Γράφει ο Γεράσιμος Αραβανής

Στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στη βιβλιογραφία πολλών επιστημόνων εκδηλώνεται έντονα η ανησυχία για την προοπτική του ίδιου του καπιταλιστικού συστήματος και όχι απλώς   κάποιων εκδοχών του.  Το γεγονός αυτό έρχεται μετά από τρεις δεκαετίες αφότου ο Φουκουγιάμα ισχυρίστηκε ότι έφτασε το τέλος της ιστορίας, ότι η νίκη του καπιταλισμού ήταν πλέον οριστική. 10 χρόνια παλαιότερα η Μάργκαρετ Θάτσερ και o Ρήγκαν προχώρησαν σε Μεγάλη Βρετανία και Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής στην εφαρμογή του νεοφιλελευθερισμού εις αντικατάσταση του καταρρέοντος κεϋνσιανισμού ισχυριζόμενοι ότι δεν υπάρχει εναλλακτική.

Τα τελευταία χρόνια αποδείχθηκε περίτρανα η σαθρότητα αυτών των αντιλήψεων και των επιχειρημάτων, ο  νεοφιλελευθερισμός αποδείχθηκε αναποτελεσματικός και το παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα περνάει τη μεγαλύτερη οικονομική και κοινωνική κρίση του μετά τη μεγάλη κρίση του 1929. Οι ρυθμοί ανάπτυξης έκτοτε δεν απέκτησαν ποτέ ισχυρή δυναμική αντίθετα οι κοινωνίες μαστίζονται από τεράστια προβλήματα. Προβάλλεται ιδιαίτερα η μεγάλη έξαρση των ανισοτήτων που παίρνουν πρωτοφανείς διαστάσεις και αυτό ανησυχεί ιδιαιτέρως, τόσο που η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Κριστίν Λαγκάρντ επισήμανε ότι  “αν δεν προσέξουμε τα φαντάσματα από τα τέλη του 19ου αιώνα θα έρθουν και θα μας στοιχειώσουν τον 21ο αιώνα”.

Κατά το τέλος του 19ου αιώνα η έκρηξη των ανισοτήτων είχε φτάσει σε πρωτοφανή επίπεδα, οι ταξικές αντιθέσεις και  οι αντιθέσεις και οι συγκρούσεις μεταξύ των μεγάλων ιμπεριαλιστικών δυνάμεων οδήγησαν στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και στις επαναστάσεις που ακολούθησαν. Έκτοτε, ιδιαίτερα μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, κατά την τριακονταετία 1945-1975 της σταθεροποίησης και ισχυρής ανάπτυξης του καπιταλισμού οι αντιθέσεις αμβλύνθηκαν με ορισμένες παροχές, κυρίως ότι ονομάστηκε  “κοινωνικό κράτος” κάτω από την ισχυρή πίεση που ασκούσε στη Δύση η Σοβιετική Ένωση και οι σοσιαλιστικές χώρες γενικότερα και μαζί φυσικά το εργατικό κίνημα στον καπιταλιστικό κόσμο. Σήμερα οι ανισότητες είναι τεράστιες και καθημερινά μεγαλώνουν, ιδιαίτερα με την εισαγωγή των νέων τεχνολογιών στην παραγωγή και στη ζωή των κοινωνιών.

Ο εκπρόσωπος της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας στο παγκόσμιο οικονομικό φόρουμ του Νταβός το 2020 ανέφερε ότι 500 εκατομμύρια άτομα έχουν εισόδημα κάτω από τα όρια της φτώχειας, 188 εκατομμύρια βρίσκονται στην ανεργία και επιπλέον 165 εκατομμύρια σε εργασιακό καθεστώς ημιαπασχόλησης. Ως γνωστόν όμως με εισόδημα στα όρια της φτώχειας απλώς ο άνθρωπος επιβιώνει δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι ζει με αξιοπρέπεια. Στην Ελλάδα οι πραγματικοί άνεργοι δεν υπολείπονται πολύ του ενός εκατομμυρίου, η τετράωρη εργασία και γενικότερα η μερική απασχόληση συνεχώς αυξάνονται και σε πολλές περιπτώσεις κυριολεκτικά τα ωράρια και οι σχέσεις εργασίας γίνονται λάστιχο από την εργοδοσία. Ενώ 21 χιλιάδες άνθρωποι πεθαίνουν την ημέρα εξαιτίας της φτώχειας και της αδυναμίας πρόσβασης στα αναγκαία αγαθά και στο σύστημα υγείας, λόγω και της κλιματικής αλλαγής ο πλούτος των μεγιστάνων καλπάζει.

