Μαρία Μπόλαρη*

Οι φετινές ευρωεκλογές αποτελούν σε ένα βαθμό «δείκτη» για τις πολιτικές και κοινωνικές τάσεις σε μια σειρά ευρωπαϊκές χώρες, για τα πολιτικά σχέδια των διαφόρων δυνάμεων και τις προοπτικές τους.

Ωστό­σο η ασφά­λεια των συ­μπε­ρα­σμά­των είναι πε­ριο­ρι­σμέ­νη. Κα­ταρ­χήν, η «με­γά­λη ει­κό­να» των συ­νο­λι­κών απο­τε­λε­σμά­των (ανά «κοι­νο­βου­λευ­τι­κή ομάδα» σε έδρες στο ευ­ρω­κοι­νο­βού­λιο) πολ­λές φορές πε­ρι­πλέ­κε­ται από τις αλ­λα­γές στις διά­φο­ρες ευ­ρω-ομά­δες, κά­ποιες ιδιό­μορ­φες συ­γκα­τοι­κή­σεις δια­φο­ρε­τι­κών δυ­νά­με­ων σε αυτές ή αντί­στρο­φα τον κα­τα­κερ­μα­τι­σμό κά­ποιων συγ­γε­νών ιδε­ο­λο­γι­κά δυ­νά­με­ων σε άλλες ευ­ρω-ομά­δες, τις «με­τα­γρα­φές» και τις συ­γκολ­λή­σεις που γί­νο­νται προ­ε­κλο­γι­κά ή και με­τε­κλο­γι­κά κ.ο.κ.

Επι­πλέ­ον, το συ­νο­λι­κό σκορ αθροί­ζει μια σειρά απο­τε­λε­σμά­των από εθνι­κές κάλ­πες που μπο­ρεί να έχουν τε­λεί­ως δια­φο­ρε­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα (αλλού να κυ­ριαρ­χεί κα­θε­αυ­τό το ζή­τη­μα της Ευ­ρώ­πης όπως στο Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, αλλού να απο­τε­λούν «με­γά­λη δη­μο­σκό­πη­ση» πριν την απο­φα­σι­στι­κή μάχη των εθνι­κών εκλο­γών όπως στην Ελ­λά­δα, αλλού να απο­τε­λούν μια ευ­και­ρία να στα­λεί μή­νυ­μα σε μια κυ­βέρ­νη­ση, αλλού να πε­ρά­σουν ακόμα πιο αδιά­φο­ρες).

Όμως πολλά με­γέ­θη κι απο­τε­λέ­σμα­τα θα επι­τρέ­πουν κά­ποια συ­μπε­ρά­σμα­τα.

Η κε­ντρο­δε­ξιά σε κρίση ηγε­μο­νί­ας

Η κε­ντρο­δε­ξιά (όπως εκ­φρά­ζε­ται κυ­ρί­ως από το Λαϊκό Κόμμα) θα με­τρή­σει τις δυ­νά­μεις της σε συν­θή­κες που αντι­με­τω­πί­ζει μια κρίση ηγε­μο­νί­ας στη «δεξιά πο­λυ­κα­τοι­κία». Η γερ­μα­νι­κή Δεξιά της Άγκε­λα Μέρ­κελ πα­ρα­μέ­νει η «ατμο­μη­χα­νή» που εξα­κο­λου­θεί να τρα­βά­ει μπρο­στά –μαζί με τον γα­λα­ξία συ­ντη­ρη­τι­κών κομ­μά­των που είναι πα­ρα­δο­σια­κά ισχυ­ρά στην κε­ντρι­κή και στην ανα­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη. Αλλά ζη­τού­με­νο είναι αν θα ξε­πε­ρά­σουν την κρίση στην οποία έχουν μπει τα πα­ρα­δο­σια­κά κόμ­μα­τα της Δε­ξιάς σε με­γά­λες χώρες όπως η Ιτα­λία (υπο­βάθ­μι­ση Μπερ­λου­σκό­νι σε δευ­τε­ρεύ­ο­ντα παί­κτη, στη σκιά της ακρο­δε­ξιάς), η Ισπα­νία (όπου στις εθνι­κές η δεξιά ψήφος τρι­χο­το­μή­θη­κε προ­κα­λώ­ντας κα­τάρ­ρευ­ση του Λαϊ­κού Κόμ­μα­τος), η Γαλ­λία (όπου οι «Ρε­που­μπλι­κα­νοί», όπως ονο­μά­ζε­ται πλέον το κόμμα της πα­ρα­δο­σια­κής Δε­ξιάς, επι­χει­ρούν να ανα­συ­ντα­χθούν μετά την κα­τε­δά­φι­ση του ιστο­ρι­κού δι­κομ­μα­τι­σμού στις τε­λευ­ταί­ες προ­ε­δρι­κές εκλο­γές). Η έκτα­ση της ήττας των Τό­ρη­δων στην Αγ­γλία, αν και ανή­κουν σε άλλη «ευ­ρω­ο­μά­δα» από το Λαϊκό Κόμμα, θα μπει επί­σης στον απο­λο­γι­σμό της ευ­ρω­παϊ­κής κε­ντρο­δε­ξιάς.

