάμωσή τους.

Υπογονιμότητα: Το πολύ χαμηλό βάρος μπορεί να προκαλέσει αμηνόρροια και γενικά διαταραχές της εμμήνου ρύσεως.

Απώλεια δοντιών και ουλίτιδα: Είναι μια από τις πιο συχνές παρενέργειες της βουλιμίας. Οι συχνοί εμετοί προκαλούν την επαφή των οξέων του στομάχου με τα δόντια και τα ούλα, κάτι που προκαλεί διάβρωση του σμάλτου των δοντιών.

Οστεοπόρωση: Οι γυναίκες που πάσχουν από διατροφικές διαταραχές κινδυνεύουν περισσότερο από οστεοπόρωση. Σύμφωνα με το Διεθνές Ίδρυμα Οστεοπόρωσης, το 40% των γυναικών εμφανίζει οστεοπόρωση ήδη από την ηλικία των 50 ετών, ακόμη και όταν δεν υπάρχουν οι παράγοντες του άγχους και μιας διατροφικής διαταραχής. Οι γυναίκες είναι απαραίτητο να ακολουθούν υγιεινή διατροφή πλούσια σε ασβέστιο και βιταμίνη D.

Πηγή: WebMD - onmed.gr

Για τις 30 Σεπτεμβρίου 2020 αναβλήθηκε η δίκη των δύο αστυνομικών που έχουν καταδικαστεί πρωτόδικα για πρόκληση βαριάς σωματικής βλάβης σε βάρος ατόμου που αντιμετωπίζει προβλήματα ψυχικής υγείας και χθες αναμενόταν να ξεκινήσει η εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό. Παρόντες στην αίθουσα του Β’ Μικτού Ορκωτού Εφετείου ήταν το θύμα, ο 47χρονος σήμερα Χρήστος Χρ., και οι συγγενείς του που τον φροντίζουν, καθώς τα χτυπήματα των αστυνομικών τού προκάλεσαν σοβαρή αναπηρία.

Στη δικαστική αίθουσα ήταν επίσης περίπου είκοσι μάρτυρες, δέκα ένορκοι που ανέμεναν την κλήρωση της έδρας και οι συνήγοροι πολιτικής αγωγής και υπεράσπισης, καθώς η υπόθεση είχε ήδη αναβληθεί κάποιες φορές. Απουσίαζε όμως ο συνήγορος υπεράσπισης του κατηγορούμενου αρχιφύλακα Ν.Σ., ο Γιώργος Μιχαλόλιας, ο οποίος υπέβαλε μέσω εκπροσώπου του αίτημα να αναβληθεί η δίκη, με το επιχείρημα ότι την ίδια ώρα αγόρευε στη δίκη της Χρυσής Αυγής.

Πράγματι, ο ανιψιός του Μιχαλολιάκου είναι ένας από τους βασικούς δικηγόρους στη δίκη της Χρυσής Αυγής, όμως η αγόρευσή του όχι μόνο δεν ήταν προγραμματισμένη για χθες, αλλά δεν έχουν ακόμα ολοκληρωθεί οι αγορεύσεις των συνηγόρων πολιτικής αγωγής για να ξεκινήσουν των συνηγόρων υπεράσπισης.

Αλλωστε, την ώρα που στον έκτο όροφο του Εφετείου ο Γ. Μιχαλόλιας ζητούσε αναβολή με πρόσχημα την αγόρευσή του, στο ισόγειο του ίδιου κτιρίου είχε ήδη ξεκινήσει η αγόρευση του συνηγόρου πολιτικής αγωγής των συνδικαλιστών του ΠΑΜΕ, Θεόδωρου Θεοδωρόπουλου, όπως αναμενόταν. Αυτό δεν εμπόδισε τον Γ. Μιχαλόλια να διαβεβαιώνει, μέσω του εκπροσώπου του, την έδρα του Β’ Μικτού Ορκωτού Εφετείου ότι αγόρευε εκείνος στη δίκη της Χρυσής Αυγής. Δεν τον εμπόδισε, επίσης, να μη συναινέσει στο αίτημα διακοπής (και όχι αναβολής) που ζήτησαν οι δικηγόροι του Χρήστου Χρ., προκειμένου να οριστεί επόμενη δικάσιμος σε πλησιέστερη ημερομηνία και να λάβει τέλος όσο το δυνατόν πιο γρήγορα η ψυχική ταλαιπωρία που υφίσταται ο εντολέας τους.

Τελικά, το Β’ Μικτό Ορκωτό Εφετείο ανέβαλε την εκδίκαση της υπόθεσης για τις 30 Σεπτεμβρίου και ο Γ. Μιχαλόλιας αποχώρησε από τη δίκη της Χρυσής Αυγής έχοντας παρακολουθήσει σχεδόν μία ώρα από την αγόρευση του Θ. Θεοδωρόπουλου. Την ίδια ώρα, από τον έκτο όροφο αποχωρούσε ο Χρήστος Χρ. πάνω στο αναπηρικό αμαξίδιο, με το οποίο έχει υποχρεωθεί να κινείται μετά την αμετάστρεπτη βλάβη που του προκάλεσαν οι δύο αστυνομικοί.

ΠΗΓΗ: efsyn.gr

Πάνω από 4000 Ιταλοί αιχμάλωτοι πολέμου πνίγηκαν στο ναυάγιο του ατμόπλοιου Όρια κοντά στη νησίδα Πάτροκλος, έξω από το Σούνιο, στις 12.2.1944

ΑΝΔΡΕΑΣ ΔΕΝΕΖΑΚΗΣ

Στις 8 Σεπτέμβρη 1943 η Ιταλία συνθηκολογεί. Αμέσως ξεκινάει ένας αγώνας δρόμου για τον έλεγχο των ιταλοκρατούμενων Δωδεκανήσων, ανάμεσα στους Γερμανούς και τους Συμμάχους. Στις 11 Σεπτέμβρη οι γερμανικές δυνάμεις καταλαμβάνουν τη Ρόδο. Η ιταλική φρουρά, 35 – 40.000 άνδρες, παραδίνεται και οι Ιταλοί στρατιώτες αρνούμενοι να συνεχίσουν τον πόλεμο στο πλευρό και κάτω από τις διαταγές των Γερμανών, βρέθηκαν σε καθεστώς αιχμαλωσίας από τους πρώην συμμάχους τους. Στις 3 του Οκτώβρη οι Γερμανοί καταλαμβάνουν την Κω. Οι Βρετανικές δυνάμεις αποβιβάζονται στη Λέρο στις 15 Σεπτέμβρη. Η γερμανική αεροπορία ξεκινάει τον βομβαρδισμό της Λέρου στις 26 Σεπτεμβρίου 1943. Η Μάχη της Λέρου κορυφώνεται με την αποβίβαση χερσαίων γερμανικών δυνάμεων στο νησί στις 12 Νοέμβρη και μετά από μάχες τεσσάρων ημερών ολοκληρώνεται με την κατάληψή της από τους Ναζί στις 26 Νοέμβρη 1943.