Πρόσφατα ο Έλον Μασκ της Tesla ισχυρίστηκε, ότι αν ο ΟΗΕ μπορεί να αποδείξει πως η πείνα παγκοσμίως μπορεί να καταπολεμηθεί με έξι δισεκατομμύρια ευρώ τότε θα πουλήσει τις μετοχές του και θα διαθέσει το ποσόν για αυτό το σκοπό.   Η  αλήθεια είναι ότι το έπραξε όχι για να εξαλειφθεί η πείνα αλλά για φορολογικούς λόγους.

Στην περίοδο της πανδημίας ενώ εκατομμύρια άνθρωποι υπέφεραν χωρίς και τα στοιχειώδη ακόμη, ενώ στην Ελλάδα οι εργαζόμενοι που βγήκαν σε αναστολή εργασίας προσπαθούσαν να επιβιώσουν με 534 ευρώ το μήνα οι πολυεθνικές ιδιαίτερα αυτές των σύγχρονων τεχνολογιών εξακόντισαν τα κέρδη τους. Η Google διπλασίασε τα κέρδη της στη διάρκεια της καραντίνας, η Amazon κέρδισε 34,6% δισεκατομμύρια δολάρια σε δύο μήνες. Ενώ δεκάδες εκατομμύρια στον τρίτο κόσμο αλλά και εκατομμύρια ανθρώπων στις ανεπτυγμένες χώρες πεινούν Μπέζος και Μασκ και σύντομα αρκετοί άλλοι ανταγωνίζονται ποιος θα κάνει το μεγαλύτερο και πιο ακριβό ταξίδι στο διάστημα, ποιος θα κάνει τις ακριβότερες διακοπές στη Χαβάη και αλλού ξοδεύοντας 100 εκατομμύρια δολάρια. Το 2020 χάθηκαν υπέρ τα 80 εκατομμύρια θέσεις εργασίας, η μείωση των ωρών εργασίας οδήγησε στη φτώχεια περίπου 25 εκατομμύρια ανθρώπους σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Εργασίας, οι δισεκατομμυριούχοι μόνο της περιοχής Ασίας-Ειρηνικού αύξησαν τον πλούτο τους κατά 1,46% δις δολάρια -αρκετά  για να έχουν ικανοποιητικό μισθό όσοι έχασαν τη δουλειά τους.

Ενδεικτικό της ανισοκατανομής του πλούτου που παράγεται είναι ότι το διάστημα 2011-2017 τα μερίσματα των μετόχων στις χώρες του G7 αυξήθηκαν κατά 31%, οι μέσοι μισθοί όμως αυξήθηκαν μόνο κατά 3%, ενώ σε πολλές χώρες της Ευρώπης μειώθηκαν και στην Ελλάδα η μείωση αυτή έφτασε το 20%. Παρόλα αυτά τα κέρδη όμως μόνο το 4% των φορολογικών εσόδων παγκοσμίως καλύπτει η φορολογία των πλουσίων. Η υπερφορολόγηση των εργατοϋπαλλήλων και των λαϊκών στρωμάτων και η φοροαπαλλαγή των πλουσίων είναι βασικότατη διαδικασία ανακατανομής των εισοδημάτων. Βασικοί δίαυλοι μέσω των οποίων οι πλούσιοι απαλλάσσονται από τους φόρους είναι καταρχήν οι φορολογικοί παράδεισοι. Στην πέμπτη θέση των ευρωπαίων πολιτών που έχουν καταθέσεις σε offshore εταιρείες είναι οι Έλληνες.  Άλλος  δίαυλος είναι η χορήγηση δανείων μεταξύ εταιρειών του ίδιου ομίλου με πολύ υψηλά επιτόκια, ώστε να μειώνονται εικονικά τα  φορολογητέα έσοδα. Πρωταθλήτριες μεταξύ των φοροφυγάδων είναι οι πολυεθνικές των νέων τεχνολογιών.