Η άνο­δος της ακρο­δε­ξιάς

Η κρίση ηγε­μο­νί­ας της Δε­ξιάς όμως αφορά πλέον πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο την επι­κίν­δυ­νη άνοδο της ακρο­δε­ξιάς. Κα­ταρ­χήν η ίδια η ακρο­δε­ξιά μπαί­νει σε τρο­χιά πα­νευ­ρω­παϊ­κού συ­ντο­νι­σμού με όρους που δεν είχε πε­τύ­χει στο πα­ρελ­θόν. Οι αντι­δρα­στι­κοί αι­σθά­νο­νται ότι «πλη­σιά­ζει η ώρα τους», ενώ ο σκο­τει­νός πρί­γκι­πας της διε­θνούς ακρο­δε­ξιάς, Στί­βεν Μπά­νον, ερ­γά­ζε­ται ακα­τά­παυ­στα και δα­πα­νά τε­ρά­στιους πό­ρους στην προ­σπά­θεια να συ­ντο­νι­στούν αυτές οι δυ­νά­μεις στο «Κί­νη­μα». Μια σειρά «μορ­φώ­μα­τα» πα­τά­νε σε επι­τυ­χί­ες σε εθνι­κό επί­πε­δο, ενώ είναι πι­θα­νό να κι­νη­το­ποι­ή­σουν πιο εύ­κο­λα την εκλο­γι­κή τους βάση, μιας και ιε­ραρ­χούν ψηλά το «ευ­ρω­παϊ­κό ζή­τη­μα» στην ατζέ­ντα τους (είτε με την εθνι­κι­στι­κή έμ­φα­ση στην «Ευ­ρώ­πη των Κυ­ρί­αρ­χων Εθνών-Κρα­τών» ενά­ντια στην πα­γκο­σμιο­ποί­η­ση, είτε με τη ρα­τσι­στι­κή έμ­φα­ση της υπε­ρά­σπι­σης της «Ευ­ρώ­πης» –είτε χρι­στια­νι­κής για τους πιο πα­ρα­δο­σια­κούς, είτε «φι­λε­λεύ­θε­ρης κο­σμι­κής» για τους πιο με­τα­μο­ντέρ­νους, αλλά σί­γου­ρα «λευ­κής» για όλους– ενά­ντια στην «ισλα­μι­κή απει­λή»).