Από την επομένη της κατάληψης της Ρόδου (11.9.1943) οι Γερμανοί άρχισαν να στοιβάζουν, αγνοώντας τους κανονισμούς του Διεθνούς Δικαίου, Ιταλούς αιχμαλώτους σε ότι διαθέσιμα πλοία υπήρχαν, με κατεύθυνση τον Πειραιά και από κει στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας, ως εργατικό δυναμικό. Το γερμανικό πολεμικό πλοίο Kriegsmarine ξεκίνησε πρώτο τις μεταφορές. Η πραχτική αυτή είχε τραγικές συνέπειες. Αρκετά σκάφη βυθίστηκαν είτε από την κακοκαιρία, είτε από νάρκες, είτε από την επίθεση συμμαχικών πλοίων. Ποτέ άλλοτε στις ελληνικές θάλασσες δεν χάθηκαν τόσες ψυχές σε τόσο λίγο χρονικό διάστημα.

Η βύθιση του ατμόπλοιου Όρια

Το ατμόπλοιο SS ORIA. (φωτό από το αρχείο του Αριστοτέλη Ζερβούδη)

Το ατμόπλοιο Όρια ήταν ένα από τα σκάφη που επιλέχθηκαν για τη μεταφορά Ιταλών αιχμαλώτων. Το πλοίο, νορβηγικών συμφερόντων, ναυπηγήθηκε το 1920 στην Αγγλία και είχε μήκος 86,9 μέτρα και εκτόπισμα 2127 τόνους. Από τον Σεπτέμβρη του 1943 το Όρια συμμετέχει στις επιχειρήσεις των Γερμανών στη Ρόδο. Η μεταφορά αιχμαλώτων ήταν ένα από τα βασικά έργα του.

Την Παρασκευή 11 Φλεβάρη 1944 το Όρια ετοιμάστηκε για ένα ακόμα ταξίδι, για το λιμάνι του Πειραιά, παρά τη σφοδρή κακοκαιρία. Το πλοίο ήταν φορτωμένο με ορυκτέλαια και ελαστικά φορτηγών αυτοκινήτων. Στα αμπάρια του είχαν στοιβάξει περισσότερους από 4.000 (διάφορες πηγές αναφέρουν από 4.046 μέχρι 4.200) Ιταλούς αιχμάλωτους στρατιώτες, ανάμεσά τους 43 αξιωματικοί και 118 υπαξιωματικοί όλων των όπλων. Στο πλοίο επέβαιναν 30 Γερμανοί στρατιώτες ως φρουρά ενώ άλλοι 60 στρατιώτες επέβαιναν ως απλοί επιβάτες. Το πλήρωμα του πλοίου, με καπετάνιο τον Νορβηγό Μπιάρνε Ρασμούσεν (Bjarne Rasmussen), αποτελούνταν από 5 άτομα, ανάμεσά τους και ένας Έλληνας μηχανικός.

Το πλοίο απέπλευσε, το ίδιο απόγευμα, από το λιμάνι της Ρόδου με τη συνοδεία τριών ελαφρών ιταλικών αντιτορπιλικών (τα ΤΑ16, ΤΑ17 και ΤΑ19) που είχαν επιτάξει οι Γερμανοί. Λίγες ώρες μετά, ανοιχτά της Κω, δέχτηκε επίθεση από βρετανικά πλοία, χωρίς να υποστεί ζημιές.

Το απόγευμα της επόμενης μέρας, Σάββατο 12 Φλεβάρη, το SS ORIA είχε φτάσει κοντά στο Σούνιο, στο Σαρωνικό, όπου έπνεαν άνεμοι δυτικοί έντασης 10 μποφόρ.  Στις 18.45, μέσα σε καταιγίδα, το πλοίο έπεσε, με τη δεξιά πλευρά στα βράχια της νησίδας Πάτροκλος (Γαϊδουρονήσι) ανοικτά του Σουνίου, πλημμύρισε και αναποδογύρισε σε ελάχιστα λεπτά, με την πλώρη του να εξέχει έξω από το νερό, σε μια περιοχή που το βάθος των νερών κυμαίνεται από 5 ως 42 μέτρα.

Λόγω των δυσμενών συνθηκών τα αντιτορπιλικά της συνοδείας δεν μπόρεσαν να επέμβουν, κατάφεραν όμως να φτάσουν, σώα, στον Πειραιά και να ενημερώσουν τις εκεί κατοχικές αρχές. Με μεγάλη αργοπορία έφτασαν, το πρωί, σωστικά συνεργεία από τον Πειραιά και περισυνέλεξαν τους επιζώντες. Το πλήρωμα του ρυμουλκού που κατάφερε να προσεγγίσει, λόγω της θαλασσοταραχής, πρώτο τη περιοχή του ναυαγίου, έκπληκτο διαπίστωσε ότι στην επιπλέουσα πλώρη του καραβιού βρίσκονταν παγιδευμένοι πέντε άνθρωποι. Την επόμενη μέρα κατόρθωσε να πλησιάσει άλλο ρυμουλκό (το «Τιτάν») και να απεγκλωβίσει τους τελευταίους πέντε ναυαγούς, πριν το Όρια βυθιστεί εντελώς.

Διασώθηκαν μόνο τα μέλη του πληρώματος, ο καπετάνιος, 45 Γερμανοί στρατιώτες και 49 Ιταλοί κρατούμενοι, οι οποίοι βγήκαν εξαντλημένοι ή τραυματισμένοι στην ακτή. Μαρτυρίες κατοίκων της περιοχής αναφέρουν ότι για πολλές εβδομάδες τα κύματα ξέβραζαν στη ακτή Χάρακας και στην ευρύτερη περιοχή, μέχρι το Λαγονήσι, δεκάδες πτώματα, τα οποία οι Γερμανοί έθαβαν πρόχειρα στην άμμο.

Οι πνιγμένοι υπερέβησαν τους 4.000, οι περισσότεροι από τους οποίους πνίγηκαν εγκλωβισμένοι στα αμπάρια του πλοίου, προκαλώντας τη μεγαλύτερη απώλεια ζωών από ναυάγιο στη Μεσόγειο.

Το σημείο όπου προσέκρουσε το ΟΡΙΑ στα βράχια της νησίδας Πάτροκλος

Το 1948, έγγραφο των ιταλικών υπουργείων Άμυνας – Ναυτικού και του γραφείου αγνοουμένων και επαναπατρισθέντων, αναφέρει σχετικά με το ατμόπλοιο Όρια:

«… Από τα μέχρι τώρα γνωστά στοιχεία σ’ αυτό το γραφείο αγνοουμένων και επαναπατρισθέντων, κατορθώθηκε να εξακριβωθούν τα παρακάτω.