Ιδιαίτερα σημαντικός παράγοντας διεύρυνσης των εισοδηματικών ανισοτήτων είναι το συνολικό παγκόσμιο χρέος, το χρέος δηλαδή των κρατών, των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών μέσω του οποίου ωφελούνται τα μέγιστα οι δανειστές, κυρίως το μεγάλο χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο.  Το ύψος του παγκόσμιου χρέους αυξάνεται αλματωδώς. Από 167 τρισεκατομμύρια ευρώ το 2007, έφτασε το 2015 στα 209 τρεις και το 2017 ανήλθε στα 237 τρις ευρώ. Ο ελληνικός λαός έχει πικρή πείρα από το τεράστιο δημόσιο χρέος της χώρας που η υποτιθέμενη πολιτική μείωσης του οδήγησε σε 10 χρόνια μνημονίων με τεράστιο λαϊκό κόστος και σήμερα το δημόσιο χρέος βρίσκεται στα 210% του ΑΕΠ. Σημαντικός επίσης παράγοντας ανακατανομής του εισοδήματος είναι η μεγάλη αύξηση του πλασματικού κεφαλαίου που το μεγαλύτερο μέρος του πραγματοποιείται εκτός των επισήμων χρηματιστηρίων,  το ύψος των συναλλαγών αυτών το 2017 ήταν 7 φορές μεγαλύτερο από το ύψος του παγκόσμιου ΑΕΠ. Ο Warren Βuffett χαρακτήρισε τα χρηματοοικονομικά παράγωγα ως “ οικονομικά όπλα μαζικής καταστροφής”.

Η πολυσυζητημένη “ μεσαία τάξη”, τα μικροαστικά και τα μεσοαστικά στρώματα και οι υψηλότερα αμειβόμενοι μισθωτοί, δέχτηκαν πολύ μεγάλα πλήγματα με αποτέλεσμα σημαντικά τμήματα τους να προλεταριοποιηθούν ή να βρίσκονται στα όρια, αφού θητεύσουν πρώτα στην ανεργία για μικρότερο ή μεγαλύτερο διάστημα.  Έτσι οι πιο κοντινοί από ταξική άποψη σύμμαχοι του μεγάλου κεφαλαίου ξεκληρίζονται και συγκεντρώνεται η παραγωγή και η αγορά στα μονοπώλια, ο πλούτος που συσσωρεύουν αυτά είναι αμύθητος, αλλά και οι δυσκολίες της αστικής τάξης για ευρύτερες συμμαχίες και σχηματισμό κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών γίνονται περισσότερο δύσκολες. Ένα μεγάλο τμήμα της νέας γενιάς έχει δυσοίωνο μέλλον, περιστασιακές δουλειές, τρίωρη και τετράωρη απασχόληση υπαμειβόμενη, πολύ υψηλή ανεργία, υποβαθμισμένες σπουδές και στην ουρά για κάποιο επίδομα η πρόγραμμα κατάρτισης.

Οι μεγάλες ανισότητες, η τεράστια συγκέντρωση πλούτου σε ελάχιστους, η όξυνση των ταξικών  και ενδοϊμπεριαλιστικών αντιθέσεων οδηγούν σε δυσοίωνες και διστοπικές προβλέψεις. Πολλοί επιστήμονες κυρίως κεϋνσιανού και σοσιαλδημοκρατικού προσανατολισμού αλλά και επιχειρηματίες και πολιτικοί παράγοντες καταθέτουν προτάσεις για την αντιμετώπιση της κατάστασης. Κεντρική ιδέα τους είναι να εξασφαλιστούν οι αναγκαίοι πόροι μέσω κυρίως της φορολογίας των μεγάλων περιουσιών που κληρονομούνται, ώστε τα κράτη να διαθέτουν ένα ορισμένο ποσόν σε κάποιους πολίτες ή και σε όλους για τα προς το ζην.