Η προ­ε­κλο­γι­κή συ­νά­ντη­ση στο Μι­λά­νο ανέ­δει­ξε σε ηγέτη και ση­μείο ανα­φο­ράς τον Σαλ­βί­νι, που κυ­βερ­νά και υλο­ποιεί το ακρο­δε­ξιό πρό­γραμ­μα, ενώ στις κάλ­πες θα θέλει να επι­βε­βαιώ­σει ότι πλέον αυτός είναι ο ισχυ­ρός παί­κτης του κυ­βερ­νη­τι­κού συ­να­σπι­σμού, απέ­να­ντι στο Κί­νη­μα Πέντε Αστέ­ρων. Η ιδιό­μορ­φη συ­γκα­τοί­κη­ση δη­μο­σκο­πι­κά ενι­σχύ­ει τη Λέγκα σε βάρος του Κ5Α που αρ­χί­ζει να «ασθμαί­νει». Το μέ­τρη­μα αυτής της αί­σθη­σης σε μια κάλπη θα έχει ση­μα­σία. Ακο­λου­θεί η Λεπέν που «τα­πει­νά» έχει πα­ρα­χω­ρή­σει την πρω­το­κα­θε­δρία στους Ιτα­λούς, μετά την αδυ­να­μία της να «σπά­σει το τα­βά­νι» στις προ­ε­δρι­κές της Γαλ­λί­ας, αλλά φι­λο­δο­ξεί μια νέα έφοδο, στο προ­νο­μια­κό για τη γαλ­λι­κή ακρο­δε­ξιά πεδίο των ευ­ρω­ε­κλο­γών (όπου είχε κα­τα­κτή­σει την πρω­τιά το 2014), ώστε να συ­νε­χί­σει με άλλον αέρα την προ­σπά­θεια να στρέ­ψει ακρο­δε­ξιά το σκη­νι­κό κοι­νω­νι­κής και πο­λι­τι­κής κρί­σης στη Γαλ­λία. Η AfD, που ση­μειώ­νει επι­τυ­χί­ες σε διά­φο­ρα κρα­τί­δια, θα «με­τρή­σει δυ­νά­μεις» σε μια πα­νε­θνι­κή κάλπη, το Vox θα έχει μια δεύ­τε­ρη ευ­και­ρία να δη­λώ­σει την άφιξή του, μετά το πλα­σά­ρι­σμά του στις εθνι­κές (αν και κα­τώ­τε­ρο των αρ­χι­κών προσ­δο­κιών), πα­ρα­δο­σια­κές δυ­νά­μεις (όπως στην Αυ­στρία) θα με­τρή­σουν την τάση της επιρ­ρο­ής τους, το «φρέ­σκο αίμα» όπως το «Φό­ρουμ για τη Δη­μο­κρα­τία» στην Ολ­λαν­δία επι­χει­ρεί να συ­ντα­ρά­ξει το τοπίο (αν επι­βε­βαιω­θεί η εκτό­ξευ­σή του).

Το φλερτ με το Φι­ντέζ του Ορ­μπάν και οι πρό­σφα­τες απο­κα­λύ­ψεις στην Αυ­στρία υπο­γραμ­μί­ζουν την απει­λή. Οι συ­νο­μι­λί­ες του Χάιντς-Κρί­στιαν Στρά­χε με τη (φε­ρό­με­νη ως) κόρη Ρώσου ολι­γάρ­χη, που οδή­γη­σαν τον ίδιο στην πα­ραί­τη­ση και την Αυ­στρία σε πρό­ω­ρες εκλο­γές, απο­κα­λύ­πτουν πολλά για την ακρο­δε­ξιά. Ο Στρά­χε υπο­σχό­ταν συμ­βά­σεις δη­μο­σί­ων έργων με αντάλ­λαγ­μα ρω­σι­κές επεν­δύ­σεις στα ΜΜΕ, με στόχο να τον στη­ρί­ξουν για να γίνει η ακρο­δε­ξιά πρώτο κόμμα. Ο (ενερ­γός νε­ο­να­ζί στα νιάτα του) «άφθαρ­τος» ηγέ­της εμ­φα­νί­ζε­ται να βου­τά­ει βαθιά μέσα στις πα­ρα­δο­σια­κές πρα­κτι­κές της δια­πλο­κής και να τις πη­γαί­νει ένα βήμα πα­ρα­πέ­ρα. Δη­λώ­σεις όπως «ο τάδε δεν θα ξα­να­πά­ρει δη­μό­σιο έργο όσο θα κυ­βερ­νάω», γιατί αυτά θα τα ανα­λαμ­βά­νουν πλέον οι… σπόν­σο­ρες του κόμ­μα­τός του, δεί­χνουν την αλή­θεια πίσω από τις επι­θέ­σεις σε (κά­ποιους) με­μο­νω­μέ­νους οι­κο­νο­μι­κούς πα­ρά­γο­ντες. Η συ­ζή­τη­ση για την επιρ­ροή των ΜΜΕ είναι επί­σης απο­κα­λυ­πτι­κή: Ξε­κι­νώ­ντας από τη με­γά­λη εφη­με­ρί­δα που είναι αντι­κεί­με­νο συ­ζή­τη­σης, ο Στρά­χε δη­λώ­νει το θαυ­μα­σμό του στον Ορ­μπάν, που βρήκε έναν αντί­στοι­χο χο­ρη­γό να αγο­ρά­σει όλες τις εφη­με­ρί­δες και να τις με­τα­τρέ­ψει όλες σε κυ­βερ­νη­τι­κές, με ρα­γδαί­ες αλ­λα­γές στη σύν­θε­σή τους…