α) το πλοίο αναχώρησε από τη Ρόδο στις 11/2/1944, τις απογευματινές ώρες, αφού επιβιβάστηκαν 4.115 αιχμάλωτοι, και ειδικότερα 43 αξιωματικοί, 118 υπαξιωματικοί και 3.885 βαθμοφόροι και στρατιώτες και των τριών Όπλων, οι περισσότεροι απ’ τους οποίους ανήκαν στο Στρατό,

β) λόγω της κακοκαιρίας που ενέσκηψε, το πλοίο βυθίστηκε κατά τις βραδυνές ώρες της 12ης Φεβρουαρίου 1944, εξαιτίας πρόσκρουσής του στο βράχο της Μεδίνας κοντά στο Γαϊδουρονήσι (γεωγραφικό πλάτος 37° 39΄ Βόρεια, γεωγραφικό μήκος 23° 59΄ Ανατολικά), σε απόσταση 25 μιλίων ΝΑ του λιμανιού του Πειραιά,

γ) από τους 4.115 Ιταλούς στρατιώτες που επέβαιναν στο πλοίο, διασώθηκαν περίπου 20, στάθηκε όμως δυνατόν να γίνουν γνωστά τα ονοματεπώνυμα μόνον 8 διασωθέντων που έδωσαν κανονικές καταθέσεις,

δ) μερικά πτώματα που περισυλλέχθηκαν στην κοντινή παραλία, πιθανώς θάφτηκαν στον κόλπο του Χάρακα, 3 χλμ. περίπου από το χωριό Παλαιά Λεγρενά, ενώ σχεδόν το σύνολο των επιβιβασθέντων, που βρισκόταν κλεισμένο μέσα στ’ αμπάρια, πρέπει να θεωρείται ότι θάφτηκε μέσα στο ναυαγισμένο και βυθισμένο πλοίο,

ε) από τα πέντε ρυμουλκά που εστάλησαν επί τόπου (τρία ιταλικά και δύο ελληνικά) στις 13 Φεβρουαρίου 1944, το ιταλικό ρυμουλκό “Vulcan”, το μόνο που λόγω της θαλασσοταραχής μπόρεσε να πλησιάσει το ναυάγιο, διαπίστωσε ότι επέπλεε μόνο το πρωραίο τμήμα του πλοίου, γιατί το υπόλοιπο είχε βυθιστεί, και αυτό εξηγείται από το ότι το βάθος ποικίλει σ’ αυτό το σημείο από 5 έως 30 μέτρα.

Το “Vulcan” διαπίστωσε επιπλέον ότι μέσα στο πρωραίο βρίσκονταν ακόμα κλεισμένα πέντε άτομα που ζούσαν, και διέσωσε ένα στρατιώτη, που ήταν σκαρφαλωμένος στα σχοινιά.

Λόγω της θαλασσοταραχής, η κινητή συσκευή που χρησιμοποιήθηκε για να ανοιχθεί με φλόγα οξυγόνου ένα πέρασμα στο σκάφος για να σωθούν τα πέντε άτομα, παρασύρ­θηκε από ένα μεγάλο κύμα και για εκείνη την ημέρα αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν την επιχείρηση διάσωσης,

στ) στις 14 Φεβρουαρίου το ιταλικό ρυμουλκό “Τitan” επέστρεψε επί τόπου με άλλη αυτόνομη συσκευή, κατόρθωσε να ανοίξει ένα πέρασμα στο σκάφος και να διασώσει τους πέντε ναυαγούς που μεταφέρθηκαν στον Πειραιά,

ζ) από τις καταθέσεις των διασωθέντων προκύπτει ότι συνολικά σώθηκαν 21 Ιταλοί στρατιώτες, 6 Γερμανοί και 1 Έλληνας.

Ο αντιπλοίαρχος,
διευθυντής γραφείου αγνοουμένων και επαναπατρισθέντων

Υπογραφή: Francesco De Rosa De Leo»

(Από το βιβλίο του Κώστα Κογιόπουλου: ΚΩΣ 1912 – 1947. ΑΠΟ ΤΗΝ ΚΑΤΟΧΗ ΣΤΗΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ. Δίτομο έργο, έκδοσης Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού, Αθλητισμού και Βρεφονηπιακών Σταθμών Δήμου Κω, 2011).

Λογοκρισία και σκοτάδι για δεκαετίες

Η τραγωδία ολοκληρώθηκε μέσα σε λίγα λεπτά και αγνοήθηκε για δεκαετίες.  Παρά τον μεγάλο αριθμό των θυμάτων, το ναυάγιο δεν έγινε γνωστό. Οι γερμανικές αρχές κατοχής απέκρυψαν το γεγονός, ενώ δεν υπήρξε μνεία ούτε στον ελεγχόμενο από αυτές αθηναϊκό Τύπο της εποχής και το συμβάν δεν καταγράφηκε ούτε από το ελληνικό λιμεναρχείο, ούτε από το τότε αρμόδιο υπουργείο. Η ιστορία όμως το κατέγραψε. Το ναυάγιο του «Όρια», που δεν είναι τόσο «διάσημο», είχε σχεδόν τριπλάσια θύματα από αυτό του πασίγνωστου Τιτανικού, γι’ αυτό πολλοί το χαρακτήρισαν «άγνωστο Τιτανικό».

Μετά τον πόλεμο, το 1955, το ναυάγιο αποσυναρμολογήθηκε από Έλληνες δύτες  για να πουληθούν τα υλικά του. Αργότερα. τα σώματα περίπου 250 ναυαγών που είχαν ξεβραστεί στην ακτή και είχαν θαφτεί σε μαζικούς τάφους, μεταφέρθηκαν σε μικρά νεκροταφεία στις ακτές της Απουλίας και, στη συνέχεια, στο Μνημείο των Πεσόντων στις Θάλασσες στο Μπάρι. Τα σώματα όλων των άλλων είναι ακόμα εκεί κάτω.

Δύο μαρτυρίες

Ενας από τους ελάχιστους επιζώντες του ναυαγίου, ο Πιέτρο Σόρντι (Pietro Sordi), διηγήθηκε το 1946:

Pietro Sordi, από το Gallicano στο Λάτσιο, 22 Ιουνίου 1921 – 4 Μαΐου 1989

«Στις 8 Σεπτέμβρη 1943 υπηρετούσα στο 312 τάγμα Carristi, μοτοσυκλετιστής, στο νησί της Ρόδου. Από τις 8 έως τις 12 Σεπτέμβρη πολέμησα εναντίον των Γερμανών, στην τοποθεσία Centrale.

Αιχμαλωτίστηκα και φυλακίστηκα σε στρατόπεδο στα Τριάντα (Ιαλυσός).

Στις 11 Φλεβάρη επιβιβάστηκα σε νορβηγικό πλοίο (Όρια) για να μεταφερθώ στη Γερμανία. (…) βρεθήκαμε στη πλατεία του εμπορικού λιμανιού της Ρόδου, 4031 Ιταλοί. Μετά από λίγο επιβιβαστήκαμε, δηλαδή μας στοίβαξαν σαν σαρδέλες, σε ένα φορτηγό πλοίο περίπου τεσσάρων χιλιάδων τόνων, δεν μπορώ να θυμηθώ το όνομα πια, αλλά άκουσα ότι ήταν νορβηγικό.

Μας έβαλαν τον ένα πάνω στον άλλο, με μανία και δύναμη, από μερικούς κακομοίρηδες Γερμανούς, που προσπαθούσαν να στοιβάξουν μεγαλύτερο φορτίο, κατέβασαν και δυο ξύλινες σκάλες από το κατάστρωμα μέχρι κάτω, και έκατσαν κι αυτοί στα σκαλιά, αφήνοντας μια τρύπα δύο τετραγωνικών μέτρων για να αναπνέουμε.

Φόρτωσαν ακόμα και στο κατάστρωμα του πλοίου, έφτασε 4 μ.μ. Λίγα λεπτά αργότερα το πλοίο απέπλευσε και είπαμε ένα τελευταίο αντίο στην όμορφη πόλη και στο καταραμένο νησί της Ρόδου.