 Ας δούμε ορισμένες εξ αυτών των προτάσεων. Οι van Parijs και  Vanderborght στο βιβλίο τους “Βασικό εισόδημα για όλους” το προσδιορίζουν ως ένα πρόγραμμα ελάχιστου εισοδήματος για όλους το οποίο καταβάλλεται χωρίς όρους. Καταβάλλεται κάθε μήνα σε ολόκληρο τον πληθυσμό σε χρήμα, πρόκειται για αυστηρά ατομικό δικαίωμα το οποίο δεν συνδέεται με την οικονομική κατάσταση των νοικοκυριών, δεν υπόκειται σε εισοδηματικά κριτήρια και δεν συνοδεύεται από υποχρεώσεις. Οι συγγραφείς  συνδέουν την πρότασή τους με τις πρωτόγνωρες,  όπως αναφέρουν,  παραγωγικές δυνατότητες και τον πλούτο της εποχής λόγω της αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών και με στόχο την “Ελευθερία για όλους”, θεωρώντας ότι η επιδότηση των ανθρώπων για να επιβιώσουν είναι ο αναγκαίος όρος  για την ελευθερία τους και την ελευθερία όλων. Έτσι καταργείται ο μαρξισμός και η αναγκαιότητα της κατάργησης των τάξεων.

Ο Ρόμπερτ Ράιχ προχωρά στην εξής εκτίμηση: Οι τεχνολογικές αλλαγές- οι οποίες συσσωρεύουν ολοένα και περισσότερο πλούτο σε ολοένα και πιο λίγους, ενώ  μειώνουν τους πραγματικούς μισθούς για τους πολλούς- σε συνδυασμό με το γεγονός ότι στα επόμενα 50 χρόνια η μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων από τους πλούσιους αμερικανούς στους κληρονόμους τους αναμένεται να ανέλθει σε 36 τρισεκατομμύρια δολάρια, έχουν ως συνέπεια να οδηγούμαστε σε έναν καπιταλισμό που εξυπηρετεί σε τόσο μεγάλο βαθμό τα συμφέροντα όσων βρίσκονται στην κορυφή της εισοδηματικής κλίμακας, ώστε να μην είναι βιώσιμος. Ως λύση προτείνουν τα εξής: Ένας άμεσος τρόπος για να συμβεί αυτό είναι να δίνεται σε όλους τους Αμερικανούς, από τον πρώτο μήνα πού θα γίνουν 18 ετών και για κάθε μήνα στη συνέχεια, ένα ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα το οποίο θα τους επιτρέπει να είναι οικονομικά ανεξάρτητοι και αυτάρκεις, το εισόδημα αυτό θα χρηματοδοτείται μέσω περιορισμών στα δικαιώματα ιδιοκτησίας που θα έχουν οι μελλοντικοί κληρονόμοι όσων καινοτομούν στον τομέα της τεχνολογίας…το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα θα επιτρέπει στους ανθρώπους να ασχολούνται με οτιδήποτε δίνει νόημα στη ζωή τους με συνέπεια η κοινωνία να δρέπει τους καρπούς των επιτευγμάτων τους ή της εθελοντικής εργασίας τους... θα επιστρέψουμε στην εποχή όπου πολλά επαγγέλματα θεωρούνταν “κλίσεις’’ καθώς ασκούνταν χάρις σε μία βαθιά προσωπική  αφοσίωση σε αυτά αντί να είναι απλά μέσα βιοπορισμού… θα δημιουργήσουμε, επομένως, ένα μέλλον όπου τα ρομπότ θα κάνουν τις περισσότερες εργασίες και οι άνθρωποι θα δρέπουν τα οφέλη.

Όλο αυτό που περιγράφει ο συγγραφέας μοιάζει να είναι κάτι σαν κομμουνισμός με τάξεις, χωρίς όμως αντιθέσεις με μία ελάχιστη μειοψηφία που κατέχει τα μέσα παραγωγής, την ιδιοκτησία  και τον πλούτο και από την άλλη με τους πολλούς να έχουν υψηλά εισοδήματα ώστε να ζουν άνετα χωρίς να εργάζονται με εξουσία του κεφαλαίου. Αναρωτιέται κανείς αν ο καπιταλισμός υπάρχει για να καταργήσει τον εαυτό του.

Ο Tομά Πικετύ βλέπει, ότι οι περιουσίες των επιχειρηματιών που προέρχονται από το παρελθόν αυξάνονται ταχύτερα από το ρυθμό της παραγωγής και των μισθών και κατ’ αυτόν τον τρόπο οι επιχειρηματίες μετατρέπονται σε ραντιέρηδες. Η ορθή λύση κατ’ αυτόν είναι ο ετήσιος προοδευτικός φόρος στο κεφάλαιο για να αποφευχθεί η διεύρυνση της ανισότητας και παράλληλα να αυξάνει η συσσώρευση του κεφαλαίου. Η λύση όμως αυτή έχει ένα μεγάλο μειονέκτημα το οποίο ο συγγραφέας αναγνωρίζει, ότι δηλαδή απαιτείται μία ευρύτερη συνεργασία περιφερειακά ή και παγκόσμια ώστε αυτό το μέτρο να εφαρμοστεί, δεν είναι δυνατόν να εφαρμοστεί σε μία είσαι λίγες  χώρες.