Φυ­σι­κά το σκορ της αυ­στρια­κής ακρο­δε­ξιάς (από τις πλέον ισχυ­ρές και «εγκα­τε­στη­μέ­νες» στην Ευ­ρώ­πη, που συ­γκυ­βερ­νά με τη Δεξιά), αλλά και του Ορ­μπάν (που κυ­βερ­νά, γί­νε­ται «πρό­τυ­πο» κι αντι­με­τώ­πι­σε για πρώτη φορά εδώ και χρό­νια αγώ­νες ενά­ντια στα αντερ­γα­τι­κά του μέτρα) έχουν ση­μα­σία για να κρι­θεί η αν­θε­κτι­κό­τη­τα του ακρο­δε­ξιού ρεύ­μα­τος.

Ισχυ­ρό θα είναι και το μή­νυ­μα που θα στεί­λει το μέ­γε­θος του κόμ­μα­τος «Brexit». Ο Νάι­τζελ Φά­ρατζ, που πα­ραι­τή­θη­κε από το UKIPμε­τά την συ­ντρι­βή του στις εθνι­κές εκλο­γές, έκανε επα­νεμ­φά­νι­ση με το νέο κόμμα, επι­βε­βαιώ­νο­ντας όσους εκτι­μού­σαν από τότε ότι η δρα­στη­ριο­ποί­η­ση του Φά­ρατζ στην πο­λι­τι­κή μπο­ρεί να διαρ­κέ­σει πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο από τη ζωή του UKIP. Ο ακρο­δε­ξιός χα­μαι­λέ­ο­ντας επι­στρέ­φει μέσα σε ένα «μο­νο­θε­μα­τι­κό» κόμμα για να αξιο­ποι­ή­σει την κρίση της Δε­ξιάς. Πίσω από τη βο­λι­κή μο­νο­θε­μα­τι­κό­τη­τα που μαρ­τυ­ρά το όνομα, κρύ­βε­ται (όπως έχει φανεί στις συ­γκε­ντρώ­σεις, τις δη­λώ­σεις κλπ) το παλιό γνω­στό  ρα­τσι­στι­κό-εθνι­κι­στι­κό δη­λη­τή­ριο. Ενώ πίσω από τη δη­μα­γω­γία για «κί­νη­μα των προ­δο­μέ­νων λαϊ­κών στρω­μά­των που ήθε­λαν το Brexit» κρύ­βε­ται ένα άθροι­σμα με­σαί­ων και (κά­ποιων πολύ) με­γά­λων επι­χει­ρη­μα­τιών, σάρκα από της σάρκα της «ελίτ» που απλά πο­ντά­ρει τα λεφτά της στην έξοδο από την ΕΕ.