Η νύχτα της 11ης Φλεβάρη ήταν γκρίζα και θολή, ο παγωμένος άνεμος σφύριζε μέσα από τα κατάρτια του πλοίου, η θαλασσοταραχή δυνάμωνε (…)

Σε όλο το πλοίο άκουγες κλάματα και κραυγές πόνου. Το ναυάγιο έγινε εξαιτίας της μεγάλης φουρτούνας, και ο Γερμανός καπετάνιος πήγε στραβά και έπεσε πάνω σε ένα βράχο. Μετά τα κύματα με πέταξαν στην άμμο της ελληνικής ακτής, οι Γερμανοί με μάζεψαν και με μετέφεραν στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Γουδιού, μαζί με τους άλλους επιζώντες.

Πηγαίνοντας από το ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο άλλο, απελευθερώθηκα τελικά από τους αντάρτες του ΕΛΑΣ στην πόλη της Λάρισας. Από τους αντάρτες περάσαμε στον Ερυθρό Σταυρό, από τον Ερυθρό Σταυρό στους Άγγλους.

Επέστρεψα  στο Taranto στις 3 Μάρτη 1945 από τον Βόλο.

Ο Giuseppe Guarisco, ένας άλλος από τους λιγοστούς επιζώντες, σε έκθεσή του, τον Οκτώβρη του 1946,  για το ναυάγιο αναφέρει:

«Μετά την πρόσκρουση του πλοίου πάνω στο βράχο, ρίχτηκα στο έδαφος και όταν ήμουν σε θέση να σηκωθώ ξανά ένα πολύ δυνατό κύμα με έσπρωξε σε ένα μικρό μέρος που βρισκόταν στην πλώρη του πλοίου, στο ίδιο επίπεδο με το κατάστρωμα, η πόρτα του οποίου έκλεισε. Υπήρχε ακόμη φως και είδα ότι υπήρχαν μέσα άλλοι έξι στρατιώτες. Μετά από λίγο το φως χάθηκε και το νερό άρχισε να εισέρχεται με βία. Ανεβήκαμε σε ένα ντουλάπι για να παραμείνουμε στεγνοί, από καιρό σε καιρό κατέβαζα ένα πόδι κάτω για να δούμε τη στάθμη του νερού. Ξάπλωσα τη νύχτα προσευχόμενος με τρόμο ότι όλα θα βυθιστούν στο πάτο της θάλασσας».

«Οι ώρες πέρασαν αλλά κανείς δεν ήρθε για βοήθεια.” Ένας από εμάς, εκμεταλλευόμενος τη στιγμή που η πόρτα παρέμεινε ανοικτή, βούτηξε γρήγορα προς τα κει για να βρει κάποια διέξοδο και μετά από μια αναμονή που φαινόταν αιώνια τον ακούσαμε να μας καλεί από πάνω. Μας είπε λοιπόν ότι είχε περάσει μέσα από ένα άνοιγμα κάτω από το νερό. Ένα άλλος  σύντροφος, παρά το ότι τον αποθάρρυνα, θέλησε να δοκιμάσει να βγει, αλλά δεν τον ξαναείδαμε».

«Εκείνος που κατάφερε να βγεί μας είπε ότι εκεί που ήμασταν, στο τέλος της πλώρης, ήταν το μόνο μέρος του πλοίου που έμεινε έξω από το νερό και ότι κανείς δεν μπορούσε να δει γύρω, εκτός από τα αεροσκάφη που συνέχιζαν να πετούν στον ουρανό και να κάνουν σήματα. Λίγο αργότερα πλησίασε μια βάρκα με δύο ναύτες και είπαν ότι ήταν Ιταλοί, από το πλήρωμα ενός ρυμουλκού που είχαν επιτάξει οι Γερμανοί. Μας είπαν να μείνουμε ήρεμοι, και σύντομα θα μας απελευθέρωναν. Όμως νύχτωσε και έπρεπε να περάσουμε άλλη μια νύχτα πιο φοβερή από την πρώτη».

«Όταν τελικά ξημέρωσε, ακούσαμε να απαντούν στις κραυγές μας για βοήθεια. Μερικοί ναυτικοί ήρθαν και χρησιμοποιώντας ένα φλόγιστρο δημιούργησαν ένα άνοιγμα στις λαμαρίνες».

«Τέλος ήρθε η στιγμή να βγούμε έξω, μετά από σχεδόν 40 ώρες που περάσαμε σε εκείνο τον μικρό χώρο που πιστεύαμε ότι ήταν ο τάφος μας».

Το μνημείο για τα θύματα του SS ORIA, έργο του γλύπτη Θύμιου Πανουργιά, Στο βάθος δεξιά η νησίδα Πάτροκλος.

Το μνημείο για τα θύματα του ναυαγίου Όρια

Τα χρόνια που ακολούθησαν, αρκετοί δύτες εξερεύνησαν το ναυάγιο του «Όρια» και έδωσαν συγκλονιστικές περιγραφές. Εκτεταμένη έρευνα στο ναυάγιο του «Όρια» πραγματοποίησε το 1999 ο δύτης Αριστοτέλης Ζερβούδης. Το 2002 ο Ζερβούδης, μετά από τις έρευνες που είχε κάνει στο βυθό με τους δύτες Βασίλη Μεντόγιαννη, Αντώνη Γκάφα και Δημήτρη Καρτέρη, δημοσιοποίησε την πρώτη έγκυρη αναφορά για την κατάσταση του ναυαγισμένου «Όρια». Έρευνα σχετική με το ναυάγιο πραγματοποίησε στα αρχεία της Γερμανικής Ναυτικής Διοίκησης Αττικής και ο μουσικολόγος, ιστορικός και αυτοδύτης Δημήτρης Γκαλών.

Το 2012, στο Βαϊάνο της Τοσκάνης πραγματοποιήθηκε η πρώτη ιταλική εκδήλωση μνήμης για τα θύματα του «Όρια», με τη συνεργασία του Κέντρου Ιστορικής και Εθνογραφικής Τεκμηρίωσης (Fondazione del Centro documentazione storico etnografico –CDSE).

Στις 9 Φλεβάρη του 2014, στην 70ή επέτειο από το ναυάγιο, ο δήμος Σαρωνικού, σε συνεργασία με το «Σύνδεσμο Πνευματικής και Κοινωνικής Δραστηριότητας Κερατέας Χρυσή Τομή» και το «Δίκτυο Συγγενών Θυμάτων ORIA», έκαναν τα αποκαλυπτήρια του Μνημείου, που φιλοτέχνησε ο γλύπτης Θύμιος Πανουργιάς, για τα θύματα του ναυαγίου, απέναντι από τη νησίδα Πάτροκλος (Γαϊδουρονήσι), όπου βυθίστηκε το πλοίο  (60ό χιλιόμετρο λεωφόρου Αθηνών – Σουνίου).