Οι προτάσεις αυτές δίνουν την εντύπωση ότι έχουν προοδευτικό χαρακτήρα, τουλάχιστον είναι σε κεϋνσιανή λογική δεν είναι όμως πάντα έτσι. Πριν από τους επιστήμονες αυτούς μία τέτοια λύση είχε υποστηρίξει ένας από τους πατέρες του νεοφιλελευθερισμού ο Χάγιεκ ο οποίος έγραφε: Η διασφάλιση ενός ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος για όλους, ή ενός είδους ορίου κάτω από το οποίο δεν θα πέφτει κάνεις όταν δεν είναι σε θέση να συντηρεί οικονομικά τον εαυτό του, δεν αποτελεί μόνο μία απολύτως νόμιμη προστασία απέναντι σε έναν κοινό κίνδυνο για όλους, αλλά και μία αναγκαία παράμετρο της Μεγάλης Κοινωνίας στην οποία το άτομο δεν θα έχει πλέον συγκεκριμένες αξιώσεις από τα μέλη της μικρής ομάδας στην οποία γεννήθηκε. Οι ιδέες αυτές κατά συνέπεια εκφράζουν επιστήμονες και παράγοντες από ολόκληρο το αστικό φάσμα.

Τις προτάσεις που προαναφέραμε και πολλές άλλες που έχουν διατυπωθεί μπορούμε κάλλιστα να τις χαρακτηρίσουμε ουτοπικές. Ποιο είναι το ποσό που απαιτείται για να επιδοτηθούν όλοι οι άνθρωποι και να ζήσουν ικανοποιητικά και ποιος θα το διαθέσει. Ποιος θα εφαρμόσει μία τέτοια πολιτική, ποια κυβέρνηση που θα εκφράζει αστικά συμφέροντα και κυριαρχικά τα συμφέροντα των πολυεθνικών και των μονοπωλίων θα προχωρήσει σε μία τέτοια πολιτική,  αφού η πολιτική αυτή αντιστρατεύεται τα ίδια τα συμφέροντά τους.

Η πολιτική δεν είναι δυνατόν να αυτονομηθεί από την οικονομία και τα συμφέροντα της  κυρίαρχης τάξης, ίσα-ίσα που ακριβώς αυτά τα συμφέροντα η πολιτική θα εκφράσει. Αυτό το αντιλαμβάνεται ο Πικετύ και αναφέρει: Οι κοινοβουλευτικοί θεσμοί, το κράτος δικαίου, δεν είναι οι θεσμοί της αστικής τάξης που περιέγραφαν οι μαρξιστές διανοούμενοι πριν από την πτώση του τείχους… αυτό μας υποχρεώνει να μελετήσουμε το κράτος, τη φορολογία και το χρέος στις συγκεκριμένες τους διαστάσεις και να ξεφύγουμε από τα απλουστευτικά και αφηρημένα σχήματα για την οικονομική υποδομή και το πολιτικό εποικοδόμημα.

Στις ταξικές κοινωνίες πάντα οι πολιτικοί και οι κρατικοί θεσμοί υπηρετούσαν και υπηρετούν τα συμφέροντα της κυρίαρχης τάξης, αυτό ισχύει και σήμερα και δεν πρόκειται να αλλάξει. Πολιτική υπέρ της εργατικής τάξης και του εργαζόμενου λαού θα υπάρξει σε μία κοινωνία, όπου η εργατική τάξη θα έχει την εξουσία και τη διεύθυνση της οικονομίας -αφού αφαιρέσει τα μέσα παραγωγής από τους αστούς και η αστική τάξη πάψει να υπάρχει. Αυτό  φυσικά μπορεί  να γίνει μόνο με σοσιαλιστική επανάσταση.