Η λο­γι­κή «ακραί­ου κέ­ντρου» μορ­φο­ποιεί­ται και κομ­μα­τι­κά

Την ει­κό­να «στο κέ­ντρο και δε­ξιό­τε­ρα» συ­μπλη­ρώ­νουν οι νέες μορ­φο­ποι­ή­σεις του «ακραί­ου κέ­ντρου» –ο Μα­κρόν στη Γαλ­λία, οι Σιου­δα­δά­νος στην Ισπα­νία– που είτε βρε­θούν στην ίδια ευ­ρω-ομά­δα είτε όχι τε­λι­κά, επι­κοι­νω­νούν με τους Φι­λε­λεύ­θε­ρους που επί­σης ζουν μια ανα­σύ­ντα­ξη σε κά­ποιες χώρες. Με πρώ­τους τους Άγ­γλους, όπου η πό­λω­ση γύρω από το «μέσα ή έξω από την ΕΕ» έχει σπα­ρά­ξει τα δύο με­γά­λα κόμ­μα­τα που δεν έχουν κα­θα­ρή θέση. Αν αυτό από τη μία πλευ­ρά πρι­μο­δο­τεί το κόμμα «Brexit», από την άλλη πρι­μο­δο­τεί τους Φι­λε­λεύ­θε­ρους Δη­μο­κρά­τες, που ανα­βιώ­νουν από τις στά­χτες της συ­γκυ­βέρ­νη­σης με τους Τό­ρη­δες, ως επι­λο­γή των «ευ­ρω­παϊ­στών» σε αυτές τις εκλο­γές. Γε­νι­κό­τε­ρα, με το «ακραίο κέ­ντρο» να κυ­ριαρ­χεί ως ιδε­ο­λο­γία και ως πρα­κτι­κή (ως σύ­γκλι­ση κε­ντρο­δε­ξιάς και κε­ντρο­α­ρι­στε­ράς, ως δογ­μα­τι­κή προ­σκόλ­λη­ση στο «σχέ­διο ΕΕ», αλλά και ως εγκα­τά­λει­ψη των πα­λιών δια­χω­ρι­στι­κών) τεί­νει να ενι­σχύ­ε­ται και μια αυ­τό­νο­μη κομ­μα­τι­κή έκ­φρα­ση αυτής της τάσης. Με δια­φο­ρε­τι­κές συν­θή­κες σε κάθε χώρα, καθώς η «ευ­ε­λι­ξία» (ή πλή­ρης έλ­λει­ψη αρχών) αυτού του χώρου κι­νεί­ται πότε προς τον «προ­ο­δευ­τι­σμό» και πότε προς τα δεξιά, τέ­τοιες δυ­νά­μεις διεκ­δι­κούν ακρο­α­τή­ρια από τα πα­ρα­δο­σια­κά με­γά­λα κόμ­μα­τα, επι­τεί­νο­ντας την κρίση ηγε­μο­νί­ας τους: Αλλού (Γερ­μα­νία, Ισπα­νία) σε βάρος της Δε­ξιάς, αλλού (Αγ­γλία, Γαλ­λία)  σε βάρος της Κε­ντρο­α­ρι­στε­ράς. Με διά­φο­ρα πα­ρό­μοια «φρού­τα» να εμ­φα­νί­ζο­νται σε κά­ποιες χώρες (π.χ. Δανία, Ολ­λαν­δία), θα φανεί η δυ­να­τό­τη­τα αυτού του χώρου να εξε­λι­χθεί σε «νέου τύπου» απά­ντη­ση στην κρίση των αστι­κών δυ­νά­με­ων.

Σο­σιαλ­δη­μο­κρά­τες σε κρίση προ­σα­να­το­λι­σμού

Οι Σο­σια­λι­στές βρί­σκο­νται επί­σης σε κρίση προ­σα­να­το­λι­σμού. Έχουν υπο­στεί από καιρό βα­ρύ­τε­ρη φθορά από τα δεξιά κόμ­μα­τα, καθώς ήταν αυτοί που έκα­ναν τη «βρό­μι­κη δου­λειά» εμπέ­δω­σης του νε­ο­φι­λε­λευ­θε­ρι­σμού, όταν αυτός συ­νά­ντη­σε τις πρώ­τες ερ­γα­τι­κές αντι­δρά­σεις στο πα­ρελ­θόν κι είναι αυτοί που συ­γκρού­στη­καν με κοι­νω­νι­κά στρώ­μα­τα στα οποία πα­λιό­τε­ρα ανα­φέ­ρο­νταν. Η μακρά πο­ρεία απο­δυ­νά­μω­σης, η σύ­γκλι­ση με την κε­ντρο­δε­ξιά σε μια σειρά χώρες έχουν αφή­σει «απο­τύ­πω­μα» που δεν αντι­στρέ­φε­ται εύ­κο­λα. Άλλες δυ­νά­μεις υπέ­στη­σαν «πα­σο­κο­ποί­η­ση», άλλες κιν­δύ­νε­ψαν από αυτήν, άλλες εξα­κο­λου­θούν να υπό­κει­νται σε αυτή τη δια­δι­κα­σία με πιο αρ­γό­συρ­τους ρυθ­μούς. Κόμ­μα­τα όπως το Σο­σια­λι­στι­κό στη Γαλ­λία ή οι Ερ­γα­τι­κοί στην Ολ­λαν­δία είναι σκιές του εαυ­τού τους. Το SPD στη Γερ­μα­νία δεν ανα­κό­πτει με τί­πο­τα την αργή, αλλά στα­θε­ρή του κά­θο­δο, ενώ στην Ιτα­λία ο «μπουλ­ντό­ζας» Ρέν­τσι, επι­χει­ρώ­ντας να «ισο­πε­δώ­σει» το παλιό πο­λι­τι­κό σύ­στη­μα, κιν­δυ­νεύ­ει να ισο­πε­δώ­σει το ίδιο του το κόμμα. Ακόμα και παλιά κά­στρα στις σκαν­δι­να­βι­κές χώρες δεν θε­ω­ρού­νται πλέον απρό­σβλη­τα.