Αριστερά και δεξιά του μνημείου υπάρχουν οι μαρμάρινες επιγραφές, Ιταλικά και Ελληνικά: ΣΤΟΥΣ ΝΕΚΡΟΥΣ ΤΟΥ «ΟΡΙΑ» — Σ’ ΑΥΤΟ ΤΟ ΣΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ ΟΠΟΥ ΞΕΠΡΟΒΑΛΛΕΙ ΤΟ ΝΗΣΙ ΤΟΥ ΠΑΤΡΟΚΛΟΥ ΑΝΑΠΑΥΟΝΤΑΙ ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΑΠΟ 4000 ΙΤΑΛΟΙ ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΥ ΠΟΥ ΧΑΘΗΚΑΝ ΣΤΟ ΝΑΥΑΓΙΟ ΤΟΥ ΑΤΜΟΠΛΟΙΟΥ «ΟΡΙΑ» ΣΤΙΣ 12.2.1944 ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ ΓΙΑ ΤΑ ΝΑΖΙΣΤΙΚΑ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΑ ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΕΩΣ

Ο δύτης Αριστοτέλης Ζερβούδης, εκπροσωπώντας τις οικογένειες των θυμάτων του «Όρια», τοποθέτησε αναμνηστική πλάκα στον βυθό, στο σημείο που βρισκόταν το πλοίο.

Πνιγμένοι Ιταλοί αιχμάλωτοι στις ελληνικές θάλασσες

Από την Ιταλική συνθηκολόγηση (8 Σεπτέμβρη 1943) οι Γερμανοί στοίβαζαν Ιταλούς αιχμαλώτους σε πλοία με προορισμό τα στρατόπεδα συγκέντρωσης και καταναγκαστικής εργασίας του Τρίτου Ράιχ στη Γερμανία. Το άγριο εξάμηνο που ακολούθησε βούλιαξαν αρκετά από αυτά τα πλοία, με πάνω από 15.000 πνιγμένους στις ελληνικές θάλασσες. Μέχρι τον Μάρτη του 1944, ανάμεσα στα δεκάδες άλλα μικρότερα ναυάγια, ξεχωρίζουν τα παρακάτω:

— Το ατμόπλοιο ΑΡΝΤΕΝΑ  (ARDENA)  χτυπάει σε νάρκη μόλις βγαίνει από το λιμάνι του Αργοστολίου, φορτωμένο Ιταλούς αιχμαλώτους, στις 28 Σεπτέμβρη 1943. Απολογισμός: 720 νεκροί

— Το μηχανοκίνητο σκάφος MARIO ROSSELLI,  φορτωμένο Ιταλούς αιχμαλώτους, στο λιμάνι της Κέρκυρας, δέχτηκε επίθεση από συμμαχικά αεροπλάνα με αποτέλεσμα την βύθιση του πλοίου στις 11 Οκτώβρη 1943. Απολογισμός: 1300 νεκροί.

— Το φορτηγό πλοίο  MARGUERITΕ,  φεύγει από το Αργοστόλι προς την Πάτρα, τορπιλίζεται από το βρετανικό υποβρύχιο Trooper και βυθίζεται στις 13 Οκτώβρη 1943. Απολογισμός: 544 νεκροί

— Το  ALMA  στο Ιόνιο χτυπημένο από το βρετανικό υποβρύχιο Torbay. Απολογισμός: 300 νεκροί

— Το επιταγμένο από τους Γερμανούς ιταλικό εμπορικό πλοίο SS GAETANO DONIZETTI, μόλις φεύγει από τη Ρόδο, με 1.576 Ιταλούς αιχμαλώτους και 200 Γερμανούς φρουρούς, στις 23 Σεπτέμβρη 1943, χτυπιέται από το βρετανικό HMS Eclipse και βυθίζεται αύτανδρο. Απολογισμός: 1.776 νεκροί.

— Το Ατμόπλοιο ORIA από Ρόδο προς Πειραιά στις 12 Φλεβάρη 1944 πέφτει στα βράχια της νησίδας Πάτροκλος, στο Σαρωνικό.  Απολογισμός: 4.062 νεκροί.

— Το επιβατηγό/φορτηγό PALMA αποπλέει από Σάμο με 1.000 Ιταλούς αιχμαλώτους και Γερμανούς πλήρωμα, στις  27 Νοέμβρη 1943  δέχεται τορπίλη και βυθίζεται. Απολογισμός: 1.100 νεκροί.

— Το ατμόπλοιο SINFRA αποπλέει από τη Σούδα προς Πειραιά, μεταφέροντας 204 Γερμανούς και 2.389 Ιταλούς αιχμαλώτους. Εξω από τον κόλπο της Σούδας δέχεται αεροπορική επίθεση από 10 Αμερικανικά και Βρετανικά αεροσκάφη,  στις 18 Οκτώβρη 1943 και βυθίζεται. Απολογισμός: 1.857 νεκροί.

— Το Ατμόπλοιο PETRELLA αποπλέει από Κρήτη προς Πειραιά, μεταφέροντας 3.173 Ιταλούς αιχμαλώτους στοιβαγμένους στα αμπάρια του, και Γερμανική συνοδεία. Στις 8 Φλεβάρη 1944 το χτυπάει τορπίλη από το βρετανικό  υποβρύχιο HMS Sportsman και βυθίζεται. Απολογισμός: 2.670 νεκροί.

— Το φορτηγό SIFNOS αποπλέει από Σουδα/Κρητη προς Πειραιά, στις 4 Μάρτη 1944 και δέχεται επίθεση από συμμαχικά αεροσκάφη. Απολογισμός: 59 νεκροί.

Πάνω σειρά: αριστερά το ΑΡΝΤΕΝΑ, στη μέση το SIFRA, δεξιά το GAETANO DONIZETTI. Κάτω: αριστερά το MARIO ROSSELLI, στη μέση το PETRELLA και δεξιά το MARGUERITΕ (πρώην San Mames)

Τα περισσότερα πλοία χτυπήθηκαν από υποβρύχια ή αεροπλάνα, παρόλο που ήταν γνωστό ότι επρόκειτο για πλοία Μεταφοράς Αιχμαλώτων Πολέμου.

*Το κείμενο δημοσιεύτηκε στον Ημεροδρόμο στις 12 Φλεβάρη 2018

ΠΗΓΕΣ:

IL NAUFRAGIO DEL PIROSCAFO ORIA – 12 febbraio 1944

ΚΩΣΤΑΣ ΚΟΓΙΟΠΟΥΛΟΣ. Ένα μνημείο στα Λεγρενά για τα θύμαστα του μεγαλύτερου ναυαγίου στη Μεσόγειο

iefimerida 13.2.2017

Ζερβούδη Α., Το ναυάγιο του  «Όρια» Η μεγαλύτερη ναυτική τραγωδία στο Αιγαίο κατά τον Β΄ παγκόσμιο πόλεμο, Πόλεμος και ιστορία, τχ. 54, Ιούλιος – Αύγουστος 2002.

ΠΗΓΗ: imerodromos.gr

Του Βασίλη Καλαματιανού.

Ήταν Ιούλιος και Αύγουστος του 1960 στο Κέντρο Εκπαίδευσης Νεοσυλλέκτων Καλαμάτας. Η ζέστη ήταν αφόρητη. Η εκπαίδευση περιλάμβανε και την πλευρά της «εθνικής διαπαιδαγώγησης» βασικά στοιχεία της οποίας ήταν τα εμβατήρια-τραγούδια. Τα γνωστά στους μεγάλους «Έξω Βουλγαρία», «Έχω μια αδερφή, τη λένε Βόρειο Ήπειρο» και «Ο στρατός μας που πήγε στην Κορέα πολεμούσε για τα ιδανικά. Έχει βάψει τους κίτρινους στο αίμα δείχνοντάς τους τι θα πει λευτεριά».