Υπάρχει, όμως, ένα γενικότερο και πολύ σημαντικό πρόβλημα στις ιδέες αυτές. Οι όροι “εισόδημα”, “ανισότητες” κλπ δεν αποδίδουν τις διαδικασίες που συντελούνται στην κοινωνική παραγωγή, αντίθετα συγκαλύπτουν την ουσία τους. Αναφέρονται στη διανομή του παραγόμενου πλούτου και όχι στην παραγωγή του. Η διανομή είναι η συνέχεια της παραγωγής και την καθορίζουν οι ίδιοι παράγοντες που καθορίζουν την παραγωγή,   οι Σχέσεις Παραγωγής και κυρίως ο πυρήνας τους οι Σχέσεις Ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, τα συμφέροντα των ιδιοκτητών βάζουν τη σφραγίδα τους. Στην κεφαλαιοκρατική κοινωνία οι Σχέσεις Παραγωγής είναι οι αστικές σχέσεις, η παραγωγή γίνεται επ’ ωφελεία των επιχειρηματιών και η διανομή κατά αντίστοιχο τρόπο. Οι εργάτες παίρνουν ένα, το μικρότερο τμήμα των  οικονομικών αποτελεσμάτων, ώστε να αναπληρώσουν την εργατική τους δύναμη και η εργατική τάξη να αναπαράγεται.

Αντί ανισότητας, εισοδήματος  κλπ πρέπει να μιλήσουμε για εκμετάλλευση της εργασίας από το κεφάλαιο, για ημερομίσθια και μισθούς και απόσπαση υπεραξίας από τους εργάτες για λογαριασμό των ιδιοκτητών, για εντατικοποίηση της  εργασίας που αυξάνει τα κέρδη τους χωρίς οι εργαζόμενοι να καρπώνονται κάποιο τμήμα τους. Να μιλήσουμε για τις δυνατότητες που δίνει η τεράστια ανάπτυξη των μέσων παραγωγής,  η χρήση των νέων τεχνολογιών, της επιστήμης και της τεχνικής που δίνουν τη δυνατότητα μεγάλης μείωσης του εβδομαδιαίου χρόνου εργασίας στις 30 ώρες και λιγότερο και η ανθρωπότητα ολόκληρη να ζει ικανοποιητικά. Αντί για αυτό οι καπιταλιστικές οικονομίες δημιουργούν εκατομμύρια ανέργους, εκατομμύρια υποαπασχολούμενους και υπό αμειβομένους, εργαζόμενους 10 και 12 ώρες την ημέρα που δεν μπορούν να έχουν οι οικογένειές τους μία αξιοπρεπή ζωή, για εργαζόμενους που έχουν εργασία αλλά λόγω των χαμηλών αποδοχών τους προσφεύγουν στα συσσίτια. Αυτοί στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής είναι δεκάδες εκατομμύρια.

Η πολιτική που έχει ως αιχμή και βασικό της περιεχομένου τη μείωση των ανισοτήτων οδηγεί στην επιδίωξη μεταρρυθμίσεων είναι η πολιτική των αστικών και των ρεφορμιστικών δυνάμεων, η πολιτική υπέρ των εργατών πρέπει να πατάει γερά στην παραγωγή και να διεκδικεί μεγαλύτερο τμήμα του παραγόμενου πλούτου για τους εργάτες άμεσα και την εξουσία τους προοπτικά.

Οι προτάσεις που διατυπώνονται δεν γίνονται για να βελτιωθεί η ζωή των εργατών και των εργαζομένων,  σκοπό  έχουν να βρει λύσεις ο καπιταλισμός στα αδιέξοδα του, να τονωθεί η αγορά,  να αμβλυνθεί η λαϊκή δυσαρέσκεια, να αποφευχθούν οι συγκρούσεις και να μπουν οι βάσεις για μεγαλύτερη ενσωμάτωση των εργαζομένων.

Οι προτάσεις αυτές θα οδηγήσουν στην υπονόμευση του αιτήματος  “εργασία για όλους με ικανοποιητικές αμοιβές” και κατ’ επέκταση στην υπονόμευση του συνδικαλιστικού κινήματος και των αγώνων. Για  αυτούς τους λόγους τα συνδικάτα, η εργατική τάξη και οι εργαζόμενοι πρέπει να τις απορρίψουν χωρίς δεύτερη σκέψη και να εντείνουν τους αγώνες τους για να μην περάσουν και ταυτόχρονα να δοθεί ηχηρή απάντηση στις πολιτικές και συνδικαλιστικές δυνάμεις πού τις προωθούν.

ΠΗΓΗ: ergatikosagwnas.gr