Στους κόλ­πους της σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τί­ας εμ­φα­νί­ζε­ται ένα ρεύμα που ει­ση­γεί­ται την ανά­γκη «αρι­στε­ρής στρο­φής» (με διά­φο­ρες εκ­δο­χές και δια­βαθ­μί­σεις) και απα­γκί­στρω­σης από τη σύ­μπλευ­ση με τη Δεξιά, ως μο­να­δι­κή οδό σω­τη­ρί­ας. Όχι τυ­χαία (όσον αφορά τη συ­μπε­ρι­φο­ρά των ψη­φο­φό­ρων αυτών των κομ­μά­των), είναι από αυτές τις δυ­νά­μεις που ελ­πί­ζει η ευ­ρω­παϊ­κή σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία να «αντλή­σει αίμα»: Το Ερ­γα­τι­κό Κόμμα του Κόρ­μπιν στην Αγ­γλία (αν και οι μπε­λά­δες του Brexit το οδη­γούν σε πα­ρά­λυ­ση) και τα Σο­σια­λι­στι­κά Κόμ­μα­τα της Ιβη­ρι­κής Χερ­σο­νή­σου (και τα δύο προ­σέγ­γι­σαν κόμ­μα­τα της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς και όχι τη συ­νέ­χεια της πο­λι­τι­κής «Με­γά­λου Συ­να­σπι­σμού» με τη Δεξιά). Πρό­κει­ται για κόμ­μα­τα που έχουν το πλε­ο­νέ­κτη­μα ότι δεν κυ­βέρ­νη­σαν στα πιο σκλη­ρά χρό­νια της κρί­σης και αυτό τους επέ­τρε­ψε να δια­σώ­σουν ένα πιο φι­λερ­γα­τι­κό προ­φίλ. Αλλού, η κε­ντρο­α­ρι­στε­ρά επι­χει­ρεί να ανα­βα­πτι­στεί στην αντι­δε­ξιά ευαι­σθη­σία (ο Σάν­τσεζ στην Ισπα­νία είναι μια τέ­τοια πε­ρί­πτω­ση, καθώς το Λαϊκό Κόμμα φλέρ­τα­ρε με το ακρο­δε­ξιό Vox, ενώ στο ιτα­λι­κό PD έγινε αλ­λα­γή ηγε­σί­ας που επι­χει­ρεί να εμ­φα­νι­στεί ως «μόνο αντί­πα­λο δέος στον Σαλ­βί­νι»).

Αλλά μικρό κα­λά­θι αξί­ζει γι’ αυτή την τάση «νέας κε­ντρο­α­ρι­στε­ράς». Στην ιδιό­μορ­φη πε­ρί­πτω­ση των Ερ­γα­τι­κών στο Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο, το Brexit ανέ­δει­ξε με οξεία μορφή το ζή­τη­μα της συ­νύ­παρ­ξης των «κορ­μπι­νί­στας» με τους «μπλε­ρι­κούς» στο ίδιο κόμμα. Οι Πορ­το­γά­λοι Σο­σια­λι­στές ει­ση­γού­νται έναν «δη­μο­σιο­νο­μι­κά ενά­ρε­το κεϊν­σια­νι­σμό» που μπο­ρεί να κα­λύ­πτει κά­ποιες λαϊ­κές ανά­γκες σε σχέση με το ζόφο που κυ­ριαρ­χεί ευ­ρω­παϊ­κά, αλλά ακόμα και δυ­νά­μεις που στη­ρί­ζουν (δια της ανο­χής) την κυ­βέρ­νη­ση (Μπλό­κο, ΚΚ Πορ­το­γα­λί­ας) επι­μέ­νουν ότι δεν είναι ούτε αρ­κε­τά, ούτε «μο­ντέ­λο προς γε­νί­κευ­ση». Ο Σάν­τσεζ στην Ισπα­νία έχει μπρο­στά του το σχη­μα­τι­σμό κυ­βέρ­νη­σης και την πρό­κλη­ση της εφαρ­μο­σμέ­νης συ­γκε­κρι­μέ­νης πο­λι­τι­κής. Δε­ξιό­τε­ρα αυτών των δυ­νά­με­ων, η υπό­σχε­ση για «αντι­δε­ξιό μέ­τω­πο» γί­νε­ται ακόμα πιο χλωμή. Ο νέος ηγέ­της του PD, που εμ­φα­νί­ζε­ται «να απο­μα­κρύ­νει το κόμμα από τον Ρέν­τσι», δεν απο­κη­ρύσ­σει ούτε καν ρη­το­ρι­κά το «μπλε­ρι­σμό» και όρισε το αντι­δε­ξιό μέ­τω­πο με το «από τον Μα­κρόν ως τον Τσί­πρα». Μια πρό­τα­ση που χω­ρά­ει τον «πρό­ε­δρο των πλου­σί­ων» και βλέ­πει ως… αρι­στε­ρό άκρο τον μνη­μο­νια­κό με­ταλ­λαγ­μέ­νο ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ.