Ήταν λίγο μετά από τότε που ο έλληνας υπουργός Άμυνας, υποδεχόμενος τον αμερικανό στρατηγό Βαν Φλιτ, δείχνοντάς του το τιμητικό στρατιωτικό απόσπασμα, του είπε το αμίμητο υποδουλωτικό «στρατηγέ Βαν Φλιτ ιδού ο στρατός σου».

Έγινε αυτή η αναφορά γιατί θεωρώ ότι τα γεγονότα του τελευταίου διαστήματος -νόμοι, αποφάσεις, χειρισμοί και προπαγάνδα της κυβέρνησης- μας οδηγούν ακριβώς εκεί.

Η αποικιακού τύπου συμφωνία παραχώρησης στρατιωτικών βάσεων και άλλων διευκολύνσεων στις ΗΠΑ και μάλιστα αμισθί και χωρίς δέσμευση χρήσης είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα.

Συστοιχία Patriotκαι 130 ένστολοι θα σταλούν στη Σαουδική Αραβία. Προκαλούν πρόσθετα οι δηλώσεις του ΥΠΕΘΑ ότι η αποστολή Patriot «δεν θα έχει αρνητική επίπτωση στην αντιαεροπορική κάλυψη της χώρας» κι ότι έτσι η Ελλάδα αποδείχνει ότι είναι παράγοντας σταθερότητας κλπ. Γνωρίζουμε βέβαια ότι αυτό είναι στα πλαίσια της λογικής «των προθύμων», η χαρά του Κυριάκου Μητσοτάκη και της κυβέρνησής του.

Τραγελαφικοί και επικίνδυνοι είναι οι χειρισμοί της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της Τουρκίας.

Το τουρκικό ερευνητικό σκάφος το παρέσυρε το κύμα στα ελληνικά χωρικά ύδατα, μας έλεγαν. Λίγο αργότερα φάνηκε το ακριβώς αντίθετο.

Ο Ερντογάν δηλώνει ότι είπε να μη γίνει κάτι από την πλευρά της Ελλάδας στα Ίμια και δεν έγινε. Εδώ υπάρχει μπέρδεμα μεταξύ ΥΠΕΘΑ και ΥΠΕΞ. Καταλήγουν ότι ακολουθούν πολιτική μη πρόκλησης. Ταυτόχρονα ανακοινώνουν συνάντηση στρατιωτικών Ελλάδας-Τουρκίας στην Ελλάδα αλλά μετά τη σύνοδο του ΝΑΤΟ.

Για όλα αυτά προσπαθούν να απαντήσουν με την επιστολή του αμερικανού ΥΠΕΞ και τη δήλωση Τραμπ που είναι ευχολόγια ή προβολή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, όταν π.χ. μετά την υπογραφή και κύρωση από τη Βουλή της συμφωνίας για τις βάσεις, δηλώνουν ότι η Ελλάδα είναι αξιόπιστος σύμμαχος και στρατηγικός εταίρος. Προβάλλεται από την κυβέρνηση η «άσκηση Μ. Αλέξανδρος» με συμμετοχή αμερικανικών και γαλλικών δυνάμεων. Δε λέγεται όμως κουβέντα από την πλευρά της κυβέρνησης για το πού στοχεύει η άσκηση. Αφήνουν να φανεί ότι είναι απάντηση στις τουρκικές προκλήσεις. Γνωρίζουμε όμως ότι αυτό δεν έχει καμμία βάση, άλλος είναι ο στόχος, η Ρωσία.

Ωστόσο, για να είμαστε δίκαιοι, οι προκλήσεις της Τουρκίας δεν οφείλονται στην πολιτική της κυβέρνησης της ΝΔ και του Κ. Μητσοτάκη αν και αυτοί έχουν ευθύνες για την αντιμετώπιση τους.

Τα πρόσφατα γεγονότα -οι προκλήσεις, οι απειλές και οι διεκδικήσεις της Τουρκίας- σχετίζονται με υποχωρήσεις και παραχωρήσεις κυριαρχικών δικαιωμάτων άμυνας της χώρας, με επιδράσεις αρνητικές και στον τομέα της οικονομίας. Αυτό γίνεται διαχρονικά από τις ελληνικές κυβερνήσεις στο όνομα ικανοποίησης απαιτήσεων ισχυρών συμμάχων, της Αγγλίας και των ΗΠΑ, των οποίων τα στρατηγικά συμφέροντα κατά καιρούς συνέπιπταν με αυτά της Τουρκίας. Παραχωρήσεις που έγιναν στο όνομα της συνοχής του ΝΑΤΟ, την αντιμετώπιση του «από Βορά κινδύνου» παλιότερα, της Ρωσίας σήμερα.

Ενδεικτικά αλλά απολύτως χαρακτηριστικά αναφέρουμε:

• Τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου για το Κυπριακό όπου στην ουσία προβλεπόταν τριχοτόμηση και ένταξη στο ΝΑΤΟ.
• Οι συμφωνίες των κυβερνήσεων Κωνσταντίνου Καραμανλή και Ανδρέα Παπανδρέου με τις αντίστοιχες της Τουρκίας για αποχή έρευνας και άντληση υδρογονανθράκων στο Αιγαίο.
• Η συμφωνία της Μαδρίτης μεταξύ Σημίτη και Ντεμιρέλ στην οποία αναγνωρίζονται συμφέροντα και ενδιαφέροντα της Τουρκίας στο Αιγαίο.
• Η αντιμετώπιση της κρίσης στα Ίμια.
• Η υποχώρηση στις απειλές της Τουρκίας στο ζήτημα της επέκτασης των χωρικών υδάτων πέραν των 6 μιλίων, εξασφαλίζοντας βέβαια την ελεύθερη ναυσιπλοΐα με βάση τους κανόνες του διεθνούς δικαίου.

Η απαλλαγή της χώρας και του λαού μας από την επικίνδυνη αυτή κατάσταση δεν είναι εύκολη. Υπήρχαν ευνοϊκότερες συνθήκες και συσχετισμοί που δεν αξιοποιήθηκαν. Η ανάπτυξη κινήματος ενάντια στον πόλεμο, για την απομάκρυνση των αμερικανικών βάσεων και την αποδέσμευση από το ΝΑΤΟ, η συνεργασία με κινήματα, λαούς και κυβερνήσειςγι’ αυτό το σκοπό είναι πρόσφορος δρόμος.

ΠΗΓΗ:  ergatikosagwnas.gr

Το υψηλότερο πλεόνασμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παγκοσμίως εμφάνισε για ακόμη έναν χρόνο η Γερμανία, παρά τις συγκρούσεις και την επιβράδυνση του διεθνούς εμπορίου.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του γερμανικού οικονομικού ινστιτούτου Ifo, που κατ’ αποκλειστικότητα προδημοσίευσε χθες το Reuters, το πλεόνασμα της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης προσέγγισε το 2019 τα 293 δισ. δολάρια. Ηταν η τέταρτη συνεχόμενη χρονιά που το γερμανικό εξωτερικό πλεόνασμα ήταν το υψηλότερο στον κόσμο, ενώ το αμέσως επόμενο ήταν αυτό της Ιαπωνίας, στα 194 δισ. δολάρια. Ως ποσοστό του ΑΕΠ, το γερμανικό πλεόνασμα ανήλθε στο 7,6% από 7,3% το 2018.

