Η συζήτηση για τις νόμιμα απλήρωτες υπερωρίες δεν είναι νέα. Πρόκειται για το μέτρο της ελαστικής διευθέτησης του συνολικού εργάσιμου χρόνου όταν ο υπολογισμός των ωραρίων γίνεται σε ευρέα χρονικά διαστήματα (π.χ. 1.840 εργάσιμες ώρες στο δωδεκάμηνο) ώστε να κατανέμονται αυξομειούμενα ανά περιόδους (π.χ. δεκάωρα, εξάωρα) ανάλογα με τις ανάγκες της επιχείρησης. Με την πρακτική των περιόδων φορτωμένων ωραρίων με το αντιστάθμισμα των αντίστοιχων μειώσεων και των ρεπό, ο συνολικός χρόνος παραμένει ίδιος με εκείνον του καθημερινού οκταώρου μαζί με την ίδια αμοιβή αφού δεν καταβάλλονται οι αμοιβές των υπερωριών με τις νόμιμες προσαυξήσεις τους. Το μέτρο μειώνει σημαντικά τις αμοιβές ενώ αυξάνει την κερδοφορία έως και 15% στην ετήσια εφαρμογή του.

Για τον λόγο αυτό οι εργοδοτικές οργανώσεις στην Ελλάδα, εδώ και τρεις δεκαετίες, ασκούν επίμονες πιέσεις για την εφαρμογή του ώστε ήδη να καταγράφονται έξι σχετικές νομοθετικές παρεμβάσεις ενταγμένες στους Νόμους 1892/90. 2639/98, 2874/00, 3385/05, 3846/10, 3986/11.

Όλες αυτές θέτουν ως προϋπόθεση την υπογραφή συλλογικής συμφωνίας μεταξύ του εργοδότη και του σωματείου ή του συμβουλίου εργαζομένων. Επειδή, ωστόσο, οι εργαζόμενοι είναι σταθερά επιφυλακτικοί, έως και αρνητικοί, στην υπογραφή τέτοιων συμφωνιών, οι συνεχείς διατάξεις για τη διευκόλυνσή τους έχουν αποδώσει περιορισμένα αποτελέσματα μέχρι τις αρχές των Μνημονίων.

Προκειμένου λοιπόν να επεκταθεί η λειτουργία του μέτρου, εργοδοτικές οργανώσεις ζητούν σταθερά την εφαρμογή του με ατομική συμφωνία ή με την επιβολή του στο πλαίσιο του διευθυντικού δικαιώματος. Ενδιάμεσα, η διατηρούμενη ρύθμιση του 2011 διευκόλυνε σημαντικά την ύπαρξη συλλογικών συμφωνιών παρέχοντας τη δυνατότητα υπογραφής τους και στις ενώσεις προσώπων, δημιουργούμενες με πρωτοβουλία της εργοδοσίας υπό συνθήκες υψηλής εργασιακής επισφάλειας, και όταν αυτές εκπροσωπούν το 15% του προσωπικού σε επιχειρήσεις κάτω των 20 εργαζόμενων!

Ωστόσο, με το νέο νομοσχέδιο η διευκόλυνση προωθείται περαιτέρω με την «ελεύθερη» ατομική διαπραγμάτευση και συμφωνία εργοδότη και εργαζόμενου και αποτελεί εναλλακτική επιλογή στην προβλεπόμενη αύξηση μέχρι 150 ώρες ετησίως των αμειβόμενων υπερωριών των εργαζόμενων ώστε να αποφεύγεται το συνεπαγόμενο κόστος τους. Τα αναμενόμενα μέτρα για τα ωράρια διατηρούν τις επιφυλάξεις και ενισχύουν τις ανησυχίες του κόσμου της εργασίας. Η υπερφόρτωση ωραρίων στη χώρα με τον υψηλότερο πραγματικό εργάσιμο χρόνο στην Ευρώπη, ο συνεπαγόμενος αυξανόμενος κίνδυνος εργατικών ατυχημάτων, η αποδιάρθρωση της κοινωνικής ζωής και του οικογενειακού προγραμματισμού των εργαζομένων, η μείωση του εισοδήματος από τις απλήρωτες υπερωρίες που δυσκολεύουν την αξιοποίηση του «ελκυστικού» αντίβαρου των ελέω εργοδότη διαλειμμάτων σε συνθήκες γενικής καθίζησης των μισθών, ωθούν στην περαιτέρω υποβάθμιση της εργασίας.

* Ο Γιάννης Κουζής είναι κοσμήτορας της Σχολής Πολιτικών Επιστημών Παντείου Πανεπιστημίου

πηγη:  ergasianet.gr