Η ευ­ρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά σε σταυ­ρο­δρό­μι

Η ευ­ρω­παϊ­κή Αρι­στε­ρά αντι­με­τω­πί­ζει φέτος την πρό­κλη­ση της νέας κε­ντρο­α­ρι­στε­ράς και της «συ­ρι­ζο­ποί­η­σης». Το ΚΕΑ, με αφε­τη­ρία τον ευ­ρω-με­ταρ­ρυθ­μι­σμό, δεί­χνει να ρυ­μουλ­κεί­ται ακόμα δε­ξιό­τε­ρα (αφε­νός από τον «πει­ρα­σμό» που γεννά η «αρι­στε­ρή στρο­φή» τμη­μά­των της ευ­ρω­παϊ­κής σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τί­ας κι αφε­τέ­ρου από τα συ­μπε­ρά­σμα­τα που έβγα­λαν από την ελ­λη­νι­κή εμπει­ρία του 2015). Το ΚΚΓ είναι μια χα­ρα­κτη­ρι­στι­κή πε­ρί­πτω­ση. Αλλού (όπως στο Die Linke) τα πράγ­μα­τα είναι πιο ρευ­στά, αλλά η «υπε­ρά­σπι­ση» του ΣΥ­ΡΙ­ΖΑ μετά το 2015 δεί­χνει τα προ­βλή­μα­τα. Προ­φα­νώς κά­ποιες δυ­νά­μεις, που ανα­φέ­ρο­νται στο ΚΕΑ, απο­τε­λούν, σε μια σειρά χώρες, μια υπο­λο­γί­σι­μη αρι­στε­ρή έκ­φρα­ση στις χώρες τους (με την ευ­ρω­παϊ­κή επα­να­στα­τι­κή Αρι­στε­ρά ή πα­λιό­τε­ρους συ­ντο­νι­σμούς όπως η Αντι­κα­πι­τα­λι­στι­κή Αρι­στε­ρά να είναι σε δυ­σχε­ρέ­στα­τη θέση). Ιδιαί­τε­ρα στην ανα­το­λι­κή Ευ­ρώ­πη, όπου οι πε­ρισ­σό­τε­ρες σχε­τι­κά νέες προ­σπά­θειες «συν­δέ­ο­νται» με την υπο­στή­ρι­ξη από κά­ποια «ιδρύ­μα­τα» του ΚΕΑ.