Η νέα άνοδος του γερμανικού εξωτερικού πλεονάσματος οφειλόταν κυρίως στις συνεχιζόμενες ισχυρές -παρά τις εμπορικές διενέξεις- εξαγωγές της Γερμανίας, ειδικά στο β’ εξάμηνο του 2019. Στην άνοδο αυτή συνέβαλε -ειδικά προς τις ΗΠΑ- η σημαντική υποτίμηση του ευρώ έναντι του δολαρίου αλλά και η αύξηση της ζήτησης γι’ αυτές που καταγράφηκε στη Βρετανία. Αντίθετα, οι εισαγωγές αυξήθηκαν ελάχιστα, καθώς η συνεχιζόμενη ύφεση της γερμανικής βιομηχανίας μείωσε τις εισαγωγές ενδιάμεσων αγαθών.

Το συνεχιζόμενο ισχυρό εξωτερικό πλεόνασμα της Γερμανίας προκαλεί, ως συνήθως, έντονη κριτική από τους εμπορικούς της εταίρους αλλά και θεσμικούς φορείς, όπως η Κομισιόν και το ΔΝΤ, που ζητούν από το Βερολίνο να κάνει περισσότερα προκειμένου να αυξηθούν η εγχώρια ζήτηση και οι εισαγωγές του έτσι ώστε να μειωθούν οι διεθνείς οικονομικές ανισορροπίες και να τονωθεί η ανάπτυξη στα υπόλοιπα μέρη του κόσμου.

Το αίτημα αυτό, ως γνωστόν, ουδόλως συγκινεί βέβαια τις γερμανικές κυβερνήσεις και τους βιομηχάνους οι οποίοι συνεχίζουν να συσσωρεύουν.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η Κομισιόν θεωρεί ανάλογα με το μέγεθος μιας χώρας ως μέγιστο βιώσιμο πλεόνασμα ισοζυγίου πληρωμών μακροπρόθεσμα περίπου το 6% του ΑΕΠ.

πηγη: efsyn.gr

45 χρόνια από τη μέρα που έφευγε από τη ζωή ο Νίκος Καββαδίας - Μικρό αφιέρωμα στη «Βάρδια» του

ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΧΟΛΕΒΑΣ

«Ξέρω κάτι πετούμενα ίσα με το μικρό σου δάχτυλο, που τα βλέπεις στον ωκεανό και δεν καταδέχονται να ξεκουραστούν στο κατάρτι. Ζαλίζομαι στη στεριά. Το πιο δύσκολο ταξίδι, το πιο επικίνδυνο, το ‘καμα στην άσφαλτο, από το Σύνταγμα στην Ομόνοια…»
                                                      (Νίκος Καββαδίας, «Βάρδια»*)

Επιδιώκουμε να προσεγγίσουμε ορισμένες πλευρές από τη «Βάρδια» του Νίκου Καββαδία (10 Φεβρουαρίου 1975), ένα ξεχωριστό έργο του που κυκλοφόρησε το 1954 απ’ τις εκδόσεις «Α. Καραβιάς» και επανακυκλοφόρησε το 1976 απ’ τις εκδόσεις «Κέδρος»¹. Το 1969 δημοσιεύθηκε στα γαλλικά, σε μετάφραση του Guy (Michel) Saunier, από τον οίκο «Stock»². Στις μέρες μας κυκλοφορεί απ’ τις εκδόσεις «Άγρα». 

Κοινή διαπίστωση είναι ότι η «Βάρδια» δεν ανήκει σε κάποιο λογοτεχνικό είδος³. Αν, τελικά, έχει σημασία η ειδολογική κατάταξη, μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε το «χαρακτηρισμό πεζογράφημα», τον οποίο «προτιμούν οι γραμματολόγοι»⁴. Βέβαια, μένοντας στο χαρακτηρισμό αυτό αφαιρούμε πάρα πολλές πλευρές του έργου. Ίσως η άποψη του Guy (Michel) Saunier πως η «Βάρδια» «ανήκει ταυτόχρονα σε διάφορα λογοτεχνικά είδη: μυθιστόρημα, φανταστική αυτοβιογραφία, ποίηση»⁵  να είναι η πιο σωστή.

«Ξεφεύγοντας» από την «ανάγκη» ειδολογικής κατάταξης της «Βάρδιας» έχουμε τη δυνατότητα να περάσουμε σε άλλα ενδιαφέροντα ζητήματα, όπως η σχέση του έργου με τα ποιήματα του Νίκου Καββαδία. Ο Guy (Michel) Saunier  θεωρεί ότι η «Βάρδια» έχει κεντρική θέση στο σύνολο του έργου του Καββαδία και εκτιμά ότι «αποτελεί την κατάληξη, την κατακλείδα του προγενέστερου έργου, που την προετοιμάζει από κείμενο σε κείμενο, από συλλογή σε συλλογή»⁶. 

Την ίδια άποψη έχει και ο Δ. Καλοκύρης,  διατυπώνοντας το παρακάτω ερώτημα – συμπέρασμα: «Μήπως όλο το ποιητικό του έργο είναι, τελικά, ένα ποίημα εν προόδω και η «Βάρδια»(σχηματικά) ο υπομνηματισμός του»;⁷

Ποια είναι, όμως, η σύνδεση του τίτλου του βιβλίου με το περιεχόμενο του έργου; Η λέξη «βάρδια» «δεν είναι απλώς ένας χρονικός προσδιορισμός. Είναι ένα στίγμα χρονοτοπικό. Είναι ένα συγκεκριμένο χρονικό διάστημα, στο κατάστρωμα ενός εμπορικού, πρώην πολεμικού πλοίου, του «Πυθέα». Εκεί συγκεντρώνονται τα μέλη του πληρώματος για να συζητήσουν μεταξύ τους, να μονολογήσουν, να πραγματοποιήσουν τα ταξίδια τους»⁸.

Τα ταξίδια των ναυτικών, όμως, «δε γίνονται εκεί που πλέει ο “Πυθέας”, αλλά στους χώρους της μνήμης, της φαντασίωσης, της παραίσθησης και του ονείρου»⁹. Το ταξίδι «είναι μόνο το πρόσχημα για την αναμόχλευση συνειδήσεων^. άλλωστε, από τον τίτλο ακόμη απομακρυνόμαστε από τις νόρμες της ταξιδιωτικής αφήγησης»¹⁰. Σε πολλά σημεία, μάλιστα, «περιγράφεται, με χίλιες αφορμές, και σχολιάζεται η ζωή, η ανθρώπινη μοίρα των ναυτικών, με την απαίσια τροφή, την έλλειψη νερού, τον εγκλωβισμό, την απομόνωση, τη σχεδόν ανέφικτη επικοινωνία με αλληλογραφία, τις βαριές μανούβρες, το συνεχή κίνδυνο»¹¹. 