Αυτά τα ζη­τή­μα­τα κά­νουν πιο εν­δια­φέ­ρου­σα την προ­σπά­θεια «Και Τώρα ο Λαός», που συ­γκρο­τή­θη­κε ως συ­ντο­νι­σμός αρι­στε­ρών δυ­νά­με­ων που, παρά τις δια­φο­ρές με­τα­ξύ τους, δια­φο­ρο­ποιού­νται από την κε­ντρι­κή πο­λι­τι­κή κα­τεύ­θυν­ση του ΚΕΑ και το «υπό­δειγ­μα Τσί­πρα». Πρό­κει­ται για κά­ποιες από τις πιο μα­ζι­κές δυ­νά­μεις σε μια Ευ­ρώ­πη όπου το τοπίο για την Αρι­στε­ρά είναι σκλη­ρό. Το Μπλό­κο στην Πορ­το­γα­λία, η συμ­μα­χία Πο­δέ­μος-Ενω­μέ­νη Αρι­στε­ρά στο Ισπα­νι­κό Κρά­τος, η Ανυ­πό­τα­κτη Γαλ­λία, σή­με­ρα λει­τουρ­γούν ως βα­σι­κές δυ­νά­μεις που φι­λο­δο­ξούν να εκ­φρά­σουν την ενερ­γή «ζή­τη­ση» για ρι­ζο­σπα­στι­κή πο­λι­τι­κή προς τα αρι­στε­ρά. Στο πλευ­ρό τους βρί­σκο­νται η Κοκ­κι­νο­πρά­σι­νη Συμ­μα­χία στη Δανία, η Αρι­στε­ρή Συμ­μα­χία στη Φι­λαν­δία και το Αρι­στε­ρό Κόμμα στη Σου­η­δία. Μαζί με άλλες δυ­νά­μεις (π.χ. συγ­γε­νι­κές στο ΚΚΕ ή κά­ποια με­μο­νω­μέ­να ψη­φο­δέλ­τια της άκρας Αρι­στε­ράς σε κά­ποιες χώρες) θα με­τρή­σουν την απή­χη­ση της ρι­ζο­σπα­στι­κής Αρι­στε­ράς στη ση­με­ρι­νή «συ­ζή­τη­ση για την Ευ­ρώ­πη».

Πρά­σι­νοι

Τέλος, ένα απο­τέ­λε­σμα που θα έχει εν­δια­φέ­ρον είναι εκεί­νο των Πρά­σι­νων. Αλλού έχουν πιο αρι­στε­ρό-κι­νη­μα­τι­κό χα­ρα­κτή­ρα για ιστο­ρι­κούς λό­γους (συ­νύ­παρ­ξη με κο­μου­νι­στο­γε­νείς δυ­νά­μεις), αλλού πρό­κει­ται για σο­σιαλ­φι­λε­λεύ­θε­ρες δυ­νά­μεις. Σε αρ­κε­τές χώρες ση­κώ­νουν πλέον τη ση­μαία ενός ενερ­γού αντι­φα­σι­σμού κι αντι­ρα­τσι­σμού (πιο ει­λι­κρι­νά από τους «κε­ντρο­α­ρι­στε­ρούς» σο­σια­λι­στές που υλο­ποιούν αντι­με­τα­να­στευ­τι­κές πο­λι­τι­κές) κι εμ­φα­νί­ζο­νται αυτοί ως απά­ντη­ση στην ακρο­δε­ξιά, για όσους εγκα­τα­λεί­πουν τη σο­σιαλ­δη­μο­κρα­τία. Αλλά κυ­ρί­ως η τάση ανό­δου που εμ­φα­νί­ζουν σε χώρες που έχουν ση­μα­ντι­κή πα­ρου­σία, αφορά ακρι­βώς το ότι είναι «πρά­σι­νοι». Οι όποιες επι­τυ­χί­ες τους θα απο­τε­λέ­σουν την εκλο­γι­κή έκ­φρα­ση της μα­ζι­κο­ποί­η­σης της άπο­ψης ότι η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή είναι επεί­γον ζή­τη­μα κι όχι «ζή­τη­μα πο­λυ­τε­λεί­ας» (μα­θη­τι­κές απερ­γί­ες για το κλίμα διε­θνώς, έκρη­ξη ενός οι­κο­λο­γι­κού μα­ζι­κού κι­νή­μα­τος «πο­λι­τι­κής ανυ­πα­κο­ής» στην Αγ­γλία κ.ο.κ.). Μια συ­νει­δη­το­ποί­η­ση που οφεί­λει να πάρει σο­βα­ρά υπόψη και η ρι­ζο­σπα­στι­κή Αρι­στε­ρά.

*Η Μαρία Μπό­λα­ρη είναι υπο­ψή­φια ευ­ρω­βου­λευ­τής της ΛΑΕ

**Ανα­δη­μο­σί­ευ­ση από την Ερ­γα­τι­κή Αρι­στε­ρά

πηγη: rproject.gr