Ο Καββαδίας, γράφει ο Φίλιππος Φιλίππου, «δεν κρύβει τίποτα από τις εμπειρίες του ναυτεργάτη, τονίζοντας τις άσχημες πλευρές αυτής της ζωής»¹². «Κατορθώνει», σημειώνει ο Τίμος Μαλάνος, «μέσα τόσο σε λίγες σχετικώς σελίδες, να δώσει αμέτρητα σκίτσα – περισσότερο ή λιγότερο φιξαρισμένα, ανάλογα με την ιδιοτροπία της μνήμης – απ’ τη σκληρή πραγματικότητα των πλοίων και ιδίως από τον κόσμο των πολύπειρων και βασανισμένων ανθρώπων τους»¹³.

Ο λόγος και η αφήγηση στη «Βάρδια»

«Κορμός» της «Βάρδιας» είναι ο λόγος. Λόγος μόνο ναυτικός; Όχι, παρά το γεγονός ότι το λεξιλόγιο είναι γεμάτο απ’ τη ναυτική ορολογία. Ο λόγος της «Βάρδιας» είναι «λιτός, προφορικός με κοφτερή γλώσσα που φθάνει πολλές φορές (κυρίως στους ολοζώντανους διαλόγους) τα όρια της αθυροστομίας», είναι μια επιτυχημένη  «σύζευξη του αφηγηματικού και του λυρικού λόγου»¹⁴.

Είναι η «Βάρδια» αυτοβιογραφική; Σίγουρα υπάρχουν αυτοβιογραφικά στοιχεία, αλλά θα αδικούσαμε το έργο, εάν το διαβάζαμε σαν μια αυτοβιογραφία. Ο Τίμος Μαλάνος σημειώνει σχετικά: «Θα μπορούσαμε να ισχυρισθούμε ότι το μυθιστόρημα του αποτελείται περισσότερο από προσωπικές ιστορίες, και ότι λίγο απέχει από ένα αυτοβιογραφικό ημερολόγιο. Αλλά θα το αδικούσαμε. Η οξύτατη παρατηρητικότητα του συγγραφέα φανερό είναι πως έχει τόσο στενά συνεργαστεί με τη μνήμη του, ώστε αυτά που προσφέρει στις σελίδες του, παρ’ όλο τον υποκειμενισμό τους, να παρουσιάζουν συνάμα μια γενικότερη αξία. Την αξία μιας υποβλητικής απόδοσης κλιμάτων ανθρώπινων ψυχικών τοπίων»¹⁵.

Με μια πρώτη ματιά η «Βάρδια» θα μπορούσε να χαρακτηριστεί «βιωματική αφήγηση», σύμφωνα με την ερμηνεία που δίνει στον όρο ο Γ. Αραγής¹⁶, δηλαδή «εκείνη την αφήγηση η οποία διαθέτει βιωματικό έρμα»¹⁷. 

Πάντως, παρόλο που ο όρος ταιριάζει στην περίπτωση του βιβλίου του Καββαδία, υπάρχει και η εξής ένσταση: Ποια αφήγηση, τελικά, δεν έχει «βιωματικό έρμα»; Εξαρτάται, βέβαια, και απ’ το φιλοσοφικό και ιδεολογικό «βάρος» και την ερμηνεία που δίνεται στη λέξη «έρμα»… Άλλη συζήτηση αυτή… 

 Και η βάρδια αρχίζει πάλι…

Ας τελειώσουμε αυτό το μικρό αφιέρωμα με τις τελευταίες λέξεις της «Βάρδιας»: « Η πλώρη του «Πυθέα» ξάνοιξε αριστερά. Απόξω νετάρανε τους κάβους από τις δέστρες, δύο γυναίκες με φορέματα βραδινά. Όταν τελειώσανε, σηκώσανε τα μαντήλια και χαιρετήσανε»¹⁸… 

*Το κείμενο δημοσιεύθηκε στον «Ημεροδρόμο» με το 2015, με αφορμή τα 40 χρόνια από την απώλεια του Νίκου Καββαδία 

—–

*Νίκος Καββαδίας, Βάρδια, Εκδόσεις Άγρα, 2008, σ. 99.

—–

1. Κυρ. Ντελόπουλος,Νίκος Καββαδίας – Βιβλιογραφία 1928- 1982, Εκδόσεις Ελληνικό Λογοτεχνικό και Ιστορικό Αρχείο (ΕΛΙΑ),  Αθήνα 1983, σ. 27 -28 2..Βλ. Guy (Michel) Saunier, «Ετούτο το κορμί το τόσο αμαρτωλό…»- Έρευνα στο μυθικό κόσμο του Νίκου Καββαδία, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2004, σ. 14 –3. Βλ. Μαίρη Μικέ, «Η κριτική υποδοχής της Βάρδιας», Η «Βάρδια» του Νίκου Καββαδία – Εικονογραφήσεις και Μεταμορφώσεις, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2004, σ. 11- 19-4. Δημήτρης Καλοκύρης, Χρυσόσκονη στα γένια του Μαγγελάνου, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 2004,  σ. 50.  5. Guy (Michel) Saunier, «Ετούτο το κορμί το τόσο αμαρτωλό…»- Έρευνα στο μυθικό κόσμο του Νίκου Καββαδία,, ό. π,  σ. 12 –6.Guy (Michel) Saunier, «Ετούτο το κορμί το τόσο αμαρτωλό…»- Έρευνα στον μυθικό κόσμο του Νίκου Καββαδία, ό. π, σ. 16- 7.Δημήτρης Καλοκύρης,Χρυσόσκονη στα γένια του Μαγγελάνου, ό. π, σ. 80 – 81- 8. Μαίρη Μικέ, «Ο λεκτικός κόσμος»,Η «Βάρδια» του Νίκου Καββαδία – Εικονογραφήσεις και Μεταμορφώσεις, ό. π, σ. 26 – 27-9.Ό. π , σ. 27-10. Ό. π , σ. 29 -11. Guy (Michel) Saunier, «Ετούτο το κορμί το τόσο αμαρτωλό…»- Έρευνα στο μυθικό κόσμο του Νίκου Καββαδία, ό. π,  σ. 17 –12.Φίλιππος Φιλίππου, Ο πολιτικός Νίκος Καββαδίας, Εκδόσεις Άγρα, Αθήνα 1996, σ. 94 – 13.Τίμος Μαλάνος,  «Το μυθιστόρημα ενός ναυτικού»,Δειγματολόγιο,Εκδόσεις Φέξη, Αθήνα 1962, σ. 180 –  14. Τάσος Κόρφης, Νίκος Καββαδίας – Συμβολή στη μελέτη της ζωής και του έργου του, ό, π. σ. 37-15.Τίμος Μαλάνος, «Το μυθιστόρημα ενός ναυτικού», Δειγματολόγιο, ό.π, σ. 179-16. Βλ. Γιώργος Αραγής, «Βιωματική και αυτοβιογραφική αφήγηση: Δύο διαφορετικές έννοιες», Αστική εμπειρία και αστική ιθαγένεια της νεοελληνικής λογοτεχνίας (δοκίμια), Εκδόσεις Σοκόλη, Αθήνα 2001, σ. 135- 140-17. Ό. π, σ. 135-18. Νίκος Καββαδίας, Βάρδια, Εκδόσεις Άγρα, ΙΕ Ανατύπωση, Αθήνα,  Οκτώβρης 2008,σ. 219.

πηγη: imerodromos.gr